giáo án văn 8 - nguyễn Thắm

- trên đờng tới trờng Cảm nhận của tôi - lúc ở sân trờng - trong lớp học Theo dõi phần đầu văn bản hãy cho biết kỷ niệm ngày đầu tiên đến trờng của nhân vật tôi 2.. Theo em kết thúc tru

Ngày soạn: Ngày giảng:

Tiết 1: Văn bản: Tôi đi học

Soạn bài theo yêu cầu SGK

3 Tiến trình bài dạy:

a KTBC: (2')

Kiểm tra vở soạn sách vở HS

b Nội dung bài mới:

* Giới thiệu bài: (2')

Trong cuộc đời mỗi con ngời, những kỷ niệm tuổi học trò thờng đợc lu giữ bềnlâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỷ niệm về buổi đến trờng đầu tiên Truyện ngắnTôi đi học đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy

1 Giới thiệu tác giả tác phẩm:

* Tác giả: Thanh Tịnh (1911 1988) Trần Văn Ninh, từngdạy học, viết báo, làm thơ, tácgiả của nhiều tập truyện ngắn

-* Tác phẩm: Sáng tác 1941

Yêu cầu đọc văn bản: Giọng chậm, dịu, hơi

buồn, lắng sâu, GV đọc mẫu

Gọi HS đọc -> Nhận xét

Em hiểu thế nào là: Ông đốc

Lạm nhận

Văn bản thuộc kiểu loại văn bản nào

Văn bản biểu cảm vì toàn truyện là cảm xúc

tâm trạng của nhân vật trong buổi tựu trờng

đầu tiên ta thấy truyện ngắn này đậm chất trữ

tình, cốt truyện đơn giản

Truyện có mấy đoạn, nội dung từng đoạn

Đ1: -> rộn rã -> khơi nguồn nỗi nhớ

Đ2: -> ngọn núi -> tâm trạng và cảm giác cảu

nhân vật tôi trên con đờng cùng mẹ tựu trờng

Đ3: -> các lớp -> tâm trạng và cảm giác của

tôi khi đứng giữa sân trờng khi nhìn mọi

ng-ời, các bạn

Đ4: -> chút nào hết -> tâm trạng của tôi khi

gọi tên và rời mẹ vào lớp

Đ5: còn lại -> tâm trạng của tôi khi ngồi vào

chỗ của mình và đón nhận tiết học đầu tiên

Theo dõi văn bản nhân vật nào đợc kể trong

truyện ngắn này

Tôi, mẹ, ông đốc, những cậu học trò

Nhân vật chính là ai ? Vì sao đó là nhân vật

chính

Tôi là nhân vật đợc kể nhiều nhất, mọi sự

việc đều đợc kể từ cảm nhận của tôi

Kỷ niệm ngày đầu tiên đến trờng của tôi đợc

kể theo trình tự không gian, thời gian nào

- trên đờng tới trờng

Cảm nhận của tôi - lúc ở sân trờng

- trong lớp học

Theo dõi phần đầu văn bản hãy cho biết kỷ

niệm ngày đầu tiên đến trờng của nhân vật tôi

2 Đọc và giải thích một số

từ khó:

3 Thể loại và bố cục:

- Thể loại: Truyện ngắn trữtình

- Truyện chia thành 5 đoạn

II Phân tích: (18')

SGK

gắn với không gian thời gian cụ thể nào.

Vì sao không gian và thời gian ấy lại trở

thành kỷ niệm trong tâm trí tác giả

Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc gần

gũi, gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê

h-ơng, đó là lần đầu tiên đợc cắp sách tới trờng,

tác giả là ngời yêu quê hơng tha thiết

Cảm giác của nhân vật tôi đợc ghi lại ở những

chi tiết nào trong ngày đầu tiên trên đờng tới

trờng

Vì sao cậu bé đi học lại thấy có sự thay đổi

đó

Đối với một cậu bé mới chỉ biết chơi diều,

qua sông thả diều, ra đồng chạy nhảy với bạn

… đi học quả là một sự kiện lớn, một đổi thay

quan trọng, đánh dấu bớc ngoặt của tuổi thơ

vì thế tôi cảm thấy trang trọng đứng đắn với

bộ quần áo và mấy quyển vở mới trên tay Vì

thế muốn thử sức mình xin mẹ cho đợc cầm

bút thớc, tôi muốn tự mình đảm nhiệm việc

… con đờng này tôi đã quen đilại lắm lần nhng lần này tựnhiên thấy lạ Cảnh vật chungquanh … thay đổi … lòng tôi

- Về nhà đọc tiếp văn bản, đọc hiểu văn bản.

- Tìm và phân tích các hình ảnh sẽ đợc tác giả sử dụng trong truyện ngắn

Tiết 2: Văn bản: Tôi đi học (tiếp)

Học bài, soạn bài

3 Tiến trỡnh bài dạy

I KTBC: (5')

? Nêu cảm nhận của tôi trên đờng đến trờng

Đáp án: Yêu học, yêu bạn bè và mái trờng quê hơng

II Dạy bài mới:

* Giới thiệu bài: (1')

ở tiết 1 các em đã tìm hiểu cảm nhận của nhân vật tôi trên đờng đến trờng Tiếtnày các em sẽ tìm hiểu tiếp cảm nhận của tôi lúc ở sân trờng và trong lớp học lu lạitrong tâm trí tác giả

I Đọc và tìm hiểu chung:

II Phân tích:

1 Cảm nhận của tôi trên ờng đến trờng:

đ-2 Cảm nhận của tôi lúc ở

HS quan sát văn bản phần tiếp theo.

Cảnh trớc sân trờng làng Mỹ Lý lu lại trong

tâm trí tác giả là những hình ảnh chi tiết nào ?

