GIÁO TRÌNH mô ĐUN THU HOẠCH và TIÊU THỤ lúa

Nội dung của mô đun trình bày các công việc trong thu hoạch và tiêu thụ lúa như: Xác định độ chín của lúa để chọn ngày thu hoạch, chuẩn bị dụng cụ, trang thiết bị, vật tư và nhân công để

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ LÚA

MÃ SỐ: MĐ 04 NGHỀ: TRỒNG LÚA NĂNG SUẤT CAO

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 04

LỜI GIỚI THIỆU

Một trong các khâu của nghề trồng lúa năng suất cao là thu hoạch và tiêu thụ lúa Nếu thu hoạch không đúng kỹ thuật thì gây thất thoát trong quá trình thu hoạch và sau thu hoạch, mặt khác còn làm giảm phẩm chất lúa Bởi vậy

người làm nghê trồng lúa rất cần học về kỹ thuật Thu hoạch lúa Đồng thờì sau khi có được sản phẩm thì việc Tiêu thụ cũng là vấn đề quan tâm lớn đối với người trồng lúa Để đáp ứng nhu cầu học tập của người trồng lúa, chúng tôi tham gia biên soạn giáo trình mô đun Thu hoạch và tiêu thụ lúa Nội dung

cuốn giáo trình mô đun này giới thiệu về cách xác định thời điểm và chọn phương thức thu hoạch lúa; Chuẩn bị thu hoạch và thu hoạch lúa; Làm khô và làm sạch lúa; Bảo quản và tiêu thụ lúa Toàn bộ mô đun được phân bố giảng dạy trong thời gian 110 giờ và gồm có 06 bài như sau:

Bài 1 Xác định thời điểm và phương thức thu hoạch lúa

Bài 2 Chuẩn bị thu hoạch lúa

Bài 3 Thu hoạch lúa

Bài 4 Làm khô và sạch lúa

Bài 5 Bảo quản lúa

Bài 6 Tiêu thụ lúa

Các bài này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Tạo điều kiện cho học viên thực hiện được mục tiêu học tập và áp dụng vào thực tế trồng lúa tại cơ sở Mô đun này liên quan mật thiết với các mô đun: Chuẩn bị các điều kiện trồng lúa, Gieo trồng lúa và Chăm sóc lúa

Để hoàn thiện được cuốn giáo trình này chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng dẫn của Vụ Tổ chức cán bộ-Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Tổng cục dạy nghề - Bộ lao động - Thương binh và Xã hội Sự hợp tác, giúp đỡ của các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật của Viện Lúa Đồng Bằng sông Cửu Long, các cơ sở sản xuất lúa, các nông dân sản xuất lúa giỏi, các thầy cô giáo đã tham gia đóng góp ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi để chúng tôi xây dựng chương trình và biên soạn giáo trình

Các thông tin trong giáo trình này có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế, tổ chức giảng dạy và vận dụng phù hợp với điều kiện, bối cảnh thực tế của từng vùng trong quá trình dạy học

Trong quá trình biên soạn chương trình, giáo trình Dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các nhà giáo, các chuyên gia, người sử dụng lao động và người lao động trực tiếp trong lĩnh vực trồng lúa để chương trình, giáo trình được điều chỉnh, bổ sung cho hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và đáp ứng được nhu cầu học nghề trong thời kỳ đổi mới

