Tiết 101. Ôn tập văn nghị luận

Tªn bµi T¸c gi¶ §Ò tµi nghÞ luËn LuËn ®iÓm chÝnh Ph ¬ng ph¸p lËp luËn Tinh thần yêu nước của nhân dân ta Hồ Chí Minh Sự giàu đẹp của tiếng Việt Đức tính giản dị của Bác Hồ Ý nghĩa củ

Ch¿o m÷ng c¾c thßy cé gi¾o ½Á Tði dú giñ, th×m

lðp

TiÕt 101: ¤n tËp v¨n nghÞ luËn

I Hệ thống hóa các văn bản nghị luận đã học

1 Hãy điền vào bảng trống theo mẫu dưới đây:

nghị luận

Luận điểm chính

Phương pháp lập luận

Tªn

bµi T¸c gi¶ §Ò tµi nghÞ luËn LuËn ®iÓm chÝnh Ph ¬ng ph¸p lËp

luËn

Tinh thần yêu nước của nhân dân ta

Hồ Chí Minh

Sự giàu đẹp của tiếng Việt

Đức tính giản dị của Bác Hồ

Ý nghĩa của văn chương với đời sống của con người

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là

truyền thống quý báu của ta

Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay

Sự nhất quán giữa đời hoạt động chính trị với đời sống bình thường vô cùng giản dị của Bác : giản dị trong sinh hoạt , trong cách nói và viết Nguồn gốc của văn chương là

ở sự thương người Văn chương hình dung , sáng tạo

ra sự sống và bồi đắp tình cảm của con người.

Đặng Thai Mai

Phạm Văn Đồng

Hoài Thanh

Chứng minh

Chứng minh kết hợp giải thích

Chứng minh (kết hợp giải thích và bình luận)

Giải thích kết hợp bình luận

Tinh thần

yêu nước

của nhân

dân ta

Sự giàu

đẹp của

tiếng Việt

Đức tính

giản dị

của Bác

Hồ

Ý nghĩa

văn

chương

TiÕt 101: ¤n tËp v¨n nghÞ luËn

I Hệ thống hóa các văn bản nghị luận đã học

1 Hãy điền vào bảng trống theo mẫu dưới đây:

2 Nêu tóm tắt những nét đặc sắc của các văn

bản nghị luận đã học.

nghị luận

Luận điểm chính

Phương pháp lập luận

Đặc sắc nghệ thuật Tên bài

STT

1

2

3

4

Tinh thần yêu nước của

nhân dân ta

Sự giàu đẹp của tiếng Việt

Đức tính giản

dị của Bác Hồ

Ý nghĩa văn chương

- Bố cục chặt chẽ, dẫn chứng chọn lọc, sắp xếp theo trình t th i gian.ự thời gian ời gian

- Hình nh so sánh đặc sắc, g i c m…ảnh so sánh đặc sắc, gợi cảm… ợi cảm… ảnh so sánh đặc sắc, gợi cảm…

- Bố cục mạch lạc, kết hợp ch ng minh ứng minh

và giải thích

- Luận cứ xác đáng, toàn diện, chặt chẽ

-K t h p ch ng minh v i gi i thích, bình ết hợp chứng minh với giải thích, bình ợi cảm… ứng minh ới giải thích, bình ảnh so sánh đặc sắc, gợi cảm…

lu n ng n g n; d n ch ng c th , ận ngắn gọn; dẫn chứng cụ thể, ắn gọn; dẫn chứng cụ thể, ọn; dẫn chứng cụ thể, ẫn chứng cụ thể, ứng minh ụ thể, ể, tồn

di nện

- L i v n ời gian ăn tràn đầy cám xúc…

- K t h p gi i thích, bình lu n ng n g nết hợp chứng minh với giải thích, bình ợi cảm… ảnh so sánh đặc sắc, gợi cảm… ận ngắn gọn; dẫn chứng cụ thể, ắn gọn; dẫn chứng cụ thể, ọn; dẫn chứng cụ thể,

-Trình bày vấn đề một cách dung d , d ị, dễ ễ

hi u.ể,

-L i v n giàu c m ời gian ăn ảnh so sánh đặc sắc, gợi cảm… xúc hình ảnh

3 So sánh văn nghị luận với các thể loại trữ tình hay tự sự

Đọc thầm đoạn thơ và các đoạn văn sau và trả lời câu hỏi :

- Về nội dung chúng có điểm gì

giống nhau ?

- Về cách thức thức biểu đạt chúng có gì khác nhau ? Phân tích chỉ rõ những điểm khác

nhau đó ?

Có một lần các cháu thiếu nhi đến thăm Bác Chú bảo

vệ bảo Bác rất bận, không thể tiếp các cháu đ ợc Bác biết chuyện liền ra ón các cháu vào đón các cháu vào Bác trò chuyện vui vẻ, dặn dò các cháu chăm ngoan, học giỏi, biết vâng lời ông bà cha mẹ, thầy cô Khi các cháu

ra về, Bác tiễn đến tận ngõ Xe từ từ lăn bánh, ngoái lại nhìn các cháu vẫn còn thấy một cụ già hiền từ đứng nhìn theo và vẫy chào tạm biệt.

(Chuyện đời th ờng của Bác Hồ)

Có một lần các cháu thiếu nhi đến thăm Bác Chú bảo

vệ bảo Bác rất bận, không thể tiếp các cháu đ ợc Bác biết chuyện liền ra ón các cháu vào đón các cháu vào Bác trò chuyện vui vẻ, dặn dò các cháu chăm ngoan, học giỏi, biết vâng lời ông bà cha mẹ, thầy cô Khi các cháu

ra về, Bác tiễn đến tận ngõ Xe từ từ lăn bánh, ngoái lại nhìn các cháu vẫn còn thấy một cụ già hiền từ đứng nhìn theo và vẫy chào tạm biệt.

