Đề cương ôn tập tốt nghiệp THPT môn Sinh

Hậu quả - Biến đổi trong dãy nuclêôtit của gen cấu trúc → biến đổi trong dãy nuclêôtit của mARN → có thể biến đổi trong dãy axit amin của chuỗi pôlỉpeptit tương ứng → có thể thay đổi cấu

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO KON TUM

MÔN: SINH HỌC NĂM HỌC 2012- 2013

(Lưu hành nội bộ)

Kon Tum, tháng 3 năm 2013

MỘT SỐ LƯU Ý

1 Biên soạn Tài liệu dựa vào SGK Chuẩn và Nâng cao; chuẩn kiến thức- kỹ năng; hướngdẫn điều chỉnh nội dung dạy học sinh học cấp THPT (giảm tải); cấu trúc đề thi Tốt nghiệpnăm 2011 và tài liệu hướng dẫn ôn tập thi TN- THPT năm học 2010- 2011

2 Tài liệu gồm có 3 phần

A Tóm tắt lí thuyết

B Một số câu hỏi, bài tập vận dụng

C Một số đề thi tốt nghiệp tham khảo

CẤU TRÚC ĐỀ THI MÔN SINH

1 Đề thi tốt nghiệp THPT (theo cấu trúc năm 2011)

Số lượng 40 câu, thời gian: 60 phút

Phần Nội dung cơ bản Số câu chung Chuẩn Phần riêng Nâng cao

Sự phát sinh và phát triển sựsống trên Trái Đất

8 (20%)

2 Đề thi tuyển sinh ĐH, CĐ (theo cấu trúc năm 2012)

Số lượng 50 câu, thời gian 90 phút

Phần Nội dung cơ bản Số câu chung Chuẩn Phần riêng Nâng cao

Di truyền học người 1 1 1

Sự phát sinh và phát triển sự sốngtrên Trái đất

10 (20%)

- Gen cấu trúc bao gồm 3 phần:

+ Vùng điều hoà: có trình tự nuclêôtit giúp ARN polimeraza nhận biết để lên kết và trình

tự nuclêôtit điều hòa phiên mã.

+ Vùng mã hoá: mã hoá các axit amin.

- Các đặc điểm của mã di truyền

+ Được đọc liên tục từ 1 điểm xác định theo từng bộ ba (không gối lên nhau)

+ Có tính đặc hiệu (1 bộ ba chỉ mã hoá 1 loại axit amin)

+ Có tính thoái hóa (nhiều bộ ba khác nhau cùng mã hoá cho 1 loại axit amin, trừ AUG vàUGG)

+ Có tính phổ biến (tất cả các loài đều có chung 1 bộ mã di truyền, trừ một vài ngoại lệ) + Là mã bộ ba

Bộ ba mở đầu (AUG): Quy định điểm khởi đầu dịch mã, quy định axit amin mêtiônin ở sinh vậtnhân thực

Bộ ba kết thúc (UAA, UAG, UGA): tín hiệu kết thúc quá trình dịch mã

c Quá trình nhân đôi ADN

*Diễn biến chính của cơ chế nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơ

- Bước 1: Tháo xoắn phân tử ADN: Nhờ các enzim tháo xoắn, 2 mạch đơn của phân tử ADN tách

nhau dần tạo nên chạc tái bản (hình chữ Y) và để lộ ra 2 mạch khuôn

- Bước 2: Tổng hợp các mạch ADN mới

+ ADN- pôlimerara xúc tác hình thành mạch đơn mới theo chiều 5’ → 3’ (ngược chiều vớimạch làm khuôn) Các nuclêôtit của môi trường nội bào liên kết với mạch làm khuôn theo nguyêntắc bổ sung (A – T, G – X).

+ Trên mạch mã gốc (3’ → 5’) mạch mới được tổng liên tục Trên mạch bổ sung (5’ → 3’)mạch mới được tổng hợp gián đoạn tạo nên các đoạn ngắn (đoạn Okazaki), sau đó các đoạnOkazaki được nối với nhau nhờ enzim nối

- Bước 3: Hai phân tử ADN được tạo thành: Các mạch mới tổng hợp đến đâu thì 2 mạch đơn xoắn

đến đó → tạo thành phân tử ADN con, trong đó một mạch mới được tổng hợp còn mạch kia là củaADN ban đầu (nguyên tắc bán bảo tồn)

* Các nguyên tắc nhân đôi của ADN: bổ sung và bán bảo tồn

* Quá trình nhân đôi của ADN ở sinh vật nhân thực

+ Thời điểm: Diễn ra ở pha S của kì trung gian

+ Cơ chế: giống với quá trình nhân đôi của ADN ở sinh vật nhân sơ

+ Quá trình nhân đôi diễn ra tại nhiều điểm khởi đầu trong mỗi phân tử (có nhiều đơn vị nhân đôi), có nhiều loại enzim tham gia

+ Diễn ra qua 3 bước: mở đầu, kéo dài và kết thúc

+ Ở sinh vật nhân sơ: mARN sau phiên mã được sử dụng trực tiếp làm khuôn để tổng hợpprôtêin; ở sinh vật nhân thực, mARN sau phiên mã được chỉnh sửa mới tạo ra ARN trưởng thành

- Phân biệt phiên mã ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực

+ Ở sinh vật nhân sơ: 1 phân tử mARN được tổng hợp mã hóa nhiều chuỗi pôlipeptit, phiên mã đến đâu dịch mã đến đó

