tao giong nho cong nghe gen

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: QUY TRÌNH THỰC HIỆN KT CHUYỂN GEN.Nhờ các gen đánh dấu trên thể truyền, người ta có thể biết được các tế bào có AND tái tổ hợp, sản phẩm của các gen đánh dấu có thể d

Chµo c¸c em häc sinh !

Câu hỏi kiểm tra bài cũ

- Cho biết phương pháp tạo giống bằng đột biến được thực hiện theo những bước nào?

- Đối với tế bào thực vật, người ta đã tạo giống bằng những công nghệ nào?

* Công nghệ gen là gì?

Các phương pháp tạo giống

• Lai giống rồi chọn lọc giống tốt dựa vào nguồn biến dị tổ hợp (có ưu thế lai)

• Gây đột biến

• Công nghệ tế bào:

• + Nuôi cấy mô

• + Lai tế bào xôma, dung hợp tế bào trần

• + Nuôi cấy hạt phấn, noãn rồi đa bội hóa

• + Nhân bản vô tính

• + Cấy truyền phôi

• Công nghệ gen: Kĩ thuật chuyển gen

BÀI 20

BÀI 2O: TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN

I CÔNG NGHỆ GEN:

1 Khái niệm công nghệ gen:

- Công nghệ gen là qui trình tạo

ra những tế bào hoặc sinh vật

có gen bị biến đổi hoặc có

thêm gen mới

- Trong công nghệ gen, kỹ thuật

tạo AND tái tổ hợp (KT chuyển

gen): dùng thể truyền chuyển

gen từ tế bào này sang tế bào

khác, đóng vai trò trung tâm

Gen là gì? Công nghệ

gen là gì?

I Công nghệ gen.

1.Khái niệm công nghệ gen

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen

Quan sát hình và cho biết: Trong kĩ thuật chuyển gen có mấy khâu chính.

BÀI 2O: TẠO GIỐNG NHỜ CễNG NGHỆ GEN

KỸ THUẬT CẤY GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN

B

C

Tạo ADN tái tổ hợp,

Đưa AND tái tổ hợp vào trong tế bào nhận,

Phân lập dòng tế bào chứa AND tái tổ hợp.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: QUY TRÌNH THỰC HIỆN KT CHUYỂN GEN.

Nhờ các gen đánh dấu trên thể truyền, người ta có thể biết được các tế bào có AND tái tổ hợp, (sản phẩm của các gen đánh dấu có thể dễ dàng được nhận biết bằng các kỹ thuật nhất định) từ đó người ta có thể tách

được dòng tế bào có AND tái tổ hợp

Thu được AND tái tổ hợp(gen cần chuyển gắn vào thể truyền)

Trong tế bào nhận, AND tth

sẽ được nhân lên rất nhiều

Thu được dòng

tế bào có AND tái

tổ hợp,tổng hợp các sản của gen cần chuyển.

Thể truyền là gì? Tại sao muốn chuyển gen từ loài này sang loài khác cần phải có

thể truyền?

Thể truyền cần phải hội đủ những tiêu chuẩn gì? Người ta thường dùng những cấu trúc gì làm thể

truyền?

 Thể truyền (vectơ chuyển gen) là 1 phân tử AND nhỏ

có khả năng nhân đôi 1 cách độc lập với hệ gen của tế bào cũng như có thể gắn vào hệ gen của tế bào

 Một thể truyền cần phải hội đủ những yêu cầu sau:

+ Có khả năng nhân đôi 1 cách độc lập với hệ gen của tế bào.

+ Có khả năng tự gắn vào hệ gen của tế bào

+ Có gen đánh dấu.

 Người ta thường dùng plasmit trong TBC của nhiều loài vi khuẩn hoặc AND của virut đã được biến đổi làm thể truyền trong kỹ thuật chuyển gen.

KHÁI NIỆM THỂ TRUYỀN:

BÀI 2O: TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN

1 Khái niệm công nghệ gen:

2 Các bước cần tiến hành trong KT chuyển gen:

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG

BIẾN ĐỔI GEN:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã

được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình.

Thế nào là sinh vật biến đổi

gen?

có thể làm biến đổi hệ gen của 1 sinh vật bằng những cách

nào?

PHIẾU HỌC TẬP 2: CÁC PHƯƠNG PHÁP LÀM BIẾN ĐỔI HỆ GEN CỦA SINH VẬT:

1 gen không mong muốn nào đó được loại bỏ hoặc làm bất hoạt

Tạo sinh vật mang gen khác loài

Tăng hoạt tính hoặc thay đổi cơ chế biểu hiện của gen

Loại bỏ gen xấu khỏi hệ gen

Cấy gen tổng hợp insulin của người vào vk E.coli

Làm biến đổi gen,tạo ra nhiều

hoocmôn sinh trưởng hơn

Làm bất hoạt gen làm chín quả ở cà chua

BÀI 2O: TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG

BIẾN ĐỔI GEN:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:

a) Tạo động vật chuyển gen:

- phương pháp:

+ lấy trứng của con vật, thụ tinh trong ống nghiệm,

+ tiêm gen cần chuyển vào hợp tử→phôi,

+ cấy phôi chuyển gen vào tử cung con vật khác,

+ sinh ra 1 con vật chuyển gen.

-Ví dụ:

+ Dê biến đổi gen,cho sữa chứa prôtêin tơ nhện

+ Cừu mang gen prôtêin người

+chuột bạch mang gen hoocmôn sinh trưởng của chuột cống +

Quan sát sơ đồ sau và nêu các bước tạo động vật

chuyển gen?

