Giáo trình lắp đặt điện

3 - Cách làm khoen dây Đối với dây đơn cứng khi cần nối các dây dẫn vào các tiếp điểm thiết bị điện, nối vào công tắc, cầu chì.. NỐI DÂY CÁP 1 - Các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng mối n

A MỤC TIÊU CỦA BÀI

Học xong bài này học sinh – sinh viên có khả năng:

- Biết được các phương pháp nối dây dẫn, kỹ thuật bấm đầu cốt, làm khoen

- Thực hiện tốt các mối nối dây dẫn đảm bảo về kỹ thuật và an toàn

- Thực hiện cách bấm đầu cốt đúng kỹ thuật, bền tốt

I NỐI DÂY ĐƠN

1 - Các yêu cầu cơ bản

Các yêu cầu đánh giá chất lượng mối nối bao gồm: yêu cầu kỹ thuật và yêu cầu mỹ thuật

a) Yêu cầu kỹ thuật: 3 yêu cầu

- Điện trở tiếp xúc: điện trở tại mối nối  1,2 điện trở của đoạn dây nguyên cùng chất liệu

2 - Các mối nối dây đơn cơ bản

a) Nối thẳng: có 04 kiểu

 Đối với dây nhỏ d  12/10

- Bước 1: tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn

- Bước 2: bẻ 2 dây 1 góc 0

90 lồng chéo vào nhau

- Bước 3: dùng 2 kìm răng, 1 kẹp 1 xoắn

vào nhau (xoắn từ 8 – 10 vòng)

- Bước 4: kiểm tra lại mối nối và quấn lại

cách điện

Hình 1.1 Nối thẳng dây đơn nhỏ

 Đối với dây trung d  25/10

- Bước 1: tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn

- Bước 2: bẻ 2 dây 1 góc 0

90 lồng chéo vào nhau

- Bước 3: dùng 2 kìm răng, 1 kẹp 1 xoắn

vào nhau (xoắn từ 5 - 6 vòng)

- Bước 4: kiểm tra lại mối nối, quấn lại

cách điện

Hình 1.2 Nối thẳng dây đơn trung

 Đối với dây to d  25/10

- Bước 1: tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn

- Bước 2: bẻ 2 dây 1 góc 0

90 lồng chéo vào nhau

- Bước 3: dùng dây cột phụ, quấn từ 10

vòng trở lên

- Bước 4: kiểm tra lại mối nối Dùng dây

cột phụ, quấn từ 10 vòng trở lên Hình 1.3 Nối thẳng dây đơn lớn

 Đối dây có đường kính khác nhau

- Bước 1: tuốt cách điện 2 đầu dây dẫn

- Bước 2: bẻ dây tiết diện lớn 1 góc

- Bước 4: kiểm tra lại mối nối và quấn

b) Nối rẽ: có 2 kiểu

 Nối rẽ thường:

- Bước 1: tuốt dây dẫn chính và dây

nối rẽ

- Bước 2: uốn gập lỗi dây rẽ, quấn

lên dây chính từ 8 vòng trở lên

- Bước 3: kiểm tra lại mối nối và

- Bước 2: uốn gập lỗi dây rẽ tạo thành

một khóa, quấn lên dây chính từ 8

vòng trở lên

- Bước 3: kiểm tra lại mối nối và quấn

cách điện

Hình 1.7 Nối rẽ có khóa

3 - Cách làm khoen dây

Đối với dây đơn cứng khi cần nối các dây dẫn

vào các tiếp điểm thiết bị điện, nối vào công

tắc, cầu chì ta phải làm khoan dây dẫn

Chú ý khoen nối phải đặt đúng chiều nối, vì

khi siết chặt các đai ốc hoặt vít thì dây dẫn sẽ

II NỐI DÂY CÁP

1 - Các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng mối nối dây dẫn bao gồm: Tiêu chuẩn kỹ thuật

