- Vận dụng được những yêu cầu đó vào việc sử dụng Tiếng Việt , phân tích được sự đúng sai, sữa chữa được những lỗi khi dùng Tiếng Việt - Có thái độ cầu tiến, có ý thức vươn tới cái đúng
Trang 1Ngày soạn: 12/3/2013
Ngày giảng: 16/3/2013 Lớp: 10A4
Tiết 76
NHỮNG YỀU CẦU VỀ SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT
A – Mục tiêu bài học
Giúp HS:
- Nắm được những yêu cầu về sử dụng Tiếng Việt ở các phương diện: phát âm, chữ viết, dùng từ, đặt câu, cấu tạo văn bản và phong cách chức năng ngôn ngữ
- Vận dụng được những yêu cầu đó vào việc sử dụng Tiếng Việt , phân tích được
sự đúng sai, sữa chữa được những lỗi khi dùng Tiếng Việt
- Có thái độ cầu tiến, có ý thức vươn tới cái đúng trong khi nói và viết, có ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
B –Phương tiện thực hiện
- SGK;SGV Ngữ văn 10
- Giáo án
- Đồ dùng dạy - học
C – Tiến trình lên lớp
1.Ổn định tổ chức lớp
2.Kiểm tra bài cũ
3.Bài mới
Tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ của dân tộc ta Do đó, việc sử dụng Tiếng Việt đúng yêu cầu là chúng ta đã thể hiện ý thức công dân đối với đất nước
* Tìm hiểu phần ngữ âm và chữ viết
- Yêu cầu HS tìm hiểu mục I.1 trong
SGK (tr65) và trả lời các câu hỏi:
-Hãy phát về lỗi về chữ viết trong mục
(a); chữa lại cho đúng ?
-Xác định các từ ngữ địa phương trong
đoạn hội thoại ở mục (b) và tìm các từ
I – Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của Tiếng Việt :
1 Về ngữ âm và chữ viết.
a) – Giặc giặt
- Dáo ráo
- Lẽ, đỗi lẻ, đổi b)
- Dưng mờ nhưng mà
Trang 2ngữ toàn dân tương ứng với các từ ngữ
địa phương ấy?
- GV nhận xét, lưu ý HS:
+ Mục a: dùng sai phụ âm cuối, phụ
âm đầu và thanh điệu
+ Mục b: cách phát âm theo giọng địa
phương
- Về mặt ngữ âm và chữ viết, chúng ta
cần lưu ý điều gì?
Nhấn mạnh: Cần phát âm theo âm
thanh chuẩn của Tiếng Việt , cần viết
đúng theo các qui tắc hiện hành về
chính tả và chữ viết nói chung
*Tìm hiểu phần từ ngữ
-Hoạt động nhóm: GV yêu cầu HS thảo
luận – Nhóm 2dãy bàn – thời gian: 3’
-Làm bài tập phần từ ngữ?
Mở rộng:
- Truyền tụng: truyền miệng với lòng
ngưỡng mộ VD: truyền tụng công đức
của các vị anh hùng
- Truyền đạt: Phổ biến một vấn đề nào
đó để người khác nắm bắt được để làm
cho đúng
VD: truyền đạt nghị quyết
- Yếu điểm: điểm mạnh
- Điểm yếu: điểm hạn chế
-Khi dùng từ cần lưu ý điều gì?
Nhấn mạnh: Dùng từ đúng với hình
thức và cấu tạo, với ý nghĩa, với đặc
điểm ngữ pháp.
*Tìm hiểu phần ngữ pháp:
- Gọi HS đọc và làm bài tập mục 3 theo
nhóm 4 bàn 1 nhóm thời gian 5p’
- GV nhận xét, sửa lại câu sai:
-Trong Tiếng Việt, về mặt ngữ pháp cần
lưu ý điều gì?
Nhấn mạnh:
+ Cấu tạo câu theo đúng qui tắc ngữ
- Bẩu bảo
- Mờ mà
2 Về từ ngữ:
a)- Chót lọt cuối cùng
- Truyền tụng truyền đạt
- Số người mắc các bệnh truyền nhiễm
và chết vì căn bệnh ngày đã giảm dần
- Những bệnh nhân không cần phải mổ mắt mà được điều trị bằng những thứ thuốc tra mắt đặc biệt do khoa dược tích cực pha chế
b) Các câu dùng từ đúng: 2,3,4 Dùng từ sai:
1) Yếu điểm điểm yếu 2) linh động sinh động
3 Về mặt ngữ pháp
a) – Bỏ từ “qua”
- Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh dành cho lực lượng măng non và xung kích, những lực lượng sẽ tiếp bước mình
b) Câu sai: câu 1 Các câu còn lại đúng c) Sai ở mối liên hệ, sự liên kết giữa các
Trang 3pháp, diễn đạt đúng các quan hệ ý
nghĩa, dùng dấu câu thích hợp.
+ Các câu trong đoạn văn, văn bản
cần được liên kết chặt chẽ.
* Tìm hiểu phần phong cách ngôn ngữ
- Gv Cho Hs làm bài tập mục 4 theo
nhóm hai dãy bàn – Thời gian:5p’
-Những từ ngữ và cách nói trên có thể
sử dụng trong một lá đơn đề nghị được
không? Vì sao?
-Về phong cách ngôn ngữ cần lưu ý điều
gì?
Nhấn mạnh: Cần nói và viết phù hợp
với đặc trưng và chuẩn mực trong
từng phong cách chức năng ngôn ngữ.
