Theo chương trình Chuẩn 5,0 điểm Có ý kiến cho rằng, nhân vật trong sáng tác của Nguyễn Tuân thường là những người tài hoa, nghệ sĩ.. - Ở Huấn Cao, nét tài hoa gắn liền với chất nghệ sĩ:
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH ĐỀ THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG, LẦN 1 - NĂM 2013
TRƯỜNG THPT CHUYÊN Môn: NGỮ VĂN, LỚP 12
(Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề)
PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)
Câu I (2,0 điểm)
Anh/chị hãy nêu những nét chính phong cách nghệ thuật Nam Cao
Câu II (3,0 điểm)
“Thành công là một người thầy tồi Nó khiến những người thông minh cho
rằng họ không thể thất bại” (Bill Gates, dẫn theo Làm chủ tư duy thay đổi vận mệnh,
Nxb Phụ nữ, 2009, tr 31)
Anh/chị hãy viết một bài văn ngắn (không quá 600 từ) trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến trên
PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (câu III.a hoặc III.b)
Câu III.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng, nhân vật trong sáng tác của Nguyễn Tuân thường là những người tài hoa, nghệ sĩ
Anh/chị hãy phân tích hai nhân vật: Huấn Cao (Chữ người tử tù, Ngữ văn 11, Tập 1, Nxb Giáo dục, 2007, tr 108-114) và Người lái đò (Người lái đò sông Đà, Ngữ văn 12, Tập 1, Nxb Giáo dục 2009, tr 186-192) để làm sáng tỏ ý kiến trên.
Câu III.b Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm)
Phân tích chân dung tinh thần Hồ Chí Minh trong hai bài thơ sau:
Chiều tối
Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ, Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không;
Cô em xóm núi xay ngô tối, Xay hết, lò than đã rực hồng
(Ngữ văn 11 Nâng cao, Tập 2, Nxb Giáo dục 2007, tr 75)
Lai Tân
Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc, Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn quanh
Chong đèn, huyện trưởng làm công việc, Trời đất Lai Tân vẫn thái bình
(Ngữ văn 11 Nâng cao, Tập 2, Nxb Giáo dục, 2007, tr 77)
- Hết -
Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh: ; Số báo danh
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
TRƯỜNG THPT CHUYÊN ĐỀ THI THỬ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2013
Môn: NGỮ VĂN
(Đáp án – Thang điểm có 04 trang)
I Những nét chính phong cách nghệ thuật Nam Cao 2.0
1
2
Vài nét về Nam Cao (0,5 điểm)
- Nam Cao (1917 – 1951) là một trong những nhà văn xuất sắc
của văn học hiện đại Việt Nam Ông viết không nhiều, và thành
tựu chủ yếu là ở truyện ngắn
- Trước cách mạng tháng Tám, sáng tác của Nam Cao tập trung
trên hai đề tài: người nông dân nghèo và người trí thức nghèo
trong xã hội cũ Mỗi tác phẩm của ông đều thể hiện một dấu ấn tài
năng, một phong cách nghệ thuật độc đáo
Những nét chính phong cách nghệ thuật Nam Cao (1,5 điểm)
- Nam Cao đặc biệt quan tâm đời sống tinh thần con người, luôn
có hứng thú khám phá “con người trong con người” Trong sáng
tác, ông có khuynh hướng đi sâu vào thế giới nội tâm của con
người Ông có biệt tài phân tích tâm lý nhân vật
- Nam Cao sử dụng nhiều ngôn ngữ độc thoại, đối thoại và lối kết
cấu tâm lý phóng túng, linh hoạt, đảo lộn trật tự thời gian, không
gian trần thuật
- Tác phẩm Nam Cao giàu tính triết lý và có giọng điệu riêng:
dửng dưng lạnh lùng mà đầy xót xa thương cảm, đằm thắm yêu
thương
0,25 0,25
0.5
0,5 0,5
II Thành công là một người thầy tồi Nó khiến những người
thông minh cho rằng họ không thể thất bại
3,0
1 Giải thích ý kiến (0,5 điểm)
- “Người thầy tồi” là người không giúp ích gì cho ta trong công
việc và sự tiến bộ, thành công trong cuộc sống
- Nói thành công là “người thầy tồi” là vì thành công dễ làm cho
ta thỏa mãn, ngộ nhận, chủ quan, ảo tưởng về khả năng của mình
Những điều đó sẽ dẫn đến những thất bại mà ta không ngờ tới
0,25 0,25
2 Bàn luận ý kiến (1,5 điểm)
- Thành công không bao giờ đến một cách dễ dàng Để có được
thành công, con người phải nỗ lực không ngừng, nhiều lúc phải trả
giá bằng thất bại Vì vậy, điều quan trọng không phải là nhìn thấy
thành công mà là biết được con đường đi đến thành công
- Trong cuộc sống, con người không chỉ có thành công mà còn có
thất bại Sau mỗi thành công, hay thất bại con người cần rút ra cho
mình bài học, tránh tâm lý thỏa mãn, hoặc chán nản, buông xuôi
0,5
0,5
Trang 3- Câu nói của Bill Gates cảnh tỉnh con người đừng ngộ nhận về
khả năng, thỏa mãn với thành công; phải không ngừng vươn lên
để có những thành công mới Thực tế cho thấy, đã có không ít
người do thỏa mãn và ngộ nhận về khả năng của mình nên sau
thành công đã phải nhận những thất bại cay đắng
0,5
3 Liên hệ thực tế, và bài học nhận thức hành động (1,0 điểm)
- Không thỏa mãn với thành công, ảo tưởng về khả năng của
mình Luôn biết rút ra những bài học kinh nghiệm sau mỗi thành
công hay thất bại
- Thường xuyên rèn luyện, đổi mới tư duy, có ý thức vươn lên để
đạt được nhiều thành công trong học tập, công tác
0,5
0,5
III.
