Đó là thức ăn lý tưởng cho bé sơ sinh vì: - Sữa non có chứa một lượng lớn kháng thể giúp bảo vệ bé chống lại bệnh tật trong những tháng đầu tiên.Sữa non là nguồn dinh dưỡng rất đậm đặc,
Trang 1Mục lục: trang
1 Sữa mẹ tạo ra như thế nào 2
1.1 Khái niệm 2
1.2 Cấu tạo của sữa mẹ 2
1.3 Phản xạ tạo sữa 3
1.4 Các chất dinh dưỡng từ sữa mẹ 3
1.5 Những điều cấm kỵ khi nuôi con bằng sữa mẹ 4
2 Lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ 7
3 Chế độ dinh dưỡng của người mẹ cho con bú 14
3.1 Nhu cầu các chất sinh năng lượng 15
3.1.1 Nhu cầu prôtêin 16
3.1.2 Nhu cầu lipit 17
3.1.3 Nhu cầu gluxit 20
3.2 Nhu cầu chất khoáng 21
3.2.1 Sắt 22
3.2.2 Canxi 24
3.2.3 Iốt 25
3.2.4 Muối ăn 25
3.2.5 Các yếu tố vi lượng cần thiết khác 26
3.3 Nhu cầu vitamin 27
3.3.1 Vitamin A 27
3.3.2 Vitamin D3 28
3.3.3 Vitamin B1 29
3.3.4 Vitamin B2 29
3.3.5 Niasin 30
3.3.6 Vitamin C 30
3.3.7 Axit Folic 30
3.3.8 Vitamin B12 31
3.4 Khẩu phần ăn của bà mẹ cho con bú 31
4 Lưu ý chế độ dinh dưỡng của người mẹ cho con bú 32
KẾT LUẬN 35
Trang 21 Sữa mẹ được tạo ra như thế nào?
1.1 Khái niệm:
Sữa mẹ là sữa được tạo thành từ vú của người phụ nữ sau khi có thai, bắt đầu có nhiều
từ khoảng 24 đến 48 tiếng sau khi sinh Sữa mẹ được xem như là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất cho trẻ sơ sinh, trước khi trẻ có thể tiêu hóa các loại thực phẩm khác.Sữa mẹ là món quà mà thiên nhiên đã ban tặng cho chúng ta Đó là nguồn dinh dưỡng
lý tưởng giúp trẻ thông minh, khỏe mạnh, giúp mẹ nhanh chóng lấy lại vóc dáng sau sinh, ngăn ngừa một số nguy cơ bệnh tật, đồng thời thắt chặt mối liên hệ tình cảm mẹ con và rất kinh tế, tiện lợi Chỉ có rất ít trường hợp là không được nuôi con bằng sữa
mẹ như: mẹ bị HIV, lao đang tiến triển, ung thư đang dùng thuốc diệt tế bào Các bà
mẹ Việt Nam vốn có truyền thống nuôi con bằng sữa mẹ Các bà mẹ ở các nước phát triển sau một thời gian không nuôi con bằng sữa mẹ cũng đang quay lại với trào lưu này Điều này cho thấy, dù công nghệ tiến bộ đến đâu thì không có loại sữa nào có thể bằng với sữa mẹ Vì vậy, chúng ta nên cố gắng duy trì và phát huy truyền thống tốt đẹp
để dành cho con trẻ những gì ưu việt nhất từ nguồn sữa kỳ diệu của mẹ
1.2 Cấu tạo của sữa mẹ:
Sữa được cấu tạo trong các tuyến hình túi trong vú người mẹ Các tuyến tạo sữa này
lớn lên và hoạt động từ tháng thứ ba của thai, do ảnh hưởng của các kích thích tố như oestrogen, progesterone, prolactin (từ tuyến yên trên não người mẹ) và lactogen (từ nhau của thai)
Vậy sữa được tạo ra bằng cách nào?
Sữa được tạo ra bởi những tế bào đặc biệt trong vú Từ các tế bào này, sữa di chuyển theo các ống dẫn sữa và chảy qua núm vú Để tiếp tục tạo sữa sau khi sinh, có hai việc quan trọng phải làm:
- Đầu tiên là phải kích thích núm vú để truyền thông tin đến các đường dây thần kinh là cần tạo thêm sữa
Trang 3- Cách thứ hai để kích thích tạo sữa là: phải bú hết sữa trong mỗi lần bú và bú nhiều lần trong ngày Bé bú càng nhiều lần thì càng tạo nhiều sữa.
