văn hoá, kinh tế, chính trị của đất nước nhật bản

Những nét văn hóacầu kì, phức tạp nhưng rất sang trọng, thanh tao… Không những thế, Nhật Bản là một xứ sở có phong cảnh được coi là một trong nhữngnơi đẹp nhất thế giới, được đánh giá là

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

DANH SÁCH THÀNH VIÊN 5

LỜI NÓI ĐẦU 6

1 Văn hóa – xã hội: 7

1.1 Văn hóa: 7

1.1.1 Biểu tượng Nhật Bản: 7

1.1.1.1 Hoa anh đào ( Sakura zensen): 7

1.1.1.2 Núi Phú Sĩ (Fujisan) 8

1.1.1.3 Kimono 8

1.1.1.4 Yukata 9

1.1.1.5 Những Nàng Geisha Nhật bản: 9

1.1.2 Phong tục tập quán ở Nhật: 10

1.1.2.1 Lễ hội (Matsuri) và những ngày lễ hàng năm: 10

1.1.2.2 Phong tục đón mừng Năm Mới ở Nhật Bản: 10

1.1.2.3 Lễ Bon (Urabon, Obon): 10

1.1.2.4 Đám cưới ở Nhật: 11

1.1.2.5 Lễ Hội Búp Bê Hina Matsuri: 11

1.1.2.6 Omizu Tori, Nghi Lễ Lấy Nước Nổi Tiếng Của Người Nhật: 12

1.1.2.7 Koinobori - cờ cá chép: 12

1.1.2.8 Bùa hộ mệnh ở nhật: 13

1.1.3.Tôn giáo: 13

1.1.4 Nghệ thuật ở Nhật 13

1.1.4.1 Ẩm Thực Nhật Bản 13

1.1.4.2 Trà Đạo 13

1.1.4.3 Sushi 14

1.1.4.4 Nghệ thuật truyền thống Nhật Bản: 15

1.1.4.4.1 Ikebana - Nét Đặc Sắc Của Văn Hóa Nhật 15

1.1.4.4.2 Manga: 15

1.1.4.4.3 Nghệ Thuật Gấp Giấy Origami: 16

1.1.4.4.4 Bunraku - Nghệ Thuật Kịch Rối Độc Đáo: 17

1.1.4.4.5 Geisha: 18

1.1.4.4.6 Âm Nhạc: 18

1.1.4.4.7 Yosakoi – sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại: 18

1.1.5.Thế Giới Võ Thuật Nhật Bản : 18

1.1.5.1 Sumo: 18

1.1.5.2 Kendo (Kiếm Đạo) 18

1.1.5.3 Judo (Nhu Đạo) 19

1.1.5.4 Shorinji Kempo (Thiếu Lâm Nhật Bản) 19

1.1.5.5 Aikido (Hiệp Khí Đạo) 19

1.1.5.6 Karate (Không Thủ Đạo) 19

1.1.5.7 Naginata (Múa Kích) 19

1.1.6 Di sản văn hóa UNESCO: 19

1.1.7 Phong cách ăn uống của người Nhật 20

1.1.7.1 Phong cách ăn uống điển hình của người Nhật hiện nay: 20

1.1.7.2 Cách cầm đũa của người Nhật: 20

1.1.8.Văn hóa giao tiếp của người Nhật: 20

1.2 Xã hội: 21

1.2.1 Dân số: 21

1.2.2 Gia đình: 22

1.2.3 Mức sống: 22

1.2.4.Giáo dục: 22

1.2.5 Y tế và bảo hiểm xã hội: 23

1.2.6 Tính hiếu kỳ và nhạy cảm với văn hóa nước ngoài: 23

1.2.7 Ý thức tập thể: 23

1.2.8 Tôn trọng thứ bậc và địa vị: 23

1.2.9 Óc thẩm mỹ: 24

1.3 Vài nét cần lưu ý khi kinh doanh với người Nhật 24

1.3.1 Văn hóa đàm phán với Nhật Bản: 24

1.3.2 Văn hóa tặng quà: 26

1.3.3 Chế độ tuyển dụng và đào tạo con người: 27

2 Kinh tế Nhật Bản 31

2.1 Lịch sử kinh tế Nhật Bản 31

2.1.1.Trước 1945 31

2.1.1.1 Thời kì Tokugawa (1603 – 1868) 31

2.1.1.2 Thời kì công nghiệp hóa ( 1868 – 1945 ) 31

2.1.1.2.1 Thời kỳ 1870-1890 31

2.1.1.2.2 Thời kỳ 1900-1919 32

2.1.1.2.3.Thời kỳ 1920-1937 32

2.1.2 Từ năm 1945 đến nay 33

2.1.2.1 Kỷ nguyên tăng trưởng nhanh 33

2.1.2.2 Thời kì chuyển đổi 34

2.1.2.3 Thời kì bong bóng kinh tế 34

2.1.2.4 Trì trệ kinh tế kéo dài 35

2.2 Điểm yếu và điểm mạnh ảnh hưởng đến xuất-nhập khẩu Nhật Bản 36

2.2.1 Điểm yếu và điểm mạnh 36

2.2.1.1 Điểm yếu 36

2.2.1.2 Điểm mạnh 36

2.2.2 Xu hướng xuất – nhập khẩu của Nhật Bản của Nhật Bản trong những năm gần đây 37

2.2.2.1 Xu hướng xuất nhập khẩu của Nhật Bản theo khu vực 38

2.2.2.2 Xu hướng xuất nhập khẩu theo chủng loại hàng hoá 40

2.2.2.3 Xu hướng xuất – nhập khẩu thay đổi do thảm họa kép 42

2.3 Liên hệ thực tiễn: 43

2.3.1 Mối quan hệ tay ba Mỹ - Tây Âu – Nhật 43

2.3.2 Kinh tế Nhật Bản trước và sau thảm họa kép 45

2.3.2.1.Tác động đến hàng hóa 45

2.3.2.1.1 Thị trường năng lượng: 45

2.3.2.1.2 Thị trường nông sản: 45

2.3.2.1.3 Thị trường kim loại cơ bản: 45

2.3.2.1.4 Thị trường kim loại quý: 45

2.3.2.1.5 Tác động đến các ngành công nghiệp chính 45

2.3.2.2 Sự biến động tỷ giá USD/JPY sau thảm họa 11.3 tại Nhật Bản 46

2.3.2.2.1 Đồng yên tăng giá sau thảm họa 11.3 46

2.3.2.2.2 Nguyên nhân đồng Yên tăng giá 46

2.3.4 Nhật Bản “lần đầu” mua trái phiếu Trung Quốc 47

2.3.4.1 Thực trạng 47

2.3.4.2 Phân tích nguyên nhân Nhật Bản mua trái phiếu Trung Quốc 48

3 Các tổ chức kinh tế mà Nhật Bản tham gia 49

3.1 Các mối quan hệ song phương của Nhật Bản 49

3.2 Các mối quan hệ đa phương của Nhật Bản 49

3.3 Tổ chức APEC 50

3.3.1 Sơ lược về tổ chức APEC 50

3.2.1 Tầm quan trọng của APEC đối với Nhật Bản 51

3.2.2 Nỗ lực của Chính phủ Nhật Bản liên quan đến APEC 52

LỜI NÓI ĐẦU

Có lẽ khi nhắc đến Nhật Bản, chắc hẵn bất kì ai trong lòng mỗi người chúng ta ai cũngphải thể hiện một nổi niềm kính nể Nghèo tài nguyên, đồi núi chiếm 73% diện tích, núi lửa,động đất triền miên,… không những thế, sau chiến tranh thế chiến thứ hai, đất nước bị tàn phánghiêm trọng thế mà vượt qua những bất lợi về tự nhiên, Nhật Bản đã vươn lên mãnh mẽtrở thành một trong những quốc gia hang đầu thế giới

Tạo hóa không ban cho đất nước Nhật Bản sự ưu ái về tự nhiên nhưng Người đã bancho Nhật Bản một sức mạnh đáng quý về con người Vực dậy sau chiến tranh, đến nay, NhậtBản là quốc gia dẫn đầu thế giới về khoa học và công nghệ Được đánh giá là một cường quốckinh tế, Nhật Bản là quốc gia có nền kinh tế lớn thứ ba toàn cầu tính theo tổng sản phẩm nộiđịa cũng như thứ ba theo sức mua tương đương chỉ sau Hoa Kỳ và Cộng hòa Nhân dân TrungHoa; và là đất nước đứng thứ 5 trên thế giới trong lĩnh vực đầu tư cho quốc phòng; xếp thứ 4thế giới về xuất khẩu và đứng thứ 6 thế giới về nhập khẩu

Con người Nhật Bản, tinh thần Nhật Bản là một nét đẹp rạng ngời mà bất kì một quốcgia nào cũng ngưỡng mộ, qua thảm họa kép động đất-sóng thần, một lần nữa Nhật Bản đã choThế giới thấy: Đất nước Nhật Bản – với tinh thần ấy, con người ấy có thể vượt qua tất cả-Đấtnước của tinh thần võ sĩ đạo, đất nước của hoa anh đào Thanh tao và mạnh mẽ!