a
Phân tích phẩm chất tài hoa, nghệ sĩ của hai nhân vật (Huấn
Cao - Chữ người tử tù; Người lái đò - Người lái đò sông Đà)
5,0
1 Vài nét về tác giả, tác phẩm (1,0 điểm)
- Nguyễn Tuân (1910–1987) là nhà văn lớn, một nghệ sĩ tài hoa
suốt đời đi tìm cái đẹp, có cá tính mạnh, phong cách độc đáo
Nhân vật của ông, dù ở lĩnh vực nào, cũng thường là những con
người tài hoa, nghệ sĩ
- Truyện ngắn Chữ người tử tù là tác phẩm xuất sắc của Nguyễn
Tuân trước cách mạng tháng Tám Tác phẩm viết về một tử tù tài
hoa, có thiên lương, khí phách; một quản ngục có sở thích chơi
chữ, ngưỡng mộ những người tài hoa, khí phách Người lái đò
sông Đà là tùy bút được in trong tập Sông Đà (1960) Tác phẩm là
kết quả của chuyến đi gian khổ mà lý thú của Nguyễn Tuân lên
miền Tây Bắc hoang sơ, kỳ vĩ Chuyến đi đã giúp ông khám phá
“thứ vàng mười đã qua thử lửa” trong tâm hồn, tính cách của
những người lao động bình thường, giản dị Chữ người tử tù và
Người lái đò sông Đà tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật
Nguyễn Tuân trước và sau cách mạng tháng Tám
0,5
0,5
2 Phân tích phẩm chất tài hoa, nghệ sĩ ở hai nhân vật Huấn Cao
và Người lái đò (3 điểm)
a Nhân vật Huấn Cao (1,5 điểm)
- Huấn Cao, nhân vật trung tâm của tác phẩm, là một tử tù có khí
phách, thiên lương Phẩm chất nổi bật ở Huấn Cao là khí phách
hiên ngang, tài hoa, nghệ sĩ
- Phẩm chất tài hoa của Huấn Cao được thể hiện ở tài viết chữ
(chữ đẹp lắm, nét vuông tươi tắn; chữ Huấn Cao là vật báu trên
đời; ) Tài viết chữ của Huấn Cao nổi tiếng khắp cả vùng
- Ở Huấn Cao, nét tài hoa gắn liền với chất nghệ sĩ: nhạy cảm với
cái đẹp trong cuộc sống (phát hiện và trân trọng thiên lương của
quản ngục); hướng con người tìm về cái đẹp, sống với cái đẹp
(khuyên quản ngục tìm về quê nhà để giữ lấy thiên lương); ý thức
0,5
0,5
0,5
Trang 4về cái tài của mình (cả đời mới viết hai bộ tứ bình và một bức
trung đường cho ba người bạn); kiêu bạc, khinh miệt cái tầm
thường (không vì vàng bạc hay quyền thế mà cho chữ)
b Nhân vật Người lái đò (1,5 điểm)
- Cùng với sông Đà, người lái đò sông Đà là hình tượng trung tâm,
là cảm hứng chủ đạo của Nguyễn Tuân trong tùy Người lái đò
sông Đà Ở người lái đò sông Đà có sự thống nhất hài hòa giữa sự
mộc mạc, giản dị và phẩm chất tài hoa, nghệ sĩ
- Phẩm chất tài hoa của người lá đò sông Đà được thể hiện trong
cuộc chiến đấu sống còn với thác nước sông Đà, “kẻ thù số một”
của con người Đối mặt với đá, thác sông Đà, người lái đò đã hiện
lên như một anh hùng chiến trận, một “tay lái tài hoa” Ông thuộc
hết binh pháp của thần sông thần núi, vượt qua ba lớp trùng vi
thạch trận của sông Đà với đủ binh hùng tướng mạnh
- Ở người lái đò sông Đà, ẩn đằng sau sự mộc mạc, bình dị, can
trường, quả cảm, tài hoa là một tâm hồn nghệ sĩ Nó thể hiện ở
phong thái ung dưng (vượt qua thác gềnh, trời yên sông lặng, ung
dung ngồi đốt lửa, nướng ống cơm lam, bàn nhiều về các loại cá
trên sông, và tuyệt nhiên không bàn thêm một lời nào về cuộc
chiến đấu với thác nước sông Đà; với người lái đò, dường như
“không có gì hồi hộp đáng nhớ” )
c.Đánh giá chung (1,0 điểm)
- Nguyễn Tuân là người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp (cái đẹp
trong thiên nhiên, ở con người, trong những truyền thống văn
hóa ) Kiểu nhân vật tài hoa, nghệ sĩ như Huấn Cao, Người lái đò
sông Đà được ra đời từ cảm hứng sáng tạo ấy
- Đều là những nhân vật tài hoa, nghệ sĩ, song nếu Huấn Cao là
con người trong “vang bóng một thời” kiêu bạc với đời, thì người
lái đò sông Đà là con người lao động trong công cuộc xây dựng
đất nước Gần gũi, giản dị, mộc mạc Đó là sự thay đổi trong quan
điểm về cái đẹp của Nguyễn Tuân
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
IIIb Phân tích chân dung tinh thần Hồ Chí Minh trong hai bài thơ 5,0
1 Vài nét về xuất xứ, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm (1,0 điểm)
- Chiều tối và Lai Tân là hai bài thơ được rút từ trong tập Nhật
ký trong tù của Hồ Chí Minh Cả hai bài thơ đều được sáng tác
trong khoảng bốn tháng đầu của thời gian Bác bị cầm tù Đó là
khoảng thời gian vô cùng cực khổ “Sống khác loài người vừa bốn
tháng/ Tiều tụy còn hơn mười năm trời”.