Hình ảnh ông đốc đợc nhớ lại ở chi tiết nào,

tâm trạng tôi khi nghe ông đốc đọc bản danh

… lòng tôi … vẩn vơ …-> HS: Phản ánh không khí

đặc biệt của ngày hội khai ờng thờng gặp ở nớc ta, thểhiện tinh thần hiếu học củanhân dân ta, bộc lộ tình cảmsâu lắng của tác giả đối vớimái trờng tuổi thơ

tr-… họ nh con chim non đứngbên bờ tổ … nhng còn ngậpngừng e sợ … họ thèm nhnhững ngời học trò cũ …-> HS: Diễn tả xúc cảm trangnghiêm vì mái trờng miêu tảsinh động hình ảnh tâm trạngcác em nhỏ lần đầu tiên tới tr-ờng học

… lời nói … nhìn … hiền từ …tơi cời … giật mình … lúngtúng … càng lúng túng … nức

nở khóc …

-> HS: Sử dụng từ láy "lúngtúng" điệp tới 4 lần miêu tảnhiều tâm trạng, miêu tả chân

Theo em vì sao cậu bé lại khóc.

Đến đây em hiểu thêm gì về nhân vật tôi

Cảm giác nhân vật tôi trong lớp học đợc ghi

lại ở chi tiết nào ?

Vì sao tôi có cảm giác đó

Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào

của nhân vật tôi đối với lớp học của mình

Hình ảnh nào cần chú ý trong đoạn cuối văn

bản ? Theo em kết thúc truyện có ý nghĩa gì

Dòng chữ "Tôi đi học" vừa khép lại bài văn

vừa mở ra một thế giới mới, giai đoạn mới

thực, cử chỉ, ánh mắt, ý nghĩa,cảm giác của cậu học tròtrong buổi tựu trờng đầu tiên.-> HS: - Lo sợ một phần táchrời ngời thân

- Sung sớng lần đầu

đ-ợc tự mình học tập -> đó làgiọt nớc mắt của sự trởngthành

-> Giàu xúc cảm với trờng,lớp, ngời thân, trởng thànhtrong nhận thức và tình cảmngay từ ngày đầu tiên đi học

3 Cảm nhận của tôi trong lớp học: (15')

… mùi hơng lạ … hình gì …thấy lạ … nhìn bàn ghế … ng-

ời bạn … cha hề quen biết

nh-ng lònh-ng vẫn khônh-ng thấy xa lạ

…-> H: Lần đầu tiên vào lớp,một môi trờng sạch sẽ ngayngắn, ý thức đợc những thứ

đó sẽ gắn bó thân thiết vớimình bây giờ và mãi mãi

- H: Tình cảm trong sáng, thathiết

- H: Gợi nhớ tiếc những ngàytuổi thơ chơi bời tự do đãchấm dứt, dụng ý nghệ thuật

ý nghĩa tợng trng -> giai đoạnmới

… một con chim liệng đến

đứng trên bờ cửa sổ … cánhchim …

… những tiếng phấn của thầy

… lẩm nhẩm đánh vần đọc

?

một tâm trạng tình cảm mới trong cuộc đời

đứa trẻ, dòng chữ thể hiện niềm tự hào chính

là chủ đề của truyện ngắn

Em hiểu thêm gì về nhân vật tôi ở đoạn kết

văn bản này nh thế nào

Qua văn bản này em thấy thái độ cử chỉ của

nguời lớn đối với trẻ thơ trong ngày đầu tiên

đi học nh thế nào

Văn bản viết theo phơng thức biểu đạt nào

Sự cuốn hút của tác phẩm còn đợc tạo nên từ

-> HS: Chuẩn bị chu đáo, trântrọng tham dự buổi lễ dịudàng đón chào, động viênquan tâm và có trách nhiệm

III Tổng kết: (5')

- Đan xen miêu tả, tự sự vàbiểu cảm

- Truyện ngắn đậm chất thơ(tình huống truyện không cócốt truyện)

- Tình cảm tha thiết của tácgiả đối với tuổi thơ, bạn bè vàmái trờng quê hơng thân yêu

IV Luyện tập: (4')

-> HS: Muốn kể chuyện haycần có nhiều kỷ niệm đẹp vàgiàu cảm xúc, xúc cảm

* Củng cố: (1')

Các em vừa tìm hiểu xong văn bản "Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh Các

em cần nắm đợc nội dung và nghệ thuật của văn bản

III Hớng dẫn học và làm bài ở nhà: (1')

- Hệ thống biện pháp tu từ so sánh trong truyện "Tôi đi học" và phân tích đểthấy đợc cái hay trong hình ảnh so sánh đó

- Phân tích để làm sáng tỏ chất thơ trong truyện ngắn

- Chuẩn bị bài "Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ"

===================================================

Bài 1: Tiết 3: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

1 Mục tiêu:

- Thầy: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

- Trò: Học bài, chuẩn bị bài

3 Tiến trỡnh

I KTBC: (5')

Hỏi: Lấy 2 VD về từ đồng nghĩa, 2 VD v từ trái nghĩa

Yêu cầu: - 2 VD về từ đồng nghĩa: phi cơ - máy bay, đá - đá …

- 2 VD về từ trái nghĩa: may - rủi, cao - thấp …

II Bài mới:

* ở lớp 7 các em đã học về 2 mối quan hệ về nghĩa của từ: quan hệ đồng và tráinghĩa Bài học hôm nay nói về 1 mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ đó là quan hệbao hàm, nghĩa là nói đến phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ

Hoạt động của thầy và trò Phần trò ghi

?

?

?

GV treo bảng phụ:

Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp

hơn so với nghĩa của các từ voi, hơu, cá thu

… ?

