hình ảnh cắt lớp vi tính chấn thương sọ não

Cắt Cắt lớp lớp vi vi tính tính ctsn ctsn CắtCắt lớp lớp vi vi tính tính ctsn ctsn *CLVT đ-*CLVT đ- ợcợc chỉchỉ đđịnhịnh trongtrong CTSN để khẳng đCTSN để khẳng địnhịnh cócó máumáu tụtụ

Khoa C C§ §HA BV HA BV B¹ch B¹ch mai mai

vong dodo chấnchấn th-th- ơơngng

3 CầnCần đ-đ- ợcợc chẩnchẩn đđoánoán sớmsớm vàvà sửsử lýlý kịpkịp thờithời

3 NguyNguyênên nhnhânân hayhay gặpgặp là tailà tai nạnnạn giaogiao thôngthông, lao đ, lao độngộng,, thểthể thaothao,,ng- ời

ng- ời giàgià trẻtrẻ emem hayhay sảysảy rara tạitại giagia đđììnhnh

Sinh Sinh lý lý bệnh bệnh học học Sinh

•• Tổn Tổn th- th- ơơng ng mạch mạch máu máu :: Máu Máu tụ tụ NMC NMC

•• Tổn Tổn th- th- ơơng ng TK TK mạch mạch máu máu:: Đ Đụng ụng dập dập,, máu máu tụ tụ DMC DMC

ỹ Gián Gián tiếp tiếp::

•• Tổn Tổn th- th- ơơng ng TK TK mạch mạch máu máu:: Đ Đụng ụng dập dập,, máu máu tụ tụ DMC DMC

•• Tổn Tổn th- th- ơơng ng mạch mạch máu máu :: Phồng Phồng não não,, chấn chấn đđộng ộng

•• Tổn Tổn th- th- ơơng ng nhu nhu mô mô :: Tổn Tổn th- th- ơơng ng sợi sợi trục trục lan lan tỏa tỏa

Sinh Sinh lý lý bÖnh bÖnh häc häc Sinh

Sinh lý lý bÖnh bÖnh häc häc

Tæn Tæn th- th- ¬¬ng ng thø thø ph¸t ph¸t

ü Rèi Rèi lo¹n lo¹n chuyÓn chuyÓn hãa hãa t¹i t¹i chç chç

ü Rèi Rèi lo¹n lo¹n dÞch dÞch n·o n·o tñy tñy

ü T T¨¨ng ng ¸p ¸p lùc lùc néi néi sä sä

Phång Phång n·o n·o ChÌn ChÌn Ðp Ðp ThiÕu ThiÕu m¸u m¸u

Chỉ đđịnh ịnh mổ mổ cấp cấp cứu cứu với với chấn chấn th- ơng th- ơng

nặng nặng đđiểm iểm Glasgow Glasgow Í Í 8 đ 8 đ

Chỉ

Chỉ đđịnh ịnh mổ mổ cấp cấp cứu cứu với với chấn chấn th- ơng th- ơng

nặng nặng đđiểm iểm Glasgow Glasgow Í Í 8 đ 8 đ

Tụ Tụ máu máu ngoài ngoài màng màng cứng cứng cấp cấp tính tính có có triệu triệu chứng chứng Tụ Tụ máu máu d- ới d- ới màng màng cứng cứng::

Dày Dày trên trên 5mm 5mm Đ Đẩy ẩy đ- đ- ờng ờng gi giữữaa trên trên 5mm 5mm ứứ n- ớc n- ớc não não thất thất cấp cấp