và tiêu chuẩn mỹ thuật được xét tương đương như ở phần thực hành nối dây đơn

2 – Các mối nối dây cáp cơ bản

a) Nối thẳng: có 2 kiểu

 Quấn đồng thời

- Bước 1: tuốt cách điện và làm

sạch lõi dây cần nối

- Bước 1: tuốt cách điện và làm

sạch lõi dây cần nối

- Bước 2: xả và vuốt thẳng các

đầu dây, rồi chắp hai đầu dây

cáp đan chéo vào nhau

- Bước 3: quấn từng sợi của dây

cáp này cuốn chặt vào chung

quanh thân dây cáp kia và ngược

lại, cho đến khi các sợi dây được

quấn hết (cần quấn mỗi sợi lớn

b) Nối rẽ: có 2 kiểu

 Quấn ôm ngoài

- Bước 1: tuốt cách điện và làm sạch

lõi dây cần nối

- Bước 2: xả và vuốt thẳng các đầu dây,

tách đầu dây ra hai phần và đặt ôm

vào dây chính

- Bước 3: quấn đồng thời hai phần của

dây cáp rẽ cuốn chặt vào chung quanh

thân dây chính cho đến khi hết (cần

quấn mỗi bên lớn hơn 5 vòng)

- Bước 4: kiểm tra lại mối nối và quấn

cách điện

Hình 2.3 Nối rẽ quấn ôm ngoài

 Quấn luồn trong

- Bước 1: tuốt cách điện và làm sạch

lõi dây cần nối

- Bước 2: tách dây chính ra hai phần

rồi vuốt thẳng dây rẻ cho vào giữa

- Bước 3: quấn các sợi dây rẻ nhánh

vào hai bên dây chính theo chiều

ngược nhau cho đến hết (cần quấn

mỗi bên lớn hơn 5 vòng)

- Bước 4: kiểm tra lại mối nối và quấn

cách điện

Hình 2.4 Nối rẽ quấn luồn trong

3 – Nối dây với phụ kiện nối

Ngày nay do yêu cầu cải tiến kỹ thuật trong trang bị đường dây, tiết kiệm các thao tác nối dây trong những trường hợp không yêu cầu về lực căng tác dụng lên mối nối như hộp dây trong lắp điện điện dân dụng hoặc điểm nhánh rẽ trên đường dây hạ người ta nối với các phụ kiện như đôminô, ốc siết cáp, được dùng để nối dây đơn cứng, dây đơn mềm

và dây cáp

a) Nối dây với phụ kiện nối đôminô

Đômino được sử dụng để nối dây ở những nơi không yêu cầu lực căng, khi sử dụng đômino để nối dây mối nối được đặt trong hộp nối Cách nối phụ thuộc vào tiết diện dây

điện dây dẫn rồi dùng tuốt nơ vít xả hai ốc trong đômino, đưa hai đầu dây đã tuốt cách điện vào hai đầu đômino vít chặt lại Chú ý phần tuốt cách điện không để thừa ra hai bên

để đảm bảo an toàn

Hình 2.5 a Đômino nối dây Hình 2.5 b Nối dây bằng đômino

b) Nối dây với phụ kiện chụp nối

Tương tự như đômino chụp nối được sử dụng để nối dây ở những nơi không cần lực căng, khi thực hiện nối dây bằng chụp nối cần tuốt cách điện các đầu dây sau đó chập các đầu dây lại dùng kìm vặn xoắn vài vòng rồi đưa vào chụp dùng kìm ép chặt lại

Hình 2.6 Nối dây bằng chụp nối

c) Nối dây với phụ kiện nối ốc siết cáp

Khi dây dẫn là dây cáp yêu về tiếp xúc và lực căng lớn nên sử dụng ốc siết cáp để nối dây dẫn, ốc siết cáp thực hiện nối thẳng và nối rẽ

Hình 2.7a Ốc siết cáp Hình 2.7 b Nối thẳng Hình 2.7c nối rẽ

- Mối nối thẳng: khi nối thẳng nên sử dụng tối thiểu hai ốc siết cáp, dùng dao cắt tách lớp cách điện của hai đoạn dây, dùng chìa khóa vặn xả hai ốc siết cáp sau đó đưa hai đầu dây đã được tuốt điện vào và siết chặt lại, không để phần dây nối thừa ra hai bên sau đó quấn lại cách điện của mối nối