(Chuyện đời th ờng của Bác Hồ)

Ph ơng thức biểu đạt: Tự sự.

Căn cứ xác định: Đoạnvăn bộc lộ tình cảm, cảm xúc với

Bác Hồ kính yêu.

Đêm nay Bác không ngủ

Anh đội viên thức dậy

Thấy trời khuya lắm rồi

Mà sao Bác vẫn ngồi

Đêm nay Bác không

ngủ

Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng ( Minh Huệ )

- Đoạn thơ tự sự kể về việc anh đội viên chứng kiến việc làm của Bác vào một đêm không ngủ Anh bày tỏ sự kính trọng ,

ngưỡng mộ Bác

- Đoạn thơ có nhịp điệu tha thiết

và cách gieo vần linh hoạt

- Đoạn thơ tự sự kể về việc anh đội viên chứng kiến việc làm của Bác vào một đêm không ngủ Anh bày tỏ sự kính trọng ,

ngưỡng mộ Bác

- Đoạn thơ có nhịp điệu tha thiết

và cách gieo vần linh hoạt

• “ Con người của Bác , đời sống của Bác giản dị như thế nào , mọi người

chúng ta đều biết : bữa cơm , đồ dùng, cái nhà , lối sống Bữa cơm chỉ có vài

ba món rất giản đơn , lúc ăn Bác không để rơi vãi một hột cơm ,ăn xong cái bát bao giờ cũng sạch và thức ăn còn lại thì được sắp xếp tươm tất Ở việc làm nhỏ đó , chúng ta càng thấy Bác quý trọng biết bao kết quả sản xuất của con người và kính trọng như thế nào người phục vụ Giản dị trong đời sống ,trong quan hệ với mọi người , trong tác phong , Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết , vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được , nhớ được và làm được

• Trích “ Đức tính giản dị của Bác Hồ” – Phạm Văn Đồng

* Luận điểm : - Bác giản dị trong đời sống

- Bác giản dị trong cách nói và cách viết.

* Luận cứ : đời sống của Bác giản dị như thế nào , mọi người chúng

ta đều biết : bữa cơm , đồ dùng, cái nhà , lối sống

- Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết , vì muốn

cho quần chúng nhân dân hiểu được , nhớ được và làm được

3 So sánh văn nghị luận với các thể loại hình trữ tình và

tự sự

TT Thể loại Yếu tố chủ yếu Tên bài ví dụ

1 Tự sự

(truyện ký) -Cốt truyện -Nhân vật

-Nhân vật kể chuyện

- Dế mèn phiêu lưu ký

- Cuộc chia tay của những con búp bê

- Cô Tô ,

2 Trữ tình

(thơ, tùy bút

trữ tình)

- Tâm trạng, cảm xúc.

- Hình ảnh,vần , nhịp , nhân vật trữ tình.

- Ca dao dân ca trữ tình.

- Cảnh khuya , Một thứ quà của lúa non : Cốm , Mùa xuân của tôi

- Đêm nay Bác không ngủ

3 Nghị luận - Luận đề

- Luận điểm

- Luận cứ

- Luận chứng

- Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.

- Sự giàu đẹp của Tiếng Việt.

- Đức tính giản dị của Bác Hồ -Ý nghĩa văn chương.

TiÕt 101: ¤n tËp v¨n nghÞ luËn

I Hệ thống hóa các văn bản nghị luận đã học

1 Hãy điền vào bảng trống theo mẫu dưới đây:

2 Nêu tóm tắt những nét đặc sắc của các văn

bản nghị luận đã học

3 Những câu tục ngữ trong bài 18, 19 có phải là

văn bản nghị luận đặc biệt không? Vì sao?

nghị luận

Luận điểm chính

Phương pháp lập luận

• Ghi nhớ

Nghị luận là một hình thức hoạt động ngôn ngữ

phổ biến trong đời sống và giao tiếp của con

người để nêu ý kiến, đánh giá, nhận xét bàn

luận về các hiện tượng sự vật, vấn đề xã hội, tác phẩm nghệ thuật, hay về ý kiến của người khác

• Văn nghị luận phân biệt với các thể loại tự sự, trữ

tình chủ yếu ở chỗ nghị luận dùng lý lẽ, dẫn chứng

và bằng cách lập luận nhằm thuyết phục nhận thức

của người đọc Bài văn nghị luận nào cũng có đối

tượng (hay đề tài) nghị luận, các luận điểm, luận cứ

và lập luận Các phương pháp lập luận chính thường gặp là chứng minh, giải thích.

II Luyện tập

Bài 1:

Em hãy chọn câu trả lời đúng nhất:

Tục ngữ có thể coi là:

A Văn bản nghị luận

B Không phải là văn bản nghị luận

C Một loại văn bản nghị luận đặc biệt ngắn gọn C

Bài 2:

Điền Đ(đúng) hoặc S(sai) vào ô trống

a) Một bài thơ trữ tình không có cốt truyện và

nhân vật

b) Một bài thơ trữ tình không có cốt truyện nhưng

có thể có nhân vật

c) Một bài thơ trữ tình chỉ biểu hiện trực tiếp tình

cảm, cảm xúc của tác giả

d) Một bài thơ trữ tình có thể biểu hiện gián tiếp

tình cảm, cảm xúc của tác giả ; cảm xúc qua hình ảnh thiên nhiên ,con người hoặc sự việc.

Hướng dẫn về nhà

Ôn tập kĩ về văn bản nghị luận Phân biệt văn bản nghị luận với các văn bản tự sự và trữ tình.

Soạn bài : “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn.

Cảm ơn các thầy cô

đã đến dự giờ tiết học ngày hôm nay