tiểu luận QUY TRÌNH TRUYỀn máu

- Nhân viên lĩnh máu phải trình cho nhân viên truyền máu phiếu lĩnh máu ghi đầyđủ họ tên bệnh nhân, mã số nếu có, số lượng chế phẩm máu cần lấy... Nếu là bệnh nhân của bệnh viện khác thì

Trang 1

QUY TRÌNH TRUYỀN MÁU

Mục tiêu học tập

1 Trình bày được các bước của quy trình truyền máu

2 Nêu được các yêu cầu kỹ thuật của cấp phát

và sử dụng máu trên lâm sàng

Trang 2

1 Chuẩn bị bệnh nhân

I TRƯỚC KHI TRUYỀN MÁU

Trước khi truyền máu, bệnh nhân phải được thông báo về chỉ định truyền máu, về các

Trang 3

Trong trường hợp phẫu thuật cần truyền máu, cũng cần có sự chấp thuận của bệnh nhân và cần ghi chung vào bản cam kết phẫu thuật.

Trang 4

Đo huyết áp, nhiệt độ, nhịp thở, mạch của bệnh nhân trước khi truyền máu theo dõi những thay đổi trong và sau truyền máu.

Trang 5

2 Lĩnh máu và vận chuyển máu

2.1 Lĩnh máu

- Trước khi lĩnh máu phải kiểm tra

kỹ y lệnh truyền máu của bác sỹ, các loại thuốc sử dụng trước đó, các dấu hiệu sống còn và nên đặt một đường truyền tĩnh mạch.

Trang 6

- Nhân viên lĩnh máu phải trình cho nhân viên truyền máu phiếu lĩnh máu ghi đầy

đủ họ tên bệnh nhân, mã số (nếu có), số lượng chế phẩm máu cần lấy.

Trang 7

- Cung cấp cho nhân viên truyền máu 2 ống nghiệm chứa mẫu máu bệnh nhân: 1 ống máu đông (để xác định kháng thể) và một ống máu chống đông (để xác định kháng nguyên trên hồng cầu).

Bài giảng QUY TRINH TM ThS Hà Nữ Thùy Dương

Trang 8

- Người đi lĩnh máu phải là cán bộ chuyên môn của chính cơ sở có bệnh nhân nằm điều trị Nếu là bệnh nhân của bệnh viện khác thì phải do nhân viên của phòng truyền máu bệnh viện đó đến lĩnh máu và chịu trách nhiệm vận

Trang 9

- Các xét nghiệm huyết thanh liên quan đến truyền máu: định nhóm máu hệ ABO, (và hệ Rh nếu cần), phát hiện kháng thể bất thường và phản ứng chéo

để xác định sự phù hợp nhóm máu giữa người cho và người nhận trước khi truyền các sản phẩm máu Các xét nghiệm này do nhân viên của ngân hàng máu thực hiện.

Trang 10

- Chỉ một đơn vị máu được phát ra tại một thời điểm, trừ khi nơi bệnh nhân đang điều trị được trang bị

tủ lạnh chuyên dụng trữ máu.

Trang 11

2.2 Vận chuyển máu

chuyển bằng hệ thống ống hoặc do nhân viên y tế.

+ Hồng cầu khối và huyết tương phải được lưu trữ ở nhiệt độ 1- 60C trong quá trình vận chuyển, không được quá nhiệt độ100C.

Trang 12

 Trong trường hợp máu được vận chuyển bởi nhân viên y tế, ngay trong lúc nhận máu nhân viên y tế phải kiểm tra màu sắc của túi máu và kiểm tra họ tên của bệnh nhân được ghi trên túi máu có đúng với bệnh nhân cần truyền không.

Trang 13

 Nếu sau một thời gian ngắn, máu không được truyền thì cần phải được gửi ngay về ngân hàng máu và phải báo cho họ biết đây là túi máu được trả về để tránh huỷ bỏ.

Trang 14

 Hồng cầu khối và huyết tương nếu không được truyền phải gửi trả lại ngân hàng máu trong vòng 30 phút

kể từ khi phát máu.

 Máu phải được truyền trong vòng

4 giờ kể từ khi phát máu.

Trang 15

3 Những bước cần làm ngay trước khi truyền máu

- Xác nhận lại y lệnh truyền máu của bác sỹ.

