Bài giảng Nh­ững yêu cầu sử dụng tiếng Việt (cực hay)

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:1/ Về ngữ âm và chữ viết: Không giặc quần áo ở đây.. Từ phát âm theo giọng địa phương Từ tương ứng trong ngô

Những yêu cầu

sử dụng tiếng Việt

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

Không giặc quần áo ở đây.

Khi sân trường khô dáo,

chúng em chơi đá cầu hoặc

đánh bi.

Tôi không có tiền lẽ, anh làm

ơn đỗi cho tôi.

lẽ đỗi

a, Phát hiện lỗi về phát âm và chữ viết; chữa lại cho đúng.

Từ phát âm theo

giọng địa phương Từ tương ứng trong ngôn ngữ toàn dân

Giời

Dưng mờ Bẩu

Trời

Nhưng mà Bảo

 Cần tiến tới thống nhất về phát âm và chữ viết theo chuẩn ngôn ngữ chung, khắc phục

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

b, Phân tích sự khác biệt của những từ địa phương và

từ toàn dân:

Ghi nhớ: Khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp, cần đảm bảo những yêu cầu cơ bản sau:

1/ Về ngữ âm và chữ viết, cần phát âm theo âm thanh chuẩn của tiếng Việt, cần viết đúng theo các quy tắc hiện hành về chính tả và về chữ viết nói chung.

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

2/ Về từ ngữ:

Từ sai về cấu tạo chót lọt  chót

Khi ra pháp trường, anh ấy vẫn hiên ngang đến phút chót lọt.

 Khi ra pháp trường, anh ấy vẫn hiên ngang

Nhầm lẫn từ Hán Việt gần âm, gần nghĩa: truyền tụng  truyền thụ, truyền đạt

Những học sinh trong trường sẽ hiểu sai các vấn đề mà thầy giáo truyền tụng.

2/ Về từ ngữ:

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

- Từ sai về cấu tạo NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

Số người mắc và chết các bệnh truyền nhiễm

đã giảm dần.

 Số người mắc và chết vì các bệnh truyền nhiễm đã giảm dần.

Sai về kết hợp từ.

- Nhầm lẫn từ Hán Việt gần âm, gần nghĩa.

2/ Về từ ngữ:

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

- Từ sai về cấu tạo.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

Những bệnh nhân không cần phải mổ mắt được khoa dược tích cực pha chế, điều trị bằng những thứ thuốc tra mắt đặc biệt.

 Những bệnh nhân không cần phải mổ mắt được điều trị tích cực bằng những thứ thuốc tra mắt đặc biệt do khoa pha chế.

- Anh ấy có một yếu điểm: không quyết đoán trong công việc.

- Điểm yếu của họ là thiếu tinh thần đoàn kết.

- Bọn giặc đã ngoan cố chống trả quyết liệt.

- Bộ đội ta đã ngoan cường chiến đấu suốt một ngày đêm.

- Tiếng Việt rất giàu âm thanh và hình ảnh, cho nên có thể nói đó là thứ tiếng rất linh động

Ghi nhớ:Khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp, cần đảm bảo những yêu cầu cơ bản sau:

2/ Về từ ngữ, cần dùng từ ngữ đúng với hình

thức và cấu tạo, với ý nghĩa, với đặc điểm ngữ

pháp của chúng trong tiếng Việt.

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

2/ Về từ ngữ:

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.

Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ trong chế độ cũ.

Qua tác phẩm “Tắt đèn”, Ngô Tất Tố đã cho ta

thấy hình ảnh người phụ nữ trong chế độ cũ.

 Câu không phân định rõ các thành phần trạng

ngữ và chủ ngữ

3/ Về ngữ pháp:

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

2/ Về từ ngữ:

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

I/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người nông dân trong chế độ xã hội cũ .

 Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố, ta thấy hình ảnh người nông dân trong chế độ xã hội cũ.

Câu không phân định rõ các thành phần trạng ngữ

1/ Về ngữ âm và chữ viết:

2/ Về từ ngữ:

Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.

3/ Về ngữ pháp:

 Câu không phân định rõ các thành phần trạng ngữ và chủ ngữ

 Tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.

 Qua tác phẩm “Tắt đèn”, Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ trong chế độ cũ.

Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố, ta thấy hình ảnh người nông dân trong chế độ xã hội cũ.



NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

Lòng tin tưởng sâu sắc của

những thế hệ cha anh vào lực

lượng măng non và xung kích

sẽ tiếp bước mình.

cả câu mới chỉ là cụm danh từ được phát triển dài, chưa đủ các thành phần chính.

 Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ (Thêm từ ngữ làm chủ ngữ.)