Những thay đổi của sữa:
Sữa non: Là sữa đầu tiên được tạo ra từ vú Vú bắt đầu tạo sữa non (đặc, dính, vàng
hay trắng) vào tuần thứ 16 của thời kỳ mang thai Vì sữa non có rất ít nên một số bạn lần đầu tiên làm mẹ nghĩ rằng mình “không có sữa” Sữa non tuy ít nhưng lại rất bổ
Đó là thức ăn lý tưởng cho bé sơ sinh vì:
- Sữa non có chứa một lượng lớn kháng thể giúp bảo vệ bé chống lại bệnh tật trong những tháng đầu tiên.Sữa non là nguồn dinh dưỡng rất đậm đặc, chứa nhiều protein và muối khoáng
- Chỉ có 1 lượng ít sữa non nên bé sơ sinh thực tập bú mẹ dễ dàng hơn: mút, nuốt
và thở cùng lúc một cách nhịp nhàng Khi bé quen dần động tác bú, cơ thể bạn sẽ tiết sữa nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu của bé
Sữa trung gian:Thành phần bắt đầu ổn định, lượng đạm giảm, đường lactose,
Sữa trưởng thành:Thành phần ổn định hơn và gia tăng về số lượng Sữa loãng
hơn, có màu trắng xanh, giàu chất béo và năng lượng hơn
1.3 Phản xạ tạo sữa:
Vú người mẹ không chứa nhiều sữa sẵn như vú bò cái Khi cho con bú, sức mút của con tạo một phản xạ tại não mẹ cho ra hai kích thích tố prolactin và oxytocin Prolactin kích thích tuyến tạo sữa tiết thêm sữa trong khi oxytoxin kích thích các tuyến này bóp sữa và đẩy sữa theo các mạch ra đầu núm vú
Do đó mà tính chất của sữa khi bắt đầu bú khác với tính chất của sữa sau khi đã bú một vài phút Sữa đầu đặc hơn, có màu xanh xanh, nhiều chất đạm và lactose, ít mỡ Sữa hậu có nhiều mỡ hơn Sữa mẹ không hòa tan đồng tính, nên nếu lấy ra để và để lắng, sẽ phân ra chất đặc mỡ lên trên và chất lỏng như nước ở dưới
1.4 Các chất dinh dưỡng từ sữa mẹ:
Trang 4Sữa mẹ có đầy đủ các chất mỡ, tinh bột, đạm, vitamin.
Lactose - sữa mẹ có nhiều chất lactose, giúp em bé thu nhận chất sắt
Vitamin C - vitamin này cũng góp phần giúp em bé thu nhận chất sắt
DHA - Docosahexaenoic acid giúp phát triển não và mắt
Lipase - men này giúp em bé tiêu hóa và thu nhận các chất mỡ
Lactase - giúp thu nhận đường lactose trong sữa mẹ Chất lactose giúp phát triển não bộ và thần kinh và điều hòa sinh khuẩn trong ruột
Amylase - giúp tiêu hóa các chất tinh bột
1.5 Những điều cấm kị khi nuôi con bằng sữa mẹ:
Một số bà mẹ thấy màu sắc sữa non có vẻ không…đẹp nên đã bỏ đi không cho bé
bú là một sai lầm lớn:
- Bỏ qua sữa non
Sữa non là loại sữa mẹ tiết ra vào tuần đầu sau khi sinh Nó có màu vàng sậm, sánh, rất giàu protein Sữa non không chỉ chứa dưỡng chất cần thiết cho bé sơ sinh mà còn có một hàm lượng lớn các chất kháng thể và bạch cầu giúp bé chống lại các loại bệnh tật Sữa non cũng chứa nhiều nguyên tố vi lượng không thể thiếu đối với trẻ sơ sinh như: sắt, đồng, kẽm Theo các nghiên cứu thì tỉ lệ tử vong ở trẻ giảm một cách đáng kể nếu sau khi Một số bà mẹ thấy màu sắc sữa non có vẻ không… đẹp nên đã bỏ đi không cho
bé bú là một sai lầm lớn Dù mẹ bé có ít sữa hay không có ý định nuôi bé bằng sữa mẹ thì lời khuyên của các chuyên gia vẫn là: nhất định phải cho bé được bú sữa non
- Cho ăn trước khi cho bú
Trang 5Không ít bà mẹ lại cho bé bú sữa công thức hoặc uống nước đường trước khi cho bé bú
mẹ Hệ lụy đầu tiên của việc này là bé sẽ không thích ăn sữa mẹ Đơn giản là vì sữa bột thường ngọt hơn so với sữa mẹ và núm vú của bình sữa thường dễ mút hơn so với ti
mẹ Hệ lụy tiếp theo là người mẹ sẽ bị tổn thương về tinh thần, mang áp lực trong tâm
lý bởi ý nghĩ mình không đủ sữa nên con mới chê không bú Ngoài ra khi bị “ế”, sữa
mẹ dễ bị chua, mất chất và thậm chí có thể ứ đọng mà gây ra viêm tuyến vú ở mẹ
Trang 6Bé bị bệnh? Bé sơ sinh có thể mắc một số bệnh như: nôn trớ, đi ngoài, vàng da, co giật khiến bé không muốn bú mẹ Mẹ nên mang bé đến viện để bác sĩ theo dõi và chữa trị kịp thời.