+ Ở sinh vật nhân thực: 1 phân tử mARN được tổng hợp thường mã hóa 1 chuỗi pôlipeptit; sau phiên mã, mARN sơ khai được chỉnh sửa (cắt bỏ các đoạn intron) tạo mARN trưởng thành, mARN trưởng thành ra tế bào chất mới tham gia vào dịch mã

b Dịch mã

- Cơ chế: Gồm 2 giai đoạn

+ Hoạt hóa axit amin

+ Tổng hợp chuỗi pôlipepetit Mở đầu

Kéo dài

Kết thúc

Tóm lại: Cơ chế của hiện tượng di truyền ở cấp độ phân tử được thể hiện theo sơ đồ sau:

nhân đôi

ADN phiên mã ARN dịch mã prôtêin → tính trạng

3 Điều hòa hoạt động của gen

- Cấu trúc của opêron Lac

+ Vùng khởi động (P): Nơi mARN pôlimeraza bám vào khởi động phiên mã

+ Vùng vận hành (O): Nơi prôtêin ức chế bám vào, ngăn cản phiên mã

+ Cụm các gen cấu trúc (Z, Y, A): mã hóa các enzim phân giải đường lactôzơ

- Sự điều hòa hoạt động của opêron Lac

+ Khi MT không có lactôzơ: Gen điều hoà tổng hợp prôtêin ức chế Prôtêin này liên kết

với vùng vận hành ngăn cản quá trình phiên mã làm cho các gen cấu trúc không hoạt động

+ Khi MT có lactôzơ: Khi môi trường có lactôzơ, một số phân tử liên kết với prôtêin ức

chế làm biến đổi cấu hình không gian ba chiều của nó, làm cho prôtêin ức chế không thể liên kếtvới vùng vận hành Do đó ARN polimeraza có thể liên kết được với vùng khởi động để tiến hànhphiên mã

Khi đường lactôzơ bị phân giải hết, prôtêin ức chế lại liên kết với vùng vận hành và quátrình phiên mã bị dừng lại

⇒ Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ chủ yếu diễn ra ở giai đoạn phiên mã

- Điều hòa hoạt động của gen ở sinh vật nhân thực

+ Cơ chế điều hòa phức tạp hơn

+ Diễn ra ở nhiều giai đoạn

II Biến dị (Đột biến)

1 Đột biến gen

a Khái niệm: Là những biến đổi trong cấu trúc của gen, liên quan tới một cặp nuclêôtit xảy ra tại

1 điểm nào đó trên phân tử ADN (đột biến điểm)

b Có 3 dạng đột biến gen (đột biến điểm) cơ bản: Mất, thêm, thay thế một cặp nuclêôtit.

(Lưu ý: Thế nào là đột biến câm; đột biến nhầm nghĩa; đột biến vô nghĩa)

* Phân biệt đột biến tự nhiên và đột biến nhân tạo

c Nguyên nhân: Do tác động của các tác nhân hóa học, vật lí, sinh học hoặc những rối loạn sinh

lí, hóa sinh trong tế bào

d Cơ chế phát sinh chung: Tác nhân gây đột biến tác động gây ra những sai sót trong quá trình

nhân đôi ADN

- Đột biến điểm thường xảy ra trên một mạch dưới dạng tiền đột biến, qua các lần nhân đôi tiếp theo tạo thành đột biến: Gen → tiền đột biến gen → đột biến gen

- Đột biến gen phụ thuộc vào loại tác nhân, cường độ, liều lượng, thời điểm tác động và cấu trúc của gen

- Ví dụ về cơ chế phát sinh

+ Do sự kết cặp không đúng trong nhân đôi ADN: G – X → G – T → A – T

+ Do tác động của 5BU: A – T → A – 5BU → G – 5BU → G – X

e Hậu quả

- Biến đổi trong dãy nuclêôtit của gen cấu trúc → biến đổi trong dãy nuclêôtit của mARN

→ có thể biến đổi trong dãy axit amin của chuỗi pôlỉpeptit tương ứng → có thể thay đổi cấu trúc của prôtêin → có trhể làm thay đổi đột ngột, gián đoạn 1 hoặc một số tính trạng trên một hoặc một số ít cá thể của quần thể

- Hậu quả cụ thể của từng dạng

+ Đột biến thay thế có thể làm thay đổi axit amin tương ứng với vị trí bị đột biến.

+ Đột biến mất hoặc thêm có thể làm thay đổi nhiều bộ 3 mã hoá từ vị trí bị đột biến →

cuối gen do đó có thể làm thay đổi các axit amin trong chuỗi pôlipeptit tương ứng từ vị trí bị đột biến.

- Phần lớn đột biến điểm là vô hại (trung tính), một số có lợi, 1 số có hại Mức độ có lợihay có hại phụ thuộc vào tổ hợp gen và điều kiện môi trường

f Ý nghĩa: Đột biến gen là nguồn nguyên liệu sơ cấp của quá trình chọn giống và tiến hoá.

g Cơ chế biểu hiện: Đột biến gen khi đã phát sinh sẽ được tái bản qua cơ chế nhân đôi của ADN.

Đột biến có thể phát sinh trong giảm phân (đột biến giao tử), phát sinh ở những lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử (đột biến tiền phôi), phát sinh trong quá trình nguyên phân của tế bào xôma (đột biến xôma).

+ Mỗi loài có 1 bộ NST đặc trưng về số lượng, hình thái, cấu trúc

+ Sự biến đổi hình thái NST qua các kì phân bào.

Từ kì trung gian đến kì giữa: Đóng xoắn

Từ kì giữa đến kì trung gian tiếp theo: Tháo xoắn.