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

ĐỀ MỤC TRANG

LỜI GIỚI THIỆU ……… 3

Mô đun: THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ LÚA ……… 7

Bài 1: Xác định thời điểm và phương thức thu hoạch lúa ……… 7

A Nội dung ……… 8

1.1 Xác định thời kỳ chín của lúa ……… 8

1.1.1 Xác định thời kỳ chín sữa ……… 8

1.1.2 Xác định thời kỳ chín sáp ……… 9

1.1.3 Xác định thời kỳ chín hoàn toàn ……… 10

1.2 Xác định độ chín của lúa ……… 10

1.2.1 Chuẩn bị để xác định độ chín của lúa ……… 10

1.2.1 Căn cứ thời gian sinh trưởng của giống lúa ……… 10

1.2.2 Căn cứ vào ngày trỗ của ruộng lúa ……… 12

1.2.3 Quan sát trực tiếp ngoài ruộng lúa ……… 12

1.3 Xác định khí hậu, thời tiết trong vùng ……… 13

1.3.1 Căn cứ dự báo thời tiết của đài khí tượng thủy văn …… 13

1.3.2 Căn cứ vào quy luật khí hậu thời tiết hàng năm của vùng 13 1.4 Xác định ngày thu hoạch lúa ……… 13

1.5 Chọn phương thức thu hoạch lúa ……… 13

1.5.1 Liệt kê các phương thức thu hoạch ……… 13

1.5.2 Căn cứ tình trạng ruộng lúa ……… 17

1.5.3 Căn cứ điều kiện vùng trồng lúa ……… 17

1.5.4 Quyết định phương thức thu hoạch ……… 18

B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… 19

C Ghi nhớ ……… 19

Bài 2: Chuẩn bị thu hoạch lúa ……… 20

A Nội dung ……… 20

2.1 Chuẩn bị dụng cụ, trang thiết bị để thu hoạch lúa ………… 20

2.1.1 Chuẩn bị dụng cụ, vật rẻ để thu hoạch lúa ……… 20

2.1.2 Chuẩn bị trang thiết bị, máy móc để thu hoạch lúa …… 29

2.2 Chuẩn bị dụng cụ hay máy móc để tuốt lúa ……… 30

2.2.1 Chuẩn bị dụng cụ tuốt lúa đơn giản ……… 30

2.2.2 Chuẩn bị (mua mới, thuê, mướn và kiểm tra) máy tuốt lúa 31 2.3 Chuẩn bị phương tiện vận chuyển lúa ……… 32

2.3.1 Chuẩn bị phương tiện vận chuyển thô sơ ……… 33

2.3.2 Phương tiện vận chuyển bằng máy móc ……… 34

2.4 Chuẩn bị nơi làm khô lúa ……… 35

2.4.1 Chuẩn bị sân phơi ……… 35

2.4.2 Chuẩn bị máy sấy ……… 36

2.5 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị làm sạch lúa ……… 36

2.5.1 Chuẩn bị dụng cụ làm sạch lúa đơn giản ……… 36

2.5.2 Chuẩn bị (thuê, mướn) máy làm sạch lúa ……… 37

ĐỀ MỤC TRANG

2.6 Chuẩn bị nơi chứa lúa ……… 39

2.6.1 Vệ sinh kho chứa lúa ……… 39

2.6.2 Phun thuốc sát trùng kho chứa lúa ……… 39

2.7 Chuẩn bị nhân công để thu hoạch ……… 43

2.7.1 Tính số nhân công cần phải thực hiện các công việc …… 43

2.7.2 Cân đối số nhân công ……… 43

2.7.3 Thuê mướn nhân công thu hoạch lúa ……… 43

B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… 47

C Ghi nhớ ……… 47

Bài 3: Thu hoạch lúa ……… 48

A Nội dung……… 48

3.1 Cắt lúa ……… 48

3.1.1 Cắt lúa bằng liềm ……… 48

3.1.2 Cắt lúa bằng máy gặt lúa xếp dãy ……… 53

3.1.3 Cắt lúa bằng máy gặt đập liên hợp ……… 54

3.2 Gom lúa bông ……… 55

3.2.1 Gom lúa bông mang đi nơi khác tuốt hạt ……… 55

3.2.2 Gom lúa bông đưa trực tiếp lên máy tuốt ……… 57

3.3 Tuốt lúa ……… 58

3.3.1 Tuốt lúa bằng phương pháp thủ công ……… 58

3.3.2 Tuốt lúa bằng máy ……… 59

3.4 Tô chức vận chuyển lúa về sân phơi hay máy sấy ……… 61

3.4.1 Trung chuyển lúa ……… 61

3.4.2 Xếp lúa lên phương tiện vận chuyển ……… 63

3.4.3 Tổ chức vận chuyển lúa ……… 64

B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… 67

C Ghi nhớ ……… 67

Bài 4: Làm khô và sạch lúa ……… 68

A Nội dung ……… 68

4.1 Làm khô lúa ……… 68

4.1.1 Phơi lúa ……… 68

4.1.2 Sấy lúa ……… 73

4.1.3 Kiểm tra độ ẩm của lúa sau khi phơi hay sấy ……… 78

4.1.4 Xúc lúa sau khi đã phơi hay sấy khô ……… 78

4.2 Làm sạch lúa ……… 80

4.2.1 Làm sạch lúa bằng phương pháp thủ công ……… 80

4.2.2 Làm sạch lúa bằng dụng cụ đơn giản ……… 82

4.2.3 Tổ chức làm sạch lúa bằng máy ……… 85

B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… 90

C Ghi nhớ ……… 90

Bài 5: Bảo quản lúa ……… 91

A Nội dung……… 91

5.1 Vệ sinh nơi chứa lúa ……… 91

ĐỀ MỤC TRANG

5.1.1 Quyét dọn kho chứa lúa ……… 91

5.1.2 Phun thuốc sát trùng kho chứa lúa ……… 92

5.2 Kê kệ để xếp lúa ……… 92

5.2.1 Chuẩn bị kệ ……… 92

5.2.2 Vệ sinh các tấm kệ ……… 92

5.2.3 Kê các tấm kệ xếp lúa ……… 93

5.3 Chở và xếp lúa vào kho (nơi chứa) ……… 93

5.3.1 Xếp lúa lên xe ……… 93

5.3.2 Xếp lúa vào nơi bảo quản ……… 94

5.4 Kiểm tra định kỳ trong quá trình bảo quản ……… 95

B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… 97

C Ghi nhớ ……… 97

Bài 6: Tiêu thụ lúa ……… 98

A Nội dung ……… 98

6.1 Xác định giá bán lúa tại thời điểm thu hoạch ……… 98

6.1.1 Tìm hiểu giá lúa ở thị trường tại thời điểm bán lúa……… 98

6.1.2 Tham khảo giá mua lúa của các sơ sở thu mua lúa …… 98

6.1.3 Xác định giá để bán lúa ……… 98

6.2 Chọn nơi để bán lúa và thỏa thuận mua bán lúa ………… 98

6.3 Viết hợp đồng mua bán lúa ……… 98

6.4 Giao lúa ……… 100

6.4.1 Cân lúa để giao cho bên bán ……… 100

6.4.2 Giao lúa cho bên bán không phải cân lúa ……… 103

6.5 Nhận tiền ……… 103

6.5.1 Tính tiền ……… 103

6.5.2 Trả và nhận tiền ……… 103

6.6 Thanh lý hợp đồng ……… 103

6.7 Hạch toán hiệu quả trồng lúa ……… 105

6.7.1 Tính chi phí của chu kỳ trồng lúa ……… 105

6.7.2 Tính số tiền bán lúa thu được của 1 ha ……… 106

6.7.3.Tính tiền lời thu được ……… 106

B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… 108

C Ghi nhớ……… 109

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN ……… 110

I Vị trí, tính chất của mô đun ……… 110

II Mục tiêu mô đun ……… 110

III Nội dung chính của mô đun ……… 110

IV Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành ……… 111

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập ……… 123

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 125

Danh sách ban chủ nhiệm ……… 126

Danh sách hội đồng nghiệm thu ……… 126

MÔ ĐUN: THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ LÚA

Mã mô đun: 04

Giới thiệu mô đun:

Mô đun Thu hoạch và tiêu thụ lúa là mô đun chuyên môn nghề, mang tính tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành về Thu hoạch và tiêu thụ lúa Nội dung của mô đun trình bày các công việc trong thu hoạch và tiêu thụ lúa như: Xác định độ chín của lúa để chọn ngày thu hoạch, chuẩn bị dụng cụ, trang thiết

bị, vật tư và nhân công để thu hoạch Thu hoạch lúa, phơi khô, làm sạch và tiêu thụ lúa Đồng thời cũng hướng dẫn cách hạch toán hiệu quả kinh tế trồng lúa năng suất cao để từ đó người trồng lúa có hướng cụ thể trong quả trình trồng lúa Sau mỗi bài trong mô đun có các câu hỏi và bài tập thực hành Học xong

mô đun này, học viên có được những kiến thức cơ bản về các bước công việc Thu hoạch và tiêu thụ lúa Có kỹ năng Xác định độ chín của lúa; Chọn lựa phương thức thu hoạch phù hợp; Chuẩn bị dụng cụ’ Chuẩn bị nhân công; Thu hoạch lúa; Phơi (sấy) lúa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và tiêu thụ lúa thuận lợi, đạt hiệu quả kinh tế cao nhất