Với niềm khao khát muốn tìm hiểu và học hỏi về những bí quyết đã đưa con người vàđất nước Nhật Bản lên tàng cao mới, nhóm chúng em đã quyết định chọn đất nước Nhật Bảnlàm đề tài tiểu luận Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã rất cố gắng nhưng cũng khó tránhsai sót, chúng em rất mong nhận được sự thông cảm và những ý kiến đóng góp của cô để bàitiểu luận này được hoàn thiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Nhóm sinh viên thực hiện

Nhật Bản là một quốc gia hải đảo hình vòng cung, có diện tích tổng cộng là 379.954

km2 nằm soải theo bên sườn phía đông lục địa châu Á Nước Nhật có 4 đảo lớn theo thứ tự từBắc xuống Nam là Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu cùng hàng ngàn đảo nhỏ xungquanh Nhật Bản là quốc gia có dân số đứng thứ 10 Thế giới với ước tính khoảng 128 triệungười Vùng thủ đô Tokyo, bao gồm thủ đô Tokyo và một vài tỉnh xung quanh là vùng đô thịlớn nhất Thế giới với khoảng 30 triệu người sinh sống Nhật Bản là quốc gia dẫn đầu thế giới

về khoa học và công nghệ Được đánh giá là một cường quốc kinh tế, Nhật Bản là quốc gia cónền kinh tế lớn thứ ba toàn cầu tính theo tổng sản phẩm nội địa cũng như thứ ba theo sức muatương đương chỉ sau Hoa Kỳ và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Bên cạnh đó, Nhật Bản còn

là một quốc gia có nền văn hóa đặc sắc bậc nhất Thế giới

1 Văn hóa – xã hội:

Nghĩ đến Nhật Bản là nhớ đến muôn vàn điều lý thú và kì diệu Không một nước nàotrên Thế giới lại có một nền văn hóa ảnh hưởng sâu rộng như Nhật Bản Những nét văn hóacầu kì, phức tạp nhưng rất sang trọng, thanh tao…

Không những thế, Nhật Bản là một xứ sở có phong cảnh được coi là một trong nhữngnơi đẹp nhất thế giới, được đánh giá là 1 trong 10 đất nước tuyệt vời nhất trên thế giới (năm2010) và cũng là đại diện Châu Á duy nhất có mặt trong danh sách này với bốn mùa thay đổi

rõ rệt: mùa xuân với hoa anh đào nở dần từ nam lên bắc, mùa hè cây cối xanh mướt, mùa thu

lá phong (momiji) đỏ thắm từ bắc xuống nam, mùa đông tuyết trắng tinh khôi

1.1 Văn hóa:

1.1.1 Biểu tượng Nhật Bản:

1.1.1.1 Hoa anh đào ( Sakura zensen):

Hoa anh đào là Quốc hoa của Nhật Bản

tượng trưng cho sắc đẹp, sự mong manh và trong

trắng, là loại hoa “thoắt nở thoắt tàn” nên được

các Samurai yêu thích từ ngàn xưa, vì nó tượng

trưng cho "con đường chết" của người võ sĩ (sống

và chết như hoa anh đào) Trong mùa hoa anh đào

nở, nước Nhật như được bao phủ trong một đám

mây hoa và những cánh hoa rơi rụng lả tả trong

gió như một trận mưa hoa vừa kiêu hãnh vừa bi tráng Có truyền thuyết cho rằng "sakura" làcách gọi lái từ "sakuya", trích từ tên của nữ thần Konohana-Sakuya-hime - một vị thần đượcnhắc đến trong cuốn lịch sử “Cổ sự ký” (Kojiki) của Nhật Theo truyền thuyết, nữ thần nàychính là người đầu tiên gieo hạt giống cây hoa anh đào trên núi Phú Sĩ nên được coi là nữ

thần Sakura Nữ thần có sắc đẹp tuyệt vời và loài hoa sakura khi nở cũng mang vẻ đẹp tựanhư sắc đẹp của bà Có lẽ vì thế người ta cho rằng tên Sakura bắt nguồn từ đó Đối với ngườiNhật Bản, hoa anh đào không chỉ tượng trưng cho vẻ đẹp thanh cao mà còn là nỗi buồn về sựngắn ngủi, phù du và tính khiêm nhường, nhẫn nhịn Cây hoa anh đào đem tặng được xemnhư biểu tượng hòa bình của nước Nhật với các nước khác trên thế giới.

Với người dân Nhật Bản, núi Phú Sĩ còn là

“ngọn núi thiêng”, “ngọn núi thần” che chở chonước Nhật, đem đến sự tốt lành, may mắn: thứnhất Fuji, thứ nhì Naka, thứ ba Nasu Có nghĩa là,vào đêm mùng một Tết, may mắn nhất là nhữngngưòi nằm mơ thấy núi Phú Sĩ, thứ nhì là chimưng, thứ ba là cà tím

1.1.1.3 Kimono.

Nói đến đất nước Phù Tang, người ta nghĩ ngay đến xứ sở của hoa anh đào và áoKimono Phụ nữ Nhật Bản vốn nổi tiếng vì sự dịu dàng và khả năng chiều chồng lại càngduyên dáng hơn trong trang phục Kimono truyền thống

Có lẽ trong đời mình, không một phụ nữ Nhật Bản nào lại không sắm cho mình ít nhấtmột bộ Kimono nhưng ít ai biết được rằng bộ trang phục này lại có nguồn gốc từ nước lánggiềng Trung Hoa Hình ảnh các bộ trang phục có hình dạng giống Kimono mà phụ nữ NhậtBản mặc ngày nay đã xuất hiện trong tranh của các họa sĩ Trung Quốc từ những năm đầu củathế kỷ thứ nǎm Các thiếu nữ mặc những bộ quần áo chất liệu mềm, nhẹ thoải mái với váyngắn có độ dài chỉ đến đầu gối đi kèm áo hoặc một jacket dài thay cho cả quần Các phụctrang này cũng gần giống như loại quần áo giới chủ điền Nhật Bản mặc thời đó Người Nhật

đã sử dụng kimono trong vài trăm năm Ngày nay, kimono thường chỉ được sử dụng vào cácdịp lễ tết Phụ nữ Nhật mặc kimono phổ biến hơn nam giới, thường có màu và hoa văn nổibật Phái nam dùng kimono chủ yếu trong lễ cưới và buổi lễ trà đạo, và kimono dành cho namgiới thường không có hoa văn, và màu tối hơn

1.1.1.4 Yukata.

Yukata là một loại trang phục truyền thống Nhật Bản, xuất phát

từ thời Heian Thời đó, khi đi tắm ở các phòng tắm công cộng đông đúc,người ta dung Yukata để che giấu cơ thể Đến thời Azuchi Momoyama,

nó đã chính thức được coi như loại áo để mặc sau khi tắm và lại trởthành loại trang phục được giới bình dân yêu thích ở thơi Edo Yukatathường được may bằng vải cotton

Trong các loại trang phục truyền thống thì nó là loại có cấu trúcđơn giản nhất Khi mặc Yukata thì cần phải đi guôc gỗ Ở các siêu thị,người bán liền Yukata và guốc gôc thành một bộ.)

1.1.1.5 Những Nàng Geisha Nhật bản:

Geisha là nghệ sĩ vừa có tài ca múa nhạc lại vừa có khả năng trò huyện, là một nghệ

thuật giải trí truyền thống của Nhật Bản Geisha khởinguồn là những người giải trí chuyên nghiệp, ban đầu

họ hầu hết là nam giới Geisha sử dụng kỹ năng nghệthuật truyền thống Nhật Bản, trong đó có âm nhạc,múa và kể chuyện "Geisha thành phố" (machigeisha) hoạt động tự do tại các buổi tiệc bên ngoàicác khu phố giải trí, trong khi các "geisha khu phố"(kuruwa geisha) làm giải trí cho khách trong các buổi tiệc trong các khu phố giải trí

Theo truyền thống, geisha bắt đầu được huấn luyện từ khi còn nhỏ Một số cô gái đãđược bán cho các nhà geisha từ khi còn là trẻ con và bắt đầu học nhiều thể loại nghệ thuậttruyền thống gần như ngay lập tức Trong thời thơ ấu, giai đoạn đầu tiên, đôi khi geisha làm

việc với vai trò người hầu gái hay người giúp việc cho các geisha có kinh nghiệm, và tiếptheo, trong giai đoạn huấn luyện là vai trò geisha học việc (maiko) Kiểu đào tạo này cũng tồntại trong các truyền thống khác của Nhật Bản, khi học viên sống trong nhà, bắt đầu với việclàm việc nhà và giúp đỡ người thợ chính, và cuối cùng chính người đó sẽ trở thành một ngườithợ chính.