- Rộng hơn vì nó bao hàm nghĩa của các từ

kia

Nghĩa của từ "thú" rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của "hơu, voi", tại sao ?

- Rộng hơn vì nghĩa của "thú" bao hàm …

Hãy biểu diễn bằng sơ đồ vòng tròn về sự

bao hàm lẫn nhau giữa nghĩa của các từ

trên

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp: (20')

Động vật

Voi, h ơu Sáo, sẻ Thu, rô

sáo, sẻ

voi,

h ơu

thu, rô

Chim

Thú

Nếu gọi từ "động vật" là từ ngữ nghĩa rộng.

Em hiểu nh thế nào là từ ngữ nghĩa rộng ?

Nghĩa của các từ "voi, hơu …" hẹp hơn

nghĩa của những từ nào ? Vì sao ?

- Hẹp hơn "chim, thú, cá, động vật" vì phạm

vi nghĩa của chúng bị bao hàm trong nghĩa

của các từ kia

Có ý kiến cho rằng: 1 từ ngữ vừa có thể có

nghĩa hẹp vừa có thể có nghĩa rộng Đúng

hay sai ? Vì sao ?

* Một từ ngữ có nghĩa rộng

đối với từ ngữ này, song cóthể có nghĩa hẹp với 1 từ ngữkhác

Bài 1: Tiết 4: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Yêu cầu: Thể hiện những cảm xúc bỡ ngỡ, hồi hộp của nhân vật tôi trong ngàytựu trờng đầu tiên.

II Bài mới:

* Những hồi tởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học chính là chủ đề của vănbản "Tôi đi học" Vậy chủ đề của văn bản là gì ? Văn bản cần có tính thống nhất vềchủ đề ra sao

Hoạt động của thầy và trò Phần trò ghi

Văn bản miêu tả những việc đang xảy ra

(hiện tại) hay đã xảy ra (hồi ức, kỷ niệm) ?

- Những việc đã xảy ra, đó là những hồi

t-ởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học

Tác giả viết văn bản này nhằm mục đích gì?

- Để phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của

mình về một kỷ niệm sâu sắc từ thuở thiếu

Vậy em hiểu thế nào là chủ đề của văn bản?

Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu tiên

đi học, tác giả đã đặt nhan đề của văn bản

và sử dụng những câu, từ nh thế nào ?

Nhan đề này giúp chúng ta hiểu ngay rằng

nội dung của văn bản là nói về chuyện nhân

* Tái hiện kỷ niệm:

- Nhan đề "Tôi đi học"

- Các từ ngữ: những kỷ niệmmơn man của buổi tựu trờng,lần đầu tiên đến trờng, đi học,

?

?

Các câu: Hôm nay tôi đi học, hằng năm cứ

vào cuối thu lòng tôi lại nao nức những kỷ

niệm mơn man của buổi tựu trờng, tôi quên

thế nào đợc những cảm giác trong sáng ấy

…, hai quyền vở mới đang ở trên tay tôi đã

bắt đầu thấy nặng, tôi bặm tay … xuống đất

Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân

vật tôi trong ngày đầu tiên đi học, tác giả đã

sử dụng các từ ngữ và các chi tiết nghệ

thuật nào ?

VD: Trớc đây có thể đi chơi cả ngày cũng

không thấy xa nhà xa mẹ chút nào hết, giờ

đây mới bớc vào lớp đã thấy xa mẹ nhớ nhà

Dựa vào kết quả phân tích 2 VD trên em

hãy cho biết thế nào là tính thống nhất về

chủ đề của văn bản ?

- Là sự nhất quán v ý đồ, ý kiến, cảm xúc

của tác giả đợc thể hiện trong văn bản

Tính thống nhất này đợc thể hiện ở những

2 quyển vở mới …

- Các câu:

* Tô đậm cảm giác nhân vậttôi:

- Trên đờng đi học:

+ Con đờng quen đi lại lắmlần bỗng đổi khác, mới mẻ.+ Hoạt động lội qua sông thảdiều đã chuyển thành việc đihọc thật thiêng liêng, tự hào

- Trên sân trờng:

+ Ngôi trờng cao ráo … khiếnlòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.+ Cảm giác ngỡ ngàng, lúngtúng khi xếp hàng vào lớp,

Quan hệ giữa các phần của văn bản và các

từ ngữ, chi tiết đều tập trung làm rõ ý đồ, ý

kiến, cảm xúc của văn bản

Đọc văn bản "Rừng cọ quê tôi" Văn bản

viết về đối tợng nào và về vấn đề gì ?

Có thể thay đổi trật tự này không ? Vì sao ?

+ ở hình thức: Nhan đề củavăn bản

+ ở nội dung: Mạch lạc, nhấtquán

* Ghi nhớ: SGK - 12

III Luyện tập: (10')

1 Bài 1:

- Văn bản viết về rừng cọ và sgắn bó của rừng cọ với conngời sông Thao

- Triển khai các đoạn:

Giới thiệu rừng cọ -> tả cây

cọ -> tác dụng của cây cọ ->tình cảm gắn bó với cây cọ

- > Chủ đề: Sự gắn bó và tìnhcảm yêu thơng của ngời dânsông Thao đối với rừng cọquê mình

Ngày soạn:19/8/2011 Ngày giảng:22/8/2011 Dạy lớp 8B

Bài 2: Tiết 5: Văn bản: Trong lòng mẹ (Trích Những ngày thơ ấu) - Nguyên Hồng-

1 Mục tiêu:

- Cú được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kớ

- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kớ qua ngũi bỳt Nguyờn Hồng: thấmđượm chất trữ tỡnh, lời văn chõn thành, dạt dào cảm xỳc

a Kiến thức:

- Khỏi niệm thể loại hồi kớ

- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Trong lũng mẹ.

- Ngụn ngữ truyện thể hiện niềm khỏt khao tỡnh cảm ruột thịt chỏy bỏng của

nhõn vật

- í nghĩa giỏo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ỏc khụng thể làmkhụ hộo tỡnh cảm ruột thịt sõu nặng, thiờng liờng

b Kỹ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kớ

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự

-Học bài cũ, chuẩn bị bài mới

3 Tiến trỡnh bài dạy:

a Kiểm tra bài cũ:(4’)

Hỏi: Em hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu ý mà em cho là đúng ?

Trong văn bản "Tôi đi học" nhà văn đã sử dụng phơng thức biểu đạt nào ?

A Miêu tả, biểu cảm

B Tự sự, biểu cảm

C Tự sự xen lẫn miêu tả và biểu cảmĐỏp ỏn: C

* Giới thiệu bài:(1’)

Trong tâm hồn mỗi chúng ta, tình mẫu tử luôn là nhu cầu chính đáng, trongsáng và thiêng liêng nhất Một lần nữa chúng ta sẽ đợc sống lại tình cảm ấy khi đọchồi ký của nhà văn Nguyên Hồng, ở đó trong tâm hồn của một em bé cô đơn luôn bịhắt hủi vẫn luôn ta thiết và ấm áp tình yêu thơng dành cho ngời mẹ khốn khổ củamình Một đoạn của hồi ký ấy mang tên Trong lòng mẹ và đó là tên của bài học hôm

nay

b Dạy nội dung bài mới:

Dựa vào chú thích để trả lời

Ngay từ tác phẩm đầu tay Nguyên

Hồng đã hớng ngòi bút về những ngời

cùng khổ gần gũi mà ông yêu thơng

thắm thiết Ông viết cả tiểu thuyết, kớ,

thơ, đặc biệt là những bộ sử thi nhiều

tập …

Tác phẩm thuộc thể loại văn học nào ?

-Hồi ký là một thể loại thuộc loại hình

ký, kể lại những biến cố đã xảy ra

trong quá khứ mà tác giả là ngời tham

dự hoặc chứng kiến

Nêu xuất xứ của đoạn trích ?

Ngoài hồi ký Những ngày thơ ấu, em

- Đoạn trích thuộc chơng

IVcủa tập hồi kớ Những ngày

thơ ấu.

- Đọc chậm rãi, tình cảm, thể hiện nội

tâm khi thì uất ức, xót xa, khi thì hồi

hộp, sung sớng

Gọi 2 - 3 em đọc văn bản theo cách

trên

Nhận xét cách đọc của HS

Đoạn trích có thể chia làm mấy phần

Nội dung chính của từng phần là gì ?

- Phần 1: Từ đầu -> "ngời ta hỏi đến

chứ": Những cảm xúc của bé Hồng

trong cuộc đối thoại với ngời cô

- Phần 2: Đoạn còn lại: Cuộc gặp gỡ

bất ngờ và tâm trạng của bé Hồng khi

-Mồ côi cha, mẹ tha hơng cầu thực

Anh em Hồng sống nhờ nhà ngời cô,

không đợc yêu thơng còn bị hắt hủi

Theo dõi cuộc đối thoại giữa ngời cô

và bé Hồng, cho biết ngời cô đó có

quan hệ nh thế nào với bé Hồng ?

- Quan hệ cô - cháu ruột

Nhân vật ngời cô hiện lên qua những

lời nói điển hình nào với cháu ?

- Mày có muốn vào Thanh Hoá … ?

- Vì trong những lời nói chứa đựng sự

giả dối, mỉa mai, hắt hủi thậm chí độc

ác dành cho ngời mẹ đáng thơng của

thiếu sự đồng cảm với nỗi khổ của

ng-ời khác, với ngng-ời thân, nó không chỉ

Bài 2: Tiết 6: Trong lòng mẹ (Tiếp)

1 Mục tiêu:

a Kiến thức:

- HS hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé Hồng,cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ.

- Bớc đầu hiểu đợc văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút NguyênHồng: thấm đợm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

-Học bài cũ, chuẩn bị bài mới

3 Tiến trỡnh bài dạy:

a Kiểm tra bài cũ:(4’)

Hỏi: Trong văn bản Trong lòng mẹ tác giả đã sử dụng những phơng thức biểu

đạt nào ? Tác dụng của nó ?

Yêu cầu: Sự đan xen của 2 phơng thức trên một cách hài hoà đã tạo nên sứctruyền cảm mạnh mẽ của văn bản

*Giới thiệu bài: (1’)

Trớc cảnh ngộ éo le và đầy tủi cực của mình, bé Hồng vẫn giữ nguyên nhữngtình cảm yêu thơng tha thiết dành cho mẹ …

b Dạy nội dung bài mới:

khi cời rất kịch …

- Nhắc đến mẹ tôi … ruồng rẫy mẹ …

- Hai tiếng "em bé" … cô tôi muốn …

- Giá những cổ tục đã … mới thôi.

Trong đó, cảm xúc nào của bé Hồng

gây ấn tợng mạnh nhất cho ngời đọc ?

Vì sao ?

- HS tự bộc lộ theo cảm nhận của

6’ 1 Bé Hồng bị hắt hủi:

gợi lên ở mỗi ngời những cảm nghĩ

riêng về những nỗi đắng cay tủi cực

mà bé Hồng phải chịu đựng Có điều,

trong những đắng cay của bé Hồng

không chỉ có nỗi đau mà còn có niềm

căm hờn cái xấu, cái ác đang chà đạp

lên tình mẫu tử của con ngời

ở đây phơng thức biểu đạt nào đợc

Ngời mẹ hiện lên qua các chi tiết nào

- Mẹ tôi về … đem rất nhiều quà bánh

…

- Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi … vừa kéo

tay tôi, xoa đầu tôi … lấy vạt áo nâu

thấm nớc mắt cho tôi

- Mẹ tôi không còm cõi xơ xác …

thơm tho lạ thờng

Cách gọi "mẹ tôi" trong tất cả các chi

tiết ấy có ý nghĩa gì ?

