Bài giảng x quang triệu chứng x quang khớp

Thay đổi mô mềm quanh khớp .-Hình dạng, vị trí, số lượng  Chẩn đoán: +Sưng mô mềm đối xứng Viêm khớp RA • +Sưng mô mềm không đối xứng OA [Chồi xương không đối xứng hơn sưng mô mềmrấ

TRIỆU CHỨNG XQ KHỚP

Đại cương về khớp

• PHÂN LOẠI:

• -Chức năng hoặc mức độ cử động:

• Khớp động(cử động nhiều), khớp bán

động(cử động vừa), khớp bất động.

• -Cấu trúc khớp:

• Khớp xơ, khớp sụn hoặc khớp hoạt dịch.

Thành phần cấu trúc khớp

• -Sụn khớp: Có tác dụng giảm lực

• (Khi thoái hoá > Viêm khớp)

• -Màng hoạt dịch: Bao quanh khớp(c/c dinh dưỡng

sụn và bôi trơn khớp.)

• -Túi hoạt dịch: Giảm ma sát chuyển động của cơ

• -Dây chằng: Vững chắc khớp

• -Sụn chêm: Vững chắc, giảm lực tác dụng lên

khớp.

• -Cơ, gân: Gây sự chuyển động khớp.

Những thay đổi về khớp.

Thay đổi mô mềm quanh khớp

• -Lan tỏa hoặc khu trú của tăng hoặc giảm của thể tích hoặc đậm độ tùy theo bệnh lý và từng giai đoạn

Tăng lan tỏa mô mềm thường do phù.

Giảm lan tỏa dẫn đến teo

• -Bất thường khu trú mô mềm là quan trọng và nhiều ý nghĩa.

Thay đổi mô mềm quanh khớp

-Hình dạng, vị trí, số lượng  Chẩn đoán:

+Sưng mô mềm đối xứng Viêm khớp (RA)

• +Sưng mô mềm không đối xứng OA [Chồi

xương không đối xứng hơn sưng mô mềm(rất ít)]

• +Sưng mô mềm dạng nổi cục  Gout(hạt Tophi)

• +Sưng mô mềm toàn ngón tay, chân Bệnh lý

Söng moâ meàm

Söng moâ meàm

Söng moâ meàm/ Vaåy neán

Thay đổi mô mềm quanh khớp

• -Những khối vôi hóa và vị trí Chẩn đoán:

• +Vôi hóa phần mềm quanh khớp  Vôi hóa hạt

Tophi(Gout).

• +Vôi hóa sụn  Bệnh lý CPPD

• +Vôi hóa dưới da  Bệnh lý xơ cứng bì.

Vôi hóa mô mềm/GOUT

Vôi hóa sụn/CPPD

14

Bất thường trục của khớp.

Do kết quả trực tiếp của bệnh lý mô mềm với sự tham gia của bao khớp, d/c và lỏng lẻo của gân

Gấp, duỗi, bán trật, trật khớp

Đặc điểm, số lượng, mức độ và vị trí là quan trọng trong xem xét chẩn đoán

Bán trật khớp

VKDT

Thay đổi khe khớp.

• *Khe khớp được bảo tồn.

• +Trong các giai đoạn sớm của bệnh khớp

• +Trong giai đoạn phát triển bệnh Bệnh Gout,

hoại tử chỏm vô mạch…

• *Rộng khe khớp

• +Tràn dịch(giai đoạn sớm viêm khớp),

• +Phát triển quá mức sụn khớp(Bệnh to đầu chi)

• +Tiêu xương dưới sụn(HPT)

Hoại tử chỏm vô mạch

Thay đổi khe khớp.

* Hẹp khe khớpBệnh khớp gây nên mất sụn

• Nguyên nhân:

• Tăng sinh màng hoạt dịch(phá huỷ)

• Giảm dinh dưỡng (OA)

• Yếu tố viêm nhiễm tạo men gây mòn

• Khác (Suy yếu chuyển hoá…) làm thay đổi sụn và

giảm tái tạo.

• Hẹp đồng nhất Tất cả bệnh lý viêm nhiễm

khớp(Trừ OA)

• *Dính khớpGiai đoạn cuối bệnh vùng khớp, sau

phẩu thuật….

OA

VIÊM ĐS- ĐĨA ĐỆM

AS

26

Thay đổi xương vùng khớp.

• Tổn thương khu trú hoặc lan tỏa khác

• nhau tùy theo giai đoạn của mỗi bệnh lý

về khớp

• -Hình ảnh giảm hoặc tăng đậm độ xương.

• -Mòn xương-Huỷ xương

• -Tạo xương mới.

Thay đổi xương vùng khớp.