- Mối nối rẻ: khi thực hiên mối nối rẻ chỉ sử dụng một ốc siết là đủ, tuốt cách điện điểm cần nối sau đó xả ốc siết cáp và đưa đầu dây nối rẻ vào thân dây chính rồi siết chặt lại, bẻ cong đoạn dây rẻ và quấn cách điện mối nối

4 - Kỹ thuật bấm đầu cốt

Đầu cốt được dùng để đấu nối từ dây dẫn điện vào các thiết bị như Áptômát, contacto ở

tủ động lực và các tiếp điểm rơle, nút nhấn … ở tủ điều khiển

- Đối với cáp động lực có tiết diện lớn khi bấm đầu cốt để đấu vào tiếp chính của áptômát hay contacto nên lựa chọn đầu cốt phù hợp với tiết diện dây dẫn

Tuốt cách điện đầu dây dẫn cần bấm đầu cốt

Dùng máy bấm đầu cốt thủy lực để bấm ép

Hình 2.10 Máy bấm đầu cốt thủy lực

- Đối với dây điều khiển thì dùng đầu cốt loại nhỏ, có hai loại là đầu cốt khoen và đầu cốt chữ Y, khi thực hiện bấm đầu cốt cho đầu dây điều khiển tùy theo yêu cầu mà chọn loại đầu cốt thích hợp, dùng kìm tuốt đầu dây và đưa đầu dây đã tuốt vào đầu cốt dùng

kìm bấm đầu cốt tay bấm chặt lại Chú ý không để không để phần dây tuốt cách điện thừa ra ngoài

Hình 2.11 Đầu cốt khoen, chữ Y Hình 2.12 Cách bấm cốt

5- Kỹ thuật quấn cách điện

Sau khi thực hiện xong mối nối phải bọc cách điện mối nối để dây dẫn có hình dạng

cũ và đảm bảo an toàn điện Phương pháp cách điện thông thường là quấn băng keo cách điện

Hình 2.13 Băng keo cách điện Hình 2.14 Cách quấn băng keo

Cách quấn băng keo cách điện phụ thuộc vào mối nối và thường phải quấn từ 2 lớp trở lên Bắt đầu quấn từ trái sang phải, lớp tong cần quấn phần lõi nối, lớp ngoài quấn chồng lên một phần ba chiều rộng bước quấn trước, đồng thời luôn lấy tay nắn chỗ vừa quấn để băng cách điện được dính chặt lại

Hình 2.14 Quấn băng keo mối nối thẳng Hình 2.15 Quấn băng keo mối nối rẽ

D HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

I Tìm hiểu các phương pháp nối dây dẫn, nối dây bằng phụ kiện, kỹ thuật bấm đầu cốt

II Thực hiện các mối nối dây đơn theo mẫu, làm khoen

III Thực hiện các mối nối dây cáp theo mẫu, bấm đầu cốt

IV Báo cáo thực hành

TRƯỜNG CĐN VIỆT NAM –

SINGAPORE

KHOA ĐIỆN TỰ ĐỘNG HÓA

HỌ TÊN: ………

LỚP:………

NHÓM TH:………

PHIẾU BÁO CÁO THỰC HÀNH BÀI 1 NỐI DÂY DẨN VÀ CÁP DẪN I NỐI DÂY ĐƠN 1- Nối thẳng a) Dây nhỏ d 12/10

b) Dây trung d 25/10

c) Dây to d  25/10

2- Nối rẽ a) Nối rẽ thường

b) Nối rẽ có khóa

3- Làm khoen dây

II NỐI DÂY CÁP 1- Nối thẳng a) Quấn đồng thời

b) Quấn từng sợi

2- Nối rẽ a) Quấn ôm ngoài

b) Quấn luồn trong

3- Bấm đầu cốt dây

A MỤC TIÊU CỦA BÀI

Học xong bài này học sinh có khả năng:

- Phân tích các các sơ đồ lắp đặt công tơ điện 1 pha, 3 pha Hiểu các thông số trên công

tơ, các bước thực hiện khi lắp đặt công tơ điện 1 pha, 3 pha

- Lắp đặt được công tơ 1pha, 3 pha an toàn, đúng kỹ thuật

Hình 2.11 Công tơ điện 1 pha

- Điện áp định mức của công tơ điện Đây

là giá trị bắt buộc tuân thủ ( thường là 220V)