- Khẳng định đó là mẹ của riêng

mình, tình mẹ con gắn bó

Cách gọi mẹ tôi liên tục trong các chi

tiết ấy cho thấy ngời mẹ là trung tâm

mọi sự cảm nhận của bé Hồng Đó là

ngời mẹ của riêng em, thân thiết, gắn

bó không có rắp tâm tanh bẩn nào

chia cắt đợc Hình ảnh ngời mẹ hiện

lên cụ thể, sinh động, gần gũi và thật

hoàn hảo với gơng mặt tơi sáng, hai

20’

- Căm hờn cái xấu, cái ác, bền bỉ tình yêu thơng quý trọng mẹ.

2 Bé Hồng yêu quý mẹ:

khuôn miệng xinh xắn nhai trầu, với

tình yêu vô bờ bến dành cho đứa con

đáng thơng đã bao ngày xa cách Tất

cả hoàn toàn khác so với những lời

gièm pha cay độc của ngời cô trẻ đó

Tâm trạng của bé Hồng khi gặp lại mẹ

còn đợc thể hiện ở những chi tiết nào

- Khóc vì đau đớn, uất ức khác với lúc

này khóc dỗi hờn, hạnh phúc, mãn

nguyện

Phân tích tác dụng của so sánh "nếu

ngời ngồi trên đệm xe … xa mạc" để

thấy nỗi thất vọng của bé Hồng và đặc

sắc nghệ thuật của ngòi bút Nguyên

- Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ

tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ, tôi thấy

những cảm giác ấm áp …

- Phải bé lại ùa lăn vào lòng mẹ …

Tất cả những chi tiết trên cho thấy tâm

trạng bé Hồng nh thế nào khi gặp lại

mẹ ?

9’

- Mừng vui, sung sớng vô cùng khi đợc gặp lại mẹ, ngồi trong lòng mẹ.

III Tổng kết:

- Tạo dựng được mạch truyện, mạch

cảm xỳc trong đoạn trớch tự nhiờn,

chõn thực

- Kết hợp lời văn kể chuyện với miờu

tả, biểu cảm tạo nờn những rung động

trong lũng độc giả

-Khắc họa hỡnh tượng nhõn vật bộ

Hồng với lời núi, hành động, tõm

* Bé Hồng có cảnh ngộ đầy tủi cực song có nội tâm sâu sắc và có tình yêu thơng mãnh liệt dành cho mẹ.

*Ghi nhớ: sgk 21

c Củng cố: (4’)

-Em có biết một bài hát nào về tình mẫu tử ? Hãy hát cho cả lớp cùng nghe

-Ghi lại 1 trong những kỉ niệm của bản thõn với người thõn

d Hớng dẫn học bài:(1 )’

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Nắm đợc những ý chính về nội dung và nghệ thuật

- Chuẩn bị bài: Trờng từ vựng

==================================================

Bài 2: Tiết 7: Trờng từ vựng

1 Mục tiêu:

- HS hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng v xác lập à được một số trờng từ vựng gầngũi.

- Biết cỏch sử dụng cỏc từ cựng trường từ vựng để nõng cao hiệu quả diễn đạt

a Kiến thức:

- Khỏi niệm trường từ vựng

- b Kỹ năng:

- Tập hợp cỏc từ cú chung nột nghĩa vào cựng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc - hiểu và tạo lập văn bản

-Học bài cũ, chuẩn bị bài mới

3 Tiến trỡnh bài dạy:

a Kiểm tra bài cũ:(4’)

Hỏi: GV gọi 2 em lên bảng làm BT 3 (11) phần a, c.

Đáp án: a Xe cộ: xe máy, xe đạp, ô tô, xích lô …

b Hoa quả: xoài, nhãn, vải, mít, mận …

* Giới thiệu bài: (1’)

Chúng ta đã tìm hiểu cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, nghĩa là tìm hiểu từngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp Trong 1 trờng từ vựng có những từ có thể so sánh

về mức độ rộng hẹp của nghĩa từ Vậy trờng từ vựng là gì ? Một trờng từ vựng cónhững đặc điểm ra sao ?

b Dạy nội dung bài mới:

Cho VD 2: lới, nơm, câu, vó

Tìm nét nghĩa chung của các từ ngữ

25’ I Thế nào là trờng từ vựng:

- Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản.

Tìm những từ nói về tính cách con ngời

chung nét nghĩa chỉ hình dáng ngời ?

Trong trờng từ vựng này, từ nào có

nghĩa rộng nhất và những từ nào có

nghĩa hẹp ?

- Hình dáng ngời là từ ngữ nghĩa rộng,

các từ còn lại có nghĩa hẹp

Hay nói cách khác, nghĩa của "hình

dáng ngời" rộng hơn so với nghĩa của

"cao, thấp…" Nh vậy khái niệm trờng

từ vựng có điểm giống với vấn đề cấp

độ khái quát của… mà ta đã học tiết

tr-ớc Song chúng có điểm gì khác nhau

Ngoài ra có trờng từ vựng cảm giác của

mắt (chói, quáng, lờ đ, hoa, cộm …),

tr-1 Trờng từ vựng:

Là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.

Hình dáng ng ời

Ngọt 2: Âm thanh nghe dễ chịu.

Ngọt 3: Rét vừa phải không quá lạnh

Nếu từ ngọt chỉ có 1 nghĩa là "vị ngọt

của đồ ăn" thì nó có thể thuộc nhiều

tr-2 Lu ý:

- Một trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn.

- Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại.

Trong đời sống hàng ngày thì những từ

ngữ này thờng dùng để chỉ ngời hay

Tại sao tác giả lại chuyển các từ vốn

thuộc trờng từ vựng "ngời" sang trờng

từ vựng "thú vật" nh vậy ?

- Để nhân hoá thể hiện tình thơng yêu

của lão Hạc đối với con chó

Các em giở lại văn bản Trong lòng mẹ,

- Do hiện tợng nhiều nghĩa, 1

từ có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau.

- Trong thơ văn hay trong cuộc sống hàng ngày, ngời ta thờng dùng cách chuyển tr- ờng từ vựng.

Ruồng rẫy, khinh miệt, hoài nghi, thơng yêu, kính mến -> trờng từ vựng thái độ.

c.Củng cố:(2 )’

Qua bài em hãy cho biết: Chúng ta xác định các từ thuộc cùng một trờng từ vựng dựatrên cơ sở nào ?

(Cơ sở để hình thành 1 trờng từ vựng là gì?)

- Là đặc điểm chung về nghĩa

Không có đặc điểm chung về nghĩa thì không có trờng từ vựng

Bài 2: Tiết 8: Bố cục của văn bản

1 Mục tiêu:

- Nắm được yờu cầu của văn bản về bố cục

- Biết cỏch xõy dựng bố cục văn bản mạch lạc, phự hợp với đối tượng phảnỏnh, ý đồ giao tiếp của người viết và nhận thức của người đọc

a Kiến thức:

- Bố cục của văn bản, tỏc dụng của việc xõy dựng bố cục

b Kĩ năng:

- Sắp xếp cỏc đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

- Vận dung kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản

-Học bài, chuẩn bị bài

3 Tiến trỡnh bài dạy:

a Kiểm tra bài cũ:(4’)

Hỏi: Bảng phụ: Lựa chọn ý đúng và đánh dấu x vào ô trống

Để viết hoặc hiểu 1 văn bản, cần xác định chủ đề Chủ đề đợc thể hiện ở:

a Nhan đề, đề mục của văn bản

b Nội dung các phần có quan hệ mạch lạc nhất quán

b Dạy nội dung bài mới:

Nhiệm vụ của từng phần là gì ?

+ Phần 1: Giới thiệu khái quát về CVA

+ Phần 2: Nói rõ về tài, đức

+ Phần 3: Tình cảm mọi ngời dành cho

CVA

Mỗi phần này tơng ứng với phần nào

trong bài tập làm văn mà các em

th-ờng thấy ?

- Mở bài, thân bài, kết bài

Nội dung 3 phần trên tập trung làm rõ

-> Phần mở bài có nhiệm vụ gì ?

Vì vậy khi định viết về chủ đề gì,

chúng ta cần xác định rõ và nêu ra

trong phần mở bài

Phần thân bài đợc trình bày bằng mấy

đoạn, vì sao ?

- 2 đoạn vì nó triển khai các khía cạnh

khác nhau của chủ đề mà phần mở bài

đã nêu

-> Phần thân bài có nhiệm vụ gì ?

Nhiệm vụ của phần kết bài có gì khác

Trình tự: Những cảm xúc trờng khi tới

trờng, những cảm xúc khi đến trờng,

những cảm xúc khi bớc vào lớp

Những cảm xúc này đợc sắp xếp theo

trình tự nào ?

-Sắp xếp theo cách này là việc nào diễn

ra trớc nói trớc, việc nào diễn ra sau

nói sau

Chỉ ra diễn biến tâm trạng bé Hồng

14’

- Phần mở bài nêu ra chủ đề của văn bản.

- Phần thân bài thờng có một

số đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề.

- Phần kết bài tổng kết chủ đề của văn bản.

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản:

- Trình tự thời gian.

- Hoặc theo trình tự thời gian.

Phần thân bài của văn bản "Ngời thầy

…" nói về vấn đề gì ?

- Tài, đức của CVA

Đó là cách trình bày nội dung theo

Ngày soạn: 26/8/2011 Ngày giảng: 29/8/2011 Dạy lớp 8B

Bài 3: Tiết 9: Tức nớc vỡ bờ (Trích "Tắt đèn" - Ngô Tất Tố)

1 Mục tiêu:

- Biết đọc-hiểu một đoạn trớch trong tỏc phẩn truyện hiện đại

- Thấy được bỳt phỏp hiện thực trong nghệ thuật viết truyện của nhà văn NgụTất Tố

- Hiểu được cảnh ngộ cơ cực của người nụng dõn trong xó hội tàn ỏc, bất nhõndưới chế độ cũ ; thấy được sức phản khỏng mónh liệt, tiềm tàng trong những ngườinụng dõn hiền lành và quy luật của cuộc sống : cú ỏp bức-cú đấu tranh

a Kiến thức :

- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tức nước vỡ bờ.

- Giỏ trị hiện thực và nhõn đạo qua một đoạn trớch trong tỏc phẩm Tắt đốn.

- Thành cụng của nhà văn trong việc tạo tỡnh huống truyện, miờu tả, kể chuyện

và xõy dựng nhõn vật

b Kĩ năng :

- Túm tắt văn bản truyện

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự

sự để phõn tớch tỏc phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực

-Học bài, chuẩn bị bài

3 Tiến trỡnh bài dạy:

a Kiểm tra bài cũ:(2’)

GV kiểm tra vở soạn bài của HS

*Giới thiệu bài: (1’) Trong kho tàng văn học hiện thực Việt Nam từ 30 - 45 cónhiều tác phẩm viết về ngời nông dân Việt Nam và chế độ xã hội đơng thời, song tiêubiểu nhất phải kể đến Tắt đèn của Ngô Tất Tố với nhân vật chị Dậu nổi tiếng đã đợc

đa lên màn ảnh

b Dạy nội dung bài mới:

8’ I Đọc và tìm hiểu chung

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu trong sự

nghiệp của Ngô Tất Tố và là một trong

những tác phẩm tiêu biểu nhất của trào

lu văn học hiện thực trớc cách mạng

Nêu xuất xứ của đoạn trích ?

