Bài 35. ƯU THẾ LAI

Tỉ lệ thể đồng hợp tăng dần qua nhiều thế hệ, xuất hiện thể đồng hợp lặn gây hại.. Tỉ lệ thể đồng hợp lặn giảm, thể đồng hợp trội tăng qua nhiều thế hệ 2.. 2đCâu 2:- Hiện tượng thoái hoá

1 Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng thoái hoá giống?

2 đ ( chọn câu trả lời đúng nhất )

A.Tỉ lệ thể dị hợp tăng dần qua nhiều thế hệ

B Tỉ lệ thể đồng hợp tăng dần qua nhiều thế hệ

C Tỉ lệ thể đồng hợp tăng dần qua nhiều thế hệ, xuất hiện thể đồng hợp lặn gây hại

D Tỉ lệ thể đồng hợp lặn giảm, thể đồng hợp trội tăng qua nhiều thế hệ

2 Nêu khái niệm hiện tượng thoái hoá giống ở cây giao phấn ?Tại sao cây đậu Hà Lan, cà chua tự

thụ phấn mà không bị thoái hoá giống ? 6đ

3 Hãy nêu một số biểu hiện của hiện tượng ưu thế lai ? 2đ

hệ, xuất hiện thể đồng hợp lặn gây hại 2đ

Câu 2:- Hiện tượng thoái hoá: các thế hệ kế tiếp có sức sống kém dần biểu hiện như phát triển chậm,

chiều cao cây và năng suất giảm dần, nhiều cây bị

chết Ơû nhiều dòng bôïc lộ đặc điểm có hại: bạch tạng, thân lùn, bắp dị dạng… 3đ

- Cây đậu Hà Lan, cà chua tự thụ phấn nhưng không

bị thoái hoá vì hiện tại chúng đang mang những cặp gen đồng hợp không gây hại cho chúng 3đ

Câu 3: Hiện tượng ưu thế lai có biểu hiện: cơ thể lai

có sức sống cao hơn , sinh trưởng nhanh hơn, phát

triển mạnh hơn chống chịu tốt hơn so với bố mẹ

chúng 2đ

ƯU THẾ LAI

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

HiƯn t ỵng u thÕ lai ë

ng«

a vµ c: C©y vµ b¾p ng«

ë 2 dßng tù thơ phÊn b: C©y vµ b¾p cđa c¬ thĨ lai F1

Bài 35- Tiết 38

Tuần 20

Hãy tìm hiểu thông tin SGK, quan sát hình sau đây:

Em có nhận xét gì về đặc điểm của giống ngô lai F 1 ( cây và bắp ) so với 2 dòng tự thụ phấn ?

Cơ thể lai F1 thân cao và bắp to hơn cây bố mẹ

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

- ¦u thÕ lai lµ hiƯn t ỵng c¬ thĨ lai F 1

cã søc sèng cao h¬n, sinh tr ëng nhanh

h¬n, ph¸t triĨn m¹nh h¬n, chèng chÞu

tèt h¬n, c¸c tÝnh tr¹ng n ă ng suÊt cao

h¬n trung b ì nh gi ữ a hai bè mĐ hoỈc v

ỵt tréi c¶ hai bè mĐ.

Ưu thế lai là gì?

¦u thÕ lai lµ hiƯn t ỵng c¬ thĨ lai F 1 cã søc sèng cao h¬n, sinh tr ëng nhanh h¬n, ph¸t triĨn m¹nh h¬n, chèng chÞu tèt h¬n, c¸c tÝnh tr¹ng năng suÊt cao h¬n trung bình giữa hai bè mĐ hoỈc v ỵt tréi c¶ hai

bè mĐ.

Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong trường hợp nào ?

Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong trường hợp lai giữa các dòng thuần có kiểu gen khác nhau.

- Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong

trường hợp lai giữa các dòng thuần

có kiểu gen khác nhau.

ƯU THẾ LAI

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

-¦u thÕ lai lµ hiƯn t ỵng c¬ thĨ lai F 1

cã søc sèng cao h¬n, sinh tr ëng nhanh

h¬n, ph¸t triĨn m¹nh h¬n, chèng chÞu

tèt h¬n, c¸c tÝnh tr¹ng n ă ng suÊt cao

h¬n trung b ì nh gi ữ a hai bè mĐ hoỈc v

ỵt tréi c¶ hai bè mĐ.

-VÝ dơ: ¦u thÕ lai ë ng«, cµ chua,

gµ, lỵn …

Bài 35 - Tiết 38

Tuần 20

Nêu ví dụ về ưu thế lai ở thực vật và động vật ?

¦u thÕ lai ë ng«, cµ chua,

- Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong

trường hợp lai giữa các dòng thuần

có kiểu gen khác nhau.

Ưu thế lai biểu hiện cao nhất

ở đời nào?

Ưu thế lai biểu hiện cao nhất

ở đời F 1 , sau đó giảm dần qua các thế hệ

-Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở đời F 1 ,

sau đó giảm dần qua các thế hệ

II Nguyên nhân của

hiện tượng ưu thế lai

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

II Nguyªn nh©n cđa hiƯn t

ỵng u thÕ lai:

Hãy tìm hiểu thông tin SGK, hình 34.3 , thảo luận nội dung sau: ( 4 phút )

-Tại sao khi lai 2 dòng

thuần, ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ?

- Tại sao ưu thế lai biểu hiện

rõ nhất ở thế hệ F 1 , sau đó giảm dần qua các thế hệ ?

Kết quả thảo luận:

-Do ở cơ thể lai F1 có nhiều cặp gen dị hợp.

-Ở F1 tỉ lệ thể dị hợp cao nên ưu thế lai biểu hiện rõ, qua các thế hệ tỉ lệ thể dị hợp giảm và thể đồng hợp tăng, xuất hiện cặp gen đồng hợp gây

hại.

P A A aa

Hình: Sự biến đổi tỉ lệ thể dị hợp và thể đồng

hợp do hiện tượng tự thụ phấn và giao phối gần.

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

II Nguyªn nh©n cđa hiƯn t

ỵng u thÕ lai:

- Cơ thể lai F 1 có nhiều cặp gen dị hợp.

Kết luận:Do cơ thể lai có nhiều cặp gen dị hợp nên có hiện tượng ưu thế lai

Cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai ?

Cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai: Các tính trạng số lượng do nhiều gen trội quy định Ơû mỗi dạng bố mẹ thuần chủng, nhiều gen lặn ở trạng thái đồng hợp biểu hiện một số đặc điểm xấu Khi lai giữa chúng với nhau, chỉ có các gen trội có lợi mới được biểu hiện ở cơ thể lai F1.

P: AAbbCC x aaBBcc  F1: AaBbCc

- Cơ sở di truyền của hiện tượng ưu

thế lai: Các tính trạng số lượng do

nhiều gen trội quy định Ơû mỗi dạng bố

mẹ thuần chủng, nhiều gen lặn ở trạng

thái đồng hợp biểu hiện một số đặc

điểm xấu Khi lai giữa chúng với nhau,

chỉ có các gen trội có lợi mới được biểu

hiện ở cơ thể lai F1.

P: AAbbCC x aaBBcc  F1: AaBbCc

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

II Nguyªn nh©n cđa hiƯn t

ỵng u thÕ lai:

Để duy trì ưu thế lai người

ta dùng phương pháp nào ?

Để duy trì ưu thế lai người

ta dùng phương pháp nhân giống ( giâm, chiết, ghép, vi nhân giống … )

- Cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế

lai: Các tính trạng số lượng do nhiều

gen trội quy định Ơû mỗi dạng bố mẹ

thuần chủng, nhiều gen lặn ở trạng thái

đồng hợp biểu hiện một số đặc điểm

xấu Khi lai giữa chúng với nhau, chỉ có

các gen trội có lợi mới được biểu hiện ở

cơ thể lai F 1 .

P: AAbbCC x aaBBcc  F1: AaBbCc

Bài 35 - Tiết 38

- Cơ thể lai F 1 có nhiều cặp gen dị hợp.

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

II Nguyªn nh©n cđa hiƯn t

ỵng u thÕ lai:

III Các phương pháp tạo

ưu thế lai

1 Phương pháp tạo ưu thế lai

ở cây trồng

Tìm hiểu thông tin SGK, nêu các phương pháp tạo

ưu thế lai ở cây trồng ?

Lai khác dòng và lai khác thứ

Lai khác dòng là gì ? Ví dụ.

Lai khác dòng: tạo hai dòng tự thụ phấn rồi cho chúng giao phấn với nhau

Ví dụ: giống ngô lai có năng suất tăng 25 – 30

%.

Lai khác thứ là gì ? Ví dụ.

Lai khác thứ là những tổ hợp lai giữa hai thứ hoặc tổng hợp nhiều thứ của cùng một loài.

Ví dụ: giống lúa lai DT

17 có năng suất cao, chất lượng tốt.

-Lai khác dòng: tạo hai dòng tự thụ

phấn rồi cho chúng giao phấn với nhau

Ví dụ: giống ngô lai có năng suất tăng

25 – 30 %.