• Giảm đậm độ xương:

khớp kết hợp sưng mô mềm

• +Giảm đậm độ toàn thể do bệnh lý khác:

Bệnh lý loãng xương, cố định lâu trong điều trị….

Loãng xương quanh khớp

30

Thay đổi xương vùng khớp.

• Mòn và hủy xương:

• -Mòn xương sớm là mất lớp vỏ khớpMòn mép,

mòn trung tâm, cạnh khớp.

• -Yếu khác tăng mòn Trọng lực, steroid

• -Đánh giá sự mòn xương:

• +Dạng tiến triển nhanh với bờ không rõ và không có tạo xương (Viêm khớp)Tăng sản

Mòn mép khơp, không viền xơ/RA

Mòn cạnh khớp, viền xơ/Gout

36 Viêm khớp dạng thấp Gout

Thay đổi xương vùng khớp.

• Nang xương dưới sụn:

• -Do mòn xương dẫn đến xen vào dịch hoạt dịch

• -OA, RA, CPPD

• -Kích thước hốc hoặc nang thường 2–35mm(Lớn và lan

rộng trong CPPD)

RA

Thay đổi xương vùng khớp.

• Tạo sinh xương vùng khớp:

• +Xơ xương dưới sụn không cân xứng với

nhiều mức độ khác nhau  OA.

Gout (Tophi)

• +Khác:Bệnh toàn thể, hoại tử chỏm

DJD

42

Thay đổi xương vùng khớp.

Tạo sinh xương vùng khớp:

+Gai dây chằng (syndesmophyte)

Bệnh khớp cột sống với huyết thanh âm tính

(AS, vẩy nến, Reiter, bệnh khớp ruột)

Viêm và vôi hóa những sợi xơ bên ngoài của

vòng xơ đĩa đệm(Gặp trong AS)

Hoặc vôi hóa dạng mô liên kết cạnh cột sống

Gai xương phát triển từ bờ của thân sống (OA)

-Dạng hình mócThoái hoá vòng xơ, đĩa đệm không hẹp -Dạng hình ngangThoái hoá nhân đĩa đệm.

Gai xương dây chằng:

-Vôi hoá vòng xơ đĩa đệm.

-Mỏng, đối xứngĐS “tre”

-AS.

Đóng vôi vòng xơ trong AS

Vôi hóa cạnh cột sống:

-Vôi hóa cạnh đốt sống tách rời thân sống và đĩa đệm.

-Lớn, thô, không đối xứng -Bệnh vẩy nến, H/C reiter.

Reiter

Sự phát triển xương bên ngoài đốt sống.

• Vôi hóa bờ trước đốt sống

• -Vôi hóa không đều dây chằng

dọc trước, khoảng gian đĩa đệm và mô mềm cạnh đốt sống

•  Tăng sinh xương lan tỏa tự phát (DISH).

PHÂN BỐ TỔN THƯƠNG KHỚP

• -Đối xứng :Viêm khớp dạng thấp.

• -Đơn hoặc đa khớp :Nhiễm trùng,bệnh lắng

động các tinh thể, hoặc sau chấn thương.

• -Khớp gần :Viêm khớp thấp (RA),

CPPD,viêm đốt sống dính khớp(AS)…

• -Khớp xa : Bệnh vẩy nến, Reiter

Nhóm tuổi ưu thế bệnh khớp.

• * Nhóm trẻ (Dưới 20 tuổi): Viêm khớp mạn tính

thiếu niên, bệnh ưa chảy máu, viêm khớp nhiễm trùng.

• *Nhóm giữa:

• +15-35 tuổi: AS, Reiter.

• +Khoảng tuổi quanh 30-40: Bệnh khớp ruột.

Giới tính ưu thế bệnh khớp.

• NAM(Tỉ lệ so nữ) NAM(Tỉ lệ so nữ)

-Bệnh khớp ruột: 4:1

• NỮ (Tỉ lệ so nam) NỮ (Tỉ lệ so nam

• -RA: 2:1 >3:1

• -SLE: 10:1

• -OA nguyên phát >45

tuổi(Các khớp bàn

tay10:1)

Triệu chứng học về khớp.

TỔN THƯƠNG

xương, tạo xương.

Tóm tắt những dấu chứng bệnh khớp

• 1.Gai xương.(oteophysis)

• 2.Mòn xương.(erosion)

• 3.Vôi hóa sụn khớp.(chondrocalcinosis)

• 4.Khe khớp: Rộng,hẹp,dính.

• 5.Xơ xương dưới sụn.

• 6.Nang xương dưới sụn

• 7.Loãng xương quanh khớp.

• 8.Sưng mô mềm quanh khớp,tràn dịch khớp.

• 9.Bán trật và trật khớp.

• 10.Tuổi, giới, vị trí tổn thương.