Lòng tin tưởng sâu sắc của

những thế hệ cha anh vào lực

lượng măng non và xung kích

sẽ tiếp bước mình.

 Lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ đã được biểu hiện trong tác phẩm (Thêm từ ngữ làm vị ngữ.)

Lòng tin tưởng sâu sắc của

những thế hệ cha anh vào lực

lượng măng non và xung kích

sẽ tiếp bước mình.

 Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ (Thêm từ ngữ làm chủ ngữ.)

 Lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ đã được biểu hiện trong tác phẩm (Thêm

 Có được ngôi nhà đã làm cho bà sống hạnh phúc hơn.

 Ngôi nhà đã làm cho bà sống hạnh phúc hơn.

 Có được ngôi nhà, bà sống hạnh phúc hơn.

 Ngôi nhà đã mang lại niềm hạnh phúc cho cuộc sống của bà.

Gia đình Vương viên ngoại

(1)Thuý Kiều và Thuý Vân đều là con gái của ông bà

Vương viên ngoại.(2)Nàng là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, sống hoà thuận, hạnh phúc với cha mẹ.(3)Họ sống êm ấm dưới một mái nhà, cùng có những nét xinh đẹp tuyệt vời.(4)Vẻ đẹp của Kiều hoa cũng phải ghen, liễu cũng phải hờn.(5)Còn Vân có nét đẹp đoan trang, thuỳ mị.(6)Còn về tài thì nàng hơn hẳn Thuý Vân.(7)Thế nhưng nàng đâu có được hưởng hạnh phúc.

Thuý Kiều và Thuý Vân đều là con gái của ông bà Vương viên ngoại Họ sống êm ấm dưới một mái nhà, hoà thuận, hạnh phúc cùng cha mẹ Họ đều có những nét xinh đẹp tuyệt vời Thuý Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn Vẻ đẹp của nàng hoa cũng phải ghen, liễu cũng phải hờn Còn Thuý Vân có nét đẹp đoan trang, thuỳ mị Về tài thì Thuý Kiều hơn hẳn Thuý Vân Thế nhưng, nàng đâu có được hưởng hạnh phúc.

Ghi nhớ: Khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp, cần đảm bảo những yêu cầu cơ bản sau:

3/ về ngữ pháp , cần cấu tạo câu theo đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Việt, diễn đạt đúng các quan hệ ý nghĩa và sử dụng dấu câu thích hợp Hơn nữa, các câu trong đoạn văn và văn bản cần được liên kết chặt chẽ, tạo nên một văn bản mạch lạc, thống nhất.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

Hoàng hôn ngày 25 – 10, lúc 17h30, tại km 19

quốc lộ 1A đã xảy ra một vụ tai nạn giao thông.

Hoàng hôn

- Trong một biên bản về một vụ tai nạn giao thông:

 Ngày 25 – 10, lúc 17h30, tại km 19 quốc lộ 1A đã xảy ra

một vụ tai nạn giao thông.

Buổi chiều (chiều), ngày 25 – 10, lúc 17h30, tại km 19

a, Phân tích và chữa lại những từ dùng không phù hợp với

phong cách ngôn ngữ:

- Trong một bài văn nghị luận:

Truyện Kiều của Nguyễn Du đã nêu cao tư tưởng nhân đạo hết sức là cao đẹp.

Bẩm cụ, từ ngày cụ bắt con đi

ở tù, con lại sinh ra thích đi ở tù; bẩm có thế, con có dám nói gian thì trời tru đất diệt, bẩm quả đi ở

tù sướng quá Đi ở tù còn có cơm để mà ăn, bây giờ về làng

về nước một thước cắm dùi không có, chả làm gì nên ăn Bẩm cụ, con lại đến kêu cụ, cụ lại cho con đi ở tù

Trong lời thoại của Chí Phèo có nhiều từ ngữ thuộc ngôn ngữ nói trong phong cách sinh hoạt:

- Các từ xưng hô :

- Thành

ngữ:

Bẩm cụ, từ ngày cụ bắt con đi ở tù, con lại sinh ra thích đi ở tù;

bẩm có thế, con có dám nói gian thì trời tru đất diệt, bẩm quả đi ở

tù sướng quá Đi ở tù còn có cơm để mà ăn, bây giờ về làng về

nước một thước cắm dùi không có, chả làm gì nên ăn Bẩm cụ,

con lại đến kêu cụ, cụ lại cho con đi ở tù

(Chí Phèo - Nam Cao)

- Các từ ngữ mang sắc thái khẩu ngữ:

bẩm, cụ, con.

trời tru đất diệt, một thước cắm dùi không có.

