Đề cương môn học Thông tin y tế

Môn học “Thông tin y tế” trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về thông tin y tế, các hoạt động thông tin y tế. Nội dung chính bao gồm: Tổng quan về thông tin y tế: khái niệm, các thuật ngữ chuyên ngành y, nhóm người dùng tin. Hệ thống thông tin y tế của Việt Nam và thế giới… Giới thiệu những sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế hiện nay trên thế giới và Việt nam – cách thức khai thác các sản phẩm và dịch vụ này. Các công cụ hỗ trợ xử lý, tổ chức và tìm kiếm thông tin y tế. Giới thiệu về công nghệ y học từ xa.

Trang 1

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG: Thông tin y tế

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Thông tin - Thư viện Bộ môn: Thông tin - Tư liệu

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên 1:

Họ và tên: Nguyễn Trung Thành

Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ

Địa điểm làm việc: Phòng Thông tin Khoa học Công nghệ và Môi

trường – Học viện Quân y - Hà Đông - Hà Tây Địa chỉ liên hệ: Nhà riêng: Số nhà 34 ngõ 102 phố Hoàng Đạo

Thành – Thanh Xuân – Hà Nội Điện thoại: 098.3391277

Email: thuvienquany@yahoo.com

Các hướng nghiên cứu chính: Thông tin Y tế, Hệ thống Thông tin – Thư viện trong lực lượng vũ trang

1.2 Giảng viên 2:

Họ và tên: Nguyễn Tuấn Khoa

Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ, Nghiên cứu viên

Địa điểm làm việc: Viện Thông tin Thư viện Y học Trung ương

Địa chỉ liên hệ: 13-15 Lê Thánh Tông, Hà Nội

Điện thoại:

Email:

Các hướng nghiên cứu chính: Thông tin KHCN, Thông tin chuyên biệt: Thông tin Y học

2 Thông tin chung về môn học

Tên môn học: Thông tin y tế

Mã môn học:

Số tín chỉ: 2 tín chỉ

Môn học: Tự chọn

Đối tượng học: Môn học được giảng dạy cho sinh viên năm thứ 3

Các môn học tiên quyết: Thông tin học đại cương

Các môn học kế tiếp: không có

Yêu cầu về trang thiết bị

- Phòng học giảng lý thuyết và thảo luận nhóm

- Máy chiếu projecter, máy tính, bảng, phấn

Giờ tín chỉ đối với các họat động

- Lý thuyết: 21

- Làm bài tập trên lớp: 02

- Thảo luận: 03

- Thực hành, thực tập: 0

Trang 2

- Tự học: 04

Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học:

Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện

Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903

3 Mục tiêu môn học

Môn “Thông tin y tế “ nhằm trang bị cho sinh viên ngành thông tin – thư viện

các hoạt động thông tin trong lĩnh vực y tế cụ thể:

Về kiến thức:

Nắm được khái niệm, nội dung, đối tượng nghiên cứu của môn học thông tin y tế

Hiểu được các thuật ngữ chuyên ngành y tế

Biết được những nhóm người dùng tin và nhu cầu của họ trong hoạt động thông tin y tế

Nắm được cách thức tổ chức hệ thống thông tin y tế của Việt Nam và trên thế giới

Hiểu được cấu trúc tổ chức của các công cụ hỗ trợ xử lý, tổ chức và tìm kiếm thông tin như: bộ từ khóa y học, đề mục chủ đề y học

Biết được các sản phẩm và dịch vụ thông tin tế hiện nay trên thế giới và Việt Nam

Hiểu được công nghệ y học từ xa

Về kỹ năng:

Xây dựng được các sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế

Triển khai các sản phẩm và dịch vụ thông tin tại một đơn vị y tế

Biết cách khai thác sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế

Biết cách sử dụng các công cụ hỗ trợ xử lý và tìm kiếm thông tin y tế

Về thái độ, chuyên cần:

Yêu thích môn học để từ đó yêu thích hoạt động thông tin trong lĩnh vực

y tế

Nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động thông tin y tế trong lĩnh vực chăm sóc và bảo vệ sức khỏe