Khoang mũi hoặc khoang miệng có vấn đề? Khi bị cảm, bé sơ sinh có thể ngạt mũi hoặc bị tưa lưỡi, viêm miệng.Nếu bé ngạt mũi nên nhanh chóng làm thông khoang mũi cho bé Bé bị tưa lưỡi, viêm miệng thì có thể dùng thuốc tím bôi vào khoang miệng cho
bé mỗi ngày ba lần
Khả năng mút sữa kém? Những trẻ sinh ra có thể trọng dưới 1800g có thể gặp khó khăn trong việc bú mẹ Khi đó mẹ có thể vắt sữa ra, dùng thìa nhỏ bón sữa cho bé cho đến khi bé có thể bú mút dễ dàng
Bé và mẹ đã từng bị xa cách? Sau một thời gian xa cách (do mẹ bị bệnh hoặc phải đi làm) có thể bé sẽ từ chối không bú mẹ Mẹ hãy bằng tình yêu vô bờ của mình và tùy vào tính cách của bé để kiên nhẫn “dụ dỗ”, đánh thức khát vọng bú mẹ của bé
- Cho bé bú quá lâu
Thời gian bú mỗi bầu vú là khoảng 10 phút Trong 10 phút đó, hai phút đầu tiên bé có thể bú được khoảng 50% tổng lượng sữa có trong bầu vú Hai phút tiếp theo bé có thể
bú được 80-90% tổng lượng sữa, còn sáu phút cuối hầu như bé không bú được bao nhiêu Tuy nhiên sáu phút này cũng vô cùng cần thiết bởi việc bú mút sẽ kích thích tuyến sữa để làm tăng thêm lượng sữa tiết ra cho lần bú sau Hơn nữa việc này có thể tăng thêm tình cảm mẹ con
Những bất lợi khi cho bé bú quá lâu:
+ Trong sữa mẹ khi bé mới bú có hàm lượng protein cao, hàm lượng chất béo thấp Bé càng bú lâu thì lượng protein giảm dần trong khi lượng chất béo tăng cao nên dễ gây đau bụng đi ngoài cho bé
+ Bú quá lâu, bé sẽ hít vào khá nhiều không khí dễ gây ra đầy bụng, nôn trớ…+ Bé ngậm ti mẹ quá lâu sẽ khiến phần da ở đầu ti dễ bị viêm nhiễm
- Cho bé bú khi đang tức giận
Trang 7Không nên cho bé bú khi mẹ đang tức giận vì việc mẹ cáu có thể ảnh hưởng đến hệ thầnkinh giao cảm khiến một lượng lớn noradrenalin được phóng thích ra, đồng thời rất nhiều adrenaline cũng tiết ra Khi hai loại chất này tiết ra quá nhiều, cơ thể mẹ sẽ xuất hiện một số hiện tượng như: tim đập nhanh, mạch máu bị thu nhỏ, huyết áp tăng cao ảnh hưởng đến chất lượng sữa.