- Cấu trúc siêu hiển vi

+ Thành phần cấu tạo: NST được cấu tạo từ ADN và prôtêin (histôn và phi histôn)

+ (ADN + prôtêin) → Nuclêôxôm (8 phân tử prôtêin histôn được quấn quanh bởi một đoạnphân tử ADN dài khoảng 146 cặp nuclêôtit, quấn 13

4 vòng) → Sợi cơ bản (khoảng 11 nm) → Sợi

nhiễm sắc (25–30 nm) → ống siêu xoắn (300 nm) → Crômatit kì giữa (700 nm) → NST.

b Đột biến NST

* Đột biến cấu trúc NST

- Nguyên nhân: Do ảnh hưởng của các tác nhân hoá học, vật lí (tia phóng xạ, tia tử ngoại …), tác

nhân sinh học (virút) hoặc những rối loạn sinh lí, hoá sinh trong tế bào

- Cơ chế chung: Các tác nhân gây đột biến tác động đến quá trình tiếp hợp, trao đổi chéo, … hoặc

trực tiếp gây đứt gãy NST Đột biến cấu trúc NST làm thay đổi số lượng, trình tự các gen, làm thayđổi hình dạng NST

- Các dạng đột biến cấu trúc NST: Mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn

- Có thể mấtđoạn đầu múthay mất đoạngiữa

- Là dạng đột biếnlàm cho 1 đoạn nào

đó của NST quayngược 1800

- Có đảo đoạn ngoàitâm động và đảođoạn gồm tâm động

Là dạng độtbiến làm cho 1đoạn nào đó củaNST lặp lại 1hay nhiều lần

- Là dạng đột biếndẫn đến sự trao đổiđoạn NST

- Sự trao đổi đoạn

có thể xảy ra trong

1 NST hoặc giữacác NST khôngtương đồng (gồmtương hỗ và khôngtương hỗ)

Một đoạn NST bị đứt, quay ngược

180 0 rồi nối lại ở vị trí cũ.

Tiếp hợp không bình thường, trao đổi chéo không cân giữa

2 cromatit cùng cặp.

NST bị đứt 1 đoạn rồi nối vào cùng NST ở vị trí mới hay vào NST khác.

Hậu quả - Làm giảm số

lượng gen trênNST nên mấtđoạn lớnthường gâychết hoặc giảmsức sống, mấtđoạn nhỏ ít ảnhhưởng đến sứcsống

Làm thay đổi trình tựphân bố các gen trênNST, không làm mấtvật chất di truyềnnên ít ảnh hưởng đếnsức sống

- Làm tăng hoặcgiảm mức độbiểu hiện củatính trạng

- Làm giảm khảnăng sinh sản,giảm sức sốngnhưng yếu hơndạng mất đoạn

- Làm thay đổitrình tự phân bốcác gen trên 1 NST, làm thay đổinhóm gen liên kết

- Chuyển đoạn lớnthường làm mấtkhả năng sinh sản,gây chết

Ý nghĩa - Loại bỏ các

gen “xấu” rakhỏi NST

- Xác định vịtrí của gen trênNST

Tạo ra sự đa dạnggiữa các nòi trongcùng 1 loài

Tạo điều kiệncho đột biếngen tạo ra cácalen mới

Có thể tạo ra giốngmới, loài mới

* Đột biến số lượng NST

- Nguyên nhân: Do ảnh hưởng của các tác nhân hoá học, vật lí (tia phóng xạ, tia tử ngoại …), tác

nhân sinh học (virút) hoặc những rối loạn sinh lí, hoá sinh trong tế bào

- Các dạng đột biến số lượng NST

+ Đột biến lệch bội

- Khái niệm: Là dạng đột biến làm thay đổi số lượng NST ở 1 hay một số cặp NST tươngđồng

- Các dạng thể lệch bội cơ bản: Thể một, thể không, thể ba, thể bốn

- Cơ chế phát sinh các thể lệch bội:

+ Các tác nhân gây đột biến gây ra sự không phân li của một hay một số cặp NST

→ tạo ra các giao tử không bình thường (thừa hay thiếu một vài chiếc NST)

+ Sự kết hợp của giao tử không bình thường với giao tử bình thường (n) hoặc giữacác giao tử không bình thường với nhau sẽ tạo ra hợp tử phát triển thành các thể lệch bội

- P 2n × 2n

G n (n + 1), (n – 1)

F1 (2n + 1) (2n – 1) Thể ba Thể một

G (n + 1), (n – 1)(n + 1), (n – 1)

F 1 (2n + 2) (2n – 2) Thể bốn Thể không

- Hậu quả: Đột biến lệch bội làm tăng hoặc giảm một hoặc một số NST → làm mất cân bằngtoàn bộ hệ gen nên các thể lệch bội thường không sống được hay có thể giảm sức sống hay làm giảmkhả năng sinh sản tuỳ loài

- Vai trò: Đột biến lệch bội làm tăng hoặc giảm một hoặc một số NST → làm mất cân bằngtoàn bộ hệ gen nên các thể lệch bội thường không sống được hay có thể giảm sức sống hay làm giảmkhả năng sinh sản tuỳ loài

+ Đột biến đa bội

- Khái niệm: Là dạng đột biến làm cho số NST đơn bội của tế bào tăng lên một số nguyênlần (>2n)

- Các dạng: Tự đa bội và dị đa bội

- Cơ chế phát sinh chung: Các tác nhân gây đột biến gây ra sự không phân li của toàn bộcác cặp NST → tạo ra các giao tử không bình thường (chứa cả 2n NST)