Nâng cao tinh thần trách nhiệm, không ngừng trau dồi trình độ chuyên môn và hiểu biết về y tế nhằm đáp ứng yêu cầu thu thập, xử lý thông tin phục vụ nhu cầu người dùng tin

Thường xuyên cập nhật các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế mới để tư vấn cho người dùng tin

Mục tiêu chi tiết cho từng nội dung của môn học:

Mục tiêu

Trang 3

Chương 1:

Những vấn đề

chung về

Thông tin y tế

- Trình bày khái niệm thông tin y tế

và các thuật ngữ chuyên ngành y tế

- Nêu được các thuộc tính và đặc trưng của thông tin

y tế

- Nêu được nội dung của thông tin

y tế

- Nắm được các nhóm người dùng tin và nhu cầu thông tin của họ

- Biết được các tiêu chí để phân loại thông tin y tế

- Phân tích được nhu cầu thông tin của từng nhóm người dùng tin

- Chỉ ra các nét đặc thù của hoạt động thông tin y

tế

- Có thể phân

loại thông tin y

tế

- Đánh giá tầm quan trọng của hoạt động thông tin y tế trong đời sống con người

Chương 2:

Hệ thống

thông tin y tế

thế giới

- Mô tả khái quát

về tổ chức y tế thế giới - WHO

- Nắm được mô hình tổ chức hệ thống thông tin của một số quốc gia:

Mỹ, Anh, Úc, Cu

Ba

- Phân tích hoạt động hỗ trợ thông tin y tế của WHO

- So sánh mô hình tổ chức hệ thống thông tin ở một số quốc gia

trên thế giới

- Đánh giá vai trò điều tiết thông tin của

mạng lưới y tế toàn cầu

Chương 3:

Tổng quan về

hệ thống

Việt Nam

- Trình bày tổng quan hệ thống thông tin y tế Việt Nam

- Nắm được các tiêu chí để phân loại hệ thống thông tin y tế dân sự và quân sự

- Mô tả và vẽ sơ đồ

cơ cấu tổ chức hệ thống thông tin y tế

từ trung ương đến địa phương

- Mô tả được các thành phần của hệ

- Chỉ ra mối liên

hệ tương tác giữa hệ thống thông tin y tế dân sự và quân

sự

- Phân biệt hệ thống thông tin y

tế dân sự và quân sự

- So sánh hoạt động thông tin y

tế dân sự và quân sự

- Phân biệt hệ thống tổ chức y

- Đánh giá vai trò của hệ thống thông tin trong hoạt động quản

lý

- Đánh giá hoạt động trao đổi thông tin giữa các cơ sở đào tạo

y tế

Trang 4

thống thông tin quản lý y tế

- Nắm được những nội dung chính nhằm củng cố và phát triển toàn diện

hệ thống thông tin quản lý

- Nắm được mối quan hệ giữa các

cơ sở đào tạo y tế tại Việt Nam

tế nhà nước và tư nhân

Chương 4:

phẩm và dịch

vụ thông tin y

tế

- Mô tả cơ sở dữ liệu Medline và cách thức tìm tin trong cơ sở dữ liệu này

- Mô tả cơ sở dữ liệu PubMed và cách thức tìm tin trong cơ sở dữ liệu này

- Mô tả trang thông tin y dược Việt Nam và cách khai thác thông tin tại trang web này

- Biết được các họat động cung cấp thông tin y tế cho

cộng đồng

- Đánh giá vai trò của các sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế trong công tác nghiên cứu và điều trị

- Đánh giá, nhận xét cơ sở dữ liệu Medline,

PubMed, trang thông tin y dược Việt Nam

- Đánh giá vai trò của hoạt động cung cấp thông tin y tế cho cộng đồng

- Đề xuất một số cải tiến cho họat động cung cấp thông tin y tế cho cộng đồng

- Xây dựng được một số sản phẩm

và dịch vụ thông tin y tế

Chương 5:

Các công cụ

hỗ trợ xử lý,

tổ chức và

tìm kiếm

- Mô tả Bảng phân loại quốc tế về bệnh tật

- Mô tả bộ từ khoá

y học

- Mô tả bảng đề mục chủ đề y học

- Phân tích vai trò của các công

cụ hỗ trợ xử lý,

tổ chức và tìm kiếm thông tin y

tế

- Đánh giá hiệu quả của các công

cụ trong hoạt động tổ chức và tìm kiếm thông tin

- Đề xuất giải pháp ứng dụng các công cụ trong xử lý, tổ chức và tìm kiếm

thông tin

Chương 6: - Trình bày tổng - Đánh giá hệ - Đề xuất mô

Trang 5

Y học từ xa –

TeleMedicine

quan về y học từ

xa

- Giới thiệu các chuẩn ứng dụng trong y học từ xa

- Nêu định hướng phát triển y học từ

xa tại Việt Nam

thống y học từ

xa

- Phân tích tính thiết yếu của việc ứng dụng công nghệ y học

từ xa

hình ứng dụng y học từ xa tại Việt nam

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học “Thông tin y tế” trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản

về thông tin y tế, các hoạt động thông tin y tế Nội dung chính bao gồm: Tổng quan về thông tin y tế: khái niệm, các thuật ngữ chuyên ngành y, nhóm người dùng tin Hệ thống thông tin y tế của Việt Nam và thế giới… Giới thiệu những sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế hiện nay trên thế giới và Việt nam – cách thức khai thác các sản phẩm và dịch vụ này Các công cụ hỗ trợ xử lý, tổ chức và tìm kiếm thông tin y tế Giới thiệu về công nghệ y học từ xa