- Dòng điện định mức và dòng điện cho phép quá tải của công tơ Dòng điện tối đa bắt buộc phải tuân thủ, nếu không sẽ làm

hư hỏng công tơ điện Dòng điện định mức ảnh hưởng đến độ chính xác khi đo điện năng (kWh) Có các loại 5(20)A, 10(40)A, 20(80)A

- Tần số định mức của công tơ điện, bắt buộc tuân thủ ( thường là 50Hz)

- Số vòng quay của đĩa nhôm để đạt 1kWh Có các loại: 225 rev/kWh, 450 rev/kWh,900rev/kWh

- Cấp chính xác của công tơ điện, có thể là CL1 (cấp 1, tức sai số 1%) hoặc CL2 (cấp

2, tức sai số 2%)

Bước 2: Chọn công tơ điện có thông số

định mức phù hợp (với lưới điện và tải)

Khi lựa chọn công tơ điện cần chú ý các thông số sau:

- Loại công tơ

- Hình dáng công tơ (tròn hay vuông)

- Loại gối đở dưới( chân kính hoặc từ)

- Loại bộ số ( thường hoặc 1 hướng)

c) Kỹ thuật lắp đặt công tơ 1 pha

Bước 1: Yêu cầu khi lắp đặt

- Khi vận chuyển tránh rung xốc, va đập mạnh

- Bảo quản, lắp đặt ở nơi khô ráo, tránh bụi, hơi hoá chất ăn mòn kim loại, nơi có chất

dể cháy nổ, nơi sinh nhiệt hay chấn động mạnh

- Khi lắp công tơ điện phải ở vị trí thẳng đứng, góc lệch ở các phía phải không quá

30

- Yêu cầu chọn đúng tiết diện dây dẫn, các đầu dây cáp nhiều sợi cần xoắn chặt và mạ thiếc Các đầu dây phải bắt chặt với đầu cốt công tơ điện để giảm điên trở tiếp xúc

Hình 2.12 Cấu tạo công tơ 1 pha

13 Nắp che ổ đấu dây

A1 Hiệu chỉnh tới đầy tải(100%)

A2 Hiệu chỉnh khi tải thấp(5% đến 10%)

A2 Hiệu chỉnh tải cảm ứng cos

- Loại nắp ( thuỷ tinh hoặc nhựa PC trong suốt; hoặc nhựa Bakelit có cửa sổ bằng kính)

- Loại nắp che ổ đấu dây (dài hoặc ngắn)

- Cách đấu dây( bình thường hoặc đối xứng, gián tiếp)

- Cầu nối điện áp(trong hoặc ngoài nắp)

Bước 2: Lắp đặt công tơ 1 pha

Hình 2.13 Đế công tơ 1 pha

Hình 2.14 Lắp công tơ 1 pha vào đế

Hình 2.15 Lắp nắp che công tơ điện 1 pha

- Chọn vị trí lắp công tơ phù hợp với yêu cầu kỹ thuật

- Thực hiện lấy dấu, bắt chặt đế công tơ lên bảng gỗ

- Thực hiện đo góc nghiên (dùng level), lấy dấu, lắp công tơ vào đế

- Thực hiện lắp nắp che công tơ

Bước 3: Đấu nối dây cho công tơ 1 pha

Hình 2.16 Sơ đồ đấu dây thường

- Xem sơ đồ đấu nối phía dưới nắp che ổ dây

Tuỳ thuộc vào sơ đồ đấu nối ta đấu dây pha

và dây trung tính của nguồn vào cọc 1,3 (đối với sơ đồ đấu dây bình thường) hoặc 1,2 (đối với sơ đồ đấu dây đối xứng)

Hình 2.17 Sơ đồ đấu dây đố xứng

- Lấy điện ra 2 dây ở đầu cọc 2,4 (đối với

sơ đồ đấu dây bình thường) hoặc 3,4 (đối với sơ đồ đấu dây đối xứng) và mắc vào bóng đèn 100W/220V