Bài 01: XÁC ĐỊNH THỜI ĐIỂM VÀ PHƯƠNG THỨC THU HOẠCH LÚA

Thông thường trong ruộng lúa, toàn bộ các bông lúa không thể chín hoàn toàn cùng một thời điểm, vì có bông lúa trỗ trước thì chín trước, bông lúa trỗ sau thì chín sau Thậm chí trong cùng một bông lúa, các hạt ở đầu bông chín trước, các hạt ở cuối bông chín sau Hạt lúa ở các nhánh gié cấp I chín trước, hạt lúa ở nhánh giéo cấp II chín sau… Vì thế, không thể chờ tất cả các hạt lúa của bông lúa và các bông lúa trong ruộng lúa đều chín hoàn toàn mới thu hoạch, mà chỉ cần khoảng 85% số bông lúa có khoảng 80% số hạt chắc trên bông đã chín (màu hạt chín đặc trưng của giống lúa) và hầu hết các hạt chắc ở

cổ bông lúa đã chín sáp là có thể thu hoạch được

Thu hoạch lúa có hai phương thức cơ bản là thu thủ công hay thu bằng máy móc Thu thủ công là phương thức cổ truyền và thích hợp với mọi tình trạng của ruộng lúa như: Lúa đứng, lúa ngã, diện tích ruộng lớn hay nhỏ, nhưng năng suất thu hoạch thấp, hao hụt nhiều và bị áp lực nhân công thời vụ Thu hoạch bằng máy thì năng suất lao động cao, nhưng chỉ áp dụng được ở những chân ruộng đất khô hoặc không bị lún Cho nên, tùy theo điều kiện nơi trồng lúa, tùy theo tình trạng ruộng lúa, chúng ta lựa chọn phương thức thu hoạch lúa cho phù hợp để tăng năng suất lao động, góp phần hạ giá thành sản phẩm

Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên có khả năng

- Xác định được thời điểm thu hoạch lúa;

- Chọn được phương thức thu hoạch lúa phù hợp với tình trạng ruộng lúa, phù hợp với điều kiện trồng lúa

A Nội dung:

1.1 Xác định các thời kỳ chín của lúa:

Muốn xác định được thời điểm thu hoạch lúa, chúng ta cần tìm hiểu các thời kỳ chín của lúa để có biện pháp theo dõi, đánh giá và kết luận chính xác thời điểm thu hoạch Người ta chia giai đoạn chín của lúa thành ba thời kỳ nhỏ là chín sữa, chín sáp và chín hoàn toàn như sau:

1.1.1 Xác định thời kỳ chín sữa

Sau khi hoa lúa nở 7-10 ngày (hình 4.1.a), những hoa lúa đã được thụ phấn có chất dự trữ bên trong vỏ trấu là dạng lỏng, màu trắng đục giống như sữa (hình 4.1.b) Hình dạng hạt gạo đã hoàn thành, vỏ hạt gạo có màu xanh (hình 4.1c) Khối lượng hạt tăng nhanh, có thể đạt 70-80 % khối lượng cuối cùng của hạt, đó là thời kỳ chín sữa (hình 4.1)

Hình 4.1 Hạt lúa ở giai đoạn chín sữa

Toàn thể ruộng lúa lúc này đang ở giai đoạn chín sữa (hình 4.1d) Thời

kỳ chín sữa kết thúc thì lượng chất khô trong hạt là 25%, lượng nước trong hạt là 75%

Hình 4.1d Ruộng lúa ở thời kỳ lúa chín sữa

1.1.2 Xác định thời kỳ chín sáp (hình 4.2):

Thời kỳ chín sáp kéo dài

7-10 ngày, vỏ hạt lúa vẫn có màu

xanh (hình 4.2a)

Hình 4.2a Vỏ hạt lúa vẫn có màu xanh

Chất dịch lỏng trong hạt gạo

dần dần đặc lại, hạt gạo cứng dần

lên, vỏ hạt gạo vẫn có màu xanh,

nhưng vỏ ở lưng hạt gạo chuyển

sang màu nâu nhạt (hình 4.2b)

Khối lượng hạt gạo tiếp tục

tăng lên (hình 4.2c), lượng chất

khô trong hạt đạt 50%, lượng

nước trong hạt giảm dần còn

50% Đó là thời kỳ chín sáp

Hình 4.2c Khối lượng hạt gạo tiếp tục tăng

Ruộng lúa ở giai đoạn chín sáp

(hình 4.2d) Cuối giai đoạn chín sáp,

các hạt lúa ở đầu bống lúa đã chuyển

sang màu chín đặc trưng của giống

lúa

Hình 4.2 Ruộng lúa ở thời kỳ chín sáp

1.1.3 Xác định thời kỳ chín hoàn toàn (hình 4.3)

Thời kỳ này kéo dài 7-10 ngày, vỏ trấu chuyển sang màu vàng sáng (hình 4.3a) hoặc màu sắc chín đặc trưng của giống (hình 4.3b), chất khô trong hạt tăng

đến 75%, lượng nước trong hạt giảm còn 25% Khối lượng hạt gạo đạt tối đa

Hình 4.3a Vỏ trấu của hạt lúa Hình 4.3b Vỏ trấu của hạt lúa có màu chuyển sang màu vàng sáng chín đặc trưng của giống lúa

Hình 4.3 Ruộng lúa ở thời kỳ chín hoàn toàn

1.2 Xác định độ chín của lúa

1.2.1 Chuẩn bị để xác định độ chín của lúa

Trước khi xác định độ chín của lúa cần phải chuẩn bị sổ ghi chép theo dõi

ngày sinh trưởng của ruộng lúa, ghi nhật ký quá trình trồng lúa và sổ có các thông tin về lý lịch của giống lúa để làm cơ sở đối chiếu với độ chín thực tế của

ruộng lúa

1.2.2 Căn cứ thời gian sinh trưởng của giống lúa

Thời gian sinh trưởng của giống lúa: Là số ngày bắt đầu từ khi gieo hạt

cho đến ngày thu hoạch được lúa chín Ví dụ giống lúa có thời gian sinh trưởng

là 105 ngày, chúng ta gieo ngày 15 tháng 12 năm 2010, thì đến ngày 29 tháng 3

năm 2011 (vì tháng 02 năm 2011 có 28 ngày) là có thể thu hoạch được

Muốn theo dõi thời gian sinh trưởng của giống lúa trên đồng ruộng, chúng

ta kẻ bảng giống như bảng 4.1 Bảng 4.1 là bảng mẫu Khi gieo trồng ở vụ nào

thì chúng ta áp dụng để điền ngày tháng theo dõi cho phù hợp Từ bảng này, bất

kỳ ngày nào, nhìn vào bảng là chúng ta biết được lúa đã sinh trưởng bao nhiêu

ngày Ví dụ, ngày 15 tháng 02, nhìn vào bảng 4.1, chúng ta biết lúa đã sinh trưởng được 63 ngày, ngày 15 tháng 3 là lúa sinh trưởng được 91 ngày và ngày