5 Nội dung chi tiết môn học

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THÔNG TIN Y TẾ

1.1 Khái niệm về thông tin y tế và một số thuật ngữ chuyên ngành Y

1.1.1 Khái niệm về thông tin y tế

1.1.2 Một số thuật ngữ chuyên ngành y tế

1.2 Các thuộc tính và nội dung của thông tin y tế

1.2.1 Các thuộc tính

1.2.2 Nội dung thông tin y tế

1.3 Người dùng tin và nhu cầu tin

1.3.1 Bác sỹ, kỹ thuật viên, y tá (Nhóm điều trị)

1.3.2 Bệnh nhân (Nhóm được điều trị)

1.3.3 Nhóm nghiên cứu (Sinh viên, học viên, giảng viên và các nhà khoa học)

1.3.4 Nhà quản lý

1.3.5 Người dùng tin đại chúng

1.4 Phân loại thông tin y tế

1.4.1 Những căn cứ để phân loại thông tin y tế

1.4.2 Nhóm thông tin y tế

CHƯƠNG 2 HỆ THỐNG THÔNG TIN Y TẾ THẾ GIỚI

2.1 Tổ chức y tế thế giới - WHO

2.1.1 Giới thiệu tổng quan về WHO

2.1.2 Các họat động cơ bản của WHO

2.1.3 Họat động hỗ trợ thông tin y tế toàn cầu của WHO

2.2 Hệ thống thông tin y tế ở một số quốc gia trên thế giới

2.2.1 Hệ thống thông tin y tế của Mỹ

Trang 6

2.2.2 Hệ thống thông tin y tế của Anh

2.2.3 Hệ thống thông tin y tế của Úc

2.2.4 Hệ thống thông tin y tế của Cuba

CHƯƠNG 3 TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN Y TẾ VIỆT NAM

3.1 Hệ thống tổ chức y tế Việt Nam

3.1.1 Hệ thống y tế dân sự

3.1.2 Hệ thống y học quân sự

3.2 Hệ thống thông tin quản lý y tế

3.2.1 Hệ thống thông tin y tế

3.2.2 Những nội dung chính nhằm củng cố và phát triển toàn diện hệ thống thông tin quản lý – HMIS

3.3 Hoạt động trao đổi thông tin giữa các cơ sở đào tạo y tế

CHƯƠNG 4 CÁC SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN Y TẾ

4.1 Cơ sở dữ liệu Medline

4.1.1 Giới thiệu về Medline

4.1.2 Cách thức tìm kiếm thông tin

4.2 Cơ sở dữ liệu PubMed

4.2.1 Giới thiệu về PubMed

4.3 Website CIMSI – Trang thông tin y dược Việt Nam

4.3.1 Giới thiệu về CIMSI

4.4 Hệ thống thông tin hỗ trợ ra các quyết định lâm sàng

4.4.1 Chức năng và vai trò

4.4.2 Đặc điểm hệ thống

4.5 Các họat động cung cấp thông tin y tế cho cộng đồng

CHƯƠNG 5 CÁC CÔNG CỤ HỖ TRỢ XỬ LÝ, TỔ CHỨC VÀ TÌM KIẾM THÔNG TIN Y TẾ

5.1 Bảng phân loại quốc tế về bệnh tật

5.1.1 Lịch sử ra đời của bảng phân loại quốc tế về bệnh tật

5.1.2 Cấu trúc của bảng phân loại quốc tế về bệnh tật

5.1.3 Phương pháp sử dụng bảng phân loại quốc tế về bệnh tật

5.2 Bộ từ khoá y học

5.2.1 Lịch sử ra đời của bộ từ khóa

5.2.2 Cấu trúc bộ từ khóa

5.2.3 Phương pháp sử dụng bộ từ khóa

5.3 Bảng đề mục chủ đề y học (Medical Subject Headings - MeSH)

5.3.1 Lịch sử ra đời của bảng đề mục chủ đề

5.3.2 Cấu trúc của bảng đề mục chủ đề

5.3.3 Phương pháp sử dụng bảng đề mục chủ đề

CHƯƠNG 6 Y HỌC TỪ XA - TELEMEDICINE

Trang 7

6.1 Tổng quan về y học từ xa

6.1.1 Khái niệm về y học từ xa

6.1.2 Lịch sử phát triển

6.1.3 Đặc trưng và vai trò của công nghệ y học từ xa

6.1.4 Hệ thống y học từ xa trên thế giới

6.2 Các chuẩn ứng dụng trong Y học từ xa

6.3 Định hướng phát triển y học từ xa tại Việt Nam

6.3.1 Tổ chức mạng HIS tại các bệnh viện

6.3.2 Nghiên cứu ứng dụng y học từ xa

6.3.3 Tăng cường năng lực đường truyền và xây dựng hoặc nhập một

số phần mềm phục vụ lưu trữ, xử lý và truyền thông tin

6.3.4 Khai thác các dịch vụ Internet và Web cho y học từ xa

6.3.5 Nghiên cứu xây dựng mạng chăm sóc sức khỏe từ xa

6.3.6 Khai thác các dự án và cơ hội nghiên cứu thử nghiệm hệ thống truyền hình trực tiếp DBS

6 Học liệu

6.1 Tài liệu đọc bắt buộc

1 Bài giảng Thông tin y tế của giảng viên

2 Bộ Y tế Tổ chức, quản lý y tế và chính sách y tế - H :Y học,

2006.-391 tr

3 Đoàn Phan Tân Thông tin học.-H :ĐHQGHN, 2001.-337 tr

6.2 Tài liệu đọc thêm

Tài liệu tiếng Việt:

4 Bộ Y tế Quản lý y tế.-H.: Y học, 2001.-225 tr

5 Lê Hùng Lâm Lịch sử y học và y học quân sự/ Lê Hùng Lâm, Nguyễn Tụ.-H.: Học viện Quân y,1992.-314 tr

6 Nguyễn Duy Dũng Đổi mới hệ thống thông tin thư viện y học – Bộ

Y tế Luận văn cao học 1997

7 Nguyễn Thị Cẩm Nhung Nghiên cứu việc tổ chức và khai thác nguồn lực thông tin ở Trung tâm thông tin thư viện Trường Đại học Y