- Xác nhận sự phù hợp giữa họ tên bệnh nhân, thông tin ghi trên túi máu và phiếu truyền

máu ở ngay tại giường bệnh nhân, tuyệt đối

không được bỏ qua bước này.

Trang 16

- Xác nhận nhóm máu, loại chế phẩm máu, hạn sử dụng.

- Kiểm tra sự phù hợp của chế phẩm máu đối với bệnh nhân (hệ ABO và Rh).

- Làm phản ứng chéo tại giường bằng cách trộn một giọt máu bệnh nhân và một giọt máu của túi máu trên lam kính và quan sát sự ngưng kết.

- Ghi lại thời gian bắt đầu truyền máu

Trang 17

Chế phẩm máu phù hợp Máu toàn

phần

Khối hồng cầu

Huyết tương

Tiểu cầu Tủa lạnh

O Không Anti-A

O/A B/AB - Cùng

nhóm máu

- Nếu cần, mọi nhóm khác đều được

AB A và B Không AB AB/A

B/O AB

- Bệnh nhân nhóm máu Rh(+) có thể truyền các chế phẩm Rh dương và

Rh âm

- Bệnh nhân nhóm máu Rh(-) chỉ được truyền các chế phẩm Rh âm

(không áp dụng chỉ định này khi truyền tủa lạnh và huyết tương)

Trang 18

II TRONG KHI TRUYỀN MÁU

1 Thử phản ứng sinh vật

Khi bắt đầu truyền máu, có thể đánh giá sự dung nạp của bệnh nhân đối với máu truyền

Trang 19

+ Truyền nhanh khoảng 10 ml máu đầu tiên, dừng lại và kiểm tra trạng thái bệnh nhân.

+ Truyền chậm với tốc độ 10 giọt/ phút trong khoảng 5 phút đầu và cũng theo dõi trạng thái bệnh nhân.

Trang 20

Nếu bệnh nhân có biểu hiện bất an như hốt hoảng, rùng mình ớn lạnh, hoặc có biến đổi đột ngột các dấu hiệu sinh tồn (huyết

áp, mạch, nhịp thở ) thì cần ngừng truyền máu ngay (khóa đường truyền và giữ nguyên), theo dõi chặt trạng thái bệnh nhân và nếu cần thì kiểm tra túi máu (phù hợp nhóm máu ABO và Rh, chất lượng túi

Trang 21

Chỉ tiếp tục truyền máu nếu kiểm tra kỹ không phát hiện bất thường và bệnh nhân đã ổn định

về lâm sàng.

- Nếu bệnh nhân không có biểu hiện gì như đã nêu, tiếp tục truyền tốc độ bình thường.

Trang 22

2 Ủ ấm máu

- Việc truyền nhanh máu đang ở nhiệt độ tồn trữ 40C, lạnh so với thân nhiệt bệnh nhân có thể rất nguy hiểm với bệnh nhân.

Trang 23

- Có thể dùng máy ủ ấm máu trước khi truyền vào bệnh nhân, nhưng phải kiểm tra kỹ các thông số cũng như thực hiện tốt các thao tác để tránh làm hỏng máu do quá nóng.

Trang 24

3 Ủ ấm bệnh nhân

- Có thể có lợi và đơn giản hơn so với

việc dùng máy ủ ấm túi máu

- Ử ấm bệnh nhân bằng máy sưởi có thể được dùng trong các trường hợp sau

Trang 25

+ Người lớn được truyền máu với tốc

độ cao trên 50ml/ kg/ giờ

+ Trẻ em cần truyền thay máu

+ Truyền máu cho bệnh nhân có kháng thể lạnh, có triệu chứng lâm sàng

Trang 26

4 Tốc độ truyền

- Truyền chậm trong khoảng 20ml đầu tiên (khoảng 20 giọt/phút) để có thể nhận ra được các tai biến sớm Phần còn lại có thể truyền với tốc độ 40 giọt/phút (đối với người lớn).

- Máu cần được truyền trong vòng 2- 3 giờ

Trang 27

Tiểu cầu, huyết tương, tủa lạnh thường được truyền với tốc độ 2- 4 ml/phút.

- Trong khi truyền phải ghi lại các dấu hiệu sống sau mỗi 30 phút và sau khi kết thúc truyền máu.