29 tháng 3 là có thể thu hoạch được

Bảng 4.1 Bảng theo dõi thời gian sinh trưởng của giống lúa

1.2.3 Căn cứ vào ngày trỗ của ruộng lúa

Cây lúa sinh trưởng trên đồng ruộng còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố, cho nên thời gian sinh trưởng thực tế có thể bằng hay sớm hơn, muộn hơn so với đặc tính thời gian sinh trưởng của giống ấy, nên chúng ta cần phải quan sát ngày trỗ của ruộng lúa Ngày mà ước khoảng 50% số cây lúa của ruộng lúa đã trỗ (hình 4.4), cộng thêm 30 ngày nữa là thu hoạch được Ví dụ ngày 23 tháng

02 năm 2011 ruộng lúa trỗ được 50% Thì ngày thu hoạch được sẽ là ngày 25 tháng 3 năm 2011

Hình 4.4 Ruộng lúa có 50% số cây lúa trỗ bông

1.2.4 Quan sát trực tiếp ngoài ruộng lúa

Sau khi lúa trỗ được

25 ngày thì quan sát trực

tiếp thường xuyên hàng

ngày trên ruộng lúa Khi

nào trên ruộng lúa có

khoảng 85% (hình 4.6) số

bông lúa trong ruộng lúa

có khoảng 80% số hạt

chắc trên bông đã chín là

thu hoạch được

Hình 4.6 Ruộng lúa có 85 % số bông lúa đã chín

1.3 Xác định khí hậu, thời tiết trong vùng

1.3.1 Căn cứ dự báo thời tiết của đài khí tượng thủy văn

Nếu dự báo thời tiết của đài khí tượng thủy văn có mưa, gió lớn đúng ngày xác định thu hoạch có thể thu sớm hoặc trễ vài ngày để thu hoạch đỡ gặp phải thời tiết xấu Thậm chí tránh lũ phải thu sớm cả tuần Mặc dù năng suất bị giảm, còn hơn bị lũ nhấn chìm Hoặc trời mưa gió lớn có thể để trễ vài ngày, vẫn hơn là thu đúng ngày mưa sẽ bị thất thoát lớn

1.3.2 Căn cứ vào quy luật khí hậu thời tiết hàng năm của vùng

Bố trí thời vụ gieo cấy sao cho lúa chín không trùng với giai đoạn mưa lớn

và mưa kéo dài Ví dụ hàng năm thời tiết ở vùng Cần Thơ thường có đợt mưa kéo dài khoảng 2 tuần (từ đầu đến giữa tháng 5 âm lịch) Cho nên không gieo trồng để lúa chín vào dịp này

1.4 Xác định ngày thu hoạch

Nếu thu hoạch sau khi hạt lúa đã chín hoàn toàn, thất thoát do tỷ lệ rụng hạt khoảng 4,5% Nếu thu hoạch sau 20 ngày lúa đã chín hoàn toàn, tỷ lệ rụng hạt lên đến 20% Tỷ lệ này cũng còn tùy thuộc vào giống Những giống dễ rụng hạt,

tỷ lệ rụng có thể nhiều hơn Chính vậy phải xác định thời điểm thu hoạch cho phù hợp để giảm tối đa thất thoát sau thu hoạch

Khi xác định ngày thu hoạch, chúng ta nên chọn ngày không mưa Trường hợp lúa chín đúng vào đợt mưa kéo dài, có thể cứ để lúa đứng trên cây thêm 3-

5 ngày nữa chờ qua đợt mưa lớn rồi thu còn hơn là thu đúng vào ngày mưa to, gió lớn, sẽ gây thất thoát cao hơn Hoặc chuẩn bị đến đợt mưa kéo dài hay để

né lũ, thì cũng có thể thu sớm hơn 3-5 ngày (tức là sau trỗ 25-27 ngày)

1.5 Chọn phương thức thu hoạch lúa

1.5.1 Liệt kê các phương thức thu hoạch

a Cắt lúa bằng

liềm (lưỡi hái)

- Cắt bông lúa:

Là dùng liềm để cắt

rời bông lúa chín khỏi

thân cây lúa (hình 4.7)

Hình 4.7 Cắt rời bông lúa chín khỏi thân cây lúa

+ Rồi sau đó mới cắt

(xén) riêng phần bông lúa

(hình 4.9)

- Phương thức thu

hoạch thủ công có những

ưu và nhược điểm như sau:

Hình 4.10 Cắt lúa bằng liềm ở ruộng ướt

Hình 4.12 Cắt lúa băng liềm ở ruộng lúa đứng

Hình 4.13 Cắt lúa băng liềm ở ruộng lúa đổ ngã

hoạch được bằng liềm

Hình 4.14 Cắt lúa băng liềm ở ruộng lúa

có diện tích lớn

Ruộng có diện tích

nhỏ (hình 4.15) cũng thu

hoạch được bằng liềm

Hình 4.15 Cắt lúa băng liềm ở ruộng lúa có diện

4.17), rất nhiều nhân công

thu hoạch lúa

Hình 4.17 Tốn nhiều nhân công thu hoạch lúa

b Thu hoạch bằng máy gặt hàng xếp dãy (hình 4.18):

Là người ta điều khiển máy gặt cắt phần bông lúa đã chín, xếp thành từng dãy Sau đó thu gom để tuốt hạt

Hình 4.18 Máy gặt hàng xếp dãy

c Thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp:

Là người ta dùng máy để vừa cắt lúa, vừa tuốt hạt, hạt lúa được chứa vào các bao và xếp ngay trên máy gặt (hình 4.19) Khi các bao chứa lúa đã xếp đầy chỗ xếp ở trên máy thì đưa các bao lúa lên bờ ruộng