Hà Nội Luận văn cao học 2003

8 Nguyễn Thị Hồng Nhung Tăng cường hoạt động thông tin thư viện

ở Trường đại học Y Hải phòng Luận văn cao học 2004

9 Nguyễn Trung Thành Phát triển nguồn lực thông tin tại thư viện Học viện Quân y Luận văn cao học 2005

10 Trương Việt Dũng Bài giảng quản lý và chính sách y tế /Trương Việt Dũng, Nguyễn Duy Luật.-H.: Y học, 2002.-318 tr

Tài liệu tiếng Anh:

11 Hovenga E Health Informatics: An Overview/ E.Hovenga, M.Kidd, B.Cesnik.- Australia: Churchill Livingstone, 1996.- 238 p

Tài liệu điện tử:

Trang 8

12 http://www.who.int/

13 http://medlineplus.gov/

14 http://www.pubmedcentral.nih.gov/

15 http://www.cimsi.org.vn

16 http://www.nlm.nih.gov/mesh/

17 http://en.wikipedia.org/wiki/Telemedicine

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Nội dung/Tuần

Hình thức tổ chức dạy môn học

Tổng

Lên lớp Thực

hành

Tự học

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận

Nội dung 1, tuần 1: Những vấn

Nội dung 2, tuần 2: Hệ thống

Nội dung 3, tuần 3: Tổng quan

về hệ thống thông tin y tế Việt

Nam

Nội dung 3, tuần 4: Tổng quan

về hệ thống thông tin y tế Việt

Nam (tiếp theo)

Nội dung 4, tuần 5: Các sản

phẩm và dịch vụ thông tin y tế

(tiếp theo)

phẩm và dịch vụ thông tin Y tế

(tiếp theo)

Nội dung 5, tuần 8: Các công cụ

hỗ trợ xử lý, tổ chức và tìm kiếm

thông tin y tế

Nội dung 5, tuần 9: Các công cụ

hỗ trợ xử lý, tổ chức và tìm kiếm

Nội dung 6, tuần 11: Y học từ

Nội dung 6, tuần 12: Y học từ

Trang 9

Tuần 13: Nghiên cứu theo

Tuần 14: Thảo luận về: “Vai trò

của thông tin y tế trong công tác

chăm sóc và bảo vệ sức khỏe

cộng đồng”

Tuần 15: Ôn tập và giải đáp

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Nội dung 1, tuần 1: Những vấn đề chung về Thông tin y tế

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Giới thiệu chung về

môn học: lịch trình học tập, các yêu cầu môn học

- Các khái niệm, thuộc tính, nội dung của thông tin y tế

- Người dùng tin và nhu cầu tin

- Phân loại thông tin y tế

- Đọc bài giảng của giảng viên chương 1

- Tài liệu số 4

từ trang 147 đến trang 153

- Tài liệu số 2

từ trang 160 đến trang 163

và trang 255

Nội dung 2, tuần 2: Hệ thống thông tin y tế thế giới

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

viên chuẩn bị Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Giới thiệu tổ chức Y tế

thế giới

- Giới thiệu một số hệ thống thông tin y tế trên thế giới

- Đọc tài liệu

số 12

- Tài liệu số

11 Chương 1

Trang 10

Trang 1 đến trang 4

Nội dung 3, tuần 3: Tổng quan về hệ thống thông tin y tế Việt Nam

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa

điểm

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Hệ thống tổ chức y tế

Việt Nam

- Tài liệu số

4, từ trang 56 đến 68

- Tài liệu số

10, từ trang

19 đến 31

- Tài liệu số 5 trang 153

Nội dung 3, tuần 4: Tổng quan về hệ thống thông tin y tế Việt Nam (tiếp theo)

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa

điểm

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Hệ thống thông tin quản

lý y tế

- Hoạt động trao đổi

thông tin giữa các cơ sở đào tạo y tế

- Tài liệu số

10 từ trang

167 đến trang

175

Nội dung 4, tuần 5: Các sản phẩm và dịch vụ thông tin y tế

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa

điểm

viên chuẩn bị Ghi chú

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	273,47 KB