khám và theo dõi bệnh nhân chấn thương sọ não

TổN THƯƠNG GIảI PHẫUTổn th ơng tiên phát  Da đầu: rách , đụng giập  X ơng sọ: vỡ lún..  Não do chấn thương.o: Đụng giập não do chấn thương.o, chảy máu não do chấn thương.o  Tổn th ơn

đại c ơng

 Định nghĩa Tổn th ơng x ơng và / hoặc nhu mô

n o do chấn th ơng.ão do chấn thương

CTSN là cấp cứu th ờng gặp nhất trong cấp

cứu ngoại khoa , là cấp cứu số 1.

2- 4 ng ời chết vì CTSN /10 000 dân/ năm ở Australia.

BV Việt Đức: 6 tháng đầu năm 2003 có 527

ng ời chết vì CTSN Trung bình 3-4

ng ời/ngày.

TổN THƯƠNG GIảI PHẫU

Tổn th ơng tiên phát

 Da đầu: rách , đụng giập

 X ơng sọ: vỡ lún.

 Não do chấn thương.o: Đụng giập não do chấn thương.o, chảy máu não do chấn thương.o

 Tổn th ơng tế bào theo trục.

TổN THƯƠNG GIảI PHẫU

Thươngưtổnưthứưphát

 Máu tụ ngoài màng cứng:

 Máu tụ d ới màng cứng :

 Máu tụ trong não:

 Chảy máu não thất, chảy máu d ới màng mềm.

 Phù não: khu trú hoặc lan toả.

 Thiếu máu não do co thắt mạch não.

 Thoát vị não ở d ới lều tiểu não, khe Bichat, lỗ chẩm.

 Nhiễm trùng: viêm màng não, áp xe não.

Chẩn đoán

 Hỏi bệnh:

 Nguyên nhân chấn th ơng:

 Đầu cố định: bị đánh, gạch rơi ( th ơng tổn tai chỗ) hay đầu

di động: TNGT, ngã cao ( th ơng tổn cả bên đối diện)

 Tình trạng tr ớc khi chấn th ơng: động kinh, đột quị,

TBMMN… trước khi ngã tr ớc khi ngã

 Khai thác diễn biến tri giác từ khi tai nạn cho đến khi khám

bệnh để biết có khoảng tỉnh hay không Khoảng tỉnh ?

Cơ chế chấn th ơng sọ não do chấn thương.o

( đầu cố định)

Cơ chế chấn th ơng sọ não do chấn thương.o

( Đầu di động)

DÊu hiÖu sinh tån

Tại sao phải nằm sấp

hoặc nghiêng khi ch a có nội khí quản, mở khí

quản?

1- Tắc đ ờng thở do tụt l ỡi.

2- Tắc đ ờng thở do dịch ứ đọng

 Khámưdaưđầu

 Vết th ơng da đầu: vị trí, kích th ớc, số l ợng, chảy máu

 Mô tả dị vật tại vết th ơng: tóc, bùn đất, tổ chức não… trước khi ngã

 Dấu hiệu vỡ nền sọ:

 Tụ máu quanh mắt 2 bên ( dấu hiệu đeo kính râm) sau tai là dấu hiệu vỡ nền sọ

 Chảy máu mũi , tai

 Chảy dịch não tuỷ qua mũi, tai

 Tổn th ơng các dây TK sọ: dây I, II, V, VII, VIII… trước khi ngã -

Ch¶y m¸u

Tô m¸u m¾t,

Dh eo kÝnh đeo kÝnh

r©m

Vận động: Làm theo lệnh: 6

Cấu gạt đúng: 5 Cấu gạt không đúng: 4 Gấp cứng 2 chi trên: 3 Duỗi cứng 4 chi: 2 Không nhích: 1

Bảng GLASGOW:

Điểm= M + L + VĐ Tối đa: 15 điểm Tối thiểu: 3 điểm

 Thang điểm Glasgow không áp dụng cho: say r ợu, tâm thần,dùng thuốc an thần, trẻ em < 5 tuổi

 Glasgow giảm 2 đ trở lên gọi là tri giác xấu đi.

 Theo dõi tri giác là nhằm phát hiện khoảng tỉnh

Bệnh nhân đ ợc coi là có khoảng tỉnh khi: sau TN bệnh nhân tỉnh hoặc mê nh ng sau đó tỉnh lại, sau một thời gian theo dõi bệnh nhân lại mê đi.

 Bệnh nhân có khoảng tỉnh th ờng do máu tụ trong sọ,

KT càng dài tiên l ợng càng tốt,càng ngắn tiên l ợng càng xấu

 Liệt nửa ng ời bên đối diện

 Dãn đồng tử cùng bên với th ơng tổn.

 Các dấu hiệu khác: Liệt VII, mất ngửi

II, lác ,mất vận nhãn ( III, IV, VI)

Khám th ơng tổn phối hợp

 Khám cột sống, đặc biệt cột sống cổ hay bị

bỏ sót khi bệnh nhân mê Glasgow<= 8đ.

 Khám ngực, bụng , tứ chi.

Tại sao phải cố định cột sống cổ: 30% CTSN nặng có

chấn th ơng cột sống cổ kèm theo BN hôn mê khó chẩn

đoán.

Chỉ bỏ vòng đệm Collier cổ sau khi chụp X quang không

có tổn th ơng x ơng cột sống cổ.

Chôp­c¾t­líp­vi­tÝnh ­(­CT­Scanner)

* Nh»m ph¸t hiÖn c¸c th ¬ng tæn:

 M¸u tô ngoµi mµng cøng ( NMC)

 M¸u tô d íi mµng cøng ( DMC): 3 lo¹i cÊp tÝnh, b¸n cÊp, m·n tÝnh tuú theo thêi gian.

 M¸u tô trong n·o, dËp n·o

 Phï n·o.

 Ch¶y m¸u d íi mµng mÒm

 ChÈy m¸u n·o thÊt

* Chỉ định chụp CT Scanner

 XQ có đ ờng vỡ x ơng

 Bệnh nhân có rối loạn tri giác

 Có rối loạn vận động hay các rối loạn thần kinh khác

M¸u tô NMC vïng th¸i d ¬ng T kÌm m¸u tô d íi da ®Çu

CT Scanner: Máu tụ DMC cấp tính gây đè đẩy

đ ờng giữa, xẹp não thất

Xử trí Bệnh nhân hôn mê( GCS  8 điểm)

Nằm đầu cao 20-30 độ so với mặt gi ờng

Đặt nội khí quản Mở khí quản nếu không đặt NKQ

Thở o xy, bóp bóng hỗ trợ, thở máy (khi có thể)

Theo dõi huyết áp Truyền dịch mặn đẳng tr ơng Chỉ truyền Manitol 20% khi huyết áp > 100 mmHg

Giảm đau, an thần, hạ sốt

Đặt xông dạ dày

Đặt xông đái

Chỉ định mổ

 Máu tụ trong sọ

 NMC

 DMC

 Trong não do chấn thương.o

 Vết th ơng sọ não do chấn thương.o

 Lún sọ

 Dò dịch não do chấn thương.o tủy

Chuyển viện

 Chỉ định chuyển phụ thuộc