Trang 28

5 Theo dõi tai biến truyền máu

- Nếu có bất cứ phản ứng nào do truyền máu

thì phải dừng truyền máu ngay, báo bác sỹ

điều trị và nhân viên của ngân hàng máu.

- Tai biến truyền máu có thể xảy ra ngay trong khi truyền máu, hoặc vài giờ, vài ngày

Trang 29

- Sau khi truyền 15 phút, ghi lại những dấu hiệu sống của bệnh nhân (nhiệt độ, huyết

Trang 30

+ Nếu kết quả xét nghiệm trước đó cho biết có kháng thể bất thường không thuộc hệ ABO

và Rh, phải kiểm tra xem đơn vị máu có phù hợp khi thử phản ứng chéo 4 điều kiện không.

+ Lập báo cáo về kết quả xét nghiệm với mẫu nghiệm máu bệnh nhân lấy trước truyền,

Trang 31

+ Nên kéo tiêu bản máu (tìm ký sinh trùng sốt rét) và cấy máu trong túi đang truyền.

+ Xét nghiệm huyết thanh học để phát hiện sự không tương hợp về nhóm máu.

+ Kiểm tra lại đơn vị máu xem có bị hư hỏng không.

Trang 32

- Khi bệnh nhân nhiều lần sốt sau truyền máu mà không có hiện tượng tan máu, trong những lần truyền máu sau, nên dùng máu và các sản phẩm máu nghèo bạch cầu và xét nghiệm tìm kháng thể chống kháng nguyên bạch cầu nếu có thể.

Trang 33

- Nếu thấy máu ngừng chảy hoặc chảy chậm, có thể thay phễu lọc, thay đổi tư thế tay của bệnh nhân hay thay kim có đường kính lớn hơn.

Trang 34

- Không được thêm bất cứ loại thuốc nào trực tiếp vào túi máu trong quá trình truyền máu.

Trang 35

- Nguy cơ tắc mạch do bọt khí

có thể xảy ra

Trang 36

III SAU KHI TRUYỀN MÁU

- Sau khi hoàn thành truyền máu mà không

có tai biến gì, bác sỹ hay điều dưỡng phải xác nhận điều này vào phiếu truyền máu Phiếu truyền máu sẽ được dán vào bệnh án của bệnh nhân.

Trang 37

- Theo dõi bệnh nhân trong vài giờ để có thể biết được các dấu hiệu hay triệu chứng của các phản ứng do truyền máu.

Trang 38

IV MỘT SỐ QUY TRÌNH TRUYỀN MÁU

1 Truyền tiểu cầu

- Tiểu cầu cần được truyền

càng sớm càng tốt vì hoạt tính

của tiểu cầu giảm nhanh trong

quá trình lưu trữ.

Trang 39

- Nếu sử dụng pool tiểu cầu thì phải truyền trong vòng 4 giờ sau khi pool (tập trung).

- Đếm tiểu cầu sau khi khi truyền 1 giờ và 24 giờ để đánh giá hiệu quả.

- Không bao giờ lưu trữ khối tiểu cầu trong

tủ lạnh.

Trang 40

2 Truyền tủa lạnh

- Nếu sử dụng pool tủa lạnh thì phải truyền trong vòng 4 giờ sau khi pool.

- Nên truyền tủa lạnh càng sớm

Trang 41

- Trước khi kết thúc truyền, nên cho 20- 30ml nước muối sinh lý vào túi để hoà tan một số tủa bám vào thành túi, tránh lãng phí.

- Thực hiện các xét nghiệm đông máu để đánh giá hiệu quả truyền tủa lạnh nếu cần.

- tủa của người có nhóm máu Rh dương có thể truyền cho người nhóm máu Rh âm.

Trang 42

3 Truyền huyết tương tươi đông lạnh

(fresh frozen plasma, FFP)

Huyết tương tươi đông lạnh phải được truyền trong vòng 24 giờ sau khi tan đông, nhưng tốt nhất nên truyền trong vòng 2

Trang 43

4 Truyền máu trong trường hợp cấp cứu

Trong trường hợp cấp cứu cần truyền máu ngay mà không có máu cùng nhóm thì có thể truyền hồng cầu khối nhóm O, Rh âm.

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	4,33 MB