- Bài thơ Chiều tối được khởi hứng ở cuối chặng đường chuyển
lao của Hồ Chí Minh, vào lúc chiều tối, giữa núi rừng, trong cảnh
ngộ cổ đeo gông, chân mang vòng xiềng xích Bài thơ Lai Tân
được khởi hứng ở trong ngục tù (Quảng Tây) Đây là một trong
0,5
0,5
Trang 5những bài thơ châm biếm, đả kích đặc sắc của Nhật ký trong tù.
Qua hai bài thơ, chân dung tinh thần Hồ Chí Minh hiện lên rõ nét
2 Phân tích chân dung tinh thần Hồ Chí Minh trong Chiều tối
và Lai Tân (4,0 điểm)
a.Chân dung tinh thần Hồ Chí Minh trong“Chiều tối”(1,5
điểm)
- Một tâm hồn nhạy cảm với thiên nhiên, với cuộc sống con người
(một cánh chim chiều mỏi mệt, tìm về tổ ấm; một chòm mây lẻ loi
trôi giữa tầng không; một sơn nữ đang xay ngô đã được phát
hiện và đi vào thơ một cách tự nhiên )
- Một con người bản lĩnh, ung dung (quên gông cùm, xiềng xích,
quên nỗi đau thân xác, ngẩng đầu nhìn trời, mây; quan tâm tới
cuộc sống xung quanh )
- Một tâm hồn lạc quan, luôn hướng về tương lai tươi sáng (từ
cánh chìm chiều mỏi mệt, chòm mây chậm chậm trôi đến hình ảnh
người con gái đang lao động, lò than rực đỏ là sự vận động tự
nhiên trong hồn thơ của Bác)
b Chân dung tinh thần Hồ Chí Minhtrong “Lai Tân”(1,5 điểm)
- Một tâm hồn nhạy cảm, luôn hướng tới cuộc sống bên ngoài
(bức tranh hiện thực ở nhà tù Lai Tân: quan lại đánh bạc, ăn tiền)
- Một con người dí dỏm, hài hước, sắc sảo (phát hiện ra sự trớ
trêu, mỉa mai của xã hội Trung Quốc dưới thời Tưởng Giới Thach:
cảnh đối lập giữa ba cầu đầu và câu cuối bài thơ)
- Một bản lĩnh kiên cường, có tinh thần đấu tranh, đả kích mãnh
mẽ đối với kẻ thù (quên hoàn cảnh tù ngục của bản thân, phơi
bày bộ mặt thối nát của quan lại và hiện thực đen tối của xã hội )
c Đánh giá chung(1,0 điểm)
- Chiều tối và Lai Tân đều được làm theo thể thơ tứ tuyệt, hàm
súc, cô đọng Mỗi bài thơ được ra đời trong một cảnh ngộ (Chiều
tối làm trên đường chuyển lao; Lai Tân làm trong tù) nhưng đều
thể hiện chân dung tinh thần Hồ Chí Minh rõ nét
- Mỗi bài thơ thể hiện những khía cạnh riêng ở con người Hồ Chí
Minh, bổ sung cho nhau, góp phần hoàn thiện bức chân dung tinh
thần Hồ Chí Minh: bản lĩnh phi thường; tâm hồn nhạy cảm; lạc
quan tin tưởng vào tương lai; dí dỏm, sắc sảo trong châm biếm đả
kích
0,5 0,5 0,5
0,5 0,5 0,5
0,5
0,5
Lưu ý:
- Thi sinh có thể làm bài theo những cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo yêu cầu về kiến thức cơ bản như đã nêu trên.
- Khuyến khích và đánh giá cao những bài viết có tinh sáng tạo, thể hiện khả năng cảm thụ tinh tế, có phát hiện mới.