Hiện nay, những người phụ nữ trẻ muốn được trở thành geisha thường bắt đầu đợt đàotạo sau khi đã hoàn thành trung học cơ sở hay thậm chí trung học phổ thông hoặc đại học,nhiều người bắt đầu nghề nghiệp của họ khi đã ở tuổi trưởng thành

1.1.2 Phong tục tập quán ở Nhật:

Do sống biệt lập với các quốc gia khác tại châu Á trong nhiều thế kỷ cho tới thời kỳ

mở cửa vào năm 1868, vì thế phong tục, tập quán Nhật Bản có rất nhiều nét riêng, đặc sắc

1.1.2.1 Lễ hội (Matsuri) và những ngày lễ hàng năm:

Ở Nhật Bản trong một năm có rất nhiều những ngày diễn ra các sự kiện sinh hoạt vănhoá lễ nghi có tính định kỳ Những ngày này được chia một cách tương đối làm hai loại: Lễhội (Matsuri) và ngày lễ hàngnăm Lễ hội (Matsuri) là cái vốn có của Nhật Bản, bắt nguồn từnhững tín ngưỡng Thần đạo, còn ngày lễ hàng năm (Nenchù gyòji) là khái niệm rộng hơn chỉcác sự kiện văn hoá diễn ra định kỳ theo mùa trong năm, rất nhiều trong số đó là những ngày

lễ có nguồn gốc từ Phật giáo hay từ Trung Quốc

1.1.2.2 Phong tục đón mừng Năm Mới ở Nhật Bản:

Do ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, người Nhật từ lâu đã không đón Tết NguyênĐán theo thời gian âm lịch như Việt Nam, Trung Quốc và một số nước châu Á khác.Tuy nhiên, dù chịu ảnh hưởng của sắc thái văn hóa phương Tây nhưng nền văn hóa Nhật Bảnnói chung và văn hóa lễ hội, văn hóa Tết nói riêng luôn chịu ảnh hưởng sâu sắc của Phật giáovới các triết lý sống khởi nguồn từ các bậc thầy Nho giáo của Trung Quốc như Khổng Tử,Mạnh Tử, Chu Tử

1.1.2.3 Lễ Bon (Urabon, Obon):

Được tổ chức vào tháng Bảy (có vùng lại tổ chứcvào tháng Tám) từ ngày 13 đến 15.Đây là dịp để người Nhật tưởng nhớlinh hồn tổ tiên đã khuất Theo nghi lễ truyền thống,người ta chuẩn bịđón tổ tiên về nhà bằng cách lau chùi nấm mộ, dọn đường đi từ mộ về nhàvàcúng những con ngựa và trâu bằng rơm bện như phương tiện đi lại rồiđốt lửa hay thắp đènlồng từ mộ đến nhà để chỉ lối cho linh hồn tổ tiênvà người thân đã chết biết lối đi về, làm cỗcúng gia tiên tại nhà và cử hành điệu nhảy Bon đặc biệt có tên là odori quanh khu vực cư dân.Bon là một dịp lễ quan trọng trong năm, các thành viên trong gia tộc dù có sống xa nhau baonhiêu thì ngày này cũng cố trở về tụ họp bên nhau để làm lễ cúng tổ tiên ông bà

1.1.2.4 Đám cưới ở Nhật:

Thanh niên của Nhật Bản dù có tân tiến, hiện đại đến mấy vẫn luôn tổ chức lễ cướitheo truyền thống dân tộc Khái niệm về nghi lễ và hôn nhân tại Nhật tuy có một vài thay đổi

để phù hợp nhưng vẫn duy trì những sắc thái cổ truyền

Ở Nhật có hai loại hôn nhân chủ yếu là hôn nhân dàn xếp và hôn nhân lựa chọn

Lễ yuino (lễ hỏi) giúp chính thức hóa quan hệ của hai họ Cả hai gia đình gặp nhau tại bàntiệc, trao đổi quà tặng và ăn mừng chuẩn bị cho lễ cưới sắp tới Thông thường nhà trai sẽ nộptiền và lễ vật tượng trưng cho sự may mắn như kombu (rong biển - tượng trưng cho sự phátđạt của con cháu về sau) Nhà gái sẽ tặng lại một món quà tương đương phân nửa giá trị lễ vật

mà họ nhận.Ngày nay, lễ này càng bị lược bỏ, thay vào đó chàng trai tặng cô gái chiếc nhẫnđính hôn và cô gái tặng lại một món quà

Ngày cưới, người ta thường làm lễ cưới tại một đền Thần đạo để báo cáo cuộc hônnhân với thần thánh (nghi thức Kitô giáo)

1.1.2.5 Lễ Hội Búp Bê Hina Matsuri:

Từ xa xưa, ở Nhật Bản đã có tập quán làm sạch

cơ thể để xua đuổi những điều không may mắn vào

những lúc giao mùa Nguồn gốc của tập quán này bắt

nguồn từ 1 lễ hội tương tự của Trung Quốc cũng bắt đầu

vào tháng 3 Vào ngày này người ta sẽ làm những con

búp bê hình người để gửi những điều rủi ro hay bệnh tật

vào đấy và mang ra sông thả trôi đi

Để cầu phúc và may mắn cho những bé gái trong gia đình, người ta sẽ trang trí Búp bêHina Búp bê Hina là một loại búp bê đặc biệt rất xinh đẹp và là biểu tượng cho vua và hoànghậu cùng những cận thần Búp bê Hina là những vật trang trọng, được truyền từ đời này sangđời khác qua nhiều thế hệ Ngày Hina Matsuri là một trong số rất ít những dịp mà các bé gáiNhật có được những buổi tiệc riêng dành cho chúng Đó là dịp các bé gái có thể mời bạn bèđến nhà cùng thưởng thức những món ăn và bánh kẹo được dâng cho các búp bê Có lúc các

bé cũng tự mình chuẩn bị những món ăn đó Chúng cùng uống rượu ngọt Shirozake, ăn bánhhishi-mochi và các loại kẹo trái cây, xôi đỗ - sekihan, các loại thạch v.v Các món ăn đềuđuợc cho các màu sắc phong phú màu xanh, hồng, trắng và được chế biến từ các loại lá cỏ tốtcho sức khỏe nhằm xua đuổi bệnh tật

Trong ngày này người Nhật thường chưng hoa đào nên Hina Matsuri còn có tên làMomo-no-sekku (Lễ hội hoa đào) Hoa đào tượng trưng cho cuộc hôn nhân hạnh phúc, là biểutượng không thể thiếu trong ngày lễ này Ngoài ra hoa đào còn là biểu tượng cho những đứctính của người phụ nữ: điềm tĩnh, nhẹ nhàng, ôn hòa, quý phái

Ngày nay, mỗi năm đến dịp Hina-matsuri, các gia đình Nhật vẫn giữ truyền thốngtrang trí búp bê Những con búp bê gia truyền được người Nhật trân trọng và các cô dâu khi

về nhà chồng cũng được cho mang theo như một bảo vật hộ mệnh của gia đình

Để đáp ứng nhu cầu của người dân vào dịp lễ hội, các công ty và cơ sở kinh doanh ởNhật Bản sản suất ra rất nhiều bộ búp bê Hina với nhiều kiểu dáng và màu sắc đa dạng, đẹpmắt

1.1.2.6 Omizu Tori, Nghi Lễ Lấy Nước Nổi Tiếng Của Người Nhật:

O-mizu tori là một nghi lễ nổi

tiếng của Nhật Bản diễn ra từ đêm ngày

12 tới rạng sáng 13-3 tại chùa Todaiji

(tỉnh Nara) Theo tên gọi thì o-mizu tori

là tục lấy nước (trong tiếng Nhật “omizu”

là nước, "tori" là lấy)

Đây là một trong những phong tục

trong Shyunigatsue (cũng gọi là Shyunie) - một đại lễ Phật giáo được tổ chức tại Nigatsudoucủa chùa Todaiji với ý nghĩa nhằm xua đuổi hạn hán, dịch bệnh, chiến tranh và cầu mong sựmay mắn cho nhân dân

1.1.2.7 Koinobori - cờ cá chép:

Ngay từ thế kỷ thứ 8, vào ngày này, người Nhật thường gắn những nhành cây cóhương thơm dễ chịu như cây diên vĩ hoặc cây yomogi (giống như ngải cứu ở Việt Nam) lênquần áo hoặc trên mái nhà để xua đuổi tà ma và quỷ thần Vì tên cây diên vĩ trong tiếng Nhậtđồng âm với một thành ngữ biểu thị sự tôn sùng tinh thần thượng võ, nên nó được dùng đểcầu chúc cho các em trai được khỏe mạnh ngay từ thời thơ ấu

Các bộ koi-nobori dài khoảng 1,5m thường bánrất chạy Một bộ gồm cá bố màu đen, cá mẹ màu đỏ còn

cá con thì màu xanh Đặc biệt thông dụng là bộ cá chépgồm cả bánh xe chong chóng, được buộc vào sợi dây rồigắn trên đỉnh cột, gặp gió chong chóng sẽ xoay tít, làmcác chú cá cũng tung bay phấp phới Mỗi bộ như vậygiá khoảng 240 đôla đến 480 đôla Những gia đình cóvườn rộng có thể treo những chú cá dài tới trên 5m, trênnhững cọc cao vút dựng giữa vườn

Nhưng vì sao trong vô số các loài cá, người ta lại chọn cá chép làm vật tượng trưng?.Nguồn gốc xuất phát từ một truyền thuyết của Trung Quốc, kể rằng ngày xửa ngày xưa, nước

ở vùng trung lưu sông Hoàng Hà thường rất hung dữ, và loài cá chép đã vượt vũ môn hóarồng Loài cá này đã trở thành biểu tượng cho sự thành đạt trong cuộc sống.