Bước 4: Kiểm tra vận hành

- Với số liệu cho trên tải(bóng đèn 100W/220V) thì công suất tiêu thụ trong 1 phút sẽ là: W=P.t=100W*1 phút = 0,1KW*1/60 giờ = 1/600 Kwh

- Đóng điện cho đèn vận hành trong 1 phút, đọc thông số có được trên công tơ và so sánh với giá trị tính toán Tuỳ theo nhanh hay chậm mà ta hiệu chỉnh công tơ cho phù hợp

2 – Mô tả kỹ thuật

 Cho một công tơ điện một pha có điện áp định mức 220V/ 20A, tần số 50Hz

 Một CB 1 pha 2 cực 20A được đặt ở ngõ ra của công tơ điện 1 pha

 Một hộp chứa công tơ 1 pha có nắp đậy che chắn mặt số công tơ

3 – Yêu câu kỹ thuật

 Dưạ đế lắp đặt hãy bố trí công tơ và CB cho hợp lý

 Thực hiện đấu nối dây theo sơ đồ đấu dât loại thường

 Lắp đặt công tơ 1 pha lên bảng gỗ

4 – Quy trình thực hiện bài thực hành

a Khảo sát thiết bị

b Bố trí công tơ và CB vào đế

c Thực hiện đo, cắt dây vào thiết bị/

d Cố định công tơ lên bảng gỗ

e Kiểm tr mạch điện, đòng điện vận hành

f Viết báo cáo thực hành theo tổ hoặc nhóm

II KỸ THUẬT LẮP CÔNG TƠ ĐIỆN 3 PHA

1 – Quy trình lắp đặt

a) Lựa chọn thiết bị

Bước 1: Xác định thông số

Hình 2.21 Công tơ điện 3pha

- Xác định thông số định mức của lưới điện

và thông số định mức của tải cần đo thông

số điện năng (điện áp định mức, dòng điện định mức…)

Bước 2: Chọn công tơ điện có thông số

định mức phù hợp (với lưới điện và tải)

Hình 2.22 Cấu tạo công tơ 1 pha

26 Nắp che ổ đấu dây

- Chọn công tơ điện có thông số định mức phù hợp (với lưới điện và tải)

- Khi lựa chọn công tơ điện cần chú ý các thông số sau:

Loại công tơ

Hình dáng công tơ (tròn hay vuông) Cấp chính xác

suốt; hoặc nhựa Bakelit có cửa sổ bằng kính)

d) Kỹ thuật lắp đặt công tơ 3 pha

Bước 1: Yêu cầu khi lắp đặt

- Khi vận chuyển tránh rung xốc, va đập mạnh

- Bảo quản, lắp đặt ở nơi khô ráo, tránh bụi, hơi hoá chất ăn mòn kim loại, nơi có chất

dể cháy nổ, nơi sinh nhiệt hay chấn động mạnh

- Khi lắp công tơ điện phải ở vị trí thẳng đứng, góc lệch ở các phía phải không quá

30

- Yêu cầu chọn đúng tiết diện dây dẫn, các đầu dây cáp nhiều sợi cần xoắn chặt và mạ thiếc Các đầu dây phải bắt chặt với đầu cốt công tơ điện để giảm điên trở tiếp xúc

Bước 2: Lắp đặt công tơ 3 pha

- Chọn vị trí lắp công tơ phù hợp với yêu cầu kỹ thuật

- Thực hiện đo góc nghiên (dùng level), lấy dấu, bắt chặt công tơ

Bước 3: Đấu nối dây cho công tơ 3 pha

Hình 2.23 Sơ đồ 3 pha 4 dây hữu công

đấu dây trực tiếp

- Xem sơ đồ đấu nối phía dưới nắp che ổ dây

- Tuỳ thuộc vào sơ đồ đấu nối ta đấu các dây pha và dây trung tính của nguồn (chú ý đấu đúng cực tính và thứ tự pha)

A1 Hiệu chỉnh tới đầy tải(100%)

A2 Hiệu chỉnh khi tải thấp(5% đến 10%)

