bài giảng gdcd 10 bài 8 tồn tại xã hội và ý thức xã hội

BÀI 8: TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘIGIÁO DỤC CƠNG DÂN 10 Đời sống xã hội Môi trường tự nhiên Dân số Phương thức sản xuất Điều kiện địa lý Nguồn năng lượng Của cải trong TN Số lượng dâ

BÀI 8: TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘI

GIÁO DỤC CƠNG DÂN 10

Đời sống xã hội

Môi trường tự nhiên Dân số Phương thức sản xuất

Điều kiện

địa lý

Nguồn năng lượng

Của cải trong TN

Số lượng dân cư

Tốc độ tăng DS

Mật độ dân cư

BÀI 8:TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ

-chăm bón -thu hoạch

Cách thức

SX

PTSX

Là cách thức con người làm ra của cải vật chất

trong những giai đoạn lịch sử nhất định

PTSX CSNT

PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT TRONG CÁC

THỜI KÌ LỊCH SỬ NHÂN LOẠI

TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘI

BÀI 8 Tiết 2 GIÁO DỤC CCÂNG DÂN 10

Phương thức sản xuất CS nguyên thủy: săn bắt, hái lượm

Phương thức sản xuất chiếm hữu nô l ệ

Phương thức sản xuất phong kiến

Phương thức sản xuất TBCN

Phương thức sản xuất CNXH

PTSX CSNT

PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT TRONG CÁC

THỜI KÌ LỊCH SỬ NHÂN LOẠI

TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘI

BÀI 8 Tiết 2 GIÁO DỤC CCÂNG DÂN 10

• Để có cơm ăn áo mặc cũng như để thỏa mãn các nhu cầu sinh sống

khác, con người phải làm gì?

• Phải lao động để tạo ra của cải vật chất

• Để có thể lao động để tạo ra của cải vật chất, trước hết cần phải có

những điều kiện nào?

• Phải có người lao động, có sức khỏe, trình độ kinh nghiệm, kỹ năng

Theo các em còn cần thêm các yếu tố nào khác

nữa không?Nếu không có nguyên vật liệu được

giới tự nhiên cung cấp thì quá trình sản xuất có

diễn ra được hay không?

• Đó là những bộ phận nào đó của giới tự nhiên được đưa vào sản xuất và được gọi là đối tượng lao động, bao gồm

2 loại :

• - Có sẵn trong tự nhiên như: Đất trồng, than đá,

dầu mỏ…

• - Trải qua tác động của lao động: do con người tạo ra từ

tự nhiên như: các loại hoa quả đưa vào sản xuất nước ép trái cây, dầu thực vật…

Đối tượng lao động

LLSX bao gồm 2 yếu tố:

Người lao động và Tư liệu SX

® đây chính là sự thống nhất giữa TLSX và người sử dụng TLSX ấy để SX CCVC

NLĐ là một yếu tố quan trọng của LLSX.

Gồm: Sức lao động; Tay nghề; kỹ năng, trình độ…

- Có sẵn trong tự nhiên: đất trồng, quặng kim loại, than…

-Trải qua tác động của lao động: sợi để dệt vải,

sắt thép để chế tạo máy…

Quan hệ

TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘI

BÀI 8 Tiết 2 GIÁO DỤC CCÂNG DÂN 10

Nhưng tại sao lực lượng sản xuất luôn phát triển không ngừng?

-Công cụ lao động: không ngừng được cải tiến, ngày càng tinh vi, hiện đại

 Sự tiến bộ của công cụ sản xuất trong ngành dệt:

- Sức khỏe, trí tuệ, trình độ tay nghề của người lao động ngày càng được nâng cao.

- Quan hệ sản xuất

• Khi khẳng định nhà máy, hầm mỏ này là của anh A tức là

đang nói đến mặt nào trong quan hệ sản xuất?

• Nếu nhà máy của anh A thì ai là người quản lý, điều hành nhà máy đó? Hay là ai tổ chức quản lý? Ở đây chúng ta đang nói đến mặt nào trong quan hệ sản xuất?

• Anh A là người sở hữu, người quản lý nhà máy còn anh B là người làm thuê cho anh A Lợi nhuận sản phẩm do nhà máy

đó tạo ra được chia đều cho cả anh A và anh B không? Vì sao?

Ở đây chúng ta đang nhắc tới mặt nào trong quan hệ sản xuất?