Hình 4.19 Thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp

1.5.2 Căn cứ tình trạng ruộng lúa: Qua các phương thức thu hoạch lúa

nêu trên Tùy điều kiện mà chúng ta chọn lựa phương thức thu hoạch lúa cho phù hợp như: Diện tích ruộng đủ lớn, ruộng khô chọn phương thức thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp, hoặc máy gặt xếp dãy Ngược lại phải chọn phương thức thu hoạch cắt lúa bằng liềm

1.5.3 Căn cứ điều kiện vùng trồng lúa: Ở nơi đang trồng lúa có những

phương thức thu hoạch nào để chọn lựa cho phù hợp, ví dụ như nơi chưa phổ biến máy gặt đập liên hợp thì lấy đâu mà chọn

1.5.4 Quyết định phương thức thu hoạch:

Quyết định thu hoạch lúa bằng liềm, bằng máy gặt xếp dãy hay máy gặt đập liên hợp

Tóm lại: Tổng hợp quá trình xác định ngày thu hoạch và chọn phương thức thu hoạch lúa vừa nêu trên, chúng ta phải thực hiện như sơ đồ 4.1 sau đây:

Sơ đồ 4.1 Quá trình xác định ngày thu hoạch

và chọn phương thức thu hoạch lúa

Căn cứ vào ngày trỗ của ruộng lúa

Quan sát trực tiếp ngoài ruộng lúa

Chọn phương thức thu hoạch lúa Xác định ngày thu hoạch

Căn cứ dự báo thời

tiết của đài khí tượng

thủy văn

Căn cứ vào quy luật khí hậu thời tiết hàng năm của vùng

Liệt kê các

phương thức

thu hoạch

Căn cứ tình trạng ruộng lúa

Căn cứ điều kiện vùng trồng lúa

Quyết định phương thức thu hoạch

B Câu hỏi và bài tập thực hành

Bài tập 1 Sau khi trỗ bông bao nhiêu ngày thì lúa chín hoàn toàn?

a) Sau khi trỗ bông 7-10 ngày

b) Sau khi trỗ bông 15-20 ngày

c) Sau khi trỗ bông 30 ngày

Bài tập 2 Xác định ngày thu hoạch lúa, phải dựa vào căn cứ nào sau đây?

a) Căn cứ thời gian sinh trưởng của giống lúa

b) Căn cứ vào ngày trỗ của ruộng lúa

c) Căn cứ vào quan sát trực tiếp ngoài ruộng lúa

d) Cả 3 căn cứ trên

Bài tập 3 Chúng ta nên thu hoạch lúa vào thời điểm nào sau đây?

a) Lúa chín sữa

b) Lúa chín sáp

c) Lúa chín hoàn toàn

Bài tập 4 Thu hoạch sau khi lúa trỗ bao nhiêu ngày là thích hợp nhất?

a) Sau trỗ 25 ngày

b) Sau trỗ 30 ngày

c) Sau trỗ 35 ngày

Bài tập 5 Chọn phương thức thu hoạch lúa, dựa vào căn cứ nào sau đây?

a) Căn cứ tình trạng ruộng lúa

b) Căn cứ điều kiện vùng trồng lúa

c) Cả 2 căn cứ trên

Bài tập 6 Lập bảng theo dõi thời gian sinh trưởng của giống lúa có

thời gian sinh trưởng 125 ngày và xác định ngày thu hoạch trên cơ sở dựa vào đặc tính thời gian sinh trưởng của giống Biết rằng lúa được gieo vào ngày 15 tháng 12 năm 2010

C Ghi nhớ:

- Xác định độ chín của lúa và quyết định ngày thu hoạch

- Chọn phương thức thu hoạch cho phù hợp

Bài 02: CHUẨN BỊ THU HOẠCH LÚA

Trước khi thu hoạch lúa cần phải chuẩn bị dụng cụ, trang thiết bị và nhân

công để thu hoạch Tuy nhiên thời gian chuẩn bị không nhất thiết phải chờ đến khi sắp thu hoạch, mà sau khi gieo trồng lúa, lúc rảnh rỗi có thể tự làm các dụng cụ, sửa sang các dụng cụ cũ để tận dụng lại, hay mua sắm dụng cụ mới, thuê mượn trang thiết bị, nhân công Bởi vì nếu để đến lúc sắp thu hoạch mới mua sắm, thuê mượn thì giá cả thường đắt hơn hay không thuê mượn được… Như ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long cứ cấy xong là phải hẹn (hợp đồng) công gặt, hay gặt xong là phải hẹn công cấy vụ sau, còn để đến lúc cần mới đi kiếm nhân công là rất khó, thậm chi không thuê mượn được Chính vậy, học viên cần quan tâm để áp dụng vào thu hoạch lúa sao cho thuận lợi nhất

Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên có khả năng:

- Chuẩn bị được những dụng cụ, trang thiết bị để thu hoạch lúa như: vật

rẻ, mau hỏng, dụng cụ lâu bền, máy móc để thu hoạch lúa;

- Chuẩn bị được nơi chứa phù hợp với điều kiện trồng lúa của cơ sở;

- Chuẩn bị đủ và đúng số nhân công để thu hoạch lúa như: Tính số nhân công đã có của cơ sở Tính số nhân công cần thuê mướn; Hợp đồng thuê mướn nhân công để thu hoạch lúa

A Nội dung:

2.1 Chuẩn bị dụng cụ, trang thiết bị để thu hoạch lúa

2.1.1 Chuẩn bị dụng cụ, vật rẻ để thu hoạch lúa:

Một số dụng cụ, vật rẻ thường dùng để thu hoạch lúa và cần chuẩn bị như

- Chuẩn bị dụng cụ để cắt lúa

thủ công:

+ Liềm để cắt lúa: Là dụng cụ

làm bằng thép được uốn cong như

hình trăng khuyết (vào ngày mồng

3-4 âm lịch hàng tháng), cắm vào

tay cầm thường được làm bằng gỗ

Các vùng khác nhau thì có các

dạng liềm khác nhau, vùng Đồng

Bằng Sông Cửu Long thường dùng

liềm như hình 4.20a để cắt lúa Hình 4.20 a Liềm được dùng để cắt lúa

(thường dùng ở Đồng Bằng Sông Cửu Long)

