Tạo giống nhờ công nghệ Gen (Bài 20 - Sinh 12)

Khái niệm cơng nghệ gen Cơng nghệ gen là qui trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật cĩ gen bị biến đổi hoặc cĩ thêm gen mới Kỹ thuật chuyển gen là kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển

KIỂM TRA BÀI CŨ

Đáp án:

Cách tiến hành lai tế bào sinh dưỡng :

- Loại bỏ thành tế bào của các loài muốn dung hợp

- Cho tế bào trần của các loài vào môi trường đặc biệt để chúng dung hợp với nhau

- Nuôi cấy tế bào lai trong môi trường đặc biệt để chúng phát triển thành cây lai khác loài

Câu hỏi:

Nêu cách tiến hành lai tế bào sinh dưỡng (dung hợp TB trần).

Cõy khoai-cà

Phươngưphápưlaiưtếưbàoưtạoưcâyư

khoaiư-ưcàư(pomato)

BÀI 20 TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG

NGHỆ GEN

em hãy cho biết:

Cơng nghệ gen

là gì?

I Cơng nghệ gen

1 Khái niệm cơng nghệ gen

Cơng nghệ gen là qui trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật

cĩ gen bị biến đổi hoặc cĩ thêm gen mới

Kỹ thuật chuyển gen là kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác và đĩng vai trị trung tâm của cơng nghệ gen

2 Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật

chuyển genMột số thành tựu về tạo

giống bằng công nghệ gen

S ơ đồ chuyển gen từ tế đồ chuyển gen từ tế chuy n gen t t ển gen từ tế ừ tế ế

S ơ đồ chuyển gen từ tế đồ chuyển gen từ tế chuy n gen t t ển gen từ tế ừ tế ế bào cho sang t cho sang t ế ế bào nh n nh n ận ận

I Công nghệ gen:

2 Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen:

a Tạo ADN tái tổ hợp:

SƠ ĐỒ SAU ĐÂY LÀ KỸ THUẬT CHUYỂN GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN ĐỂ TẠO ADN TÁI TỔ HỢP

Enzim cắt

Gắn đoạn bị cắt vào plasmit nhờ enzim nối Ligaza

ADN tái tổ hợp

Quan sát sơ đồ cùng với tt SGK hãy cho biết để tạo được ADN

tái tổ hợp cần nguyên vật liệu gì?

a Tạo ADN tái tổ hợp:

+ Gen cần chuyển.

+ Thể truyền(Vectơ): Là một phân tử ADN đặc biệt (có thể là

các plasmit hoặc virut hoặc NST nhân tạo )

Đặc điểm: Có khả năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của

tế bào, có thể gắn vào hệ gen của tế bào nhận.

Vai trò: Để chuyển gen từ tế bào cho sang tế bào nhận

+ Enzim cắt giới hạn (restrictaza) và enzim nối (ligaza)

* Nguyên liệu:

Plasmit

ADN vi khuẩn

Tế bào vi khuẩn

Enzim cắt

Gắn đoạn bị cắt vào plasmit nhờ enzim nối Ligaza

ADN tái tổ hợp

Qua tìm hiểu thông tin SGK và sơ đồ em hãy nêu cách

tiến hành tạo ADN tái tổ hợp?

 * Cách tiến hành tạo ADN tái tổ hợp.

 -Tách chiết được thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào.

 -Dùng enzim cắt Restrictaza để cắt ADN của thể truyền và gen cần chuyển tạo ra cùng một loại “đầu dính”.

 -Dùng enzim nối Ligaza để gắn chúng lại thành ADN tái tổ hợp

Vậy ADN tái tổ hợp là gì?

Khái niệm: ADN tái tổ hợp là phân tử ADN có sự kết hợp giữa gen cần chuyển và thể truyền.

I Công nghệ gen:

chuyển gen:

b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:

Dựa vào tt SGK hãy cho biết có

những biện pháp nào dùng để đưa

ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận?

Một số biện pháp đưa ADN tái tổ hợp vào trong

tế bào nhận:

Xung điện cao áp

I Công nghệ gen:

chuyển gen:

b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:

Sử dụng dung dịch CaCl2, xung điện cao áp để đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.

c Phân lập dòng tế bào mang ADN tái tổ hợp:

Tỷ lệ tế bào nhận được ADN tái tổ hợp là rất thấp

Vậy làm thế nào để nhận biết được sớm tế bào nhận

được ADN tái tổ hợp?