Quan hệ sản xuất

Quan

hệ

sở hữu

về TLSX

Quan

hệ trong

tổ chức

và quản

lí sx

Quan hệ trong phân phối sản phẩm

QHSX là quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất, bao gồm các quan hệ sở hữu, quản lí và phân phối -Quan hệ sản

xuất

TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘI

BÀI 8 Tiết 2 GIÁO DỤC CCÂNG DÂN 10

Theo em, trong các yếu tố của QHSX, yếu tố nào giữ vai trò quyết định đối với các quan hệ khác? Vì sao?

Quan hệ sở hữu về TLSX giữ vai trò quyết định đối với các quan hệ khác Vì:

Tương ứng với 1 hình thức sở hữu có 1 kiểu quan hệ trong quản lí sản xuất, phân phối sản phẩm Khi quan hệ sở hữu thay đổi thì kiểu quản lí sản xuất, phân phối sản phẩm cũng thay đổi

Không có tình trạng người bóc lột người

CHNL

Tư hữu

về TLSX

Sản phẩm thuộc về chủ nô

Tình trạng người bóc lột người

Phương thức sản xuất

Quan hệ sản xuất Lực lượng sản xuất

Đối tượng lao động

Quan

hệ

sở hữu

về TLSX

Quan

hệ trong

tổ chức

và quản

lí sx

Quan hệ trong phân phối sản phẩm

LLSX bao gồm 2 yếu tố:

Người lao động và Tư liệu SX

® đây chính là sự thống nhất giữa TLSX và người sử dụng TLSX ấy để SX CCVC

NLĐ là một yếu tố quan trọng của LLSX.

Gồm: Sức lao động; Tay nghề; kỹ năng, trình độ…

TLSX gồm 2 yếu tố: TLLĐ và ĐTLĐ TLLĐ gồm:

-Công cụ lao động: cày, cuốc, máy móc…

-Hệ thống bình chứa của SX: ống, thùng, hộp…

-Kết cấu hạ tầng của SX: đường xá, bến cảng, sân bay…

ĐTLĐ gồm 2 loại:

- Có sẵn trong tự nhiên: đất trồng, quặng kim loại, than…

-Trải qua tác động của lao động: sợi để dệt vải,

sắt thép để chế tạo máy…

QHSX là quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất, bao gồm các quan hệ sở hữu, quản lí và phân phối.

Quan hệ

 Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

BÀI 8 Tiết 2 GIÁO DỤC CCÂNG DÂN 10

TỒN TẠI XÃ HỘI VÀ Ý THỨC XÃ HỘI

1 Tồn tại xã hội

c Phương thức sản xuất

- Mâu thuẫn xảy ra khi LLSX phát triển và QHSX cũ khơng cịn phù hợp với nĩ nữa

=> Giải quyết mâu thuẫn là chấm dứt PTSX lỗi thời và thay thế bằng PTSX mới

 Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất được

ví như một đứa trẻ đang lớn dần

và quan hệ sản xuất như một

chiếc áo luôn thay đổi cho vừa

với vóc dáng của đứa trẻ.

• Theo em

• trong một PTSX, LLSX hay QHSX sẽ biến

đổi thường xuyên và phát triển nhanh hơn?

Lực lượng sản xuất giữ vai trò quyết định nhất vì: xét đến cùng sự phát triển của phương thức sản xuất là do sự phát triển của lực lượng sản xuất thúc đẩy

• Theo em giữa lực lượng sản xuất và

quan hệ sản xuất yếu tố nào giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển của phương thức sản xuất?Vì

sao?

có XH VN

Dân số Điều kiện tất yếu, thường xuyên đến sự phát triển xã hộiCó ảnh hưởng to lớn

Dân trí cao, tốc độ gia tăng dân số hợp lí thì xh phát triển (ngược lại)

PTSX Quyết định bản chất một chế độ xã hội PTSX tiến bộ thì chế độ xã hội tiến bộ (ngược

lại)

PTSX TBCN tiến bộ hơn PTSX CHLN, PTSX PK,…

Câu 1: C Mác viết: “Cái cối xay quay bằng tay đưa lại xã hội

có lãnh chúa phong kiến, cái cối xay chạy bằng hơi nước đưa lại xã hội có nhà tư bản công nghiệp”.

Luận điểm này nhấn mạnh vai trò của yếu tố :

 Xem trước phần tiếp theo bài 8 :