A2 Hiệu chỉnh tải cảm ứng cos

Loại nắp che ổ đấu dây (dài hoặc ngắn) Cách đấu dây( trực tiếp hoặc gián tiếp) Cầu nối điện áp(trong hoặc ngoài nắp)

Hình 2.24 Sơ đồ 3 pha 4 dây vô công

đấu dây trực tiếp

Lấy điện ra 4 dây (hoặc 3 dây) cấp cho tải 3 pha

Bước 4: Kiểm tra vận hành Cấp nguồn vân hành, quan sát thông số ghi

trên công tơ

2 – Mô tả kỹ thuật

 Cho một công tơ điện ba pha loại 10/20A 220/380 hữu công, tần số 50Hz

 Một CB 3 pha 3 cực 20A được đặt ở ngõ ra của công tơ điện 3 pha

 Một hộp tấp lô 25x30 cm để cố định công tơ 3 pha

3 – Yêu câu kỹ thuật

 Dưạ tấp lô hãy bố trí công tơ và CB cho hợp lý

 Thực hiện đấu nối dây theo sơ đồ đấu dây hữu trực tiếp

 Lắp đặt công tơ 3 pha lên bảng gỗ

4 – Quy trình thực hiện bài thực hành

a Khảo sát thiết bị

b Bố trí công tơ và CB vào tấp lô

c Thực hiện đo, cắt dây vào thiết bị

d Cố định công tơ lên bảng gỗ

e Kiểm tr mạch điện, đòng điện vận hành

f Viết báo cáo thực hành theo tổ hoặc nhóm.

D HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

I Quan sát cấu tạo, sơ đồ nguyên lý của công tơ điện 1 pha, 3 pha

II Thực hành lắp đặt công tơ 1pha, 3 pha lên bảng gỗ

III Thực hành đấu nối mạch điện dùng công tơ 1 pha đo điện năng của bóng đèn có công suất 100W

VI Thực hành đấu nối mạch điện dùng công tơ 3 pha đo điện năng của động cơ 3 pha có công suất 1HP

V Báo cáo thực hành

TRƯỜNG CĐN VIỆT NAM – SINGAPORE

KHOA ĐIỆN TỰ ĐỘNG HÓA

HỌ TÊN: ………

LỚP:………

NHÓM TH:………

PHIẾU BÁO CÁO THỰC HÀNH BÀI 2 KỸ THUẬT LẮP ĐẶT CÔNG TƠ I KỸ THUẬT LẮP ĐẶT CÔNG TƠ 1 PHA 1 - Vẽ sơ đồ nguyên lý công tơ điện 1 pha có trong xưởng thực hành lắp đặt điện

2 - Sơ đồ nguyên lý cấp nguồn cho 1 bóng đèn 100W, điện năng cung cấp cho đèn được đo thông qua công tơ 1pha Đèn được điều khiển thông qua công tắc đơn

3 - Đóng điện vận hành mạch điện trong 1 phút đọc và ghi các thông số sau: Chỉ số công tơ trước khi vận hành Chỉ số công tơ sau 1 phút vận hành 4 - Cho biết điện năng trong 1 phút đèn tiêu thụ:

I KỸ THUẬT LẮP ĐẶT CÔNG TƠ 3 PHA 1 - Vẽ sơ đồ nguyên lý công tơ điện 3 pha có trong xưởng thực hành lắp đặt điện

2 - Sơ đồ nguyên lý cấp nguồn cho 1 động cơ 3 pha 1HP, điện năng cung cấp cho động cơ được đo thông qua công tơ 3 pha Động cơ được điều khiển thông qua CB 3 pha

3 - Đóng điện vận hành mạch điện trong 1 phút đọc và ghi các thông số sau: Chỉ số công tơ trước khi vận hành Chỉ số công tơ sau 1 phút vận hành 4 - Cho biết điện năng trong 1 phút động cơ tiêu thụ:

A MỤC TIÊU CỦA BÀI

Học xong bài này sinh viên có khả năng:

- Phân tích được cấu trúc đường dây tải điện trên không hạ áp và nơi cần ứng dụng

- Lắp đặt được đường dây trên không đúng quy phạm, an toàn