sinh ra, có dám nói gian, quả, về làng về nước,chẳng làm gì nên ăn

4/ Về phong cách ngôn ngữ:

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆTI/ SỬ DỤNG ĐÚNG CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:

Ghi nhớ: Khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp, cần đảm bảo những yêu cầu cơ bản sau:

4/ Về phong cách ngôn ngữ, cần nói và viết phù hợp với các đặc trưng và chuẩn mực trong từng phong cách chức năng ngôn ngữ.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

Ghi nhớ: Khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp, cần đảm bảo những yêu cầu cơ bản sau:

1/ Về ngữ âm và chữ viết, cần phát âm theo âm thanh chuẩn của tiếng Việt, cần viết đúng theo các quy tắc hiện hành về chính tả

và chữ viết nói chung.

2/ Về từ ngữ, cần dùng từ ngữ đúng với hình thức và cấu tạo,

với ý nghĩa, với đặc điểm ngữ pháp của chúng trong tiếng Việt.

3/ Về ngữ pháp, cần cấu tạo câu theo đúng quy tắc ngữ pháp

tiếng Việt, diễn đạt đúng các quan hệ ý nghĩa và sử dụg dấu câu thích hợp Hơn nữa, các câu trong đoạn văn và văn bản cần

được liên kết chặt chẽ, tạo nên một văn bản mạch lạc, thống

nhất.

4/ Về phong cách ngôn ngữ, cần nói và viết phù hợp với các đặc trưng và chuẩn mực trong từng phong cách chức năng ngôn ngữ.

a,Ví dụ 1:

Ngữ liệu:

Chết đứng còn hơn sống quỳ

Câu hỏi:

Các từ đứng và quỳ được sử dụng theo

nghĩa như thế nào? Việc sử dụng như thế làm cho câu tục ngữ có tính hình tượng và giá trị biểu cảm

ra sao?

Đáp án:

-“Đứng”và “quỳ”

 nghĩa chính: tư thế con người.

 nghĩa chuyển: nhân cách, phẩm giá  ẩn dụ.

+ Chết đứng: Chết hiên ngang, lẫm liệt.

+ Sống quỳ: Sống qụy lụy, hèn nhát.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

II SỬ DỤNG HAY, ĐẠT HIỆU QUẢ CAO:

b,Ví dụ 2:

Ngữ liệu:

Chúng ta luôn nằm trong lòng chiếc nôi

xanh của cây cối, đó là cái máy điều hoà khí hậu

của chúng ta.

(Nguyễn Bá Cát – Lã Vĩnh Quyên, Sức khoẻ thanh

niên)

Câu hỏi:

Phân tích hiệu quả biểu đạt của việc dùng ẩn dụ và

so sánh trong câu trên?

Đáp án:

Chiếc nôi xanh

Máy điều hoà khí hậu Cây cối

Những vật

thể mang lại lợi ích cho con người.

 Cụ thể, tạo xúc cảm thẩm mĩ.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

II SỬ DỤNG HAY, ĐẠT HIỆU QUẢ CAO:

c,Ví dụ 3:

Ngữ liệu:

Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp, cứu nước.

(Lời kêu gọi toàn quốc kháng

chiến, Hồ Chí Minh toàn tập,tập4,

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

II SỬ DỤNG HAY, ĐẠT HIỆU QUẢ CAO:

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

II SỬ DỤNG HAY, ĐẠT HIỆU QUẢ CAO:

Ghi nhớ :

Khi nói và khi viết, chẳng những cần sử dụng

Tiếng Việt đúng theo các chuẩn mực của nó, mà còn cần sử dụng một cách sáng tạo, có sự chuyển đổi linh hoạt theo các phương thức và quy tắc

chung, theo các phép tu từ để cho lời nói, câu văn

có tính nghệ thuật và đạt hiệu quả giao tiếp cao.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

II SỬ DỤNG HAY, ĐẠT HIỆU QUẢ CAO:

bàng hoàng

chất phác bàng quan lãng mạn

Bàn hoàng chất phát

bàn quan

lãng mạng hiu trí

uống riệu

chau chuốt

lồng làn

đẹp đẻ Chặc chẻ

bàng hoàng

chất phác bàng quan lãng mạn

h u trí trau chuốt chặt chẽ

nồng nàn uống r ợu

đẹp đẽ

NHỮNG YấU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

Câu hỏi:

Lựa chọn những từ ngữ viết đúng trong

các tr ờng hợp trên?

III.LUYệN TậP

Bài 1:

- Năm nay, tôi vừa 79 tuổi, đã là (hạng) lớp ng ời x a nay hiếm “xưa nay hiếm” ”

- Vì vậy tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi (phải) sẽ phải đi gặp

các cụ Cac Mac, cụ Lê-nin và các vị đàn anh khác, thì đồng bào

cả n ớc, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi khỏi cảm thấy

đột ngột.