Cừu mang gen prôtêin người

Dê chuyển gen cho sữa có prôtêin của tơ nhện

Chuột nhắt có gen hoocmôn

sinh trưởng của chuột cống

lúa gạo vàng

BÀI 2O: TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG

BIẾN ĐỔI GEN:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:

a) Tạo động vật chuyển gen:

b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen:

- Chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông

- Tạo giống lúa “gạo vàng” có thể tổng hợp

bêta-carôten trong hạt

Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vật

Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật

• Cây đu đủ (Carica papaya L.) được chuyển gen kháng

bệnh virút (trái) và cây đối chứng (phải)

–Có khả năng khang virút CMV

• Được đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii

Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vật

Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật

• Cây đậu tương chuyển gen

–Kháng sâu (Bt)

• Kháng sâu bệnh (insect resistance)

• Góp phần làm giảm lượng thuốc trừ sâu cần sử dụng (bảo vệ môi trường

và giảm chi phí sản xuất)

–Thay đổi thành phần axít béo

• Làm thay đổi thành phần và giá trị dinh dưỡng

Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vật

Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật

Giống lúa được chuyển gen tổng

hợp β-carotene (giống lúa vàng)

Sau quá trình tiêu hoá, β-carotene

được chuyển hoá thành vitamin A

Khoảng 120 triệu trẻ em trên thế

giới bị các rối loạn do thiếu vitamin

A Giống lúa vàng mang lại niềm hy

vọng trong việc bảo vệ khoảng 1

đến 2 triệu bệnh nhân bị các rối

loạn do thiếu vitamin A

Gạo bình thư ờng

Gạo hạt vàng

Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vật

Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật

• Cây cà chua chuyển gen

–Gen kéo dài thời gian chín

• Làm chậm quá trình chín nhũn quả

• Tăng cường chất lượng quả

và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch

–Gen kháng bệnh virút

• Kháng với virút CMV

• Góp phần giảm lượng thuốc trừ sâu sử dụng trong quá

trình trồng trọt Cây cà chua chuyển gen kháng virút (bên trên)

trong khi cây không được chuyển gen kháng mẫn cảm với virút CMV - Cucumber mosaic Virus -

Cà chua có gen kháng nấm Cà chua chín chậm

BÀI 2O: TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG

BIẾN ĐỔI GEN:

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen:

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:

a) Tạo động vật chuyển gen:

b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen:

c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen:

- Tạo dòng vi khuẩn mang gen sản xuất insulin

người.

- Tạo dòng vk tổng hợp từ 3 dòng khác nhau có

thể phân hủy rác thải, dầu loang

Tạo dòng vi khuẩn E.coli mang gen sản xuất hoocmôn insulin ngừơi

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1.Người ta phải dùng thể truyền để chuyển một gen từ

tế bào này sang tế bào khác là vì:

A nếu không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được tế bào nhận

B nếu không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhân cũng không thể nhân lên và phân li đồng đều về các tế bào con khi tế bào con phân chia

C nếu không có thể truyền thì khó có thể thu đươc nhiều sản phẩm của gen trong tế bào nhận

D nếu không có thể truyền thí gen không thể tạo ra sản phẩm trong tế bào nhận

C

Để tạo ra các giống chủng vi khuẩn có khả năng sản xuất trên quy mô công nghiệp các chế phẩm sinh học như axit amin,

A.Đột biến nhân tạo

B Các phương pháp lai

C Chọn lọc cá thể D.Kĩ thuật di truyền

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

Người ta phải dùng thể truyền để chuyển một gen từ tế

bào này sang tế bào khác là vì:

A nếu không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được

tế bào nhận

B nếu không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhận cũng

không thể nhân lên và phân li đồng đều về các tế bào con khi tế bào phân chia

C nếu không có thể truyền thì khó có thể thu được nhiều sản phẩm của

gen trong tế bào nhận

D nếu không có thể truyền thì gen sẽ không tạo ra sản phẩm trong tế

bào nhận

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

ADN t¸i tæ hîp lµ:

A ADN của thể truyền và gen cần chuyển

B ADN của thể truyền và ADN của tế bào nhận

C ADN của plasmid và gen cần chuyển

D ADN của virut và gen cần chuyển

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

2 Ưu thế nổi bật của kỹ thuật chuyển gen so

với phương pháp lai truyền thống là gì?

A Dễ thực hiên,thao tác nhanh,ít tốn thời gian.

B Tổng hợp được các phân tử AND lai giữa loài này

3.Khi chuyển một gen tổng hợp protein của người vào vi khuẩn E.coli,các nhà khoa học đã làm được điều gì có lợi cho người?

A Sản xuất insulin với giá thành hạ,dùng chữa bệnh tiểu đường cho người.

B Protein hình thành sẽ làm giảm tác hại của vi khuẩn đối với người.

C Lợi dụng khả năng sinh sản nhanh,trao đổi chất

mạnh của vi khuẩn để tổng hợp một lượng lớn protein đáp ứng nhu cầu nhiều mặt của con người.

D Thuần hóa một chủng E.coli để nuôi cấy vào hệ tiêu hóa của người.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

C

4.Làm thế nào để nhận biết việc chuyển phân tử AND tái

tổ hợp vào tế bào thể nhận đã thành công.

A Chọn thể truyền có các dấu chuẩn dễ nhận biết.

B Dùng CaCl 2 làm dãn màng tế bào hoặc xung điện.

C Dùng xung điện làm thay đổi tính thấm của màng tế bào

D Dùng phương pháp đánh dấu bằng đồng vị phóng xạ.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

A