Sau khi mẹ tức giận trong cơ thể mẹ có tiết ra một loại độc tố Nếu bé thường xuyên bú loại sữa có chất độc hại này các chức năng của một số cơ quan nội tạng quan trọng như: tim, gan, thận, lá lách có thể bị ảnh hưởng khiến cho khả năng kháng bệnh của bé không tốt, chức năng tiêu hóa suy giảm, bé sẽ chậm phát triển
Bởi vậy trong thời gian cho con bú người mẹ nên hạn chế tối đa việc nóng giận Nếu
mẹ tức giận hoặc vừa nguôi giận tốt nhất không nên cho bé bú ngay Muốn cho bé bú, tốt nhất là nên để mẹ nguôi giận sau nửa ngày hoặc một ngày và khi cho bú hãy vắt bớt một phần sữa đầu tiên đi, sau đó dùng khăn sạch lau khô đầu ti rồi mới cho bé bú
2 Lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ:
Một trong những công việc quan trọng nhất
của một phụ nữ sau sinh là cho con bú Sữa là
dinh dưỡng lành mạnh rất quan trọng cho sự
tăng trưởng và phát triển của trẻ sơ sinh Bằng
cách cho con bú, người mẹ có thể đảm bảo trẻ
đã nhận được dinh dưỡng tốt nhất có thể Và
để có đủ sữa cho con, người mẹ cần có chế độ
ăn uống hợp lý và khoa học nhất
Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ đồng ý rằng bú sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh Trong một tuyên bố chính của họ, họ nói rằng "con bú sữa mẹ, đảm bảo sức
Trang 8khỏe tốt nhất có thể cũng như những kết quả tốt nhất phát triển và tâm lý xã hội cho trẻ."
Sữa mẹ cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho trẻ, nó cũng cung cấp các miễn dịch, giúp trẻ phòng ngừa bệnh tật Sữa non là loại sữa với số lượng ít, đặc, có màu vàng, là một vật chất lỏng được tiết ra ở vú của người mẹ trong vài ngày đầu tiên sau khi sinh Sữa non chứa phong phú các loại kháng thể, giúp các bé chống lại bệnh tật Em bé bú sữa
mẹ và nhận được các kháng thể này sẽ ít có khả năng mắc các bệnh như bị tiêu chảy, bệnh về đường hô hấp, nhiễm trùng tai và dị ứng Nuôi con bằng sữa mẹ cũng có nhiều lợi ích lâu dài
1 Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ trong năm đầu tiên
Sữa mẹ là một dạng mô sống ở thể lỏng tương tự như máu, với khoảng 4000 tế bào sống hoạt động trong 1ml sữa Sữa mẹ là tập hợp phong phú các yếu tố hoá sinh ở dạng đang hoạt động với một số lượng lớn các hormon và yếu tố tăng trưởng Trong sữa mẹ còn có ít nhất 60 loại enzim, và các chất dinh dưỡng đa lượng và vi lượng mà không có
Trang 9bất cứ loại sữa nào có được So với sữa bò thì sữa mẹ ưu việt hơn rất nhiều về thành phần dinh dưỡng.
Trong sữa bò hàm lượng protein cao hơn sữa mẹ gấp 3 lần - là hàm lượng không thích hợp cho trẻ trong quá trình tiêu hoá Thành phần cơ bản của protein sữa mẹ và sữa bò
là casein và whey - nhưng trong sữa bò tỉ lệ giữa 2 thành phần này là 3:1 còn trong sữa
mẹ là 1:3 - đây là tỷ lệ lí tưởng cho quá trình tiêu hoá của trẻ Trong sữa mẹ chất alpha- lactoglobulin chiếm ưu thế- trong khi ở sữa bò chất beta- lactoglobulin lại là chủ yếu Beta- lactoglobulin là tác nhân gây dị ứng cho trẻ
Sữa mẹ cho năng lượng cao hơn sữa bò Chất đường trong sữa mẹ có nhiều lactose gấp