Lún Lún x- ơng x- ơng sọ sọ

ChÈn ® ®o¸n o¸n H H××nh nh ¶ ¶nh nh

ChÈn

ChÈn ® ®o¸n o¸n H H××nh nh ¶ ¶nh nh

ü Chôp Chôp sä sä th¼ng th¼ng nghi nghiªªng ng

ü Chôp Chôp cét cét sèng sèng cæ cæ th¼ng th¼ng nghi nghiªªng ng

ü Chup Chup CLVT CLVT

ü Chôp Chôp CHT CHT

ü Chôp Chôp § §M M

Lón sä

Cắt Cắt lớp lớp vi vi tính tính ctsn ctsn Cắt

Cắt lớp lớp vi vi tính tính ctsn ctsn

*CLVT

đ-*CLVT đ- ợcợc chỉchỉ đđịnhịnh trongtrong CTSN để khẳng đCTSN để khẳng địnhịnh cócó máumáu tụtụ ngongoàiài

màng

màng cứngcứng d- ớid- ới màngmàng cứngcứng cócó cầncần phảiphải phẫuphẫu thuậtthuật khôngkhông

**ChỉChỉ đđịnhịnh :BN:BN sausau chấnchấn th-th- ơơngng cócó mộtmột trongtrong cáccác dấudấu hiệuhiệu::

Mất Mất ýý thức thức hay hay chứng chứng bị bị qu quên ên

Glasgow Glasgow d- ới d- ới 15 đ 15 điểm iểm

Có Có dấu dấu hiệu hiệu TK TK khu khu trú trú

Vỡ Vỡ x- ơ x- ơng ng, CTS , CTS hở hở

+Ch¶yCh¶y m¸um¸u ngoµingoµi trôctrôc::

m¸um¸u tôtô ngoµingoµi mµngmµng cøngcøng

M¸uM¸u tôtô d- íid- íi mµngmµng cøngcøng cÊpcÊp vµvµ m·nm·n

Ch¶yCh¶y m¸um¸u d- íid- íi nhÖnnhÖn

+

+C¸cC¸c th- ¬ngth- ¬ng tæntæn trongtrong trôctrôc

TænTæn th- ¬ngth- ¬ng sîisîi trôctrôc lanlan to¶to¶

§§ôngông dËpdËp nhunhu m«m«

TænTæn th- ¬ngth- ¬ng chÊtchÊt x¸mx¸m trongtrong s©us©u

TænTæn th- ¬ngth- ¬ng th©nth©n n·on·o

Ch¶yCh¶y m¸um¸u trongtrong n·on·o thÊtthÊt

+

+VìVì x- ¬ngx- ¬ng

ThoátThoát vịvị nãonão

ThiếuThiếu máumáu dodo chẩnchẩn th- ơngth- ơng

PhùPhù nãonão lanlan toảtoả

BócBóc táchtách đđộngộng mạchmạch

ThôngThông đđộngộng mạchmạch cảnhcảnh xoangxoang hanghang

TổnTổn th- ơngth- ơng dâydây thầnthần kinhkinh sọsọ

M¸u M¸u tô tô ngo ngoµi µi mµng mµng cøng cøng M¸u

M¸u tô tô ngo ngoµi µi mµng mµng cøng cøng

ü XuÊt XuÊt hiÖn hiÖn mÆt mÆt trong trong x- ¬ x- ¬ng ng sä sä dodo chch¶y¶y m¸um¸u §§MM mµngmµng n·on·o gigi÷÷aa mµng

mµng cøngcøng bÞbÞ t¸cht¸ch kháikhái x- ¬x- ¬ngng M¸uM¸u tôtô l¹il¹i gigi÷÷aa x- ¬x- ¬ngng vµvµ mµngmµngcøng

cøng

NguyNguyªnªn nhnh©n: TT©n: TT §§MM mµngmµng n·on·o gigi÷÷aa

VÞVÞ trÝtrÝ:: th- êngth- êng vïngvïng th¸ith¸i d- ¬d- ¬ngng

TT x- ¬TT x- ¬ngng trongtrong 80%80% c¸cc¸c tr- êngtr- êng hîphîp

C¬ chÕ g©y tô m¸u d- íi mµng cøng

Bệnh Bệnh cảnh cảnh cấp cấp tính tính,, dấu dấu hiệu hiệu LS LS sớm sớm

BN BN có có thể thể có có khoảng khoảng tỉnh tỉnh sau sau đó: đó:

Dấu Dấu hiệu hiệu trực trực tiếp tiếp::

ổ ổ ttăăng ng tỷ tỷ trọng trọng ((máu máu) đ ) đồng ồng đđều ều hhìình nh thấu thấu kính kính hai hai mặt mặt lồi

lồi,,

Gianh Gianh giới giới rõ rõ,, sát sát x- ơng,vùng x- ơng,vùng thái thái d- ơng d- ơng

Dấu Dấu hiệu hiệu gián gián tiếp tiếp::

Hiệu Hiệu ứng ứng khối khối: đ- : đ- ờng ờng gi giữữaa,, não não thất thất

Vỡ Vỡ x- ơng x- ơng phối phối hợp hợp(80 (80 90%) 90%)

Tû Tû träng träng khèi khèi m¸u m¸u tô tô::

§ §ång ång tû tû träng träng do do kh«ng kh«ng cã cã m¸u m¸u côc côc

M¸u tô ngoµi mµng cøng

vì x- ¬ng

khèi m¸u tô

M¸u tô ngoµi mµng cøng cÊp víi hiÖu øng khèi

lªn ®- êng gi÷a vµ hÖ thèng n·o thÊt

Gi¶i phÉuphÉu bÖnhbÖnh::

KhèiKhèi m¸um¸u tôtô n»mn»m trongtrong khoangkhoang gigi÷÷aa mµngmµng cøngcøng vµvµ mµngmµng nhÖnnhÖn ThøThø ph¸tph¸t dodo vìvì TMTM vává n·o,xoangn·o,xoang TM hay TT m¹chTM hay TT m¹ch mµngmµng nu«inu«i HayHay kÌmkÌm dôngdông dËpdËp nhunhu m«m«

CãCã haihai thÓthÓ cÊpcÊp vµ m¹nvµ m¹n tÝnhtÝnh

Tụ máu máu d- ới d- ới màng màng cứng cứng cấp cấp tính tính::

DHDH lâmlâm sàngsàng trongtrong vòngvòng 24 h24 h sausau chấnchấn th- ơngth- ơng

DHDH giốnggiống tụtụ máumáu ngaòingaòi màngmàng cứngcứng

KhoảngKhoảng tỉnhtỉnh ngắnngắn hơnhơn hayhay khôngkhông cócó khoảngkhoảng tỉnhtỉnh

Tụ máu máu d- ới d- ới màng màng cứng cứng mạn mạn tính tính::

DHDH xuấtxuất hiệnhiện sausau nhnhữữngng thángtháng sausau CTCT

RLRL trítrí nhớnhớ, RL, RL tâmtâm thầnthần, RL ý, RL ý thứcthức ởở cáccác mứcmức độđộ kháckhác nhaunhau

h××nh nh CLVT CLVT M¸u M¸u tô tô d- íi d- íi mµng mµng cøng cøng

cÊp cÊp tÝnh tÝnh vµ vµ b¸n b¸n cÊp cÊp

ææ tt¨¨ngng tûtû trängträng thÊuthÊu kÝnhkÝnh métmét mÆtmÆt ph¼ngph¼ng métmét låilåi

N»mN»m s¸ts¸t x- ¬ngx- ¬ng,, chiÒuchiÒu dµydµy ÝtÝt h¬nh¬n ngoµingoµi MC,MC, lanlan réngréng,, ranhranh giíigiíikh«ng

hìình nh CLVT CLVT Máu Máu tụ tụ d- ới d- ới màng màng cứng cứng

cấp cấp tính tính và và bán bán cấp cấp

h

hìình nh CLVT CLVT Máu Máu tụ tụ d- ới d- ới màng màng cứng cứng

cấp cấp tính tính và và bán bán cấp cấp

TổnTổn th- ơngth- ơng phốiphối hợphợp: đ: đụngụng dậpdập chảychảy máumáu ởở phíaphía đđốiối diệndiện