1.1.2.8 Bùa hộ mệnh ở nhật:

Omamori (Japanese: お守り守りり, o-mamori) làmột loại bùa hộ mệnh của Nhật Bản đặc biệt tượngtrưng cho các vị thần Shinto cũng như các kiểu hìnhthái của Phật giáo Từ mamori (守りり) có nghĩa là sựbảo vệ, với omamori ý nghĩa sự trân trọng bảo vệ

Omamori còn được dùng để xua đuổi vậnxấu, người ta hay để chúng trong giỏ xách, làm móctreo điện thoại di động, hay treo trên ô tô… để đảmbảo an toàn khi du hành

1.1.3.Tôn giáo:

Nhật Bản là nước có nhiều tôn giáo

Thần đạo (Shintò) là một tôn giáo đa thần, có nguồn gốc từ những tín ngưỡng thời cổxưa ở Nhật Bản Người ta thờ cúng các sự vật, hiện tượngđược coi là có năng lực linh thiêngtrong tự nhiên và xã hội, như đỉnhnúi, con sông, biển, mặt trời, mưa, dông bão, các vị anhhùng và tổtiên để mong được sự phù hộ, chở che trong cuộc sống hiện tại

Người Nhật thường dùng đũa để ăn, bữa sáng thường đơn giản, bữa trưa nhẹ nhàng,bữa chính của họ là bữa tối Ngày nay do nhu cầu công việc bận rộn nên họ đang có xu hướngchuộng đồ ăn nhanh, làm sẵn, tiện lợi

Ẩm thực Nhật bản cầu kỳ từ hình thức đến hương vị, đòi hỏi khách phải tinh tế trongthưởng thức thì mới biết cái ngon của món ăn.Không theo kiểu hoành tráng như các món ănTrung Hoa, ẩm thực Nhật Bản nghiêng về tính thẩm mỹ cao Thức ăn thường được chế biếnnhỏ, xinh xắn, bày lên các đĩa sứ,bát sứ nhỏ với cách trang trí rất đẹp, tinh tế

1.1.4.2 Trà Đạo.

Trà đạo được biết đến như một loại nghệ thuật thưởng thức trà.Trong văn hóa NhậtBản, Trà đạo được phát triển từ khoảng cuối thế kỷ 12

Theo truyền thuyết Nhật, vào khoảng thờigian đó, có vị cao tăng người Nhật là sư Eisai(1141-1215), sang Trung Hoa để tham vấn họcđạo Khi trở về nước, ngài mang theo một số hạttrà về trồng trong sân chùa Sau này chính Eisainày đã sáng tác ra cuốn "Khiết Trà Dưỡng SinhKý" (Kissa Yojoki), nội dung ghi lại mọi chuyệnliên quan tới thú uống trà.

Từ đó, dần dần công dụng giúp thư giãn lẫn tính hấp dẫn đặc biệt của hương vị trà đã thu hútrất nhiều người dân Nhật đến với thú uống trà Họ đã kết hợp thú uống trà với tinh thần Thiềncủa Phật giáo để nâng cao nghệ thuật thưởng thức trà, phát triển nghệ thuật này trở thành tràđạo (chado, 茶道), một sản phẩm đặc sắc thuần Nhật

Từ uống trà, cách uống trà, rồi nghi thức uống trà cho đến trà đạo là một tiến trìnhkhông ngưng nghỉ mà cái đích cuối cùng người Nhật muốn hướng tới đó là cải biến tục uốngtrà du nhập từ ngoại quốc trở thành một tôn giáo trong nghệ thuật sống của chính dân tộc, mộtđạo với ý nghĩa đích thực của từ này Hiển nhiên ở đây trà đạo, không đơn thuần là conđường, phép tắc uống trà, mà trên hết là một phương tiện hữu hiệu nhằm làm trong sạch tâmhồn bằng cách hòa mình với thiên nhiên, từ đó tu tâm dưỡng tính để đạt giác ngộ.)

1.1.4.3 Sushi.

Cùng với trà đạo,Sushi là một nét văn hoá tiêubiểu của đất nước mặt trời mọc Món sushi đã có lịch sửđến hơn 3000 năm nay với hàng trăm cách chế biến sushikhác nhau, đầy sáng tạo Riêng tại Việt Nam cũng đã cóđến hơn 150 món khác nhau Đối với những ai có thể ănđược các loại hải sản tươi sống thì đây thực sự là một món

ăn đặc biệt Sushi vẫn giữ được độ tươi ngon của hải sản,thêm một chút mù tạt cay cay và vừa thưởng thức, người

ăn có thể nhớ về những sức mạnh làm nên các sumurai Nhật Bản

Cũng như cơm Việt Nam, sushi là món người Nhật dùng để ăn cho chắc bụng Sushi

là một trong những món không bao giờ thiếu trong các bữa ăn của người Nhật Đặc biệt,những ngày lễ truyền thống, sushi xuất hiện trên bàn tiệc với đủ màu sắc, mùi vị

Sushi có nhiều loại với nhiều thành phần và công thức chế biến khác nhau.Nhưng nguyên liệuchính để làm món này vẫn là cơm trộn giấm kết hợp với các loại, và tuỳ vào mỗi loại phụ gia

mà nó thành các loại sushi khác nhau

Cách chấm nước tương cũng rất quan trọng vì có thể làm ảnh hưởng đến hương vịmón ăn, nên chấm phần mặt thức ăn vào nước tương, không nên chấm vào phần cơm vì mónsushi sẽ bị mặn

Nhật Bản là một nước nổi tiếng về nghệ thuật, họ rất chú trọng đến cái đẹp, từ việcnấu ăn,cắm hoa, trang trí nhà cửa, họ đều rất tỉ mỉ, khéo léo Không chỉ biết cầm 2 tay đểuống chén trà mà họ phải biết đến nghi lễ của trà đạo, từ cách pha trà, mời trà, uống trà.tất cảphải theo một quy tắc.Trà đạo là thưởng thức việc uống trà, nó luôn là món quà tinh thần củangười Nhật

Trên Thế giới dường như ở quốc gia nào cũng đều có các quán ăn và nhà hàng phục

vụ thức ăn của người Nhật cũng như rất nhiều sách dạy nấu ăn và các lớp học nấu ăn được cácnhàkinh doanh Nhật Bản mở ra để phục vụ nhu cầu của những người yêu nền văn hóa NhậtBản

1.1.4.4 Nghệ thuật truyền thống Nhật Bản:

Bao gồm các ngành nghề thủ công như ikebana, origami, ukiyo-e, đồ chơi, đồ gỗ sơnmài và gốm sứ; các môn nghệ thuật biểu diễn như bunraku, nhảy, kabuki, nō, rakugo

1.1.4.4.1 Ikebana - Nét Đặc Sắc Của Văn Hóa Nhật

Nghệ thuật sắp hoa theo phong cách Ikebana, hay còn được biết đến là Kado, tức “Hoađạo” đã ra đời từ thế kỷ thứ VI như một sự tượng trưng cho quan niệm triết học của Phật Giáotại Nhật Bản

Nghệ thuật sắp hoa theo phong cáchIkebana, hay còn được biết đến là Kado, tức “Hoađạo” đã ra đời từ thế kỷ thứ VI như một sự tượngtrưng cho quan niệm triết học của Phật Giáo tạiNhật Bản Tuy nhiên, qua năm tháng, nghệ thuậtcắm hoa này ở Nhật Bản đã mất dần đi ý nghĩatôn giáo ban đầu, và rồi đặc tính về thiên nhiêntrong cách cắm hoa được nhấn mạnh Nguyên tắc

cơ bản của nghệ thuật sắp hoa Ikebana là tượng trưng cho Trời - Đất và Con người, vàIkebana phải thể hiện được sự hài hòa của 3 yếu tố đó Trong phong cách sắp hoa nghệ thuậtcủa mình, người Nhật không chỉ chú trọng vào những nét nổi bật của bông hoa, mà còn pháttriển nghệ thuật với cả cành, cuống, lá

Sự kết hợp của nghệ thuật in khắc gỗ truyền thống với văn hóa phương Tây đã dẫnđến sự ra đời của Manga, một thể loại truyện tranh nổi tiếng cả trong và ngoài nước Nhật

1.1.4.4.2 Manga:

Sự kết hợp của nghệ thuật in khắc gỗ truyền thống với văn hóa phương Tây đã dẫnđến sự ra đời của Manga, một thể loại truyện tranh nổi tiếng cả trong và ngoài nước Nhật Sựảnh hưởng của Manga đến thể loại hoạt hình đã dẫn đến sự phát triển thể loại hoạt hình đặctrưng của Nhật có tên gọi là Anime, nhờ sự phát triển vũ bão của Manga và Anime mà các tròchơi game video của Nhật cũng phát triển mạnh mẽ từ thập niên 1980.

1.1.4.4.3 Nghệ Thuật Gấp Giấy Origami:

Từ một trang giấy vô hồn, dưới bàn tay tài hoa của người nghệ sĩ đã trở thành một tácphẩm nghệ thuật độc đáo Người Nhật đã áp dụng và biến đổi nhiều phương pháp chế tạocũng như nguyên liệu chế tạo giấy, hình thành hẳn một nền văn hóa giấy với vật liệu giấyphong phú, chất lượng cao (gấp mở nhiều lần không rách, mềm, bền và đẹp… Đó chính làloại giấy mà người Nhật vẫn tự hào có một không hai trên thế giới với cái tên “Washi” Chính

từ đó, nghệ thuật xếp giấy độc đáo Origami của Nhật Bản ra đời

Tuy nhiên việc sắp xếp các lá thư, xếp giấy để gói các đồ vật… hẳn là đã có từ rất xưa.Đến thời kỳ phong kiến với nhiều lễ giáo hơn, nền văn hóa xếp giấy đạt đến bước phát triểnnhảy vọt Vào thời điểm đó, Origami đã không chỉ là trò chơi của trẻ em mà còn là thú vui củangười lớn, và có rất nhiều tạp chí ra đời với những mẫu xếp giấy vô cùng phức tạp Tuy nhiên

nó không mang tính sáng tạo nên vào thời Đại chính(Taisho) khi giáo dục được đưa theohướng sáng tạo thì Origami bị bỏ rơi

Tuy nhiên lật lại bề dày lịch sử của Origami, cùng với hiện tại,với không ít những tácphẩm mới, tính chất giáo dục của Origami cũng đã được xem xét lại và được công nhận vềkhả năng phát triển một cách đa dạng Và ngày nay origami đang mở rộng tầm ảnh hưởng ratầm thế giới, không chỉ giới hạn là một thú vui mà còn được nghiên cứu phục vụ cho các mụcđích khoa học khác bởi nhiều tổ chức và cá nhân.