GV tóm tắt phần trớc của tác phẩm

Đoạn trích cần đợc đọc nh thế nào ?

- Đọc làm rõ kết cấu truyện hồi hộp,

căng thẳng ở đoạn đầu, bi hài, sảng

khoái ở đoạn cuối chuyển ý thể hiện sự

tơng phản, đối lập giữa các nhân vật

qua ngôn ngữ đối thoại của họ

Đọc mẫu 1 đoạn - gọi HS đọc

Su nghĩa là gì ? Tay thớc ?

Tóm tắt nội dung đoạn trích ?

- Khi anh Dậu tỉnh lại, chị Dậu vay gạo

nấu cháo cho chồng Anh Dậu vừa đa

bát cháo lên miệng thì cai lệ và ngời

nhà lý trởng ập đến chúng đòi bắt trói

anh Dậu giải ra đình Chị Dậu hết lời

van xin tha thiết nhng bọn chúng

- "Tắt đèn" là tác phẩm tiêu biểu, nổi tiếng viết về đề tài nông dân của Ngô Tất Tố.

- Đoạn trích thuộc chơng 18 của tác phẩm.

2 Đọc và tóm tắt

Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ?

Nội dung chủ yếu của mỗi phần là gì ?

Cai lệ là chức danh gì ? Tên cai lệ có

mặt ở làng Đông Xá với vai trò gì ?

- Là viên cai chỉ huy một tốp lính lệ, là

viên chỉ huy cấp thấp nhất trong quân

đội của chế độ phong kiến đơng thời

Là tay sai đắc lực, chuyên chóc nã ngời

P2: (còn lại) cuộc đối mặt với cai lệ, ngời nhà lý trởng, chị Dậu vùng lên cự lại.

II Phân tích văn bản :

1 Hình ảnh tên cai lệ

- Hành động thô bạo, độc ác, ngôn ngữ hống hách.

Qua đó em hiểu thêm gì về xã hội thực

dân phong kiến đơng thời ?

- Xã hội bất công, tàn ác với những

loại thuế vô lý đè nặng lên đầu ngời

dân khốn khổ Những tên quan tham

tranh nhau ăn nh quần ng tranh thực;

những kẻ ăn trên ngồi chốc, ngồi mát

ăn bát vàng Họ chỉ quan tâm đến

những nguồn lợi cho mình, bất chấp

hoàn cảnh của ngời dân ra sao

Chị Dậu đối với chồng, con nh thế

nào ?

Khi bọn tay sai xông vào nhà, tình thế

của chị Dậu nh thế nào ?

- Không đủ su, chồng ốm, con nhỏ đói

khát, trong nhà không còn gì Tất cả sự

sống chết của chồng phụ thuộc vào

một vai chị Dậu

Trớc tình thế đó, chị Dậu làm nh thế

nào (tìm những chi tiết miêu tả hoạt

động, lời nói của chị Dậu)

- … cháu xin … 2 ông … cháu khất

… cháu xin ông … trông lại

… cháu van … ông tha cho…

… run run … thiết tha xin…

2 Hình ảnh chị Dậu với tinh thần phản kháng tức nớc vỡ bờ

- Thái độ nhẫn nhục

Sự thay đổi cách xng hô của chị Dậu

cho thấy điều gì ?

- Chị Dậu đã tự đặt mình ngang hàng

với cai lệ, chị đã nhân danh đạo lý

muôn đời "ốm tha già thải" mà cãi lý

với chúng, đối mặt trực diện với kẻ thù

độc ác Song lý lẽ cũng không thay đổi

đợc bọn chúng và chị vùng dậy quát:

mày trói ngay … bà cho mày xem

Em thấy thái độ của chị Dậu lúc này

ngời phụ nữ nông dân, thể hiện sự căm

giận cao độ, đồng thời cho thấy t thế

đứng trên đầu thù, sẵn sàng đè bẹp đối

phơng Với tên cai lệ không còn một

chút lơng tâm, lơng tri nào để hiểu lý

nữa, chị quyết ra tay đấu lực với hắn

Tìm những chi tiết miêu tả hoạt động

của chị Dậu ?

-Túm cổ… ấn dúi… xô đẩy… ngã chỏng

quèo… nắm… giằng co…

- Căm giận ngùn ngụt

ngữ của tác giả ? Tác dụng ?

- Những động từ mạnh liên tiếp đã gợi

tả cuộc đụng độ quyết liệt, gay cấn…

những tính từ miêu tả ngoại hình lẻo

khẻo đến nực cời của tên nghiện

Kết quả cuộc đụng độ nh thế nào ?

- Tên tay sai thua chị chàng con mọn,

nhiêu thì giờ đây chúng hài hớc, thảm

hại bấy nhiêu Đoạn văn đặc biệt sống

động và toát lên một không khí hào

hứng rất thú vị "làm cho độc giả hả hê

một chút sau khi đọc những trang rất

buồn thảm" Trong xã hội mà tội ác

hoành hành, còn gì hả hê hơn khi thấy

cái ác bị chặn đứng, kẻ gây ác bị trừng

trị

Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ

lùng khi quật ngã 2 tên tay sai nh vậy

Em cảm nhận nh thế nào về con ngời

của chị Dậu ?

Khi nghe anh Dậu can, chị Dậu càng

phẫn uất, chị nói nh thế nào ? Câu nói

thể hiện điều gì ?