(Bút tích Di chúc của Chủ tịch “xưa nay hiếm” ” Hồ Chớ Minh

trong Hồ Chí Minh toàn tập,tập 12,

Phân tích tính chính xác và tính biểu cảm của từ lớp “xưa nay hiếm” ”

(thay cho từ hạng ) và của từ sẽ (thay cho từ phải ) “xưa nay hiếm” ” “xưa nay hiếm” ” “xưa nay hiếm” ”

trong bản thảo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

(lúc đầu Bác dùng các từ hạng , phải , sau đó gạch bỏ):“xưa nay hiếm” ” “xưa nay hiếm” ”

Bài 2:

NHỮNG YấU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

- Từ hạng : phân biệt ng ời theo phẩm chất tốt-xấu, hạng th ờng“xưa nay hiếm” ” “xưa nay hiếm” ”

chỉ ng ời xấu không phù hợp.

- Từ phải : có ý c ỡng bức, bắt buộc, nặng nề “xưa nay hiếm” ”  không phù hợp.

NHỮNG YấU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT Đỏp ỏn

-Từ lớp : phân biệt ng ời theo tuổi tác, theo thế hệ, không mang hàm“xưa nay hiếm” ”

ý xấu phù hợp.

Nh vậy, việc dùng từ lớp , sẽ sẽ phù hợp hơn trong văn cảnh“xưa nay hiếm” ” “xưa nay hiếm” ”

này, có tính chính xác và biểu cảm hơn.

- Từ sẽ : mang nét nghĩa nhẹ nhàng, vinh hạnh, xem việc qua đời là “xưa nay hiếm” ”

việc hợp lẽ tự nhiên nên luôn có t thế sẵn sàng  phù hợp.

Trong ca dao Việt Nam, những bài về tỡnh yờu nam nữ là những bài nhiều hơn tất cả Họ yờu gia đỡnh, yờu cỏi tổ ấm cựng nhau sinh sống, yờu nơi chụn nhau cắt rốn Họ yờu người làng, người nước, yờu từ cảnh ruộng đồng đến

cụng việc trong xúm ngoài làng Tỡnh yờu đú nồng nhiệt, đằm thắm và sõu sắc.

-Giữa cõu đầu và cỏc cõu sau: Cõu đầu đặt ra vấn đề

tỡnh yờu nam nữ, cỏc cõu sau lại bàn về lĩnh vực tỡnh cảm khỏc.

Bài 3:

Phân tích chỗ đúng, chỗ sai của các câu và của đoạn văn sau: NHỮNG YấU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

-Từ thay thế không rõ đối tượng, không cụ thể:

Trong ca dao Việt Nam, những bài về tình yêu nam nữ là những bài nhiều hơn tất cả Họ yêu gia đình, yêu cái tổ ấm cùng nhau sinh sống, yêu nơi chôn nhau cắt rốn Họ yêu người làng, người nước, yêu từ cảnh ruộng đồng đến công việc trong xóm ngoài làng Tình yêu đó nồng nhiệt, đằm

thắm và sâu sắc.

Trong ca dao Việt Nam những bài nói về tình yêu nam nữ chiếm một số lượng khá lớn Song còn có nhiều bài thể

hiện tình cảm khác Đó là tình cảm gia đình, đầm ấm, gắn

bó cùng nhau trong tổ ấm Đó là tình làng nghĩa xóm

Tình yêu đó nồng nhiệt, đằm thắm và sâu sắc.

NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

Bài 4:

Chị Sứ yờu biết bao nhiờu cỏi chốn này, nơi chị đó

oa oa cất tiếng khúc đầu tiờn, nơi quả ngọt trỏi sai

đó thắm hồng da dẻ chị.

Chị Sứ rất yờu cỏi chốn này, nơi chị đó sinh ra, nơi

chị đó lớn lờn - Quỏn ngữ tỡnh thỏi: biết bao nhiờu.

- Dựng từ chỉ õm thanh: oa oa

- Dựng hỡnh ảnh: quả ngọt, trỏi sai, thắm hồng.

Câu văn sau đ ợc tổ chức mạch lạc theo cấu trúc ngữ pháp của tiếng Việt (chủ ngữ - vị ngữ - bổ ngữ - thành phần phụ chú),

đồng thời cũng đậm đà sắc thái biểu cảm và có tính hình t ợng

cụ thể Hãy phân tích và làm sáng tỏ điều đó.

NHỮNG YấU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT