- Nêu được các phương pháp tạo ưu thế lai - Hiểu và trình bày được k/n lai kinh tế và pp dùng để tạo cơ thể lai kinh tế ở nước ta.. 2/Kĩ năng - Quan sát tranh hình tìm kiến thức - Giải t
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 9 BÀI 35: ƯU THẾ LAI I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/Kiến thức
- Định nghĩa được hiện tượng ưu thế lai, nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai
- Nêu được các phương pháp tạo ưu thế lai
- Hiểu và trình bày được k/n lai kinh tế và pp dùng để tạo cơ thể lai kinh tế ở nước ta
2/Kĩ năng
- Quan sát tranh hình tìm kiến thức
- Giải thích hiện tượng bằng cơ sở khoa học
- Tổng hợp, khai quát
Kĩ năng sống
- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin khi đọc SGK để tìm hiểu những nguyên của hiện tượng
ưu thế lai
- Kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
3/ Thái độ.
Củng cố niềm tin vào khoa học, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu
II/ Phương pháp
- Vấn đáp - tìm tòi
- Giải quyết vấn đề
- Trực quan
- Dạy học nhóm
- Động não
III/ Chuẩn bị.
- GV: Tranh phóng to hình 35 SGK
- HS: Xem trước bài nội dung bài
Trang 2IV/ Tiến trình lên lớp.
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Thế nào là hiện tượng thoái hoá ? Theo em vì sao có hiện tượng thoái hoá?
(?) Trong chọn giống người ta dùng 2 phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối gần nhằm mục đích gì?
3/ Bài mới
a/ Khám phá.
GV: Trong chăn nuôi và trồng trọt ở một số loài có hiện tượng cơ thể lai F1 có sức sống cao, sinh trưởng nhanh, chống chịu tốt vượt trội hơn bố mẹ được gọi là ưu thế lai Vậy ưu thế lai là gì ? Nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng ưu thế lai, muốn thực hiện ưu thế lai cần thực hiện các pp nào Đó chính là nội dung chúng ta sẽ n/c hôm nay
b/ Kết nối
Thời
gian
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
9’ Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm hiện tượng thoái hoá
- Gv: Cho hs quan sát hình 35 và đưa ra vấn
đề:
(?) So sánh cây và bắp ngô ở 2 dòng tự thụ
phấn với cây và bắp ngô ở cơ thể lai F1 trong
hình 35
(?) Vậy ưu thế lai là gì ? Cho thí dụ về ưu thế
I/ Hiện tượng ưu thế lai
- HS: Nêu được:
+ Chiều cao thân cây ngô + Chều dài bắp, số lượng hạt
- HS: Đưa ra nhận xét: Thân và bắp ngô ở cơ thể lai F1 có nhiều đặc điểm trội hơn so với bố mẹ
- Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể lai F1 có sức sống cao hơn, sinh trưởng
Trang 3lai ở thực vật và động vật ?
- Gv: Cần nhấn mạnh hiện tượng ưu thế lai
được biểu hiện cao nhất ở F1, sau đó giảm dần
qua các thế hệ
nhanh hơn, chống chịu tốt Các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa 2 bố mẹ hoặc vượt trội cả 2 bố mẹ.
13’ Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai
- Gv: Y/c hs đọc thông tin và cho hs thảo luận
các câu hỏi sau:
(?) Tại sao khi lai hai dòng thuần, ưu thế lai biểu
hiện rõ nhất?
(?) Tại sao ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở thế hệ
F1, sau đó giảm dần qua các thế hệ?
(?) Tại sao không dùng con lai F1 của ưu thế lai
để nhân giống?
(?) Vậy mốn duy trì ưu thế lai con người đã làm
gì?
- Gv: Cho hs tự rút ra kết luận:
II/.Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai.
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Vì hầu hết các cặp gen ở trạng thái dị hợp
- HS: Vì xuất hiện nhiều gen trội ở
F1 qua các thế hệ giảm dần là do tỉ
lệ thể dị hợp giảm → hiện tượng thoái hoá
- HS: Vì năng suất giảm
- HS: Áp dụng phương pháp nhân giống vô tính (giâm, chiết, ghép và
vi nhân giống)
- Sự tập trung gen trội có lợi ở cơ
Trang 4- Gv: Liên hệ thực tế về việc sử dụng hiện tượng
ưu thế lai trong sản xuất
thể F1 là một nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai
- Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở F1 sau đó giảm dần qua các thế hệ.
11’ Hoạt động 3: Tìm hiểu các phương pháp tạo ưu thế lai
- Gv: Cho hs đọc thông tin và trả lời câu hỏi sau:
(?) Con người đã tiến hành tạo ưu thế lai ở cây
trồng bằng phương pháp nào?
- Gv: Phân tích 2 phương pháp này:
+ PP lai khác dòng: Tạo 2 dòng tự thụ phấn
rồi cho chúng giao phối với nhau Phương pháp
này được sử dụng rộng rãi ở ngô có năng xuất
cao hơn từ 25 – 30% so với các giống ngô tốt
nhất đang được sử dụng
+ PP lai khác thứ được áp dụng thành công ở
lúa, tạo ra giống lúa F1 có năng suất tăng từ 20
– 30% so với giống thuần tốt nhất ( TD: DT17,
DT10, OM80 )
- Gv: Cho hs nghiên cứu thông tin và trả lời câu
hỏi sau:
(?) Lai kinh tế là gì? Tại sao không con lai kinh
tế để nhân giống?
III/ Các phương pháp tạo ưu thế lai.
1/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở cây trồng.
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Phương pháp lai khác dòng và lai khác thứ
- Để tạo ưu thế lai ở cây trồng người ta chủ yếu dùng pp lai khác dòng và lai khác thứ.
2/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở vật nuôi.
- HS: Tự thu thập thông tin
Trang 5→ Nếu nhân giống thì thế hệ sau các gen lặn
gây hại ở trạng thái đồng hợp sẽ được biểu hiện
tính trạng
- Gv: Cần nhấn mạnh và mở rộng thêm:
+ Con lai kinh tế thường dùng làm sản phẩm,
không làm giống
+ Lai kinh tế thường dùng con cái thuộc giống
trong nước: Thí dụ lai bò vàng Thanh Hoá với
bò Hônsten Hà Lan → con lai F1 chịu được
nóng, lượng sửa tăng
- Lai kính tế: Là cho giao phối giữa cặp vật nuôi bố mẹ thuộc 2 dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F1 làm sản phẩm.
- Ưu thế lai là gì ? Cho biết cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai?
- Tại sao khi lai lai 2 giống thuần, ưu thế lai biểu hiện rõ nhất?
- Tại sao không dùng cơ thể lai F1 để nhân giống?
- Muốn duy trì ưu thế lai người ta dùng biện pháp gì?
- Trong chọn giống cây trồng, người ta đã dùng pp gì để tạo ưu thế lai? Phương pháp nào được dùng phổ biến nhất, tại sao?
- Lai kinh tế là gì? Ở nước ta lai kinh tế được thực hiện dưới hình tức nào? Cho thí dụ? 1’ Hoạt động 5: Hướng dẫn học nhà
- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 104
- Xem trước nội dung bài 36