BiếnBiến chứngchứng:: TụtTụt kẹtkẹt d- ớid- ới lềulều

tiªm thuècthuèc

DÊuDÊu hiÖuhiÖu::

kh«ng v¸chv¸ch TûTû trängträng vÉnvÉn thÊpthÊp h¬nh¬n tôtô m¸um¸u ngoµingoµi MCMC

DọcDọc bánbán cầucầu đạiđại nãonão haihai bênbên(11%)(11%)

RãnhRãnh liênliên bánbán cầucầu

MặtMặt lồilồi phíaphía trêntrên củacủa nãonão

Hiệu

Hiệu ứngứng khốikhối::

TụTụ máumáu mộtmột bênbên luônluôn đè đđè đẩyẩy đ-đ- ờngờng gigiữữaa, NT,, NT, cócó thểthể giãngiãn NTNT

bên

bên đđốiối diệndiện dodo thoátthoát vịvị d- ớid- ới liềmliềm

TụTụ máumáu haihai bênbên:: khôngkhông cócó hiệuhiệu ứngứng khốikhối lênlên đ-đ- ờngờng gigiữữa.Cáca.Các nãonãothất

thất bênbên đđứngứng gầngần nhaunhau bấtbất th- ờngth- ờng,, cócó thểthể phảiphải tiêmtiêm thuốcthuốc CQCQ

Tiêm thuốcthuốc cảncản quangquang::

NgấmNgấm thuốcthuốc thànhthành dảidải củacủa nhunhu mômô vùngvùng máumáu tụtụ do mạchdo mạch máumáunão

não bịbị đđẩyẩy xẹpxẹp

CóCó thểthể ngấmngấm lốmlốm đđồmồm bờbờ trongtrong do TMdo TM bịbị đè đđè đẩyẩy

BờBờ trongtrong khốikhối ngấmngấm thànhthành đ-đ- ờngờng mảnhmảnh

BảnBản thânthân khốikhối máumáu tụtụ ngấmngấm thuốcthuốc

Tụ

Tụ máumáu d- ớid- ới màngmàng cứngcứng trẻtrẻ còncòn búbú::

Th- ờngTh- ờng CCĐĐ muộnmuộn

GiảmGiảm tỷtỷ trọngtrọng vùngvùng trántrán haihai bênbên, NT, NT bênbên giãngiãn

Chẩn đđoánoán phânphân biệtbiệt vớivới::

TụTụ máumáu ngoàingoài màngmàng cứngcứng

TụTụ mủmủ d- ớid- ới màngmàng cứng:cấucứng:cấu trúctrúc khôngkhông đđồngồng đđềuều hơnhơn,, nhiềunhiều

vách

vách hơnhơn vàvà ngấmngấm thuốcthuốc nhiềunhiều hơnhơn CóCó dấudấu hiệuhiệu lâmlâm sàngsàng gợigợi ýý TeoTeo nãonão:: giảmgiảm tỷtỷ trọngtrọng cócó bờbờ gồgồ ghềghề,, khôngkhông đđềuều,, khôngkhông ngấmngấmthuốc

M¸u tô d- íi mµng cøng cÊp tÝnh

Ch¶y ¶y m¸u m¸u trong trong n·o n·o thÊt thÊt

Ch

Ch¶y ¶y m¸u m¸u trong trong n·o n·o thÊt thÊt

ü ThøThø ph¸tph¸t sausau chch¶y¶y m¸um¸u trongtrong nhunhu m«m« n·on·o c¹nhc¹nh n·on·o thÊtthÊt hoÆchoÆclµ

lµ sùsù bµobµo mßnmßn cñacña TMTM d- íid- íi mµngmµng néinéi tñytñy

ü XuÊtXuÊt hiÖnhiÖn nh-nh- møcmøc dÞchdÞch ëë vïngvïng thÊpthÊp cñacña n·on·o thÊtthÊt

Giải phẫuphẫu bệnhbệnh::

ThoátThoát dịchdịch nãonão tuỷtuỷ vàovào khoangkhoang d- ớid- ới màngmàng cứngcứng dodo ráchrách màngmàngnhện

nhện dodo chấnchấn th- ơngth- ơng

DịchDịch th- ờngth- ờng kèmkèm máumáu nênnên tỷtỷ trọngtrọng trungtrung giangian dịchdịch máumáu