Sự kết hợp của giao tử không bình thường với giao tử bình thường hoặc giữa các giao tử khôngbình thường với nhau sẽ tạo ra các đột biến đa bội

+ Cơ chế phát sinh thể tự đa bội

- Trong giảm phân

- Trong nguyên phân: 2n → 4n+ Dị đa bội

- Hậu quả: Các thể tự đa bội lẻ thường không có khả năng sinh giao tử bình thường

(thường bất thụ)

- Vai trò: Cung cấp nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hoá và chọn giống

Chương II: TÍNH QUI LUẬT CỦA HIỆN TƯỢNG DI TRUYỀN

QUI LUẬT PHÂN LY

1 Thí nghiệm lai một tính trạng của Menden

2 Nội dung quy luật phân ly

- Mỗi tính trạng do một cặp alen quy định, một có nguồn gốc từ bố, một có nguồn gốc

từ mẹ Các alen tồn tại trong tế bào một cách riêng rẽ, không hoà trộn vào nhau

- Khi hình thành giao tử, các thành viên của một cặp alen phân li đồng đều về các giao

tử, nên 50% số giao tử chứa alen này còn 50% số giao tử chứa alen kia

3 Cơ sở tế bào học của quy luật phân ly

- Trong tế bào lưỡng bội, NST tồn tại thành từng cặp tương đồng, nên gen cũng tồn tại theotừng cặp gen tương ứng trên cặp NST tương đồng (vị trí của gen trên NST gọi là lôcut)

- Khi giảm phân, sự phân ly đồng đều của cặp NST tương đồng dẫn đến sự phân ly đồngđều của cặp gen (cặp alen) tương ứng về các giao tử

4 Viết sơ đồ lai của phép lai một tính trạng

5 Điều kiện nghiệm đúng: Quá trình giảm phân diễn ra bình thường.

QUY LUẬT PHÂN LY ĐỘC LẬP

1 Thí nghiệm lai hai cặp tính trạng

2 Nội dung của quy luật phân ly độc lập: Các cặp nhân tố di truyền quy định các tính trạng khác

nhau phân ly độc lập trong quá trình hình thành giao tử

3 Cơ sở tế bào học của quy luật phân ly độc lập

- Các cặp alen khác nhau nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

- Sự phân li độc lập của các cặp NST tương đồng trong giảm phân hình thành giao tử dẫnđến sự phân li độc lập của các cặp alen tương ứng

4 Viết sơ đồ lai

5 Ý nghĩa của quy luật phân ly độc lập

- Là cơ sở khoa học để tạo ra nguồn nguyên liệu cho chọn giống

- Khi biết được tính trạng nào đó di truyền theo quy luật MenĐen chúng ta có thể tiên đoán

trước được kết quả lai

- Giải thích sự đa dạng ở các loài sinh sản hữu tính (tạo ra vô số biến dị tổ hợp)

6 Điều kiện để các gen phân li độc lập: Các gen phải nằm trên các NST tương đồng khác nhau.

TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN

I Tương tác gen

1 Khái niệm: Tương tác gen là sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình hình thành một

KH

2 Thực chất: Các gen trong tế bào không tương tác trực tiếp với nhau mà chỉ có sản phẩm của

chúng tác động qua lại với nhau để tạo nên KH

3 Các kiểu tương tác giữa các gen không alen (giữa các gen không alen phân li độc lập)

Nếu trong kiểu gen có mặt cả 2 gen trội không alen (A, B): hoa đỏ

Nếu trong kiểu gen chỉ có mặt 1 gen trội hoặc không có gen trội nào: hoa trắng

người có kiểu gen mang càng nhiều alen trội thì màu da càng đậm

- Phần lớn các tính trạng số lượng (năng suất) là do nhiều gen quy định tương tác theo kiểucộng gộp quy định (sản lượng thóc, sản lượng trứng của gia cầm….)

4 Ý nghĩa của tương tác gen: Làm tăng xuất hiện biến dị tổ hợp, xuất hiện nhiều kiểu hình mới

chưa có ở bố mẹ Mở ra khả năng tạo giống mới.

II Tác động đa hiệu của gen

- Một gen có thể tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau: gen đa hiệu

VD

- Khi một gen đa hiệu bị đột biến thì nó sẽ đồng thời kéo theo sự biến dị ở một số tính trạng

mà nó chi phối: biến dị tương quan

LIÊN KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ GEN

I Liên kết gen

1 TN

2 Giải thích và viết sơ đồ lai

3 Kết luận: Các gen nằm trên một NST tạo thành một nhóm gen liên kết và có xu hướng di truyềncùng nhau Số nhóm gen liên kết của mỗi loài thường bằng số lượng NST trong bộ NST đơn bội

4 Ý nghĩa liên kết gen

- Liên kết gen làm hạn chế xuất hiện biến dị tổ hợp, đảm bảo sự duy trì bền vững từng

nhóm tính trạng quy định bởi các gen trên cùng một NST nên duy trì sự ổn định của loài

- Trong chọn giống nhờ liên kết gen mà các nhà chọn giống có khả năng chọn được nhữngnhóm tính trạng tốt luôn đi kèm với nhau

II Hoán vị gen

1 Thí nghiệm của Moocgan và hiện tượng hoán vị gen

- TN

- Giải thích và viết sơ đồ lai

2 Cơ sở tế bào học của hiện tượng hoán vị gen: Sự trao đổi chéo giữa các crômatit khác nguồn

gốc của cặp NST tương đồng dẫn đến sự đổi chỗ giữa các gen alen (hoán vị)

