Ung thư hắc tố bào ác tính

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

u hắc bào ác tính

PGS.TS NGUYễN VĂN HIếU

Trưởng BM ung thư ĐHYHN Phó GĐ BV K- Trưởng khoa Ngoại tổng hợp BV K

Đ I C Ạ ƯƠ NG

• UHBAT: bệnh lý ác tính của các tb sinh hắc tố

( Melanocytes)

• Phân bố ở khắp các nước trên thế giới Tỷ lệ cao nhất

ở các nước gần xích đạo ( Australia, Israel), trung

bình ở Châu Âu, Châu Mỹ, thấp nhất ở khu vực Châu

á, Châu Phi

• Tỷ lệ nam: nữ khoảng 1: 1,5

• Việt Nam có tỷ lệ UHBAT thấp: Tại Hà Nội( 1993) là 0,3-0,4/100.000 dân

- Con của bố mẹ bị UHBAT nguy cơ tăng gấp 4 lần.

- Hội chứng đa nốt ruồi dị sản gia đình

Đ I C Ạ ƯƠ NG

• Bệnh lý da có từ trước:

- Nốt ruồi son, tàn nhang, bệnh xơ da nhiễm sắc

- Bệnh nhân UHBAT sẽ có nguy cơ xuất hiện

UHBAT thứ hai cao gấp 400 lần

Một số tổn thương tiền UT

Một số tổn thương tiền UT

chẩn đoán

1 Các triệu chứng gợi ý chẩn đoán

Thay đổi tính chất của một nốt ruồi cũ, TT sắc tố cũ,

hoặc ngay trên nền da thường, chia 3 nhóm:

• Nhóm có giá trị gợi ý cao: Thay đổi về kích thước,

hình dạng, màu sắc

• Nhóm có giá trị gợi ý trung bình: viêm tấy, bong

vẩy hoặc chảy máu, thay đổi cảm giác, ường kính đ

trên 7 mm

• Nhóm có giá trị gợi ý thấp:Mất tính đối xứng, bất

thường về màu sắc,TT nhô cao trên mặt da, thay đổi

bờ của thương tổn

2.Các thể tiến triển lâm sàng

• Có một tỷ lệ nhỏ UHBAT thể cục ( 5%) không sinh hắc tố, giống một cục thịt lồi, CĐ bằng GPB

2.2 Dạng phát triển thể

cục (15-30%):

• Xâm lấn theo chiều sâu

• Gặp bất kỳ tuổi nào, cao

nhất ở tuổi trung niên

• tiến triển nhanh, di căn

sớm, xu hướng xuất hiện

trên nền da thường

2.Các thể tiến triển lâm sàng

2.4 Dạng nốt ruồi son ( 4-10%):

• Thường xuất hiện ở vùng da hở,

đặc biệt là mặt, cổ của người cao

tuổi, trên nền nốt tàn nhang, sạm

da.

• Hay gặp ở phụ nữ da trắng, hiếm gặp trước tuổi

50.

chẩn đoán

4 Chẩn đoán xác định

• Dựa trên dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng

gợi ý UHBAT.

• Tất cả các tổn thương nghi ngờ đều cần cắt

sinh thiết toàn bộ, chẩn đoán GPBL để khẳng

định bệnh.

5 Chẩn đoán phân biệt

• Các tổn thương tăng sắc tố khác của da, một

số bệnh da liễu

chẩn đoán

6 Chẩn đoán giai đoạn bệnh

6.1 Giai đoạn ở mức vi thể, áp dụng cho u nguyên phát:

• Clark I: U ở lớp thượng bì

• Clark II: U xâm lấn qua màng đáy tới lớp nhú.

• Clark III: U xâm lấn khoảng nhú bì lưới.

• Clark IV: U xâm lấn lớp bì lưới.