DoDo thầythầy thuốcthuốc sausau môtmôt lấylấy máumáu tụtụ,, dẫndẫn l- ul- u nãonão thấtthất

SauSau mổmổ tụtụ máumáu d- ớid- ới màngmàng cứngcứng th- ờngth- ờng cócó tụtụ dịchdịch d- ớid- ới MCMC

Lâm

Lâm sàngsàng:: tụtụ dịchdịch XHXH ngàyngày 22 1414 sausau CT, BNCT, BN th- ờngth- ờng chịuchịu đđựngựng

đ-đ- ợcợc

Kh«ngKh«ng cãcã hiÖuhiÖu øngøng khèikhèi

Th- êngTh- êng tùtù tiªutiªu trongtrong vµivµi ngµyngµy hayhay vµivµi tuÇntuÇn

ChÈn

ChÈn ®®o¸no¸n ph©nph©n biÖtbiÖt::

TôTô m¸um¸u m·nm·n tÝnhtÝnh d- íid- íi mµngmµng cøngcøng:: TôTô dÞchdÞch XHXH símsím h¬nh¬n,, tûtû

Ch Chảy ảy máu máu màng màng não não Ch

Chảy ảy máu máu màng màng não não

ỹ GặpGặp trongtrong 50% CTSN50% CTSN nặngnặng phốiphối hợphợp đđụngụng dậpdập nhunhu mômô

ỹ CLVTCLVT tốttốt hơnhơn CHTCHT

ỹ TTỷỷ trọngtrọng máumáu trongtrong cáccác rãnhrãnh cuộncuộn nãonão vàvà bểbể nãonão

Ch¶y m¸u d- íi mµng nhÖn

Giảm tỷ trọng lan toả chủ yếu chất trắngGiảm tỷ trọng lan toả chủ yếu chất trắng

ở giờ đầu sau CT, rõ nhất ngày thứ 3, mất dần sau 2ở giờ đầu sau CT, rõ nhất ngày thứ 3, mất dần sau 2 3 tuần3 tuần Có thể đồng tỷ trọng( chảy máu nhỏ bên trong)Có thể đồng tỷ trọng( chảy máu nhỏ bên trong)

Vị trí: thái d- ơng, thái d- ơng đỉnhVị trí: thái d- ơng, thái d- ơng đỉnh

Hiệu ứng khối lên đ- ờng giHiệu ứng khối lên đ- ờng giữữa, não thấta, não thất

tổn th-ơng trong nhu mô n o

phồng n o lan toả

Giải phẫu bệnh: là phù não lan toả hai bán cầu ở ng- ời trẻ

Chụp CLVT:

-24h đầu sau CT, phù não lan toả hai bán cầu

-Xẹp hệ thống Nt, không đẩy đ- ờng giữa

-Chèn ép khe Sylvius và các bể

-Giảm tỷ trọng lan toả chất trắng

-Nếu tiêm thuốc: ngấm thành các dải do vỏ não bị đè đẩy

-Tiến triển: phù nề giảm, còn lại tụ dịch khoang d- ới nhện

Phï n·o lan táa

VÞ trÝ: th©n thÓ trai, nh©n x¸m trung - ¬ng, gi¸p gianhVÞ trÝ: th©n thÓ trai, nh©n x¸m trung - ¬ng, gi¸p gianh

L©m sµng: H«n mª s©u, tiÕn triÓn rÊt nÆngL©m sµng: H«n mª s©u, tiÕn triÓn rÊt nÆng

CLVT:kh«ng cã dÊu hiÖu trùc tiÕp

§§øt m¹ch: ch¶y m¸u thÓ trai, nh©n x¸m, c¹nh NT, ch¶y m¸uøt m¹ch: ch¶y m¸u thÓ trai, nh©n x¸m, c¹nh NT, ch¶y m¸uNT