3 Kết luận

- Trong quá trình giảm phân, các crômatit của cặp NST tương đồng có thể trao đổi cácđoạn cho nhau dẫn đến hoán vị gen, làm xuất hiện các tổ hợp gen mới

- Tần số hoán vị gen (f%) = tổng tỷ lệ % các giao tử mang gen hoán vị

- Tần số hoán vị gen được dùng làm thước đo khoảng cách tương đối giữa các gen

- Tần số hoán vị gen dao động từ 0%  50 %

4 Ý nghĩa của hiện tượng hoán vị gen

- Do hiện tượng hoán vị gen → tạo ra nhiều loại giao tử → hình thành nhiều tổ hợp genmới tạo nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hoá và chọn giống

- Căn cứ vào tần số hoán vị gen → trình tự các gen trên NST (xây dựng được bản đồ gen).Quy ước 1% hoán vị gen = 1 cM (centimoocgan)

* Điều kiện để các gen di truyền liên kết: Các gen nằm trên cùng một NST.

DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN

I Di truyền liên kết với giới tính

1 NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST

a Khái niệm NST giới tính

b Một số cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST

- Dạng XX và XY + ♀ XX, ♂ XY: Người, thú, ruồi giấm

+ ♂ XX, ♀ XY: Chim, bướm, cá,

- Dạng XX và XO: Châu chấu ♀ XX, ♂ XO

2 Di truyền liên kết với giới tính: Một tính trạng được gọi là di truyền liên kết với giới tính khi

sự di truyền của nó luôn gắn với giới tính

a Gen trên NST X

- Thí nghiệm

- Giải thích

- Đặc điểm di truyền

+ Kết quả của phép lai thuận và lai nghịch khác nhau: tỉ lệ phân li kiểu hình khác nhau ở 2 giới.

+ Có hiện tượng di truyền chéo

b Gen trên NST Y: di truyền thẳng

c Cơ sở tế bào học: Do sự phân li và tổ hợp của cặp NST giới tính dẫn đến sự phân li và tổ hợpcủa các gen nằm trên NST giới tính

d Ý nghĩa của sự di truyền liên kết với giới tính: Dựa vào tính trạng liên kết với giới tính có thểphân biệt sớm đực, cái để điều chỉnh tỉ lệ đực, cái tuỳ thuộc vào mục tiêu sản xuất

II Đặc điểm của di truyền ngoài NST (di truyền của gen ở ti thể và lục lạp)

- Lai thuận, lai nghịch có kết quả khác nhau: biểu hiện kiểu hình ở đời con theo dòng mẹ

- Trong di truyền qua tế bào chất vai trò chủ yếu thuộc về tế bào chất của tế bào sinh dục cái.

→ Có 2 hệ thống di truyền là di truyền trong nhân và di truyền ngoài nhân (di truyền theo dòng mẹ)

ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN

I Mối quan hệ giữa gen và tính trạng

Gen (ADN )→mARN→ Pôlipeptit → Prôtêin → Tính trạng

II Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường

1 Ví dụ: Ở cây hoa anh thảo

KG AA (đỏ): nếu đem trồng cây đỏ t/c ở mt 350c thì ra hoa trắng, thế hệ sau của cây hoatrắng này trồng ở 200C lại cho hoa đỏ

KG aa đem trồng ở mt 350Chay 200C đều chỉ cho hoa màu trắng

2 Kết luận

- Bố mẹ không truyền đạt cho con những tính trạng đã hình thành sẵn, mà truyền lại chocon các alen

- KG quy định khả năng phản ứng của cơ thể trước môi trường

- KH là kết quả của sự tác động qua lại giữa KG và MT

III Mức phản ứng

1 Khái niệm: Tập hợp các kiểu hình của cùng 1 KG tương ứng với các môi trường khác nhau gọi

là mức phản ứng của một KG

2 Đặc điểm của mức phản ứng

- Do gen quy định, trong cùng 1 KG mỗi gen có mức phản ứng riêng

- Di truyền được vì do KG quy định

- Thay đổi theo từng loại tính trạng

3 PP xác định mức phản ứng: Để xác định mức phản ứng của 1KG cần phải tạo ra các cá thể SV

có cùng 1 KG, theo dõi đặc điểm của chúng trong những điều kiện môi trường khác nhau

- Mỗi KG chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình của mình trong 1 phạm vi nhất định

- Đặc điểm: Có tính đồng loạt, theo hướng xác định tương ứng với điều kiện môi trường,không DT

Chương III DI TRUYỀN HỌC QUẦN THỂ

CẤU TRÚC DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ

I Khái niệm và đặc trưng di truyền của quần thể

1 Khái niệm

2 Đặc trưng di truyền của QT: Mỗi quần thể có một vốn gen đặc trưng, thể hiện qua các thông

số về tần số alen và thành phần kiểu gen

- Tần số của 1 alen = số lượng alen đó / tổng số alen của gen đó trong quần thể tại một thời điểm

xác định

Nếu quần thể có cấu trúc di truyền: dAA: hAa: raa thì

Tần số alen A (pA) = d + h/2; Tần số alen a (qa) = r + h/2

- Tần số của 1 kiểu gen = số cá thể có kiểu gen đó / tổng số cá thể có trong quần thể.