2 lần sữa bò, rất cần thiết cho sự phát triển thần kinh và giúp các vi khuẩn có ích trong đường ruột phát triển Chất béo cao hơn sữa bò trong sữa mẹ có vai trò là chất chuyên chở những vitamin tan trong chất béo như vitamin A và D cùng với axít linoleic - đóng vai trò sống còn cho sự phát triển thần kinh và các chức năng mô Hàm lượng vitamin
A trong sữa mẹ cao gấp 2 lần sữa bò, nên trẻ bú sữa mẹ không bao giờ thiếu vitamin A.Việc cho con bú sữa mẹ trong năm đầu tiên đang được khuyến khích tại nhiều nước châu Âu Tại Thuỵ Điển đã có 98% phụ nữ cho con bú hoàn toàn sau khi sinh
2 Cho con bú là sự đáp ứng đầy đủ các chất dinh dưỡng theo nhu cầu của trẻ:
Các nghiên cứu khoa học cho thấy, sữa mẹ là thức ăn luôn tự thay đổi các thành phần dinh dưỡng phù hợp với quá trình phát triển của trẻ trong năm đầu tiên, theo nhu cầu
và khả năng tiêu hoá và trao đổi chất của trẻ Cơ thể người mẹ như một tổ hợp các nhà máy sản xuất chất dinh dưỡng - theo nhu cầu từng tháng tuổi và khả năng trao đổi chất của trẻ- tự động cung cấp chính xác lượng dinh dưỡng và các vitamin, khoáng chất
Trang 103 Cho con bú là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu bệnh dị ứng cho trẻ:
Dị ứng thức ăn là bệnh thường gặp ở trẻ với các triệu chứng: Đi ngoài, táo bón, mẩn
da, sổ mũi, viêm họng Bệnh dị ứng tiến triển lệ thuộc vào hai yếu tố đó là di truyền
và môi trường Việc cho con bú là loại bỏ được yếu tố môi trường Trong sữa mẹ có chứa kháng thể IgA tạo trong đường hô hấp của trẻ lớp bảo vệ ngăn chặn sự thâm nhập của các yếu tố gây dị ứng Ngoài ra trong sữa mẹ còn có các enzym tiêu hoá, giúp đẩy nhanh quá trình tiêu hoá làm giảm nguy cơ dị ứng
4 Cho con bú sữa mẹ có tác động tích cực tới việc phát triển trí não của trẻ:
Việc hàng ngày bế ẵm và âu yếm khi cho con bú giúp trẻ phát triển trí tuệ cảm xúc và trí thông minh Các nhà nghiên cứu tại Thuỵ Điển và Anh cho thấy, nhưng đứa trẻ được bú sữa mẹ trong năm đầu nhanh biết nói và học sáng dạ hơn, đến khi trưởng thành là những người có tính tự lập cao, có IQ cao hơn so với những đứa trẻ chỉ được
bú mẹ 1-2 tháng đầu hoặc không được bú mẹ
Nghiên cứu của Đại học McGill (Canada) cũng cho thấy các cháu bé nuôi bằng sữa mẹ khi lên 6 tuổi làm các test IQ tốt hơn 25% so với các cháu nuôi bộ Tất cả những nghiên cứu của các trường Đại hcọ danh tiếng đều cho thấy việc nuôi con bằng sữa mẹ nâng cao sự nhận thức ở trẻ nhỏ
5 Cho con bú làm gia tăng sức đề kháng của trẻ trước các bệnh thông thường và các bệnh tim mạch:
Sữa mẹ trong những ngày đầu chứa nhiều protein Trong đó 50% hàm lượng protein là các globulin miễn dịch (chủ yếu là IgA), có tác dụng chống lại các vi khuẩn, virus gây bệnh Các kháng thể này nằm trong đường ruột có tác dụng chống lại các vi khuẩn gây bệnh, ngăn chặn các loại virus và làm trung hoà các độc tố Trong khoảng 2 tháng đầu tiên, sữa mẹ được coi là liều văcxin hiệu nghiệm cho cơ thể non yếu của trẻ
Trang 11Các nghiên cứu cho thấy, ngoài sữa mẹ không có bất cứ một loại sữa nào có chứa các kháng thể này Sữa non còn giúp trẻ giải phóng cứt su, làm giảm nguy cơ tiến triển bệnh vàng da sau khi sinh Các khảo cứu gần đây tại Phần Lan cho thấy, chỉ có khoảng 25% trẻ bú sữa mẹ hay bị đau ốm, trong khi đó có tới 97% trẻ không bú sữa mẹ bị đau
ốm thường xuyên
Trẻ bú sữa mẹ (ít nhất 6 tháng đầu) có thể tránh được nguy cơ mắc nhiều loại bệnh cấp