Có thể nói Origami cũng như nhiều từ tiếng Nhật khác như Sake, Shushi, Kimono…

đã được quốc tế hóa để khi nhắc đến ai cũng hiểu đó là một đặc trưng của văn hóa Nhật,không lẫn vào đâu được Và dù bây giờ nghệ thuật xếp giấy đã phát triển vượt biên giới, manglại niềm say mê cho biết bao nhiêu người trên toàn thế giới, nhưng người ta vẫn trân trọng gọi

nó bằng cái tên giản dị Origami như một sự tưởng nhớ đến cái nôi cho một sự hình thành vàphát triển một môn nghệ thuật độc đáo

Ngày nay với nhu cầu ngày càng cao của con người nên các nhà kinh doanh cũng sảnsuất ra rất nhiều sách cũng như rất nhiều lớp học để day các nghệ thuật này với nghệ thuật gấpgiấy các cuốn sách chuyên môn về Origami đã được in ấn và xuất bản người Nhật đã áp dụng

và biến đổi nhiều phương pháp chế tạo cũng như nguyên liệu chế tạo giấy, hình thành hẳn mộtnền văn hóa giấy với vật liệu giấy phong phú, chất lượng cao (gấp mở nhiều lần không rách,mềm, bền và đẹp… Đó chính là loại giấy mà người Nhật vẫn tự hào có một không hai trên thếgiới với cái tên “Washi”)

1.1.4.4.4 Bunraku - Nghệ Thuật Kịch Rối Độc Đáo:

Bunraku là nghệ thuật kịch rối chuyên nghiệp của Nhật Bản Giống như kịch kabuki,

bunraku là một hình thức nghệ thuật lâu đời,

do tầng lớp thị dân phát triển trong thời kỳ Edo(1603-1867) Biểu diễn bunraku bao gồm 4yếu tố: các con rối bằng một nửa hoặc 2/3 kíchthước người thật; chuyển động của các con rối

do những người điều khiển đảm trách; tiếngnói của các nhân vật do một người kể chuyệngọi là tayu phụ trách; và âm nhạc do một người chơi loại đàn 3 dây gọi là shamisen Để tăngtính phức tạp, mỗi con rối trong vai các nhân vật chính do 3 người điều khiển

Rối bunraku không phải được điều khiển bằng dây Người điều khiển chính dùng tay

và bàn tay trái đỡ con rối, đồng thời điều khiển cơ cấu kiểm soát chuyển động của mí mắt,nhãn cầu, lông mày và miệng; còn dùng tay phải điều khiển tay phải của con rối Người trợ lýthứ nhất chỉ phụ trách điều khiển tay trái con rối trong khi người trợ lý thứ 2 điều khiển 2chân của con rối

1.1.4.4.5 Geisha:

Geisha, hay còn gọi là nghệ giả theo tiếng Nhật là những người sống bằng nghệ thuật.

Họ có nhiều kĩ năng như đàn hát, múa, kể chuyện, pha trà…, được đào luyện kĩ và sống trongmột khuôn khổ nhất định Các Geisha ngày nay hầu hết phải tốt nghiệp Trung học hoặc có khiphải tốt nghiệp Đại học, công việc của họ là biểu diễn những kỹ năng nghệ thuật và tròchuyện với khách hàng

1.1.4.4.7 Yosakoi – sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại:

Yosakoi là một loại hình nghệ thuật hiện đại đặc trưng của Nhật Bản Nó là một biếnthể của điệu múa mùa hè truyền thống Awa Odori, được khai sinh từ tỉnh Kochi vào năm

1954 ‘Yosakoi’ là phương ngữ của Kochi, nghĩa là “Đêm nay mời bạn đến” Câu nói này đãtrở thành tên gọi của điệu múa trong dịp lễ hội của tỉnh Kochi, và từ đó Yosakoi cũng trởthành tên của lễ hội này

Là sự kết hợp giữa các động tác múa truyền thống Nhật Bản và âm nhạc hiện đại nênYosakoi rất sôi động và mạnh mẽ Các điệu múa thường được dàn dựng cho những đội múađông người Ai cũng có thể tham gia múa Yosakoi, bất kể tuổi tác hay giới tính

1.1.5.2 Kendo (Kiếm Đạo)

Kiếm đạo là một môn thể thao tranh tài Đánh vào những vùng nào đó của đối phươngthì được tính điểm , người thi đấu dùng một cây kiếm tre ( shinai ) dài tối đa 118 cm Cáckiếm sĩ dùng bốn loại dụng cụ để bảo vệ thân thể - một cái Men (Mặt nạ ) , một cái Do ( Giápngực ) , hai cái Kote ( vật bảo vệ bàn tay và ống tay), và một cái Tare ( Giáp eo Người Nhậtthích Kiếm đạo cũng như Nhu đạo, vì thế môn này có khoảng hai triệu môn sinh Cũng nhưNhu Đạo, kiếm đạo là một trong chương trình giáo dục học đường và thường được luyện tập

như một hoạt động ngoại khóa.Liên đoàn kiếm đạo quốc tế được thành lập năm 1970 và hiện

có khoảng 8 triệu người luyện tập kiếm đạo ngoài Nhật Bản

1.1.5.3 Judo (Nhu Đạo).

Năm 1882, Kano Jigoro sáng lập môn Nhu đạo dựa trên môn Jujutsu ( Nhu thuật ) cổtruyền Nhu đạo là một hình thức chiến đấu không dùng vũ khí , chế ngự đối phương bằngnhững kỹ thuật như ném , đè , nắm chặt , hoặc khóa các khớp xương Điểm khác biệt lớn nhấtgiữa Nhu Đạo và Nhu thuật là, trong Nhu thuật, các đấu thủ được phép đấm, đá , và xô đốiphương , trong khi ở Nhu đạo những động tác này bị cấm vì nguy hiểm Nhu đạo trở thànhmột môn Thể thao Olympic năm 1964 , đúng dịp Thế vận hội 1964 tại Tokyo Khoảng 1,5triệu người Nhật có đẳng cấp, và có chừng 20 triệu người luyện tập nhu đạo trên khắp thế giới

1.1.5.4 Shorinji Kempo (Thiếu Lâm Nhật Bản).

Shorinji Kempo do Michiomi theo học các kỹ thuật chiến đấu của các Võ tăng ở chùaThiếu Lâm, một chùa Thiền Tông tại Trung Quốc, rồi phát triển các kỹ thuật này thành mộtmôn võ công mới sau Đệ nhị thế chiến

1.1.5.5 Aikido (Hiệp Khí Đạo).

Hiệp Khí Đạo được Sáng tổ Ueshiba Morihei hệ thống hóa năm 1922 dựa trên những kỹ thuậtcủa chi phái Daito Aiki (Đại Đông Hiệp Khí ) của môn Nhu thuật Mục tiêu là để chống trảmột cuộc tấn công bằng chính sức mạnh của đối phương

1.1.5.6 Karate (Không Thủ Đạo).

Karate có cả các thế tấn công và tự vệ Các kỹ thuật tấn công gồm có đánh, đấm, vàđá.Lại có những kỹ thuật phòng vệ tương ứng để đánh bạt những thế tấn công này

1.1.5.7 Naginata (Múa Kích).

Naginata ( Kích ) là một cây gậy dài có một lưỡi cong nhọn ở đầu Có hai loại thi đấu :Trong một loại , các đấu thủ đánh vào những vùng nào đó của đối phưong thì được tính điểm Những chỗ này được bảo vệ bằng mặt nạ , găng tay , và các giáp ở ngực , eo và ống chân Còn trong loại kia , những người dự thi sẽ biểu diễn một số bài quyền Kata theo một trình tựquy định

1.1.6 Di sản văn hóa UNESCO:

Địa điểm các di sản văn hóa thế giới của Nhật Bản:

 Chùa Hōryū (法 隆 寺 Hōryū-ji, Pháp Long tự) là một ngôi chùa ở Ikaruga, huyệnNara Tên đầy đủ là Pháp Long Học Vấn Tự (法隆学問寺 Hōryū Gakumonj), được biết đếnvới tên như vậy do đây là nơi vừa như một trường dòng, vừa là một tu viện

 Gusuku là từ của người Okinawa nghĩa là "lâu đài" hay "pháo đài"

 Thành Himeji (姫路城 Himeji-jō?) là một khu phức hợp gồm 83 tòa nhà bằng gỗ tọalạc trên một khu vực đồi núi bằng phẳng ở huyện Hyogo[75]

