Bài giảng chấn thương sọ não

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO Nhu mô não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ Tụ máu ngoài màng cứng Tụ máu dưới màng cứng Xuất huyết khoang dưới nhện Trong trục Ngoài trục... CHẤ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

MỤC TIÊU

 Kĩ thuật hình ảnh

 H.a chấn thương sọ não

X QUANG

 Sọ thẳng, nghiêng, Towne, tiếp tuyến

 Blondeau, Hirtz, mũi nghiêng

Sọ thẳng

Sọ nghiêng

Sọ Towne

Tiếp tuyến

Blondeau

Hirtz

CT scan

  CỬA SỔ NHU MÔ:

-         Level: 30 – 60

-         Width: 100 – 160   CỬA SỔ XƯƠNG:

-         Level: 200 – 400

ĐẶT CỬA SỔ (WINDOW)

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

Nhu mô

não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ

Tụ máu ngoài màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng

Xuất huyết khoang dưới

nhện

Trong trục Ngoài trục

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

HỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

HỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

 ĐẶC ĐIỂM ĐƯỜNG NỨT SỌ:

- ĐƯỜNG SÁNG

- ẢNH HƯỞNG HAI HAI BẢN XƯƠNG

- RẤT THẲNG/THAY ĐỔI HƯỚNG ĐỘT NGỘT

- BỜ RẤT NÉT, GỌN

- CHẠY QUA CÁC ẤN MẠCH MÁU HAY CÁC KHỚP SỌ

HỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

HỘP SỌ

Đường nứt sọ &

mạch máu ()

5 = cầu não (thường

khó khảo sát do bị ảnh

giả cứng hóa chùm tia

từ xương nền sọ

6 = cuống tiểu não giữa

7 = bán cầu tiểu não

8 = não thất IV

7 = tiểu não

9 = thân não

10 = thùy thái dương

11 = sừng thái dương của não thất bên (có dạng khe cong mảnh; là vị trí dễ nhận biết não úng thủy nhất)

12 = mỏm móc thùy thái dương (là phần nằm phía trong nhất của thùy thái

dương Thoát vị mỏm móc khi móm móc

di lệch vào trong và xóa bể dịch não tủy cạnh thân não

13 = bể dịch não tủy, bị xóa khi có thoát

vị não Đây cũng là một vị trí của xuất huyết dưới nhện

14 = liềm não trước

15 = liềm não sau

2

1 = khớp vành

2 = khớp dọc giữa

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Dãn khớp sọ

HỘP SỌ

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

 MỘT BÊN, THÁI DƯƠNG – ĐÍNH 95%

 ĐM MÀNG NÃO GIỮA (90%),, TM TỦY SỌ , XOANG

MÀNG CỨNG (10%)

 HÌNH HAI MẶT LỒI

 KHÔNG VƯỢT QUA KHỚP SỌ

 VƯỢT QUA NẾP MÀNG NÃO (LIỀM, LỀU NÃO)

 HIẾM KHI CÓ DẠNG LIỀM HOẶC BỜ KHÔNG ĐỀU

 K/H NỨT SỌ CÙNG BÊN VÀ TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG ĐỐI BÊN

 THƯỜNG GÂY THOÁT VỊ NÃO

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

 Giai đoạn cấp:

-2/3 tăng đậm độ đồng nhất, 1/3 không đồng nhất

-đồng đậm độ # huyết thanh

-đậm độ thấp trong vùng tăng đậm độ -> chảy máu chủ động (swirl sign)

 Giai đoạn bán cấp: đậm độ đồng nhất

 KHÔNG VƯỢT QUA NẾP MÀNG NÃO (LIỀM, LỀU NÃO)

* ĐÔI KHI CÓ HÌNH HAI MẶT LỒI

 Xóa các rãnh não kế cận

 Các rãnh não không chạy ra tới bề mặt

não

 Não thất cùng bên bị ép hoặc biến dạng

 Giao diện xám-trắng bị đẩy xa khỏi bản

sọ trong cùng bên

 lệch đường giữa

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG

 GĐ mạn (3-4 tuần): giảm đậm độ, 0-20 HU-điển hình có đậm độ thấp

-5% đậm độ hỗn hợp do chảy máu tái phát-bắt thuốc viền muộn

-0.3-2.7% vôi hóa

Tụ dịch dưới màng cứng (hygroma)

 Rách màng nhện

 Dịch não tủy đọng trong khoang dưới

màng cứng

 Hình thành chậm, có thể do chấn thương cũ

 Chỉ có dịch não tủy, không có các sản

HYGROMA

XUẤT HUYẾT DƯỚI NHỆN

 Tổn thương mạch máu màng nhện-màng nuôi

 Khối máu tụ trong nhu mô não vỡ vào não thất có thể chảy vào khoang dưới nhện

qua các lỗ Magendie và lỗ Luschka

 CT là phương tiện phát hiện tốt

 TĂNG ĐẬM ĐỘ CÁC RÃNH NÃO, BỂ NỀN, RÃNH SYLVIAN

XUẤT HUYẾT TRONG

NÃO THẤT

 Đi kèm các tổn thương nhu mô não nguyên phát khác : DAI, tổn thương chất xám sâu, thân não