và mãn tính như tiêu chảy, nhiễm trùng đường hô hấp Vì trong sữa mẹ có chứa chất globulin miễn dịch Trong sữa mẹ có lactoferin- một protein gắn với chất sắt ngăn chặn
sự phát triển của một số vi khuẩn có hại Sự hiện diện của dưỡng chất tự nhiên nucleotide trong sữa mẹ với hàm lượng 69-72mg/l giúp tăng cường đề kháng với bệnh nhiễm khuẩn như bạch hầu, viêm màng não
Các nghiên cứu tiến hành tại Thuỵ Điển và Anh cho thấy, những trẻ bú sữa mẹ trong năm đầu ít mắc các bệnh như béo phì, vữa xơ động mạch và huyết áp cao
6 Cho bú sữa mẹ giúp trẻ phát triển tốt hệ thần kinh
Trong sữa mẹ tỉ lệ giữa các axit amin, các loại axit béo không no, các vitamin và khoáng chất rất phù hợp cho sự phát triển của hệ thần kinh trẻ Trong giai đoạn đầu mới sinh, trẻ có nhu cầu lớn về số lượng cholesterol cần thiết để tạo lớp vỏ bọc bảo vệ dây thần kinh Chỉ có sữa mẹ mới đáp ứng được về tỉ lệ cholesterol cho trẻ Một trong
số những axit amin cần thiết cho sự phát triển của hệ thần kinh và não bộ của trẻ là taurine chỉ có trong sữa mẹ Bản thân cơ thể trẻ không tự tổng hợp được loại axit này
và nó cũng không có trong các loại sữa động vật khác Do vậy sữa mẹ là nguồn duy nhất cung cấp cho trẻ taurine để phát triển não bộ và võng mạc mắt
7 Trẻ bú sữa mẹ ít bị bệnh tiểu đường ở tuổi trung niên
Trang 12Các nghiên cứu tại Mỹ và Phần Lan cho thấy, chỉ có sữa mẹ mới bảo đảm hàm lượng thích hợp đường lactose- vật liệu chính sinh nhiệt lượng, giúp hấp thụ đầy đủ lượng canxi cần thiết cho cơ thể trẻ Đường lactose trong sữa mẹ, phân hủy rất chậm và từ từ , giải phóng nhiệt lượng thích hợp cho cơ thể trẻ, duy trì hài hoà nồng độ đường trong máu Sữa bò hay những sữa nhân tạo có chứa đường lactose và sacharose vào cơ thể trẻ phân huỷ nhanh, dễ gây đột biến nồng độ đường trong máu - đây là tiền đề gia tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.
8 Trẻ bú sữa mẹ ít bị nguy cơ mắc loãng xương và thoái hoá cột sống khi về già
Các nghiên cứu tại Trung tâm Trẻ em Ba Lan cho thấy, tỷ lệ giữa các khoáng chất canxi phôtpho và magnez có trong sữa mẹ là tốt nhất cho sự phát triển hệ xương của trẻ Các hợp chất của protein sữa mẹ hấp thụ hoàn hảo hàm lượng sắt đáp ứng nhu cầu phát triển cơ thể Những yếu tố này có tác động rất lớn tới sự phát triển bền vững lâu dài của hệ xương cho tới khi về già Các nghiên cứu tại Ba Lan cho thấy, những trẻ được bú mẹ trong năm đầu tiên ít bị nguy cơ loãng xương gấp 3-5 lần so với những người khi mới sinh không được bú sữa mẹ
9 Việc bú mẹ giúp phát triển đồng bộ hệ cơ xương ổ miệng
Những trẻ được bú mẹ rất ít bị mắc các khuyết tật về phát âm, vì việc bú mẹ giúp bé phát triển đồng bộ hệ cơ xương ổ miệng và má
10 Ít quậy phá khi ở tuổi thiếu niên và trưởng thành
Các nghiên cứu mới đây tại Mỹ cho thấy, những cháu được nuôi bằng sữa mẹ ít quậy phá và ít gặp những rắc rối trong gia đình Khảo cứu được tiến hành trên 9 nghìn trẻ
em ở lứa tuổi 13-26 cho thấy, chỉ có 10% các cháu nuôi bằng sữa mẹ gây quậy phá tại trường hay ngoài phố, trong khi đó 43% các cháu nuôi bộ luôn có vấn đề tại trường và đường phố
Trang 1311 Cho con bú giúp bảo vệ sức khỏe của người mẹ.