 Khu tưởng niệm Hòa bình Hiroshima thường được gọi là Mái vòm nguyên từ (原爆ドーム Genbaku Dome), ở Hiroshima, là một phần của Công viên tưởng niệm hòa bìnhHiroshima Vào năm 1996 được UNESCO công nhận di sản thế giới

1.1.7 Phong cách ăn uống của người Nhật.

Về văn hóa ẩm thực,trong cách ăn của người nhật giống Việt Nam đó là ăn bằng đũa,không trống đũa vào bát ăn, trước khi ăn thì nói “itadakimasu” đó là một câu nói lịch sự nghĩa

là “xin mời” Nó nhấn mạnh sự cảm ơn tới người đã cất công chuẩn bị bữa ăn Khi ăn xong,

họ lại cảm ơn một lần nữa “gochiso sama deshita” có nghĩa là “cám ơn vì bữa ăn ngon” Khirót rượu không rót cho mình mà rót cho người bên cạnh, để người khác rót cho mình và nói

“kampa”có nghĩa là cạn chén, dzô

1.1.7.1 Phong cách ăn uống điển hình của người Nhật hiện nay:

Phong cách, thói quen ăn uống của người Nhật đã bị Âu hóa đi nhiều và trở nên khá

đa dạng Thay đổi rõ nét nhất là sự xuất hiện của bánh mỳ trong các bữa ăn Hiện nay có rấtnhiều người dùng bánh mỳ, trứng, sữa, và uống cà phê hay trà cho bữa sáng

1.1.7.2 Cách cầm đũa của người Nhật:

Có rất nhiều thanh niên hiện nay không biết cách cầm đũa sao cho đúng Lý do củaviệc này có lẽ là do thói quen dùng các món ăn phương Tây với dao và nĩa Để cầm đũa đúngcách thì đầu tiên bạn hãy tách 2 cây đũa ra, sau đó để chúng song song với nhau trên ngón trỏ

và dưới ngón cái Đặt phần giữa của cây đũa trên giữa đầu ngón trỏ và phía trên phần móngngón giữa, đặt ngón cái đè lên trên cây đũa trên đó Dùng đầu ngón giữa và phần móng ngónđeo nhẫn giữ phần giữa của cây đũa phía dưới Tận dụng nguyên tắc của đòn bẩy, bạn chỉ cầndịch chuyển cây đũa trên là có thể gắp thức ăn dễ dàng

1.1.8.Văn hóa giao tiếp của người Nhật:

Người Nhật lại là những người câu nệ một cách cứng nhắc trong những hợp tác làmăn.Làm việc với người nước ngoài, họ đặc biệt nghiêm khắc và luôn đề phòng.Nhưng bạn hãy

để ý, đằng sau công việc ấy là những nụ cười rất thoải mái, thân thiện của người Nhật Đó lạichính là một trong những phong tục, lễ nghi từ văn hóa và truyền thống Nhật Và đó phảichăng cũng là một trong những nền tảng dẫn đến thành công của người Nhật?

Có những quy tắc, lễ nghi mà mọi người đều phải tuân theo tùy thuộc vào địa vị xãhội, mối quan hệ xã hội của từng người tham gia giao tiếp Những biểu hiện đầu tiên trongquá trình giao tiếp của người Nhật là thực hiện những nghi thức chào hỏi.Tất cả các lời chàocủa người Nhật bao giờ cũng phải cúi mình và kiểu cúi chào như thế nào phụ thuộc vào địa vị

xã hội, từng mối quan hệ xã hội của mỗi người khi tham gia giao tiếp

Một quy tắc bất thành văn là “người dưới” bao giờ cũng phải chào “người trên” trước

và theo quy định đó thì người lớn tuổi là người trên của người ít tuổi, nam là người trên đốivới nữ, thầy là người trên (không phụ thuộc vào tuổi tác, hoàn cảnh), khách là người trên Người Nhật sử dụng ba kiểu cúi chào sau:

+ Kiểu Saikeirei: cúi xuống từ từ và rất thấp là hình thức cao nhất, biểu hiện sự kính trọng

sâu sắc và thường sử dụng trước bàn thờ trong các đền của Thần đạo, chùa của Phật giáo,trước Quốc kỳ, trước Thiên Hoàng

+ Kiểu cúi chào bình thường: thân mình cúi xuống 20-30 độ và giữ nguyên 2-3 giây Nếu

đang ngồi trên sàn nhà mà muốn chào thì đặt hai tay xuống sàn, lòng bàn tay úp sấp cách nhau10-20cm, đầu cúi thấp cách sàn nhà 10-15cm

+ Kiểu khẽ cúi chào: thân mình và đầu chỉ hơi cúi khoảng một giây, hai tay để bên hông.

Người Nhật chào nhau vài lần trong ngày, nhưng chỉ lần đầu thì phải chào thi lễ, những lầnsau chỉ khẽ cúi chào.Ngay cả người Nhật cũng thấy những nghi thức cúi chào này hết sứcrườm rà nhưng nó vẫn tồn tại trong quá trình giao tiếp từ thế hệ này qua thế hệ khác và chođến tận ngày nay

+ Giao tiếp mắt: người Nhật thường tránh nhìn trực diện vào người đối thoại, mà họ thường

nhìn vào một vật trung gian như caravat, một cuốn sách, đồ nữ trang, lọ hoa , hoặc cúi đầuxuống và nhìn sang bên Nếu khi nói chuyện mà nhìn thẳng vào người đối thoại thì bị xemnhư là một người thiếu lịch sự, khiếm nhã và không đúng mực

+ Sự im lặng: người Nhật có khuynh hướng nghi ngờ lời nói và quan tâm nhiều đến hành

động, họ sử dụng sự im lặng như một cách để giao tiếp và họ tin rằng nói ít thì tốt hơn nói quánhiều Trong buổi thương thảo, người có vị trí cao nhất thường ít lời nhất và những gì anh tanói ra là quyết định sau cùng, im lặng cũng là cách không muốn làm mất lòng người khác

+ Gián tiếp và nhập nhằng: thường thì họ giải thích ít những gì họ ám chỉ và những câu trả

lời thì cũng rất mơ hồ Họ không bao giờ nói “không” và chẳng nói cho biết rằng họ khônghiểu.Nếu cảm thấy bất đồng hoặc không thể làm những yêu cầu của người khác họ thường nói

“điều này khó”

Bất kỳ lời nói, cử chỉ nào của người Nhật kể cả sự thúc giục hay từ chối cũng đềumang dấu ấn của sự lịch thiệp, nhã nhặn.Vì người Nhật có ý thức tự trọng cao nên họ đặc biệttránh trở thành kẻ lố bịch, không đúng mực, khiếm nhã khi giao tiếp

Đối với người Nhật Bản gia đình đóng một vai trò trọng yếu, trước đại chiến thứ 2 giađình người Nhật chủ yếu là 3 thế hệ người cha có uy quyền và được kính trọng, người phụ nữkhi về nhà chồng phải tuân phục chồng ,cha mẹ chồng nhưng sau 1947, luật dân sự ban hành,người phụ nữ có quyền hạn ngang hàng với nam giới về mọi mặt của đời sống , nhưng khinền kinh tế phát triển nhanh chóng thì lúc này nếp sống của gia đình người Nhật đã thay đổi,lúc này gia đình chỉ còn bố mẹ con cái, cuộc sống hiện đại Trước đây phụ nữ 25 tuổi mà chưalấy chồng thì nam giới cho là khuyết điểm nào đó, nhưng giờ tỷ lệ phụ nữ lấy chồng muộn làrất cao thậm chí còn không lấy chồng Hiện nay phụ nữ Nhật Bản không lấy chồng chiếm tỷ

lệ cao nhất chân Á

Những nguyên nhân chính dẫn đến những hiện tượng trên là do: Thứ nhất, dư luận xãhội ngày nay rất thoáng với chuyện ngoại tình cũng như quan hệ tình dục ngoài hôn nhân,miễn là đừng để lại hậu quả Thứ hai, hiện nay có rất nhiều điều kiên thuận lợi giúp cho việcngoại tình mà không bị người thân hoặc hàng xóm phát hiện( phương tiện thông tin liên lạc,sởhữu xe hơi gia tăng, hệ thống khách sạn, nhà hàng phát triển) Thứ ba, nhiều người đặc biệttrong giới trẻ bị cuốn hút vào học tập, vào công việc hàng ngày mong muốn đạt được nhữngthăng tiến xã hội.Thứ tư, do mất nhiều thời gian chăm sóc, phải bỏ việc làm, chi phí nuôi conngày càng đắt đỏ nhất là chi phí cho giáo dục cũng như chu cấp cho con cái cho đến khi ra ởriêng quá cao Thứ năm, trước đây, con cái là chỗ dựa cho bố mẹ khi về già cả về kinh tế lẫntinh thần thì nay với lương hưu cũng như hệ thống phúc lợi khá hoàn chỉnh của Nhà nướcNhật Bản người già cũng có thể sống độc lập

1.2.3.Mức sống:

Mức sống của người Nhật Bản có nhiều thay đổi so với vài thập niên trước do việc sửdụng rộng rãi các đồ dùng hiện đại trong cuộc sống hàng ngày.Ngoài ra, việc sử dụng đại tràquần áo may sẵn cũng như những thực phẩm đã qua chế biến đã tạo cho các gia đình có nhiềuthời gian dùng vào việc thể thao, giải trí, du lịch và nâng cao trình độ học vấn hoặc theo đuổiviệc làm, đặc biệt đối với những người phụ nữ đã có chồng, trước đây thường bị cột chặt vàocác công việc nội trợ