• Clark V: U xâm lấn lớp mỡ dưới dưới da.

chÈn ®o¸n

• Giai ®o¹n I: U dÇy 0 cm

• Giai ®o¹n II: U dÇy < 0,75 mm

• Giai ®o¹n III: U dÇy 0,75 – 1,5 mm

• Giai ®o¹n IV: U dÇy 1,6 – 3,9 mm

• Giai ®o¹n V: U dÇy ≥ 4mm.

chẩn đoán

6.2 Chẩn đoán giai đoạn theo TNM của UICC 2002

T- U nguyên phát

• Tx: Ko đánh giá được tình trạng của u nguyên phát

• Tis: Ung thư giai đoạn tại chỗ

• N3: DC trên 3 hạch vùng, hạch dính nhau/ DC vùng + DC vệ tinh.

N1,2a: DC hạch vi thể

N1,2b: DC hạch trên đại thể ( sờ rõ hạch khi khám LS)

chÈn ®o¸n

6.3 ChÈn ®o¸n giai ®o¹n theo AJCC

• Giai ®o¹n 0: TisNoMo

• Giai ®o¹n I: T 1a,b-T2a ch­a di c¨n h¹ch hoÆc di c¨n xa

• Giai ®o¹n II: T2b – T4a,b ch­a di c¨n h¹ch hoÆc di c¨n xa

• Giai ®o¹n III: Mäi T, di c¨n h¹ch nh­ng ch­a di c¨n xa

Phác đồ điều trị

1 Điều trị phẫu thuật

1.1 Đối với u nguyên phát

• U ở giai đoạn I, II ( AJCC) cắt diện cắt 1 cm

• U ở giai đoạn III, IV cắt với diện cắt 3 – 5 cm, tuỳ thuộc vào vị trí

1.3 Đối với di căn nhân đơn độc

• Có thể tiến hành lấy nhân di căn, khi toàn trạng bệnh nhân tốt, vị trí nhân di căn thuận lợi cho phẫu thuật và

Phác đồ điều trị

2 Xạ trị

• PP TX trải liều kinh điển: đáp ứng kém Chỉ tia bổ trợ sau phẫu thuật vào diện u và diện vét hạch, giúp giảm

tỷ lệ tái phát song không kéo dài thời gian sống

• PP tia xạ flash với liều mỗi buổi tia cao ( > 200 gy) tỏ

ra có hiệu quả điều trị UHBAT tái phát

• TX với chùm tia prôton, neutron năng lượng cao của máy gia tốc, tia liều cao có thể đạt được kết quả đáp ứng cao tương tự, nhưng giảm được đáng kể các biến chứng

Phác đồ điều trị

3 Điều trị hoá chất

3.1 Điều trị hoá chất toàn thân:

• Chỉ áp dụng cho UHBAT g có di căn xa, Chỉ áp dụng cho UHBAT g có di căn xa, đ đ

không thể Pthuật.

3.2 Phương pháp truyền hoá chất liều cao kết hợp với ghép tuỷ tự thân.

3.3 Phương pháp truyền hoá chất biệt lập chi:

cho kết quả tốt, có thể dùng liều cao, ít gây ra biến chứng toàn thân.

Phác đồ điều trị

3.4 Các phương pháp điều trị toàn thân khác:

• Nội tiết: Tamoxifen.

• Sinh học: IL2, Interferon alpha, levamison.

• Liệu pháp vaccin.

Phác đồ điều trị

4 Theo dõi sau điều trị

• Hướng dẫn bệnh nhân cách tự khám da định kỳ hàng tuần hoặc khi tắm

• Hai năm đầu: Theo dõi định kỳ 3 tháng một lần: Lâm sang, chụo XQ phổi, siêu âm bụng, và các xét nghiệm

đánh giá tình trạng sức khoẻ chung

• Ba năm sau: Khám định kỳ 6 tháng một lần.

• Ngoài 5 năm sau: Khám định kỳ mỗ năm 1 lần.