Cho con bú sẽ giúp dạ con của người mẹ sẽ sớm co lại như lúc ban đầu Như vậy, sẽ làm giảm băng huyết, tránh thiếu máu và giảm nguy cơ ung thư buồng trứng, ung thư
vú cho người mẹ
Nghiên cứu tại bệnh viện Brigham and Women tại Boston (Mỹ) cho thấy, những phụ
nữ nuôi con bằng sữa của mình ít có khả năng bị viêm khớp mãn tính hơn những người không cho con bú Những người mẹ cho con bú được 24 tháng sẽ giảm 50% nguy cơ viêm khớp
Những bà mẹ nuôi con bằng sữa của mình ít bị nguy cơ ung thư và loãng xương Khi cho con bú cơ thể gia tăng giải phóng hormon prolactin tác động tích cực tới tâm lý người mẹ, giảm những mệt mỏi và stress
Tóm lại, việc nuôi con bằng sữa mẹ có nhiều lợi ích đối với mẹ, bé và cộng đồng.Lợi
ích cho người mẹ:
Nuôi con bằng sữa mẹ là một cách nuôi dưỡng trẻ vô cùng kinh tế và tiện lợi vì sữa mẹ luôn sẵn có Cho trẻ bú sữa mẹ không chỉ giúp bạn giảm cân tự nhiên, giúp co hồi tử cung sau khi sinh, phòng được chảy máu sau đẻ Làm giảm nguy cơ bị ung thư vú, buồng trứng hoặc ung thư dạ con, giảm nguy cơ loãng xương và đái tháo đường Cho con bú sẽ giúp tăng cường tình cảm gắn bó giữa mẹ và con
Lợi ích cho cộng đồng và cho môi trường:
Nuôi con bằng sữa mẹ, được xem là biện pháp tốt nhất để giảm nhu cầu tiêu thụ sữa thay thế không phù hợp và đắt tiền, đạt an toàn thực phẩm Trẻ bú sữa mẹ có chỉ số IQ cao hơn, xã hội sẽ được lợi Các bà mẹ và trẻ nhỏ khỏe mạnh hơn giúp giảm chi phí chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng Nuôi con bằng sữa mẹ giúp giảm tỷ lệ trẻ mắc
Trang 14bệnh Kinh phí cho y tế của một đất nước mà trẻ được bú mẹ hoàn toàn thấp hơn những nước mà trẻ không được bú mẹ hoàn toàn vì phải tốn chi phí cho bệnh tật, thuốc men
và bệnh viện
Nuôi con bằng sữa mẹ góp phần tăng lực lượng lao động Những bà mẹ cho con bú làm việc ít hơn nhưng con của họ thì ít bệnh hơn Do đó, chi phí cho việc thuê mướn lao động thấp hơn nhưng năng suất lao động cao hơn
Bên cạnh đó, việc cho con bú sữa mẹ cũng góp phần bảo vệ môi trường sống; mỗi bà
mẹ cho con bú góp phần làm giảm nạn ô nhiễm và rác thải Việc nuôi con bằng sữa mẹ không gây tốn mặt bằng, nước, kim loại, nhựa, nhiên liệu… những thứ gây hao phí và hủy hoại môi trường
3 Chế độ dinh dưỡng của người mẹ cho con bú:
Một trong những công việc quan trọng nhất của một phụ nữ sau sinh là cho con bú Sữa là dinh dưỡng lành mạnh rất quan trọng cho sự tăng trưởng và phát triển của trẻ sơ sinh Bằng cách cho con bú, người mẹ có thể đảm bảo trẻ đã nhận được dinh dưỡng tốt nhất có thể Và để có đủ sữa cho con, người mẹ cần có chế độ ăn uống hợp lý và khoa học nhất
Cho con bú đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng rất cần thiết cho bé và đặc biệt người mẹ hãy cho con bú ít nhất là trong 6 tháng đầu sau sinh
Trong thời gian cho con bú, người mẹ cần duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh nhằm đảm bảo cung cấp cho cơ thể đầy đủ các chất dinh dưỡng và năng lượng
Trang 15Điều này sẽ không chỉ giúp đảm bảo sức khỏe của mình, mà còn đảm bảo cho sức khỏe của trẻ.
Ở phụ nữ nuôi con bú, nhu cầu năng lượng vào khoảng 2700-3000 kcal/ngày Người ta ước tính rằng để tiết 100 ml sữa người mẹ cần tăng 80-95 kcal/ngày và nhu cầu năng lượng của mẹ cần thiết để tiết sữa nuôi con 650-750 kcal/ngày
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo rằng, bà mẹ cho con bú cần được cung cấp thêm khoảng 500 calo (tương đương với lượng calo trong một cốc sữa, một lòng đỏ trứng gà và một quả chuối hoặc tương đương ăn thêm 2 bát cơm mỗi ngày)
3.1 Nhu cầu các chất sinh năng lượng:
Bổ sung chất đạm và chất béo giúp xây dựng và phát triển cơ thể.