II Quần thể tự phối (QT tự thụ phấn, tự thụ tinh) và QT giao phối cận huyết

Cấu trúc di truyền của quần thể biến đổi qua các thế hệ theo hướng giảm dần tỉ lệ thể

dị hợp, tăng dần tỉ lệ thể đồng hợp

Nếu quần thể có cấu trúc di truyền là dAA: h Aa: raa thì sau n thế hệ tự thụ phấn CTDTcủa QT là d + (h- h/2n)/2 AA : h/2nAa : r + (h- h/2n)/2 aa

III Quần thể giao phối ngẫu nhiên

1 Quần thể ngẫu phối

- Quần thể được gọi là ngẫu phối khi các cá thể trong quần thể lựa chọn bạn tình để giaophối một cách hoàn toàn ngẫu nhiên

- Đặc điểm di truyền của quần thể ngẫu phối:

+ Đa dạng về kiểu gen và kiểu hình

+ Có thể duy trì tần số các kiểu gen khác nhau trong quần thể không đổi qua các thế hệtrong những điều kiện nhất định

2 Định luật Hacđi-Vanbec

a Nội dung: Trong những điều kiện nhất định, tần số tương đối của các alen và thành phần kiểu

gen của quần thể ngẫu phối được duy trì ổn định qua các thế hệ

Khi xảy ra ngẫu phối, quần thể đạt trạng thái cân bằng theo định luật Hacđi – Van bec Khi

đó thoả mãn đẳng thức: p2AA + 2 pqAa + q2aa = 1

Trong đó: p là tần số alen A, q là tần số alen a, p + q = 1

b Điều kiện nghiệm đúng

- Quần thể phải có kích thước lớn

- Các cá thể trong quần thể giao phối ngẫu nhiên

- Các cá thể trong quần thể phải có sức sống và khả năng sinh sản như nhau (ko có CLTN)

- Không xảy ra đột biến, nếu có thì tần số đột biến thuận bằng tần số đột biến nghịch

- Không có sự di - nhập gen

c Ý nghĩa của định luật Hacđi-Vanbec

- Giải thích tại sao trong thiên nhiên có những quần thể được duy trì ổn định qua thời gian dài.

- Cho phép xác định tần số của các alen, các kiểu gen từ kiểu hình của quần thể và ngượclại → có ý nghĩa đối với y học và chọn giống

Chương IV ỨNG DỤNG DI TRUYỀN HỌC

Nguồn nguôn liệu để chọn giống: Biến dị tổ hợp

Đột biến

ADN tái tổ hợp

I Chọn giống vật nuôi và cây trồng dựa trên nguồn biến dị tổ hợp

1 Tạo giống thuần: Các bước

- Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau

- Lai giống để tạo ra các tổ hợp gen khác nhau

- Chọn lọc ra những tổ hợp gen mong muốn

- Cho các cá thể mang các tổ hợp gen mong muốn tự thụ phấn hoặc giao phối gần để tạo racác dòng thuần

2 Tạo giống có ưu thế lai cao

a Khái niệm ưu thế lai: Là hiện tượng con lai có năng suất, sức chống chịu, khả năng sinh

trưởng và phát triển cao vượt trội so với các dạng bố mẹ (ưu thế lai thường biểu hiện rõnhất ở F1 khi lai khác dòng và giảm dần qua các thế hệ sau)

b Cơ sở di truyền của ưu thế lai: Theo giả thuyết siêu trội: ở trạng thái dị hợp về nhiều cặp gen

khác nhau, con lai có được kiểu hình vượt trội nhiều mặt so với dạng bố mẹ có nhiều gen ở trạngthái đồng hợp tử

c Qui trình tạo giống có ưu thế lai cao

- Tạo các dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau

- Lai các dòng thuần chủng khác nhau để tạo ra các tổ hợp gen khác nhau (lai khác dòng

đơn, lai khác dòng kép, lai thuận nghịch)

- Chọn lọc các tổ hợp gen có ưu thế lai cao

II Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến

1 Các bước

- Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến thích hợp

- Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mong muốn

- Tạo dòng thuần chủng

Phân tích từng bước của qui trình

2 Các thành tựu tạo giống bằng gây đột biến ở Việt nam

III Tạo giống bằng công nghệ gen

1 Khái niệm công nghệ gen: Là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào và sinh vật

có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới

2 Qui trình

- Tạo ADN tái tổ hợp: Các bước tạo ADN tái tổ hợp

- Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

- Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

Phương pháp tải nạp và phương pháp sử dụng tế bào gốc

3.Ứng dụng công nghệ gen: Các thành tựu tạo giống động – thực – vi sinh vật:

+ Tạo động vật chuyển gen: VD: Cừu

+ Tạo giống cât trồng biến đổi gen: VD: Cà chua

+ Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen: VD: Tạo dòng vi khuẩn sản sinh ra một lượng lớnInsulin

IV Tạo giống bằng công nghệ tế bào

1 Khái niệm công nghệ tế bào: là quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào có kiểu

nhân mới từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới, hoặc hình thành cơ thể không bằng sinh sảnhữu tính mà thông qua sự phát triển của tế bào xôma nhằm nhân nhanh các giống vật nuôi, câytrồng

2 Công nghệ tế bào thực vật

a Các bước lai tế bào sinh dưỡng

- Loại bỏ thành tế bào trước khi đem lai → tế bào trần

- Đưa các dòng tế bào trần của 2 loài vào cùng môi trường đặc biệt để chúng dung hợp vớinhau tạo ra tế bào lai

- Đưa tế bào lai vào nuôi cấy trong môi trường đặc biệt để chúng phân chia và tái sinhthành cây lai khác loài

b Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh

- Hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh được nuôi cấy trong ống nghiệm để phát triển thànhcây đơn bội