- Lai khác thứ là những tổ hợp lai giữa

hai thứ hoặc tổng hợp nhiều thứ của

cùng một loài.

Ví dụ: giống lúa lai DT 17 có năng suất

cao, chất lượng tốt.

Gièng lóa lai CNR 36 Gièng lóa lai TBR1

Gièng ng« lai LVN10

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

II Nguyªn nh©n cđa hiƯn t

ỵng u thÕ lai:

III Các phương pháp tạo

ưu thế lai

1 Phương pháp tạo ưu thế lai

ở cây trồng

Để tạo ưu thế lai ở vật nuôi chủ yếu người ta dùng

phép lai nào?

Lai kinh tế

Lai kinh tế là gì ? Ví dụ.

Lai kinh tế: cho giao phối giữa cặp vật nuôi bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F 1

làm sản phẩm, không dùng nó làm giống.

Ví dụ: lợn lai kinh tế

Ỉ Móng Cái x Đại bạch

2 Phương pháp tạo ưu thế lai

ở vật nuôi

- Lai kinh tế: cho giao phối giữa cặp vật

nuôi bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác

nhau rồi dùng con lai F 1 làm sản phẩm,

không dùng nó làm giống.

-Ví dụ: lợn lai kinh tế Ỉ Móng Cái x Đại

bạch

Bß Hµ Lan Bß THANH HO¸

Lợn Ỉ Móng Cái Lợn Lanđrat

Gµ Ri

Gµ Đông Cảo

I HiƯn t ỵng u thÕ lai:

II Nguyªn nh©n cđa hiƯn t

ỵng u thÕ lai:

III Các phương pháp tạo

ưu thế lai

1 Phương pháp tạo ưu thế lai

ở cây trồng

Tại sao không dùng con lai kinh tế làm giống ?

Các thế hệ sau ưu thế lai giảm dần do xuất hiện các cặp gen đồng hợp lặn có hại.

2 Phương pháp tạo ưu thế lai

ở vật nuôi

- Lai kinh tế: cho giao phối giữa cặp vật

nuôi bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác

nhau rồi dùng con lai F 1 làm sản phẩm,

không dùng nó làm giống.

-Ví dụ: lợn lai kinh tế Ỉ Móng Cái x Đại

bạch

Người ta hay dùng con cái thuộc giống trong nước cho giao phối với con đực cao sản nhập nội có thuận lợi gì ?

Con lai thích nghi với điều kiện khí hậu, điều kiện

chăn nuôi của giống mẹ và có sức tămg sản của giống bố

Ngày nay, viện chăn nuôi quốc gia đã vận dụng các phương pháp thụ tinh nhân tạo, kíc`h thích nhiều trứng cùng một lúc để tạo con lai kinh tế đối với bò và lợn có nhiều thuận lợi

Bài 35 - Tiết 38

đó giảm dần qua các thế hệ?

-¦u thÕ lai lµ hiƯn t ỵng c¬ thĨ lai F 1 cã søc sèng cao h¬n, sinh tr ëng nhanh h¬n, ph¸t triĨn m¹nh h¬n, chèng chÞu tèt h¬n, c¸c tÝnh tr¹ng năng suÊt cao h¬n trung bình giữa hai bè mĐ hoỈc v ỵt tréi c¶ hai bè mĐ.

- Cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai: Các tính trạng số lượng do nhiều gen trội quy định Ơû mỗi

dạng bố mẹ thuần chủng, nhiều gen lặn ở trạng thái đồng hợp biểu hiện một số đặc điểm xấu Khi lai

giữa chúng với nhau, chỉ có các gen trội có lợi mới được biểu hiện ở cơ thể lai F 1

P: AAbbCC x aaBBcc  F1: AaBbCc

-Nguyên nhân của ưu thế lai: cơ thể lai F1 có nhiều

cặp gen dị hợp.

-Ở F 1 tỉ lệ thể dị hợp cao nên ưu thế lai biểu hiện rõ, qua các thế hệ tỉ lệ thể dị hợp giảm và thể đồng hợp tăng, xuất hiện cặp gen đồng hợp gây hại.

Câu 3: Tại sao con lai kinh tế F1 chỉ dùng làm sản phẩm mà không dùng nó làm giống ?

nhất

B Ưu thế lai giảm dần qua các thế hệ do xuất hiện các cặp gen lặn có hại

trưởng chậm, chống chịu kém, năng suất

thấp

ưu thế lai, lai kinh tế, lai khác dòng và nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai.

-Đọc thêm các bài: Các phương pháp chọn

lọc, thành tựu chọn giống ở Việt Nam.

- Chuẩn bị bài: thực hành: tập dượt các thao

tác giao phấn.