Ngoài ăn đủ cơm bữa ăn bà mẹ cần bổ sun gthêm chất đạm và chất béo giúp cho việc xây dựng và phát triển cơ thể trẻ Trước hết cần chú ý đến các nguồn chất đạm từ các thức ăn thực phẩm như đậu tương, đậu xanh, các loại đậu khác và vừng, lạc Đây là những thức ăn có giá rẻ hơn thịt nhưng có hàm lượng chất béo cao hơn giúp tăng năng lượng bữa ăn và giúp hấp thu tốt các nguồn thức ăn tan trong dầu Chất đạm động vật đáng chú ý là từ các loại thuỷ sản như tôm, cua, cá, ốc và nếu có điều kiện nên cố gắng ăn thêm thịt, trứng, sữa
Trang 163.1.1 Nhu cầu Protein:
Trong quá trình sống, thường xuyên diễn ra quá trình phân hủy và sinh tổng hợp các chất, quá trình thay cũ đổi mới về thành phần tế bào Ðể đảm bảo quá trình phân hủy
và đổi mới hàng ngày cần bổ xung chất protein vào máu Chất protein ở cơ thể người ta chỉ có thể tạo thành từ protein của thực phẩm, chất protein không thể tạo thành từ chất lipit và gluxit
Giữa thế kỷ 19 Voi, Rubner và Atwater qua nhiều nghiên cứu phân tích thống kê tình hình ăn uống của nhiều nước đi đến kết luận là trung bình mỗi người mỗi ngày cần 118g protein
Bản chất của nhu cầu protein: Nhu cầu protein cho duy trì quá trình thay cũ đổi mới, bù đắp lượng nitơ mất theo da, phân, và trong chu kì kinh nguyệt Nhu cầu protein để phát triển cơ thể đang lớn, phụ nữ có thai cần protein để xây dựng tổ chức mới, người mẹ cho con bú mỗi ngày tiết 500ml sữa có khoảng 10,5g protein Nhu cầu protein cho quá trình hồi phục sau một chấn thương (mổ, bỏng) hay sau khi ốm khỏi, cơ thể cần protein
Trang 17thứ hai là phương pháp tính từng phần nhu cầu cho lượng nitơ mất đi không tránh khỏi
để duy trì nhu cầu cho phát triển, để chống đỡ các kích thích
Người ta đã xác định được những yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu protein như: Các yếu
tố công kích, thường phải mất cho các yếu tố này tới 10% nhu cầu đó là các tác động của các stress, phiền muộn, mất ngủ, nhiễm khuẩn nhẹ Nhiệt độ môi trường cũng có ảnh hưởng tới nhu cầu protein, khi ở môi trường nóng ni tơ mất theo mồ hôi tăng lên Khi bị nhiễm khuẩn cơ thể tăng quá trình giáng hóa protein, tổn thương ở các mô bị nhiễm khuẩn, sốt đều dẫn tới nhu cầu protein tăng lên Ở người lao động nhu cầu protein tăng lên không chỉ do nhu cầu năng lượng tăng mà protein còn cần thiết cho việc tái tạo các thể liên kết photphat sinh năng lượng đòi hỏi cơ chất là protein
Năm 1985 nhóm chuyên viên hỗn hợp của tổ chức y tế thế giới (OMS) và tổ chức nông nghiệp thực phẩm ( FAO) đã xem xét lại các kết quả nghiên cứu về cân bằng ni tơ đã đi đến kết luận là nhu cầu protein của người trưởng thành được coi là an toàn tính theo protein của sữa bò trong mỗi ngày đối với 1 kg thể trọng là 0,75g cho cả 2 giới
Trong thực tế, người ta ăn khẩu phần ăn hỗn hợp nhiều loại thực phẩm và ở các nước phát triển như nước ta thường ăn nhiều thực phẩm nguồn gốc thực vật, protein có giá trị sinh học thấp hơn nhiều so với trứng và sữa, hơn nữa cũng để đảm bảo an toàn nên nhu cầu thực tế của protein nâng lên cao hơn Người ta thường tính nhu cầu thực tệ từ nhu cầu an toàn theo công thức sau:
Các nhà dinh dưỡng và sinh lý gần như đã thống nhất là nhu cầu tối thiểu về protein là 1g/kg/ngày, nhiệt lượng protein khẩu phần trung bình là 12%
Nhu cầu protein cao hơn ở phụ nữ cho con bú Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo rằng, mỗi ngày trong 6 tháng đầu cho con bú cần thêm 25g protein mỗi ngày (bằng với các protein trong khoảng 1,2 lạng thịt gà)
3.1.2 Nhu cầu lipit:
Từ lâu, khoa học đã chứng minh rằng lipid là nguồn năng lượng cao nhất (1gam lipid vào cơ thể cung cấp 9,3Kcal, cao gấp hơn 2 lần so với protein 4,1 Kcal/1gam và glucid 4,1Kcal/1gam) Lipid là nguồn cung cấp các acid béo, đồng thời là chất vận chuyển (carrier) các vitamin tan trong dầu mỡ (như vitamin A, D, E và K) Giá trị sinh học của các vi chất dinh dưỡng tan trong dầu mỡ này phụ thuộc vào khả năng hấp thu lipid của
cơ thể