Bài giảng x quang ngực bình thường

+ BN có bệnh tim, phổi đã được chẩn đoán + Tiến triển viêm phổi, phù phổi cấp + Theo dõi sau phẫu thuật…... Thấy toàn bộ lồng ngực gồm cả khí quản và các góc sườn hoành 3.. Thấy được c

XQ NGỰC BÌNH THƯỜNG

+ BN có bệnh tim, phổi đã được chẩn đoán

+ Tiến triển viêm phổi, phù phổi cấp

+ Theo dõi sau phẫu thuật…

THẾ THẲNG

 Sau-tr c (PA): BN đứng Sau-tr c (PA): BN đứng ước (PA): BN đứng ước (PA): BN đứng

 Trước-sau (AP): BN nằm hoặc tư thế Fowler

 Phim th ng th PA đạt yêu cầu khi: Phim th ng th PA đạt yêu cầu khi: ẳng thế PA đạt yêu cầu khi: ẳng thế PA đạt yêu cầu khi: ế PA đạt yêu cầu khi: ế PA đạt yêu cầu khi:

1 Hình rõ nét

2 Thấy toàn bộ lồng ngực gồm cả khí quản và các

góc sườn hoành

3 Hai xương đòn đối xứng

4 Hai xương bả vai tách khỏi 2 phế trường

5 Thấy được các bóng xương sườn và ĐS ngực cao

ở vùng bóng tim

6 Thấy mạch máu sau bóng tim

7 Đỉnh vòm hoành (P) dưới cung sau xương sườn 10

*Phim th ng PA:ẳng thế PA đạt yêu cầu khi:

-Phim th ng AP: tư thế BNẳng thế PA đạt yêu cầu khi:-Cách nhận biết phim AP

Nguyên tắc: Cấu trúc càng gần phim càng ít bị

phóng đại  thường lựa chọn thế thẳng sau-trước

THẾ NGHIÊNG

 Nghiêng P hoặc T

 Nguyên tắc: nghiêng bên nào bên đó gần phim

 Đạt yêu cầu:

1 Thấy toàn bộ phổi từ đỉnh tới góc sườn hoành

2 Cánh tay không chồng hình lên phế trường

3 Xương ức không bị xoay

4 Các xương sườn hai bên chồng nhau

5 Thấy mạch máu ở khoảng sáng sau tim

Nghiêng (P), 2 vòm hoành song song

Nghiêng (P), 2 vòm hoành cắt nhaunhìn cung sau x.sườn

THẾ CHẾCH

 Chếch trước (P) và trước (T).

 Chếch sau (P) và sau (T)

 Thành ngực bên cần chụp áp vào hộp phim

 Đạt yêu cầu:

1 Thấy toàn bộ và rõ 2 phổi

2 Khoảng cách từ cột sống đến bờ ngoài

phần ngực phía xa phim rộng gấp 2 lần

phía đối bên.

Chếch trước (P)

Chếch trước (T)

THẾ ĐỈNH ƯỠN ( apical lordotic )

 Do Felix Fleischner thực hiện từ năm 1926.

Phim đỉnh ưỡn đạt yêu cầu:

-2 xương đòn cân xứng và nằm trên vùng đỉnh phổi

-Thấy được đỉnh phổi và toàn bộ phổi

-Xương sườn hơi biến dạng, đôi khi cung trước và sau chồng nhau

Thùy giữa (P)

THẾ NẰM NGHIÊNG TIA CHIẾU NGANG

-BN không xoay-Thấy toàn bộ 2 phổi-Tay không chồng lên vùng quan tâm

Tìm TDMP lượng ít, TDMP thể hoành

PB TDMP khu trú với tự do.

CHỤP THÌ THỞ RA

-Tìm ứ khí ở phổi khu trú hay lan tỏa-Tràn khí màng phổi lượng ít

HÍT VÀO THỞ RA

QUY LUẬT CƠ BẢN CẦN NHỚ

 “Bờ của một cấu trúc chỉ được nhìn thấy

khi tiếp giáp với một cấu trúc có đậm độ

cơ bản khác biệt”

 Không thay đổi theo tư thế BN, hướng chùm tia X, kỹ thuật chụp

 “Độ sáng tối của bất kỳ một phần hình

ảnh là do các cấu trúc bị tia X đâm xuyên”

 Dễ bị thay đổi bởi kỹ thuật chụp nhưng toàn bộ phim sẽ bị ảnh hưởng

GI I PH U XQ NG C ẢI PHẪU XQ NGỰC ẪU XQ NGỰC ỰC

GI I PH U XQ NG C ẢI PHẪU XQ NGỰC ẪU XQ NGỰC ỰC

1 Thành ngực

2 Màng phổi

3 Các rãnh màng phổi

4 Các rãnh phụ màng phổi

5 Khí qu n-phế quản-nhu mô Khí qu n-phế quản-nhu mô ản-phế quản-nhu mô ản-phế quản-nhu mô

6 Mạch máu phổi

7 Rốn phổi

8 Trung thất

9 Cơ hoành

MÔ MỀM THÀNH NGỰC

-Các nếp da

-Cơ ức đòn chũm

-Bóng mờ “đi kèm” của x.đòn

-Bóng vú

-Núm vú

Bờ dưới x sườn

Bờ dưới xương sườn vùng giữa và thấp dạng dải mờ (tránh lầm phản ứng màng xương)