Một số vùng khác như ở Nam

Định, Hà Tây (Hà Nội mới)

thường dùng liềm như hình 4.20 b

hơn liềm cắt lúa và chuyên để cắt

bông lúa rời khỏi thân lúa sau khi

đã cắt cả cây lúa chín, liềm này

được gọi là liềm xén lúa (hình

Thau nhựa trơn, phẳng, các hạt lúa

không bị dính vào thau, bởi vây

người ta thường dùng để làm các

công việc của lúa để làm giống

Hình 4.22 Thau nhựa

Như làm sạch lúa để giống

(hình 4.22), dùng thau xúc lúa,

đựng lúa, làm sạch lúa…

Hình 4.22 Dùng thau xúc lúa, đựng lúa, làm

sạch lúa

Hay dùng thau đựng lúa

giống đã nảy mầm đem gieo (hình

4.23), đựng phân bón để rải cho

ruộng…

+ Thúng: Là dụng cụ được đan bằng các nan tre cũng có tác dụng như thau

nhựa, nhưng khi làm lúa, hạt lúa hay dính vào các khe hở của thúng, chính vậy phải

mất thời gian làm sạch các hạt lúa đó, đặc biệt là khi dùng thúng để thực hiện các

khâu làm lúa giống Tuy nhiên thì thúng vẫn được dùng rất thông dụng

Hoặc phải mua thúng mới

cũng nên chuẩn bị mua trước khi

thu hoạch Thúng mới được mua

về nhà (hình 4.24) trước khi thu

+ Bao chứa lúa:

* Bao chứa lúa là các túi được

may từ tấm đan bằng sợi tổng hợp,

có nơi còn gọi là bao xác rắn (hình

4.26) Các bao này có thể chứa từ

45-50kg lúa/bao

Hình 4.26 Bao xác rắn để chứa lúa

* Chuẩn bị: Chúng ta cần ước

tính lượng lúa để chuẩn bị bao: Ví

dụ một ha lúa đạt được 7 tấn lúa,

thì phải chuẩn bị 175 cái bao Có 2

ha thì phải chuẩn bị 350 bao…

Cách xếp bao: cứ 10 bao cuộn

thành một cuộn (hình 4.27),

Hình 4.27 10 bao cuộn thành một cuộn

10 cuộn bó thanh một bó, như

vậy rất dễ quản lý, vì mỗi bó là có

100 bao (hình 4.28)

Hình 4.28 10 cuộn bó thành một bó

Để gọn các bó bao thành một

đống trong kho (hình 4.29), khi nào

cần là lấy sử dụng ngay được

Hình 4.29 Từng bó bao có 100 cái được để sẵn

sàng ở trong kho

Tuy nhiên các bao chứa lúa

này thường dùng được nhiều lần,

chính vậy, các vụ sau sẽ tận dụng

lại bao cũ (hình 4.30), chỉ cần mua

bổ sung bao mới để bù vào các bao

bị hư hỏng mà thôi

Hình 4.30 Tận dụng bao chứa lúa cũ

- Chuẩn bị dụng cụ để làm khô lúa

+ Trang: Là dụng cụ được làm bằng miếng kim loại (hình 4.31 a) hay bằng gỗ

(hình 4.31 b) gắn vào một cán dùng để cào hoặc trang lúa

Hình 4.30 a Bàn trang làm bằng kim

loại Hình 4.30 b Bàn trang làm bằng gỗ

+ Cào: Là dụng cụ được làm bằng

các thanh gỗ nhỏ cắm vào một thanh

gỗ lớn gọi là bàn cào, bàn cào giống

hình cái lược Bàn cào được cắm vào

cán (hình 32), dùng để trải lúa khi phơi

Hình 4.32 Cào để phơi lúa

+ Đẩy (hình 4.33): Là dụng cụ

thường được làm bằng tấm gỗ có hai

tay cầm (làm bằng cán gỗ) và có dây

buộc ở các vị trí thuận tiện, khi sử dụng

cần phải hai người, một người phía

trước cầm dây để kéo, một người phía

sau dùng 2 tay cầm hai cán gỗ để đẩy

- Chuẩn bị dụng cụ quyét, che

lúa và xúc lúa

+ Chổi quyét lúa:

Được làm từ các nan tre hay

cọng của lá dừa Các nan tre hay

cọng của lá dừa được bó thành một

Được làm bằng nilon dày,

không thấm nước, diện tích có nhiều

kích cỡ, tùy điều kiện số lượng lúa

của cơ sở mà chuẩn bị cho phù hợp

Bạt có loại 2 da (hình 4.35.a)

Có loại 1 da (hình 4.35b) Hai

loại này đều không thấm nước và

thường được dùng để che lúa khi

phơi chưa khô hoặc khi trời mưa

Tùy theo lượng lúa nhiều hay ít

mà chuẩn bị lượng bạt để che đậy lúa

+ Chuẩn bị lưới (hình 4.36):

Lưới thường được dùng để phơi

lúa, lót nền máy sấy lúa hay dùng để

ngăn cách lúa của nhiều hộ sấy chung

cùng một lò sấy, tùy theo điều kiện

hình vòng cung, bên hở này được

gắn thanh kim loại qua hai mép

của gàu (hình 4.37), dụng cụ này

dùng để xúc lúa

- Chuẩn bị cân: Cân là dụng cụ dùng để cân lúa Cân phải dùng từ khi

chuẩn bị hạt lúa giống, cân phân bón Đặc biệt khi bán lúa thì không thể thiếu

cân Có rất nhiều loại cân Tùy điều kiện cụ thể, chúng ta có thể chuẩn bị để

mua sắm hay thuê mượn

+ Cân đồng hồ: Thường được gọi là cân đồng hồ, bởi vì nơi đọc giá trị

khối lượng cân được của vật muốn cân giống như mặt kim đồng hồ Cân đồng

hồ có các loại từ 0,5 kg đến 150 kg Loại cân mà mỗi lần cân được từ 60-150

kg (hình 4.38a) hay được dùng khi mua (bán) lúa với số lượng trên 50 kg

Hình 4.38a Cân đồng hồ

+ Cân bàn (hình 4.38b):

