Tạo giống nhờ công nghệ gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen I.CN genTạo ADN tái tổ hợp -Tách thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào - Xử lí 2 loại AND bằng một loại enzim giới hạnrestrictaza để tạo ra cùn

Kiểm tra bài cũ :

-Trình bày qui trình tạo giống cây khác loài bằng

phương pháp lai tế bào sinh dưỡng?

-Nêu quy trình nhân bản vô tính của cừu Đôli ?

Chuột phát sáng Cà chua đối chứng Cà chua chuyển gen kháng sinh vật ký sinh

Tiết 21 - Bài 20

I Công nghệ gen

1 Khái niệm công nghệ gen

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen

II Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen I.CN gen

1 Khái niệm I CÔNG NGHỆ GEN

1 Khái niệm công nghệ gen

Gạo có gen β-caroten

Công nghệ gen là gì?

Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi, có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới

Chuột nhắt được chuyển gen hoocmôn sinh

trưởng của chuột cống

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen I.CN gen

Kỹ thuật chuyển gen gồm những bước cơ bản nào ?

Tạo ADN tái tổ hợp

Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ genI.CN gen

a Bước 1: Tạo ADN tái tổ hợp

Tế bào chứa gen cần chuyển ADN chứa gen cần chuyển

E Côli chứa thể truyền (plasmit)

Thể truyền (plasmit)

Thế nào là ADN tái tổ hợp ?

và thường có trong tế bào chất của nhiều loài

vi khuẩn

Phiếu học tập số 1: Tìm hiểu một số khái niệm trong công nghệ chuyển gen

Gọi là ADN tái tổ hợp

Enzim cắt Restrictaza

Enzim nối Ligaza

Enzim cắt Restrictaza

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen I.CN gen

Tạo ADN tái tổ hợp

-Tách thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào

- Xử lí 2 loại AND bằng một loại enzim giới hạn(restrictaza) để tạo ra cùng một loại “đầu

dính”

- Dùng enzim nối (ligaza)

để gắn chúng lại tạo thành ADN tái tổ hợp

ADN của tế bào nhận

ADN tái tổ hợp dạng vòng

Tế bào nhận E.côli

Dùng xung điện hoặc muối CaCl2 để làm dãn màng sinh chất của tế bào, làm cho ADN tái tổ hợp dễ dàng đi qua

Để đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào dùng tác nhân nào ?

C Bước 3 : Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

Chọn thể truyền có gen đánh dấu

để nhận biết được tế bào có ADN tái tổ hợp

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

II ỨNG DỤNG CƠNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỚNG BIẾN ĐỞI GEN

SV biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ cơng nghệ gen

1.Khái niệm sinh vật biến đổi gen

Ví dụ: Hệ gen của lồi là:

AABBDD biến đổi thành : cách 1: AABBDD

cách 2: A BBDD, AA BBDD, AA BBDD cách 3: … BBDD, AA BBDD

Nhận xét hệ gen mới cĩ gì khác hệ gen ban đầu ?

FF

(Bất hoạt gen A - khơng hoạt động)Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình Thế nào sinh vật biến đổi gen ?

tựu tạo giống

biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a Tạo động vật chuyển gen

Chuột nhắt được chuyển gen hoocmôn sinh trưởng của chuột cống

Nêu thành tựu tạo giống biến đổi gen ở động vật ?

tựu tạo giống

biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a Tạo động vật chuyển gen

Trình bày quy trình tạo ra cừu biến đổi gen sản sinh

prôtêin người trong sữa ?

Tạo vectơ chứa gen người (ADN tái tổ hợp) Tế bào xôma của cừu

Nuôi cấy trong môi trường nhân tạo

Chọn lọc và nhân dòng tế bào chuyển gen (chứa ADN tái

tổ hợp)

Lấy nhân tế bào chuyển gen chuyển vào tế bào trứng đã lấy mất nhân

Kích thích tế bào lai phát triển thành phôi

Chuyển vào tử cung của cừu mẹ

Sinh ra cừu chuyển gen trong sữa có chứa prôtêin người.

Sơ đồ quá trình tạo cừu biến đổi gen sản sinh protein người trong

2 3

4

5

6 7

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

tựu tạo giống

biến đổi gen

b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen

tựu tạo giống

biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

Cây bông chuyển gen kháng sâu bệnh

Cây bông không chuyển gen

Nêu một số thành tựu tạo giống cây trồng biến

đổi gen ?

tựu tạo giống

biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

Cà chua không chuyển gen

Cà chua chuyển gen chậm chín và kháng vi rút

Gạo trắng

Gạo vàng

Cà chua chuyển gen kháng sinh vật ký sinh (bên phải)

và cà chua đối chứng (bên trái)

c Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen - Tạo ra dòng vi

khuẩn mang gen của loài khác như gen insulin của người Vk nhanh chóng sản sinh ra một lượng insulin làm thuốc chữa bệnh tiểu đường

tựu tạo giống

biến đổi gen

Bài 20 : Tạo giống nhờ công nghệ gen

Câu 1: Để chuyển một gen từ tế bào này sang tế bào khác người ta phải

sử dụng một phân tử ADN đặc biệt được gọi là:

A Thể truyền

B Tế bảo nhận

C Tế bào cho

D ADN tái tổ hợp

Câu 2: Trong công nghệ gen, để đưa gen tổng hợp insulin của người vào

vi khuẩn E coli, người ta đã sử dụng thể truyền là:

A tế bào thực vật

B tế bào động vật

C nấm

D plasmit.

Câu 3:Trong kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp, enzim được sử dụng để gắn gen cần chuyển với thể truyền là:

A Restrictaza

B AND pôlimeraza

C ARN pôlimeraza

D Ligaza.

Câu 4: Giống lúa “gạo vàng” có khả năng tổng hợp β – carôten (tiền chất

A phương pháp cấy truyền phôi

B công nghệ gen

C phương pháp lai xa và đa bội hóa

D phương pháp nhân bản vô tính