-Gọi HS đọc “Ghi nhớ” (SGK tr.67)
*Tìm hiểu phần “Sử dụng hay, đạt hiệu
quả giao tiếp cao”
-Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 1,2,3
-GV tổ chức cho HS thảo luận –3 nhóm
: 4 dãy bàn- thời gian: 3phút
-Thực hiện yêu cầu bài tập 1,2,3 ? (SGK
tr.68)
Nhận xét cụ thể đối với mỗi bài tập
* Bài tập 1: “Đứng” và “quỳ” được
dùng theo nghĩa chuyển “chết đứng”:
chết hiên ngang, có khí phách cao đẹp,
“Sống quỳ”: quỵ lụy, hèn nhát Việc
dùng từ như vậy mang tính hình tượng,
biểu cảm cao hơn “chết vinh hơn sống
nhục”
* Bài tập 2: “Chiếc nôi xanh, máy điều
hòa”: biểu thị cây cối tính hình
tượng, biểu cảm
* Bài tập 3: Phép đối, phép điệp + nhịp
diệu dứt khoác lời kiêu gọi có âm
hưởng hùng hồn, vang dội
-Gọi HS đọc phần “ghi nhớ” (SGK
câu:
+ “Nàng” “Thúy Kiều”
+ Câu 2 chuyển xuống đứng sau câu 3
4 Về phong cách ngôn ngữ:
a) - Hoàng hôn _buổi chiều
-Hết sức _rất, vô cùng
b) Từ thuộc ngôn ngữ nói:
+ Các từ xưng hô: bẩm, cụ, con
+ Thành ngữ: trời tru đất diệt, một thước cắm dùi không có
+ Các từ ngữ mang sắc thái khẩu ngữ: sinh ra, có dám nói gian, quả, về làng,
về nước, chả làm gì nên ăn …
II – Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp cao.
1 Bài tập 1:
- “Chết đứng”: Chết hiên ngang, đầy khí phách
- “Sống quỳ”: quỵ lụy, hèn nhát
Nghĩa chuyển
2 Bài tập 2:
“Chiếc nôi xanh, máy điều hòa khi hậu”: cây cối tính hình tượng, biểu cảm
3 Bài tập 3:
- Phép điệp, phép đối
- NHịp diệu dứt khoác, khỏe khoắn Lời kêu gọi có âm hưởng hào hùng
II – Luyện tập
Trang 4* Luyện tập
*Làm bài tập 1:
-Yêu cầu HS lực chọn từ ngữ viết đúng
-Gọi HS lên bảng ghi từ ngữ đúng HS
khác nhận xét
=>Chốt lại vấn đề (các từ đúng) như
phần trên
*Làm bài tập 2:
-Trong đoạn văn đã cho, theo em vì sao
Bác dùng từ “lớp, sẽ” thay cho “hạng,
phải”?
Gọ HS phát biểu:
Định hướng:
- Từ “lớp”: phân biệt người theo tuổi
tác, thế hệ, không có nét nghĩa xấu Còn
“hạng”: phân biệt người phẩm chất tốt
-xấu, mang nét nghĩa xấu
- Từ “phải”: mang nghĩa “bắt buộc,
cưỡng bức” nặng nề Còn “sẽ” có nét
nghĩa nhẹ nhàng, phù hợp
-Làm bài tập 3 và 4
-Thực hiện yêu cầu trong hai bài tập?
Nhấn mạnh:
* Bài tập 3: Đoạn văn có những lỗi sau:
• Ý câu đầu (nói về tình yêu nam
nữ) và các câu sau (nói về tình
cảm khác) không nhất quán
• Quan hệ thay thế của đại từ “họ”
ở câu 2 và câu 3 không rõ
-Cách sửa: thêm “nhưng còn có nhiều
bài thể hiện khác” vào câu 1; “họ” ở câu
2 thay thế bằng “những con người trong
ca dao”
*Bài tập 4:Câu văn chuẩn mực có tính
nghệ thuật là nhờ :
• Từ chỉ tình thái: biết bao nhiêu
• Từ miêu tả âm thanh, hình ảnh:
oa oa cất tiếng khóc
1 Bài tập1:
Các từ viết đúng: bàng hoàng, chấtphác, bàng quan, lãng mạn, hưu trí, uống rượu, trau chuốt, nồng nàn, đẹp đẽ, chặt chẽ
2.Bài tập 2:
- “Lớp”: phân biệt người theo tuổi tác, thế hệ (“hạng”:phân biệt theo phẩm chất tốt xấu)
- “Sẽ”: nhẹ nhàng (“Phải”: nặng nề, bắt buộc)
3.Bài tập 3:
Viết lại hai câu đầu như sau: Trong ca dao Việt Nam, những bài về tình yêu nam nữ là những bài nhiều hơn tất cả, nhưng có nhiều bài thể hiện tình cảm khác Những con người trong ca dao yêu gia đình, yêu cái tổ ấm cùng nhau sinh sống, yêu nơi chôn nhau cắt rốn
4 Bài tập 4
Câu văn chuẩn mực, có tính nghệ thuật
Trang 5• Hình ảnh ẩn dụ: quả ngọt trái sai
=>Khi sử dụng tiếng Việt cần chú ý cả
hai phương diện: sử dụng đúng và hay
là nhờ:
+ từ tình thái: biết bao nhiêu
+ Từ miêu tả âm thanh, hình ảnh: oa oa cất tiếng khóc
+ hình ảnh ẩn dụ: quả ngọt trái sai thắm hồng da dẻ
D - Củng cố,dặn dò
- Học bài, viết ghi nhớ
+ Chú ý việc sử dụng Tiếng Việt hay, đạt hiệu quả cao
+ Làm bài tập phần luyện tập
- Soạn bài mới
Giáo viên hướng dẫn Giáo sinh thực tập
Cô: Hồ Thị Hương Hoa Hoàng Thị Hoa