Cân có một cái bàn dùng để chứa

các bao lúa muốn cân, trên cột đứng

của bàn cân có một thanh ngang ghi các

mức khối lượng Lúc cân để quả cân

vào thanh ngang đó và di chuyển quả

cân cho tới khi cân bằng thì đọc được

khối lượng cần cân

Hình 4.38b Cân bàn

+ Cân treo (hình 4.38c): Lúc cân

phải treo cái cân lên cao sao cho vật

muốn cân không chạm đất Móc vật

muốn cân vào móc của cân, dịch

chuyển quả cân trên cán cân cho tới khi

cán cân thăng bằng thì đọc khối lượng

Hình 4.38c Cân treo + Cân mini (hình 4.38d):

Gồm có hai đĩa cân, một đĩa cân

để vật muốn cân, một đĩa cân để quả

cân, điều chỉnh khi nào hai đĩa cân

thăng bằng thì chúng ta đọc giá trị khối

lượng của vật muốn cân

Cân này thường được dùng để cân

hóa chất, cân khối lượng 1000 hạt lúa…

Hình 4.38d Cân mini

2.1.2 Chuẩn bị trang thiết bị, máy móc để thu hoạch lúa

Các thiết bị và máy móc để thu hoạch lúa như máy gặt lúa xếp dãy, máy gặt đập liên hợp, thì không phải người trồng lúa nào cũng có Chính vậy cần phải có sự chuẩn bị Nếu có điều kiện thi mua máy mới, hoặc đã có máy rồi thì kiểm tra tình trạng hoạt động của máy, chuẩn bị đầy đủ dầu, nhớt cho máy sẵn sàng hoạt động Nếu chưa có điều kiện sở hữu máy thì cần phải hợp đồng thuê mượn trước khi thu hoạch lúa

a Chuẩn bị máy gặt lúa xếp dãy:

Chuẩn bị (mua mới, thuê, mướn và kiểm tra) máy gặt lúa xếp dãy sẵn sàng hoạt động (hình 4.39)

Hình 4.39 Chuẩn bị máy gặt lúa xếp dãy

b Chuẩn bị máy gặt đập liên hợp:

Chuẩn bị (mua mới, thuê, mướn và kiểm tra) máy gặt đập liên hợp sẵn sàng hoạt động (hình 4.40)

Hình 4.40 Chuẩn bị máy gặt đập liên hợp

2.2 Chuẩn bị dụng cụ hay máy móc để tuốt lúa

2.2.1 Chuẩn bị dụng cụ tuốt lúa đơn giản

- Dụng cụ tuốt lúa đạp chân (hình

4.41a):

Có rất nhiều loại dụng cụ tuốt lúa

đơn giản Có loại chỉ cần lấy chân đạp

vào bàn đạp, trống tuốt lúa của dụng

cụ đã được gài các hàng dây thép, khi

trống tuốt lúa quay sẽ có tác dụng va

đập làm cho hạt lúa rụng khỏi bông

lúa

- Dụng cụ tuốt lúa có gắn động

cơ: Có loại dụng cụ tuốt lúa gắn vào

động cơ (hình 4.41b), khi cho máy nổ,

trống tuốt quay sẽ va đập, làm hạt lúa

rụng khỏi bông lúa

Hình 4.41 b Dụng cụ tuốt lúa gắn

động cơ

- Mua mới dụng cụ tuốt lúa đơn

giản (hình 4.41c): Tùy vào điều kiện

trồng lúa của cơ sở, nếu cần phải dùng

dụng cụ tuốt lúa đơn giản mà phải

mua mới, cũng nên mua trước khi thu

hoạch

Hình 4.41c Mua mới dụng cụ tách hạt

đơn giản

2.2.2 Chuẩn bị (mua mới, thuê, mướn và kiểm tra) máy tuốt lúa:

Máy tuốt lúa (hình 4.42) gồm có bộ phận thùng tuốt được gắn động cơ và đặt trên giàn bảnh xe, có thể di chuyển bằng cách người ngồi trên máy điều khiển hay dùng sức để đẩy hoặc kéo máy đi Bộ phận thùng tuốt là một thùng tròn nằm ngang gồm có cửa cho lúa bông vào (hình 4.42 a) để tuốt hạt, có cửa để thải rơm

ra (hình 4.42b) và có cửa để cho lúa ra (hình 4.42 c)

Hình 4.42 Máy tuốt lúa 4.42a: Cửa cho bông lúa vào thùng máy tuốt 4.42b: Cửa cho rơm thoát ra ngoài 4.42c: Cửa cho lúa ra ngoài

a Chuẩn bị máy tuốt lúa cũ:

Trường hợp cơ sở hay hộ gia đình trồng lúa đã có máy tuốt lúa thì cứ sau khi kết thúc một vụ, nên để máy ở trong nhà xưởng hay kho chứa dụng cụ (hình 4.43a), tránh bị mưa nắng, máy sẽ lâu bị hư hao Trước khi sử dụng cho vụ sau, chỉ cần kiểm tra và khởi động máy

Hình 4.43a Chuẩn bị máy tuốt lúa đã có từ các vụ trước

a

b

c

Kiểm tra máy trước khi sử dụng (hình 4.43b): Mặc dù máy tuốt được thuê mượn hay tận dụng máy cũ, trước khi sử dụng đều phải kiểm tra và sửa lại để cho máy sẵn sàng hoạt động

Hình 4.43b Kiểm tra và sửa máy tuốt lúa trước khi sử dụng

b Mua máy tuốt lúa mới (hình 4.44):

Trường hợp có điều kiện mua máy tuốt lúa mới để sử dụng cũng phải chuẩn bị mua trước khi thu hoạch lúa

Hình 4.44 Mua máy tuốt lúa mới

2.3 Chuẩn bị phương tiện vận chuyển lúa

Tùy theo điều kiện trồng lúa của cơ sở hay hộ gia đình mà chuẩn bị phương tiện vận chuyển cho phù hợp như dùng lại phương tiện vận chuyển cũ, mua mới hay thuê mượn Một số phương tiện vận chuyển lúa thường được sử dụng như sau:

2.3.1 Chuẩn bị phương

tiện vận chuyển thô sơ:

- Phương tiện thường

dùng để chuyển lúa ở những bở

ruộng nhỏ (hình 4.45a) Người

ta thường dùng để trung

chuyển lúa Đôi khi nó cũng là

phương tiện vận chuyển lúa từ

ruộng về nhà

Hình 4.45 a Chuẩn bị phương tiện thường dùng để chuyển lúa ở những bở ruông nhỏ

- Đối với các hộ gia đinh

trồng lúa ít, ruộng lúa gần nơi

ở, đường đi lại nhỏ thì nên

chuẩn bị phương tiện vận

chuyển đơn giản như hình

4.45b

Hình 4.45b Chuẩn bị phương tiện vận

chuyển đơn giản

- Phương tiện vận chuyển

dùng sức kéo của trâu (bò)