1.2.4.Giáo dục:

Mục đích trọng tâm của hệ thống giáo dục là đào tạo ra những công dân có tinh thần

tự lực của một quốc gia hoà bình và dân chủ, tôn trọng nhân quyền, yêu chuộng sự thật và hoàbình

Hệ thống giáo dục: được chia ra 5 giai đoạn: Vườn trẻ (1-3 năm), tiểu học (6 năm),trung học bậc thấp (3 năm), trung học bậc cao(3 năm) và đại học (4 năm) còn các trường caođẳng (2-3 năm) Ngoài ra các trường đại học còn có các lớp học nâng cao sau đại học

1.2.5 Y tế và bảo hiểm xã hội:

Sự gia tăng giá chữa bệnh đối với những người già trên 65 tuổi trở lên tăng gấp 7 lần

so với giá điều trị đối với bệnh nhân từ 14 tuổi trở xuống

Tuy nhiên cũng như bảo hiểm y tế, do xã hội Nhật Bản ngày càng già hoá hơn, trongkhi tăng trưởng kinh tế suy giảm, thất nghiệp gia tăng liên tục kể từ đầu thập niên 1990 hệthống bảo hiểm xã hôị của Nhật Bản trở nên bất cập với nhu cầu và khả năng thực tế

1.2.6 Tính hiếu kỳ và nhạy cảm với văn hóa nước ngoài:

Chúng ta có thể nói rằng không có dân tộc nào nhạy bén về văn hoá của nước ngoàinhư người Nhật Họ không ngừng theo dõi những biến động tình hình bên ngoài, đánh giá vàcân nhắc những ảnh hưởng của các trào lưu và xu hướng chính đang diễn ra đối với Nhật, vànếu như họ phát hiện ra trào lưu nào đang thắng thế thì họ có xu hướng sẵn sàng học hỏi,nghiên cứu để bắt kịp trào lưu đó Và chính tinh thần thực dụng, tính hiếu kỳ và óc cầu tiếncủa người Nhật là những động lực thúc đẩy họ bắt kịp với các nước tiên tiến Họ không đặtvấn đề phê phán hay chọn lọc khi học mà bằng mọi cách học cho hết Sau đó họ mới nghiềnngẫm tìm ra những yếu tố có thể cải biến Đến đây họ lại phát huy được thế mạnh của óc quansát tỉ mỉ và sự tinh tế vốn có của văn hoá dân tộc

Mặc dù rất nhạy cảm đối với văn hoá nước ngoài, song người Nhật rất ý thức về tàisản văn hoá của họ Tư liệu lịch sử văn hoá, đền đài, chùa chiền… đại bộ phận vẫn còn đượcbảo tồn cho đến ngày nay Hơn thế, các ngành nghề truyền thống không những không bị maimột đi mà còn được cải tiến kỹ thuật và càng trở nên tinh tế hơn

1.2.7 Ý thức tập thể:

Tập thể đóng một vai trò quan trọng đối với người Nhật Nó được thể hiện ngay từtrong cách xưng hô với người ngoài khi nói chuyện Trong công việc người Nhật thường gạtcái tôi lại để đề cao cái chung, tìm sự hòa hợp giữa mình và những người xung quanh Các tậpthể có thể cạnh tranh với nhau rất gay gắt song cũng có lúc họ lại bắt tay với nhau để có thểđạt được mục đích chung như để đánh bại đối thủ nước ngoài Vì vậy mà điều tối kỵ là làmmất danh dự của tập thể Một học giả nước ngoài nghiên cứu về Nhật Bản đã đối lập “văn hóa

hổ thẹn” của người Nhật với “văn hoá tội lỗi” của phương Tây

1.2.8 Tôn trọng thứ bậc và địa vị:

Ý thức tôn trọng thứ bậc có lẽ đã có từ lâu trong đời sống của người Nhật Thái độnhún mình trước những người có địa vị, quyền chức cũng có ở một số nước khác thời cận đạinhưng đặc biệt ở Nhật cho đến ngày nay vẫn còn đậm nét Tập quán này được nhấn mạnhtrong hơn 250 năm dưới thời Tokugawa Ngày nay ý thức tôn trọng thứ bậc vẫn được thể hiệntrong đời sống hàng ngày Ví dụ trong phòng họp, người có chức vụ thấp nhất sẽ ngồi gần cửa

ra vào, người có chức vụ càng cao thì càng ngồi gần phía bên trong Hoặc trong các buổi tiệc

tổ chức tại nhà hàng một cách đột xuất thì mọi người đều biết vị trí của mình mà không cần có

sự hướng dẫn nào khác Sắc thái tôn ti trật tự trong xã hội Nhật Bản thể hiện rất rõ trong ngônngữ xưng hô và hình thức chào hỏi đối với từng đối tượng xã hội cụ thể Đối với người lớntuổi hay người có địa vị thì phải dùng ngôn ngữ kính trọng (sonkeigo), khi nói về mình vànhững người trong gia đình mình thì dùng ngôn ngữ khiêm nhường (kenjogo).Chính từ cơ cấu này mà tinh thần đoàn kết và lòng trung thành của người Nhật được phátsinh, và nhờ đó mà việc động viên cho sự thực hiện mục tiêu của toàn thể tập đoàn là tươngđối dễ dàng.

1.2.9 Óc thẩm mỹ:

Ấn tượng ban đầu của bất kỳ ai lần đầu đến thăm Nhật Bản là ngạc nhiên và thán phục

về óc thẩm mỹ của người Nhật, từ cách trang trí nhà cửa sắp, xếp đồ đạc trong gia đình haycách bài trí bữa cơm đều khiến cho mọi người có cảm giác tiếp cận một sự tinh tế, một ócthẩm mỹ cao Nhưng óc thẩm mỹ của người Nhật không chỉ biểu hiện qua các hiện tượng bênngoài mà còn qua lối suy nghĩ và cung cách làm việc của họ hàng ngày, hay nói rộng ra lànhân sinh quan của họ Một người đan quạt tre ngắm đi ngắm lại xem cái quạt của mình làm

đã cân đối chưa, có cần phải chau chuốt gì không, mặc dù khi làm như vậy thì anh ta sẽ mấtnhiều thời gian hơn, đồng nghĩa với việc lợi nhuận thu về được ít hơn, song đối với người dânNhật Bản ngoài mục đích lợi nhuận thì họ còn muốn đạt được một mục tiêu khác không kémphần quan trọng - đó là cảm giác thoải mái khi hoàn thành mỹ mãn một công việc dù là rấtnhỏ Họ luôn tìm kiếm cái đẹp trong công việc của mình, người Nhật nổi tiếng là người làmviệc cần mẫn, xem công việc của công ty như là công việc của mình, luôn tận tâm tận sức,nhiều khi họ làm việc không phải vì lợi ích cá nhân của mình, họ xem công việc của họ khôngnhững là “hoạt động kinh tế” mà còn là “hoạt động thẩm mỹ”

1.3 Vài nét cần lưu ý khi kinh doanh với người Nhật.

1.3.1 Văn hóa đàm phán với Nhật Bản:

Cách ứng xử qua điện thoại Doanh nhân Nhật rất coi trọng ứng xử qua điện thoại Khiđiện thoại cho đối tác, cần xưng hô rõ ràng tên cá nhân và tên công ty, cố gắng nói ngắn gọnnội dung công việc để không làm mất thời gian người mình đối thoại khi họ đang bận Cầnghi trước ra giấy những điểm cần nói

- Giữ đúng hẹn Luôn giữ đúng hẹn, tuyệt đối không để đối tác chờ là một nguyên tắc bất di bất dịch.

- Coi trọng hình thức Sự coi trọng hình thức được xem là một đặc điểm thể hiện văn hoá Nhật Bản Chú ý đến hình thức bên ngoài là phép lịch sự thể hiện việc giữ gìn phẩm chất con người và đương nhiên được coi trọng trong môi trường kinh doanh

Trang phục yêu cầu có phần khác nhau tuỳ theo từng ngành và từng loại công việcnhưng thường thì những người làm công việc giao dịch cần phải đặc biệt lưu ý Việc gây ấn

tượng gọn gàng và cảm giác sạch sẽ bằng trang phục phù hợp với hoàn cảnh công việc đượccho là có ảnh hưởng quan trọng đến uy tín của cá nhân và sau đó là uy tín của công ty

Cách làm của người Nhật là “xuất phát từ hình thức”, có nghĩa là bắt đầu từ việc hoànthiện hình thức sau đó tiếp tục cụ thể hoá dần nội dung Người Nhật “cất” công việc trongngăn kéo cho đến khi đạt được hình thức ở mức mong muốn mới tiến hành, có lẽ vì thế mà có

ý kiến đánh giá người Nhật ứng phó chậm Nhưng thực ra có khi bên trong công việc đangđược tiến hành từng bước

Trước một cuộc họp, bản tóm tắt về nội dung cuộc họp phải được phát Đọc trước bảntóm tắt, nắm bắt nội dung chính của cuộc họp và chuẩn bị ý kiến của mình được coi là việclàm không chỉ cho người phát biểu mà cho tất cả mọi người tham gia Sự coi trọng hình thứckhông chỉ được thể hiện qua các tài liệu giấy tờ như văn thư, sổ kế toán của công ty mà nhiềuyếu tố khác cũng được thiết lập dưới những hình thức thống nhất