- Chọn lọc dòng tế bào đơn bội có đặc tính mong muốn

- Các dòng tế bào được chọn được nuôi trong ống nghiệm với các hóa chất đặc biệt → pháttriển thành mô đơn bội → xử lí hóa chất gây đa bội để tạo cây lưỡng bội hoàn chỉnh

c Nuôi cấy tế bào invitro tạo mô sẹo (mô sẹo:gồm nhiều tế bào chua biệt hóa, có khả năng sinh trưởng mạnh)

d Tạo giống bằng chọn dòng tế bào xôma có biến dị

* Ý nghĩa của công nghệ tế bào thực vật: nhân giống vô tính các loại cây trồng quí hiếm hoặc tạo

ra cây lai khác loài

3 Công nghệ tế bào động vật

a Nhân bản vô tính bằng kĩ thuật chuyển nhân: Các bước

- Tách tế bào tuyến vú của cá thể cho nhân và nuôi trong phòng thí nghiệm ; tách tế bàotrứng của cá thể khác và loại bỏ nhân của tế bào này

- Chuyển nhân của tế bào tuyến vú vào tế bào trứng đã loại nhân

- Nuôi cấy tế bào đã chuyển nhân trên môi trường nhân tạo cho trứng phát triển thành phôi.

- Chuyển phôi vào tử cung của cơ thể mẹ để mang thai và sinh con

b Cấy truyền phôi: Lấy phôi từ động vật cho → tách phôi thành hai hay nhiều phần → phôiriêng biệt → Cấy các phôi vào động vật nhận (con cái) và sinh con

- Ý nghĩa của công nghệ tế bào động vật: mở ra triển vọng nhân bản được những cá thể động vật quý hiếm dùng vào nhiều mục đích khác nhau

Chương V DI TRUYỀN HỌC NGƯỜI

1 Các phương pháp nghiên cứu di truyền người

a Những khó khăn và thuận lợi trong nghiên cứu di truyền người

b Các phương pháp nghiên cứu di truyền người

* Nghiên cứu người đồng sinh (Mục đích,nội dung, kết quả )

* Nghiên cứu tế bào học và các phương pháp khác (nghiên cứu di truyền quần thể, di truyền

phân tử,…)

2 Di truyền y học

a Di truyền y học

* Khái niệm di truyền y học: ngành khoa học vận dụng những hiểu biết về di truyền học người vào

y học, giúp cho việc giải thích, chẩn đoán, phòng ngừa, hạn chế các bệnh, tật di truyền và điều trịtrong một số trường hợp bệnh lí

* Các nhóm bệnh di truyền

- Bệnh di truyền phân tử

+ Là những bệnh di truyền được nghiên cứu cơ chế gây bệnh ở mức độ phân tử

+ Ví dụ: Bệnh hồng cầu hình liềm, các bệnh về các yếu tố đông máu (bệnh máu khóđông), phêninkêto niệu

- Hội chứng liên quan tới đột biến NST

+ Các đột biến cấu trúc hay số lượng NST thường liên quan đến nhiều gen và gây ra hàngloạt tổn thương ở các cơ quan của người bệnh

+ Ví dụ: Bệnh Đao, bệnh Claiphentơ, Tớcnơ

b Bảo vệ vốn gen loài người

- Tạo môi trường sạch nhằm hạn chế tác nhân gây đột biến

- Tư vấn di truyền

- Liệu pháp gen

+ Là việc chữa trị các bệnh di truyền bằng cách phục hồi chức năng của các gen bị đột biến

+ Gồm 2 biện pháp: Đưa bổ sung gen lành vào cơ thể người bệnh và thay thế gen bệnhbằng gen lành

+ Những khó khăn của liệu pháp gen: con người có hoạt động sinh lí phức tạp và khôngđược dùng làm vật thí nghiệm; việc chuyển gen vào các tế bào sinh dục dễ gây các đột biến nguyhiểm cho đời sau, hiện nay mới chỉ thực hiện cho tế bào xôma

- Sử dụng chỉ số ADN phân tích các bệnh di truyền: (Chỉ số ADN là trình tự lặp lại của một đoạn nucleotit trên ADN không chưa mã di truyền, đoạn nucleotit thay đổi theo từng cá thể)

c Di truyền học với ung thư, bệnh AIDS và di truyền trí năng

- Nguyên nhân, hậu quả của ung thư và bệnh AIDS

- Hệ số thông minh và sự di truyền trí năng

+ Trí năng được xác định là có di truyền, biểu hiện của khả năng trí tuệ phụ thuộc vào genđiều hòa nhiếu hơn gen cấu trúc

+ Sự di truyền trí năng được đánh giá qua chỉ số IQ

PHẦN VI: TIẾN HÓA

Chương I: BẰNG CHỨNG VÀ CƠ CHẾ TIẾN HÓA

A CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA

I Bằng chứng giải phẫu so sánh

1 Cơ quan tương đồng: Là những cơ quan nằm ở những vị trí tương ứng trên cơ thể, có cùng

nguồn gốc trong quá trình phát triển phôi nên có kiểu cấu tạo giống nhau Cơ quan tư ơng đông

phản ánh sự tiến hoá phân li.

2 Cơ quan tương tự: Là những cơ quan khác nhau về nguồn gốc nhưng đảm nhiệm những chức

phận giống nhau nên có kiểu hình thái tương tự Cơ quan tương tự phản ánh sự tiến hoá đồngquy

3 Cơ quan thoái hóa: Là cơ quan phát triển không đầy đủ ở cơ thể trởng thành Do điều kiện

sống của loài đã thay đổi, các cơ quan này mất dần chức năng ban đầu, tiêu giảm dần và hiện chỉ

để lại một vài vết tích xưa kia của chúng

II Bằng chứng tế bào và sinh học phân tử

1 Bằng chứng tế bào học

- Tế bào là đơn vị cấu trúc và là đơn vị chức năng của mọi cơ thể sinh vật.