(hình 4.45.c) Phương tiện này

phù hợp với điệu kiện vận

chuyển lúa cả ở các đường đi

trong cánh đồng lúa

Hình 4.45c Chuẩn bị phương tiện vận chuyển

dùng sức kéo của trâu (bò)

2.3.2 Phương tiện vận

chuyển bằng máy móc

- Phương tiện vận chuyển

bằng đường sông (hình 4.45d):

ở những nơi giao thông đi lại

chủ yếu bằng đường sông, nên

chuẩn bị phương tiện như ghe,

thuyền để chở lúa

Hình 4.45d Chuẩn bị phương tiện vận

chuyển bằng đường sông

- Phương tiện vận chuyển

bằng ô tô (hình 4.45e): Trong

điều kiện trồng nhiều lúa (từ

hàng chục tấn trở lên), phương

tiện giao thông đường bộ thuận

tiện nên chuẩn bị tiện vận

Phương tiện này có thể đi được

ở dưới ruộng khô (hình 4.45g)

Như vậy, trong điều kiện ruộng

khô, máy kéo sẽ vận chuyển

được lúa từ từ ruộng về nhà mà

không cần trung chuyển lúa

Hình 4.45g Chuẩn bị phương tiện vận

chuyển bằng máy kéo

2.4 Chuẩn bị nơi làm khô lúa

2.4.1 Chuẩn bị sân phơi

Trước khi thu hoạch lúa cần làm vệ sinh sân phơi sạch sẽ (hình 4.46a), chuẩn bị sẵn sàng sân phơi (hình 4.46b), khi có lúa là đổ ra sân phơi ngay được (hình 4.46c), không để lúa ướt phải chờ sân phơi

Hình 4.46a Quyét dọn sạch sẽ sân phơi

Hình 4.46b Chuẩn bị sẵn sàng sân phơi

Hình 4.46c Khi có lúa là đổ ra sân phơi ngay được

2.4.2 Chuẩn bị máy sấy: Trước khi thu hoạch cần làm vệ sinh, quyét dọn

sạch sẽ máy sấy (hình 4.47) và chuẩn bị sẵn sàng hoạt động khi có lúa là đổ ra

sấy (hình 4.48) ngay được, không để lúa ướt phải chờ máy sấy

Hình 4.47 Quyét dọn sạch sẽ máy sấy

Hình 4.48 Chuẩn bị máy sấy sẵn sàng để sấy lúa ngay được

2.5 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị làm sạch lúa

2.5.1 Chuẩn bị dụng cụ làm sạch lúa đơn giản

Sau đây là một số dụng cụ đơn

giản để làm sạch lúa, tùy từng điều

2.5.2 Chuẩn bị (thuê, mướn) máy làm sạch lúa

Máy làm sạch lúa có thân máy làm sạch lúa cố định ở trong nhà (nhà chuyên để làm sạch lúa) và có đường dẫn trấu, lép, bụi ra bên ngoài Máy hoạt động bằng năng lượng điện (hình 4.52) Đây là máy làm sạch lúa khá hiện đại

và đắt tiền, không phải bất cứ cơ sở trồng lúa nào cũng mua được Chính vậy, khi cần làm sạch lúa với số lượng lớn (từ vài tấn trở lên), chúng ta cần chuẩn bị liên hệ để thuê mướn máy

Máy làm sạch lúa có nhiều loại: Có loại làm sạch được 800 kg lúa/giờ, có loại 2 tấn/giờ, có loại 2,5-3 tấn/giờ…

- Loại máy làm sạch lúa

bụi ra bên ngoài (hình 4.54)

Hình 4.54 Ống dẫn trấu, bụi của máy ra ngoài

- Loại máy làm sạch lúa 2

2.6 Chuẩn bị nơi chứa lúa

Trước khi thu hoạch lúa cũng cần phải chuẩn bị nơi để chứa lúa Tùy điều kiện sản xuất lúa mà chuẩn bị, có thể là kho chứa hay cũng có thể xếp vào nhà

ở, nhà bếp (nếu nhà bếp đủ rộng) cũng được Tuy nhiên, khi cất lúa không có nhà kho, chúng ta lưu ý, nên bố trí cho gọn gàng, tránh ảnh hưởng đến chất lượng lúa bảo quản cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe của con người Trong bài này chúng ta chỉ tìm hiểu về chuẩn bị kho chứa lúa

2.6.1 Vệ sinh kho chứa

lúa:

- Quyét dọn kho trước khi

thu hoạch, dùng chổi xương

quyét sạch sẽ trong nhà kho

(hình 4.57)

Hình 4.57 Quyét dọn sạch bên trong nhà kho

- Ngay cả bên ngoài nhà

kho cũng phải quyét dọn sạch sẽ

(hình 4.58) và hốt hết rác, bụi

đem đi xử lý

Hình 4.58 Quyét dọn sạch cả bên ngoài kho

2.6.2 Phun thuốc sát

trùng kho chứa lúa

Trước khi chứa lúa phải

phun thuốc sát trùng kho chứa

để tiêu diệt mầm mống sâu mọt

trong kho trước khi thu hoạch

(hình 4.59)

Hình 4.59 Phun thuốc sát trùng kho chứa lúa

- Chuẩn bị kệ để kê lúa:

Sau khi làm vệ sinh và

phun thuốc sát trùng cho kho

chứa lúa xong, cần chuẩn bị kệ

Kệ là một khung được đóng

bằng gỗ (hình 4.60), thường

được dùng để xếp các bao lúa

lên, tránh để các bao lúa bị tiếp

xúc và hút ẩm từ mặt đất

Hình 4.60 Chuẩn bị kệ để kê lúa

Quyét dọn sạch sẽ các tấm

kệ (hình 4.61): trước khi kê kệ,

phải quyét dọn sạch sẽ rác bụi,

mạng nhện…

Hình 4.61 Quyét dọn sạch sẽ các tấm kệ

Chuẩn bị kê liền các tấm kệ

với nhau ở trong kho (hình 4.62)

sẵn sàng để xếp lúa

Hình 4.62 Kê các tấm kệ liền nhau