Con dấu và danh thiếp:

Người nước ngoài cho rằng con dấu dễ bị làm giả hơn chữ kí bằng tay và hoài nghikhông biết có cách nào để phân biệt thật giả, nhưng ở Nhật Bản quy định đóng dấu trên cácvăn bản chính thức, chứ không dùng chữ kí Chữ kí không có hiệu lực pháp lý, do vậy các cánhân cũng như công ty, các cơ quan Chính phủ đều có con dấu riêng của mình và dùng nótrong các văn bản chính thức

Khi chào hỏi làm quen lần đầu tiên bao giờ người Nhật cũng trao đổi danh thiếp, từ đóbắt đầu quan hệ Sau khi nhận danh thiếp, phải giữ gìn danh thiếp đó cẩn thận để thể hiện sựtôn trọng đối với người mình gặp Không được nhét vào túi mà phải cẩn thận cho vào sổ đểdanh thiếp, trong trường hợp đang nói chuyện thì người ta đặt danh thiếp đó lên bàn NgườiNhật nhìn danh thiếp, nhận biết tên công ty và chức vụ của người đối thoại đề qua đó thể hiệnthái độ và sử dụng kinh ngữ phù hợp với địa vị của người đó

Địa điểm đàm phán:

Việc trao đổi kinh doanh không nhất thiết phải tiến hành ở văn phòng Tất nhiên, phầnnhiều thoả thuận tại văn phòng, song có không ít những cuộc thoả thuận được tiến hành dướihình thức những bữa ăn tối Có khi người Nhật vừa chúc rượu vừa bàn bạc chuyện kinh doanhđến tận những chi tiết cụ thể, bữa ăn tối cũng còn là dịp để trao đổi thông tin

Những nét tinh thần độc đáo hình thành qua lịch sử lâu đời được thế hệ người Nhậtngày nay kế tục, song đồng thời quá trình quốc tế hoá đã tạo nhiều cơ hội tiếp xúc với nền vănhoá mới cũng làm cho cả người Nhật và công ty Nhật Bản dần dần thay đổi Nhân viên của các công ty Nhật Bản trải qua quá trình đào tạo, giáo dục và tích lũy kinhnghiệm thực tế trong công việc, khi được cử sang các chi nhánh ở nước ngoài phải đối mặtvới việc thích ứng với nền văn hoá của nước đó Vì vậy, làm sao để giữ gìn được bản sắc văn

hoá độc đáo của dân tộc, đồng thời hoà nhập được với công đồng quốc tế là một vấn đề lớn

mà mỗi một cá nhân và công ty của Nhật Bản đều quan tâm

1.3.2 Văn hóa tặng quà:

Các món quà không cần phải đắt tiền, đôi khi chỉ là hộp bánh (tuy nhiên, món quà đắttiền không bị coi là hối lộ), nhưng cần phải được gói đẹp, cẩn thận bằng giấy gói tặng phẩm.Người châu Âu đa phần không đóng gói quà tặng, còn người Nhật lại coi việc đóng gói vànghi thức trao quà là nghệ thuật văn hoá giao tiếp tinh tế và nhiều ý nghĩa Cách gói quà của

họ cũng rất cầu kỳ, bên trong ba lớp, bên ngoài ba lớp và cuối cùng thắt một sợi dây lụa, dâygiấy xinh đẹp Người Nhật cho rằng nút thắt vặn theo hình dây thừng có gửi gắm linh hồn conngười, bày tỏ tấm lòng của người tặng quà Những dịp chúc mừng họ sẽ thắt dây giấy màu đỏtrắng theo hình chiếc kéo để tương trưng cho may mắn đang đến, nhưng dịp buồn thì thườngthắt dây giấy màu trắng đen để tượng trưng cho sự buồn đau và sự đen đủi sẽ không đến nữa

- Nên đựng quà trong túi kín, không để cho đối tác nhìn thấy ngay từ lúc đầu gặp gỡ

- Tặng quà vào cuối buổi gặp gỡ, không tặng trước khi làm việc vì làm như vậy có thể đối tác

sẽ hiểu bạn dùng quà để tác động tới công việc Tuy nhiên, để tranh thủ thiện cảm của đối tác,sau khi kết thúc công việc, bạn nên nhanh tay tặng quà trước cho họ thì hay hơn là để họ tặngquà mình trước rồi mình mới tặng lại

- Nếu bạn muốn tặng quà riêng cho ai đó thì không nên tặng trong lúc có mặt người khác.Nếu bạn muốn tặng quà cho một nhóm người thì bạn phải đảm bảo có đủ quà cho tất cảnhững nguời có mặt Nếu không đủ thì, một là không tặng nữa, hai là chỉ tặng cho một người

có chức vụ cao nhất Nguời Nhật rất phân biệt thứ bậc Món quà có giá trị cao hơn phải đượctặng cho người có chức vụ cao hơn

- Khi tặng quà bạn nên nói "có chút quà mọn tặng ông/bà làm kỷ niệm", để ngụ ý quan hệ mới

là quan trọng, còn quà chỉ là vật kỷ niệm Khi tặng hay nhận quà bạn nên đưa và nhận bằng cảhai tay và hơi cúi người xuống để tỏ lòng kính trọng và cám ơn

- Cũng giống phong tục Việt Nam, khi được tặng quà người Nhật thường lịch sự nói đôi bacâu từ chối trước khi chấp nhận Người Nhật cũng không mở quà ngay trước mặt người tặng

Những món quà không nên tặng người Nhật:

- Đừng bao giờ tặng người Nhật món quà có bộ 4 hoặc 9 (ví dụ 4 bông hoa, bộ khăn bàn gồm

4 khăn ăn hoặc 9 cái ly chẳng hạn) Người Nhật rất kị số 4 và số 9 vì âm của số 4 đồng âm vớichữ "tử", nghĩa là "chết" và số 9 được coi là số không may mắn vì nó có nghĩa là sự chịuđựng, sự đau khổ

- Không nên tặng người Nhật chiếc lược chải tóc vì từ chiếc lược trong tiếng Nhật là "kushi",

"ku" là sự chịu đựng, sự đau khổ, "shi" đồng âm với từ "chết", "kushi" là cộng cả hai điều bấthạnh này

- Những món quà có in hình con cáo, vì họ cho rằng con cáo tượng trưng cho tình tham lam,giảo hoạt.

- Không nên tặng trà vì trà có ý nghĩa là người nhận không trong sạch

- Không nên tặng đồ vật làm bằng thủy tinh, sành sứ và vật có hình dáng như bình hay hủ, vìđiều đó thể hiện sự mau vỡ, không bền

- Không nên tặng dao, kéo hay các vật sắc nhọn khác vì điều đó thể hiện sự chia cắt, khôngtrọn vẹn, không hạnh phúc

- Nếu người nhận quà không phải là người thân hay người yêu của mình thì không nên tặng càvạt và dây đeo cổ vì người nhận sẽ nghĩ rằng mình muốn trói buộc họ

1.3.3 Chế độ tuyển dụng và đào tạo con người:

Một trong những đặc trưng tạo ra văn hoá kinh doanh của người Nhật là chế độ tuyểndụng, đào tạo nhân viên của họ Thường thì công ty Nhật tuyển dụng nam nhiều hơn nữ và coilao động nữ chỉ là tạm thời và lao động nữ đa số là làm những việc đơn giản, ít thăng tiến cao

vì quan niệm phụ nữ là người lo việc gia đình, giáo dục con cái, quán xuyến nhà cửa để chocác ông chồng an tâm làm việc Công ty Nhật thường tuyển hàng loạt người mới ra trườngvào tháng tư và đào tạo họ những phong cách, cách thức của công ty Với người Nhật giáodục trong công ty là quan trọng nhất Mọi người trong công ty đều hiểu rằng “phương hướngkinh doanh của một xí nghiệp là vì lợi ích của mọi người chứ không vì lợi ích cá nhân Kinhdoanh tốt có lợi cho xã hội, kinh doanh không tốt có hại cho xã hội”, mỗi người có tráchnhiệm và nghĩa vụ đối với công ty và họ sẽ được nhận những giá trị tương xứng Nhiều công

ty có chế độ thuê mướn nhân viên suốt đời (shuushinkoyousei) và trả lương theo chế độ thâmniên (nenkoujoretsusei) - chế độ làm việc này đem lại nhiều ích lợi cho cả công ty và ngườilao động như với công ty, nó đem lại sự ổn định về tổ chức nhân sự và thuận lợi trong đào tạo,làm người lao động yên tâm gắn bó trung thành và làm việc hết mình cho sự phát triển củacông ty

Các chương trình đào tạo, các đợt đánh giá nhânviên và thăng tiến nghề nghiệp được tiến hành lâudài và theo cách cho nhân viên luân phiên tiếp xúcvới nhiều kinh nghiệm và cơ hội khác nhau tronghoạt động của công ty – nhà quản trị có thể đánhgiá nhân viên thông qua xem xét hoạt động củanhân viên trong một thời gian dài, trong khi đóvẫn khuyến khích nhân viên tiếp tục học hỏi vàtăng tiến mà không sợ phạm lỗi đe dọa đến việc làm Như thế, khuyến nhân viên hoạt độngtiến bộ hơn, tích cực hơn, không sợ sai lầm mà biết rút kinh nghiệm từ sai lầm và cố không