Phï n·o lan to¶ hay khu tró ( gi¶m tû träng )Phï n·o lan to¶ hay khu tró ( gi¶m tû träng )

Trong vßng 1 th¸ng: teo n·o lan to¶ hay khu tró c¸c vïng gi¶mTrong vßng 1 th¸ng: teo n·o lan to¶ hay khu tró c¸c vïng gi¶m

tû träng chÊt tr¾ng do tho¸i ho¸ myelin

Tæn th- ¬ng sîi trôc

lan to¶ trªn CLVT

tổn th-ơng trong nhu mô n o

tổn th-ơng chảy máuTổn th- ơng đụng dập chảy máu vỏ và d- ới vỏ

Th- ờng đối diện với bên chấn th- ơng thái d- ơng, trán d- ớiTh- ờng đối diện với bên chấn th- ơng thái d- ơng, trán d- ới

CLVT:CLVT:

.Các vùng chảy máu đại thể t

.Các vùng chảy máu đại thể tăăng tỷ trọng, chảy máu vi thể ( nhung tỷ trọng, chảy máu vi thể ( nhumô t

mô tăăng tỷ trọng hơn ) và phù nềng tỷ trọng hơn ) và phù nề

.Hiệu ứng khối

.Tiến triển: thành đồng tỷ trọng,

.Tiến triển: thành đồng tỷ trọng, àà teo não >khuyết nãoteo não >khuyết não

.Tiêm thuốc: ngấm vùng đụng dập trong 2

.Tiêm thuốc: ngấm vùng đụng dập trong 2 3 tuần sau CT3 tuần sau CT

§ông ông dËp dËp n·o n·o

§

§ông ông dËp dËp n·o n·o

ü Tæn Tæn th- th- ¬¬ng ng ch ch¶y ¶y m¸u m¸u

§ông dËp vïng tr¸n cã vì x- ¬ng nÒn sä

§ông dËp n·o

tổn th-ơng trong nhu mô n o

tổn th-ơng chảy máuDập nát não:

Giải phẫu bệnh:

.TT đối diện va đập, thái d- ơng, trán TD, nhu mô não

nh-bùn và máu cục

.Hay có tụ máu d- ới MC phối hợp

Cắt lớp vi tính: đám tđám tăăng tỷ trọng lan toả bờ không rõ nét,ng tỷ trọng lan toả bờ không rõ nét,

gồ ghề không đều hơn so với đụng dập

tæn th-¬ng trong nhu m« n o

tæn th-¬ng ch¶y m¸u

M¸u tô trong n·o:

GPBGPB: tæn th- ¬ng dËp n¸t n·o khu tró hau trong s©u, hay vïngth¸i d- ¬ng vµ vïng tr¸n, cã thÓ ë nh©n x¸m

Ch¶y m¸u n·o

Vết th- ơng do

mảnh đạn

thoát vị n o

(engagement cérébral)

Là hậu quả của hiệu ứng khối của các tổn th- ơng trong nãoLà hậu quả của hiệu ứng khối của các tổn th- ơng trong não Thoát vị d- ới liềm: đè đẩy cấu trúc đ- ờng giThoát vị d- ới liềm: đè đẩy cấu trúc đ- ờng giữữa nhất vàa nhất và

NT3, vách trong suốt, tuyến tùng

Thoát vị qua lều tiểu não: lấp đầy lỗ chẩm xoá bể đáy.Thoát vị qua lều tiểu não: lấp đầy lỗ chẩm xoá bể đáy

Chụp CHT tốt hơn

Kết Kết luận luận Kết

Kết luận luận

ỹ CLVT là CLVT là th thăăm m kh khám ám chính chính trong trong CTSN để CTSN để quyết quyết đđịnh ịnh phẫu

phẫu thuật thuật

ỹ CLVT CLVT còn còn là là kỹ kỹ thuật thuật tốt tốt nhất nhất để để phát phát hiện hiện tổn tổn th- th- ơơng ng x- ơ

x- ơng ng