Đầu xương sườn phía sau khớp vào thân sống và mỏm ngang  tránh lầm gãy xương sườn

Nam: thường đóng vôi bờ trên và dưới

Nữ: trung tâm

Bắt đầu x.sườn 1 (#30 tuổi)

 xs cuối x.sườn 2 (70 tuổi)

Gãy xương ức (PB: khớp cán ức-thân ức (T4), khớp thân ức-mũi kiếm (T9))

MÀNG PHỔI-KHOANG MP

Góc sh: nhọn

Góc tâm hoành: tù nhẹ

(mỡ)

CÁC RÃNH MÀNG PHỔI

Rãnh liên thùy bé: hơi lồi về phía trên, ngoài cao nhẹ, dài 2/3 phế trường, dạng 1 hoặc 2 đường mờ

CÁC RÃNH PHỤ MÀNG PHỔI

 Tần suất gặp cao  thấp: rãnh phụ dưới

(20%), rãnh tĩnh mạch đơn (0.5%), rãnh phụ trên, rãnh liên thùy bé (T).

Rãnh tĩnh mạch đơn , hình ảnh “giọt l ” ở điểm cuốiệ” ở điểm cuối

KHÍ QUẢN-PHẾ QUẢN-NHU MÔ

KQ: vị trí, đóng vôiCarina: T4, 550 -70o

PQ gốc (P), (T): vị tríDải mờ cạnh KQ: </=4mm

Dải mờ sau KQ (thành KQ, mỡ) <3mm

PHÂN THÙY PHỔI

PHÂN THÙY 5: XÓA BỜ TIM

THUØY TREÂN (P)

THÙY GIỮA (P)

THUØY TREÂN (T)

THÙY DƯỚI (T)

1.Vùng đỉnh phổi.2.Vùng hạ đòn.3.Vùng giữa phổi.4.Vùng đáy phổi.

GIẢI PHẪU PHỔI THEO VÙNG

GIẢI PHẪU PHỔI THEO VÙNG

1.Vùng rốn phổi

2.Vùng cạnh rốn phổi.3.Vùng ngoại vi (từ màng phổi vào 4cm)

MẠCH MÁU PHỔI

•Giới hạn để nhìn thấy mạch máu phổi là 1,5cm từ thành ngực.

•KT mạch máu vùng đáy gấp 2 vùng đỉnh.

 Số lượng mạch máu: 1/3 dưới > 1/3 giữa > 1/3 trên

RỐN PHỔI

Thành phần rốn phổi

T cao hơn P: >90%

T ngang P: <10%

T thấp hơn P mất thể

tích thỳ trên P hoặc thùy

dưới T

CÁC BỜ TRUNG THẤT

BỜ TIỂU NHĨ (T): không thấy

Tầng trên

Tầng dưới Tầng giữa

CÁC KHOANG TRUNG THẤT

.Trung thất trên

TRUNG THẤT TRƯỚC VÀ TRÊN

TRUNG THẤT GIỮA VÀ SAU

l td

BÓNG TIM

Bóng tim to Bóng tim bình thường

SVC : TMC trên.

CƠ HOÀNH

P cao hơn T: 88%, kc#1.5 – 2cm.

P ngang T: 9%

P thấp hơn T: 3% nhưng kc <1cmBờ nhẵn đều hoặc lồi phân múi

CÁC KHOẢNG SÁNG TRÊN PHIM NGHIÊNG

CÁC VÙNG DỄ BỎ SÓT TRONG KHẢO

SÁT XQ PHỔI

CÁC TỔN THƯƠNG DỄ BỎ SÓT TRÊN XQ

 ĐẨY LỆCH KHÍ QUẢN

 KHỐI MỜ SAU BÓNG TIM

 TỔN THƯƠNG DƯỚI CƠ HOÀNH

 TỔN THƯƠNG GẦN RỐN PHỔI

KHÍ QUẢN LỆCH (P) (BƯỚU GIÁP THÙY (T) THÒNG TRUNG THẤT)

NỘI KHÍ QUẢN

(trên carina #4-5cm hoặc ngang mức đầu gần xương đòn)

CÁC BƯỚC ĐỌC XQ NGỰC

CVP )

THÀNH NGỰC (XƯƠNG, MÔ MỀM), MÀNG PHỔI, NHU MÔ (KQ, PQ, MK, MM), TRUNG THẤT, BÓNG TIM VÀ CÁC MẠCH MÁU LỚN.

CÓ BẤT THƯỜNG

5 CHÚ Ý TÌNH TRẠNG MẠCH MÁU: ĐM PHỔI, TUẦN HOÀN

PHỔI, CÓ DH PHÙ PHỔI CẤP?

6 VỊ TRÍ TỔN THƯƠNG (TRONG HAY NGOÀI PHỔI?

-TRONG PHỔI: TT PHẾ NANG HAY MÔ KẼ, HÌNH THÁI TỔN THƯƠNG (HÌNH MỜ, HÌNH SÁNG, HÌNH HANG), PHÂN BỐ TỔN THƯƠNG, BẤT THƯỜNG KHÁC ĐI KÈM  CĐ, CĐPB

 CẦN KẾT HỢP PHƯƠNG TIỆN CĐHA KHÁC?

-NGOÀI PHỔI THÀNH NGỰC, MÀNG PHỔI, TRUNG THẤT?

7 NHÌN LẠI LẦN NỮA CÁC VÙNG DỄ BỎ SÓT TỔN THƯƠNG