- Thà ngồi tù …

-Câu nói nh một tuyên ngôn của ngời

không chịu sống quỳ, không chịu cúi

-Sức mạnh của lòng căm hờn, xuất phát từ tình yêu thơng chồng con.

- Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu,

đầy vị tha, biết nhẫn nhục chịu đựng nhng không yếu

đuối mà có một sức sống mạnh mẽ, một tinh thần phản kháng tiềm tàng.

Hoạt động của chị Dậu tuy là bột phát

và về căn bản cha giải quyết đợc gì, chị

vẫn bế tắc nhng có thể tin rằng khi có

ánh sáng cách mạng rọi tới, chị sẽ là

ngời đi đầu trong cuộc đấu tranh

Nêu nét đặc sắc về nội dung và nghệ

thuật của đoạn trích?

*Nội dung :

- Bộ mặt tàn ỏc, bất nhõn của xó hội

thực dõn nửa phong kiến đương thời

- Sự thấu hiểu, cảm thụng sõu sắc của

tỏc giả với tỡnh cảnh cơ cực, bế tắc của

người nụng dõn

- Sự phỏt hiện của tỏc giả về tõm hồn

- Kể chuyện, miờu tả nhõn vật chõn

thực, sinh động (ngoại hỡnh, ngụn ngữ,

hành động, tõm lớ,…)

Gọi 1 HS đọc ghi nhớ

Em hiểu nh thế nào về nhan đề "Tức

n-ớc vỡ bờ" đặt cho đoạn trích ?

- Kinh nghiệm dân gian "Tức nớc - vỡ

bờ" có áp bức - có đấu tranh -> chân lý

con đờng sống của giai cấp bị áp bức

chỉ có thể là con đờng đấu tranh để tự

giải phóng, không có con đờng nào

khác

Hóy cho biết ý nghĩa của văn bản ?

- Phản ỏnh hiện thực về sức phản

khỏng mónh liệt chống lại ỏp bức của

những người nụng dõn hiền lành, chất

- Ghi nhớ (SGK - 33)

IV Luyện tập

c Củng cố: (3’)

- Túm tắt đoạn trớch khoảng 10 dũng theo ngụi kể của chị Dậu.

- Đọc diễn cảm đoạn trớch chỳ ý giọng điệu ngữ điệu của cỏc nhõn vật

d Hớng dẫn học bài: (1 )’

- Học bài, tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài 3 T10

==================================================

Bài 3 - Tiết 10: Xây dựng đoạn văn trong văn bản

- Đọc bài, chuẩn bị bài mới

3 Tiến trỡnh bài dạy:

a Kiểm tra bài cũ:(4 )’

Hỏi: Bố cục của văn bản là gì ? Các phần trong văn bản có nhiệm vụ nh thế nào

?

Yêu cầu:

- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đơn vị thể hiện chủ đề

- Văn bản thờng gồm 3 phần: Phần mở bài nêu ra chủ đề của văn bản, phầnthân bài trình bày các khía cạnh của chủ đề, phần kết bài tổng kết chủ đề của văn bản

* Giới thiệu bài: (1’)Thế nào là một đoạn văn ? Có những cách nào để xâydựng đoạn văn trong văn bản ?

- 2 ý: Giới thiệu Ngô Tất Tố và sự

nghiệp sáng tác của ông, đánh giá

những thành công xuất sắc của tác

phẩm tắt đèn

Mỗi ý trên đợc trình bày bằng mấy

đoạn văn? Dựa vào đâu em xác định

đ-ợc nh vậy?

- Hai đoạn, dựa vào dấu chấm câu

Các câu trong 1 đoạn văn có quan hệ

với nhau nh thế nào ?

- Mỗi đoạn văn gồm nhiều câu có quan

hệ chặt chẽ với nhau về nội dung

ở đoạn 1 có mấy câu văn ? đoạn 2 ?

- Đoạn 1 có 3 câu, đoạn 2 có 7 câu

Em hãy khái quát các đặc điểm cơ bản

của đoạn văn ?

- Hình thức: Chữ viết in hoa, nội dung:

thờng biểu đạt 1 ý khá hoàn chỉnh

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1 Từ ngữ chủ đề và câu chủ

đề của đoạn văn

Từ "Ngô Tất Tố" có trong đề mục và

đợc lặp lại nhiều lần trong đoạn văn

-gọi là từ ngữ chủ đề

Thế nào là từ ngữ chủ đề ?

Đọc đoạn văn 2 tìm câu then chốt

trong đoạn văn ? Vì sao em biết ?

- Câu "tắt đèn là … của Ngô Tất Tố" vì

nó có nội dung khái quát, nhận xét

khái quát về giá trị của tắt đèn

Em có nhận xét gì về vị trí, vai trò của

câu then chốt trong đoạn văn ?

Thế nào là câu chủ đề của đoạn văn ?

Ở đoạn văn 1 của văn bản trên có câu

nội dung trong đoạn văn 2 ?

- Đi từ khái quát đến cụ thể

Ngời ta gọi đó là trình bày nội dung

đoạn văn theo cách

Đọc đoạn văn "các tế bào của lá…"

Có câu chủ đề không ? Vị trí ?

-Đoạn văn thờng có từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

2 Cách trình bày nội dung trong đoạn văn

- Trình bày theo cách song hành

- Diễn dịch

3 Bài 3: HS đọc yêu cầu bài

tập, viết tại lớp (5') gợi ý:

Câu chủ đề đã cho trớc Các câu sau có th dùng: Khởi nghĩa Hai bà trng, chiến thắng của Ngô Quyền, của nhà Trần, của Lê Lợi, kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ thành công… để làm thành các câu.

HS viết xong, GV mời 1 - 2