Chọn thể truyền có gen đánh dấu Bằng các kĩ thuật

nhất định ta có thể nhận biết được sản phẩm gen

đánh dấu

II Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

Hãy quan sát 1 số hình ảnh sau

Cà chua có gen kháng ung thư

Thế nào là sinh vật biến đổi gen?

Cây đu đủ mang gen

kháng virut CMV

Dê biến đổi gen cho sữa chứa prôtêin tơ nhện Cá glofish phát sáng

II Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

Là những sinh vật mà hệ gen của nó đã được con

người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:

* Cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật:

Đưa một gen lạ

vào hệ gen

Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen

Làm biến đổi một gen

có sẵn trong hệ gen

Nêu các cách làm Sinh vật biến đổi gen?

a Tạo động vật chuyển gen

chuyển gen? Dựa vào hình 20.1 SGK hãy nêu tóm tắt quy

trình chuyển gen prôtêin nguời vào cừu?

* Thành tựu:

-Chuyển gen kháng sâu hại từ VK vào Cây bông

-Tạo giống lúa gạo vàng

- E.coli tổng hợp prôtêin của người.

- Vi khuẩn mang gen insulin của người, mang gen phân giải

dầu loang , rác thải,…

b Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen

b Tạo giống cây trồng biến đổi

gen

Phương pháp tạo động vật biến đổi gen:

-Lấy trứng ra khỏi con vật nào đó

-Cho thụ tinh trong ống nghiệm.

-Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử và hợp tử phát triển thành phôi -Cấy phôi đã được chuyển gen vào tử cung con vật khác để mang thai và sinh đẻ bình thường Sinh ra một con vật chuyển gen

* Thành tựu: + Chuyển gen prôtêin người vào cừu.

+ Chuyển gen hoocmôn sinh trưởng của chuột

Thành tựu tạo giống Động vật biến đổi gen

Dê chuyển gen cho sữa có prôtêin của tơ nhện

Cá hồi, chuột chuyển gen hoocmôn sinh trưởng (phải)

và cá hồi, chuột đối chứng (trái)

Tạo ra dê chuyển gen mà máu của chúng có chứa yếu

tố antitrombine, một glucoprotêin có chức năng điều hòa sự đông máu

Vào năm 2001, đã tạo ra thỏ Elba chuyển gen

có khả năng phát ra ánh sáng màu lục ở trong tối

Lợn chuyển gen siêu nạc

Một số hình ảnh tạo giống biến đổi gen

Một số thành tựu tạo giống cây trồng biến đổi gen

Cây đu đủ được chuyển gen kháng bệnh vi rút (trái) và 2 cây đối chứng (phải) nhiễm vi rút Có khả năng kháng vi rút CMV Được đánh giá là góp phần vào việc phục hồi

nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.

Cây cà chua chuyển gen kéo dài thời gian chín, làm chậm quá trình nhũng quả Tăng cường chất lượng quả và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch

Cây cà chua chuyển gen kháng vi rút (bên trái) trong khi cây không được chuyển gen mẫn cảm với vi rút

CMV (Cucumber mosaic Virus)

Cây bông chuyển gen

kháng sâu Bt

Giống lúa được chuyển gen tổng hợp β-carotene carotene (giống lúa vàng) Sau quá trình tiêu hóa, β-carotene carotene được chuyển hóa thành vitamin A.

- Tạo ra dòng vi khuẩn có khả năng sản suất insulin của người

- Tạo ra dòng vi khuẩn có khả năng phân huỷ rác thải, dầu loang

Một số thành tựu tạo giống VSV biến đổi gen:

MỘT SỐ Ý TƯỞNG

Câu 1: Khâu nào là khâu cuối cùng trong quá trình kĩ thuật cấy gen bằng plasmit:

nhận

bào cho và tách plasmit khỏi tế bào

plasmit

Câu 2: ADN tái tổ hợp được tạo ra do:

NST tương đồng

của thể truyền ở những điểm xác định

ADN khác cùng ở trong nhân tế bào ở 1

vị trí xác định

Câu 3:Trong kĩ thuật chuyển gen, enzym nào được sử dụng để nối các đoạn ADN của tế

bào cho vào ADN của plasmit?

Câu 4: Trong kĩ thuật chuyển gen trước khi đưa vào tế bào nhận các thao tác được thực

hiện theo trình tự sau:

nối ADN cho và nhận

Câu 5: Plasmit là gì?

chất của tế bào

lạp thể

đôi độc lập

bào chất của vi khuẩn

KÝnh chóc QUÝ thÇy c« m¹nh

khoÎ vµ h¹nh phóc!

Chóc c¸c em häc giái vµ