 CT: đậm độ cao trong não thất, có kèm hoặc không mực dịch-máu

 Đôi khi có tụ máu khu trú ở đám rối mạch mạc

TỤ MÁU TRONG NÃO

 Hai bên, nhiều ổ

 Thường kèm XH dưới nhện, dưới

TỤ MÁU TRONG NÃO

 Cấp (< 3 ngày):

- ổ tăng đậm độ đồng nhất (50-70

HU), bờ rõ, không đều

- giảm đậm độ xung quanh (phù,

dập), h/ư choán chỗ

 Bán cấp (3-14 ngày):

- giảm đậm độ dần từ ngoại vi vào

trong -> đồng đậm độ nhu mô não

(1-2 HU/ngày)

-bắt thuốc viền

TỤ MÁU TRONG NÃO

 Mạn (> 14 ngày):

- giảm đậm độ dần/đậm độ thấp

-muộn : nhuyễn não (phân giải

protein, thực bào, teo) -> đậm độ thấp với rộng các rãnh não, kéo dãn não thất

-TT: va đập tại vị trí chấn thương

-GT: não chuyển động về phía đối bên vị trí lực tác động-> va đập vào hộp sọ-> thương tổn đối bên.

-Thái dương (50%)trán (30%)cạnh đường giữa

-Dạng tổn thương:

+dập phù não: hình giảm đậm độ

DẬP NÃO

-Cơ chế:vỏ não và các cấu trúc sâu di chuyển với vận tốc khác nhau gây ra sự xé rách dọc theo đường đi của các bó chất trắng, đặc biệt là ở ranh giới xám- trắng, đứt các sợi trục

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ

(Diffuse axonal injure/ Shear injury)

-CT ban đầu có thể bình thường

-Các nốt giảm đậm độ

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ

Tổn thương trục lan toả (DAI)

-MRI có giá trị trong chẩn đoán, đánh giá DAI

- Nhiều ổ nhỏ tăng trên T2W

-Nếu chảy máu->hình ảnh tuỳ thời gian

- Gradient echo phát hiện tổn thương cũ

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ

(Diffuse axonal injure/ Shear injury)-MRI

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

2 Tổn thương thứ phát:

- thoát vị não

- thiếu máu/nhồi máu do chấn thương

- phù não lan tỏa

- tổn thương não lan tỏa do thiếu oxy

- chảy máu thứ phát muộn

- thuyên tắc mỡ, nhiễm trùng…

THOÁT VỊ NÃO

Thoát vị não là sự đè đẩy tổ chức não từ khoang này sang khoang khác trong nội sọ

- Thoát vị dưới liềm (Subfalcial H.)

-Thoát vị xuyên lều (Transtentorial H.)

+Trên xuống dưới +Dưới lên trên

-Thoát vị hạnh nhân tiểu não (Tonsilar H.)

THOÁT VỊ NÃO

Caáu truùc lieàm-leàu

Thoát vị não

-Thoát vị dưới liềm: hồi đai (sao xanh) di chuyển qua dưới

liềm não sang đối bên.

-Biểu thị: Đường giữa bị đẩy lệch -ĐM não trước bị ép

-Dãn não thất (dấu hiệu cấp cứu cần tìm)

-Thoát vị trung tâm: thùy thái dương hai bên di chuyển xuống dưới qua ngách lều tiểu não – biểu thị

bằng hình ảnh xóa

-Thoát vị hạnh nhân tiểu não

-Hạnh nhân tiểu não (sao đỏ) di chuyển xuống dưới thay thế vùng đậm

độ thấp bình thường của dịch não tủy ở lát cắt ngang lỗ chẩm, chèn đẩy chỗ nối hành tủy-tủy cổ (M)

-Dị dạng Chiari I

Tụ máu dưới màng bán cấp muộn

Tụ máu dưới màng c ng m n tính ứ ạ

 Có 3 cửa sổ để nhìn các thương tổn khác

nhau (não, dưới màng cứng, xương)

 Lát đầu ngang lỗ chẩm và lát cuối lấy hết

đỉnh vòm sọ

 Tìm dấu hiệu cấp cứu: dãn não thất, não

úng thủy

 Tìm các tổn thương nguyên phát (gãy

xương, tụ máu, dập não )

 Tìm các tổn thương thứ phát (thoát vị não, lệch đường giữa )

 Nhìn xoang chũm và xoang bướm để tìm

xuất huyết chỉ điểm gãy xương sàn sọ Kiểm tra tổn thương vùng hàm mặt

 Kiểm tra hình định vị để tránh sót gãy

xương đồng phẳng với mặt phẳng ngang

trục