- Tế bào nhân sơ và tế bào nhân chuẩn đều có các thành phần cơ bản: Màng sinh chất, tếbào chất và nhân (hoặc vùng nhân)

2 Bằng chứng sinh học phân tử

- ADN của các loài đều được cấu tạo từ 4 loại nucleotit: Adenin (A), Timin (T), Guanin(G), và Xitozin (X); ARN của các loài đều được cấu tạo từ 4 loại đơn phân Adenin (A), Uaxin (U),Guanin (G), và Xitozin (X)

- Tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di truyền

- Protein các loài đều được cấu tạo từ khoảng 20 loại axit amin; protein các loài đều có tínhđặc trưng được qui định bởi thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp của chúng

- Các loài có quan hệ họ hàng càng gần nhau thì sự sai khác trong cấu trúc ADN và

prôtêin càng ít

* Những bằng chứng trên cho thấy các loài có chung nguồn gốc

B CƠ CHẾ TIẾN HÓA

HỌC THUYẾT ĐACUYN

1 Nguyên nhân tiến hoá: Chọn lọc tự nhiên tác động thông qua các đặc tính biến dị và di

truyền của sinh vật

2 Cơ chế tiến hoá: Sự tích luỹ các biến dị có lợi, đào thải các biến dị có hại dưới tác động của

chọn lọc tự nhiên

3 Hình thành các đặc điểm thích nghi

- Biến dị phát sinh vô hướng

- Sự thích nghi hợp lý đạt được thôg qua sự đào thải các dạng kém thích nghi

4 Quá trình hình thành loài: Loài được hình thành được hình thành dưới tác động của chọn

lọc tự nhiên theo con đường phân li tính trạng

5 Chiều hướng tiến hoá: Dưới tác dụng của các nhân tố tiến hoá, sinh giới đã tiến hoá theo 3

chiều hướng cơ bản: Ngày càng đa dạng phong phú, tổ chức ngày càng cao, thích nghi ngàycàng hợp lí

THUYẾT TIẾN HÓA HIỆN ĐẠI

I Quan niệm tiến hóa và nguồn nguyên liệu tiến hóa

1 Quan niệm tiến hóa

- Tiến hóa nhỏ: là quá trình biến đổi cấu trúc di truyền của quần thể (tần số các alen và tần số

các kiểu gen) chịu sự tác động của 3 nhân tố chủ yếu là đột biến, giao phối và chọn lọc tự nhiên

Sự biến đổi đó dần dần làm cho quần thể cách li sinh sản với quần thể gốc sinh ra nó, khi đóđánh dấu sự xuất hiện loài mới

- Tiến hóa lớn: Là quá trình hình thành các nhóm phân loại trên loài như: chi, họ, bộ, ngành Quá

trình này diễn ra trên qui mô rộng lớn, qua thời gian địa chất lâu dài

2 Nguồn biến dị di truyền của quần thể (là nguồn nguyên liệu cho tiến hóa gồm: đột biến và biến dị tổ hợp) được phát sinh qua đột biến, di – nhập gen và giao phối.

II Các nhân tố tiến hóa

1 Nhân tố đột biến

- Làm thay đổi tần số của các alen nhưng rất chậm

- Tạo ra nguồn nguyên liệu sơ cấp (đột biến) cho quá trình tiến hoá trong đó nguyên liệu sơcấp chủ yếu là đột biến gen

2 Di – nhập gen: Làm thay đổi tần số của các alen và thành phần kiểu gen của cả 2 quần thể qua

việc mang đến – mang đi các alen đã có trong quần thể hoặc thông qua việc mang đến các alenmới (làm cho vốn gen của quần thể thêm phong phú)

3 Giao phối không ngẫu nhiên (gồm giao phối gần và tự thụ phấn): không làm thay đổi tần số

alen của quần thể nhưng lại làm thay đổi thành phần kiểu gen theo hướng tăng dần tần số kiểu genđồng hợp tử và giảm dần tần số kiểu gen dị hợp tử

4 Chọn lọc tự nhiên (CLTN)

- Chọn lọc tự nhiên phân hoá khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể với các kiểu

gen khác nhau trong quần thể

- Chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp lên kiểu hình qua đó gián tiếp làm biến đổi thànhphần kiểu gen của quần thể, biến đổi tần số các alen của quần thể theo một hướng xác định

- CLTN có thể làm thay đổi tần số alen nhanh hay chậm (tuỳ thuộc CLTN chống lại alentrội hay alen lặn)

Vì vậy chọn lọc tự nhiên quy định chiều hướng và nhịp độ tiến hoá.

5 Các yếu tố ngẫu nhiên (phiêu bạt gen, biến động di truyền): làm biến đổi tần số tương đối

của các alen và thành phần kiểu gen của quần thể một cách ngẫu nhiên, đột ngột (đặc biệt quần thể

có kích thước nhỏ)

III Loài

1 Khái niệm loài sinh học: Loài giao phối là một quần thể hoặc nhóm quần thể:

- Có những tính trạng chung về hình thái, sinh lí

- Có khu phân bố xác định

- Các cá thể có khả năng giao phối với nhau sinh ra đời con có sức sống, có khả năngsinh sản và được cách li sinh sản với những nhóm quần thể thuộc loài khác

2 Các tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài thân thuộc

- Tiêu chuẩn hình thái

- Tiêu chuẩn địa lí và sinh thái

- Tiêu chuẩn sinh lí- sinh hóa

- Tiêu chuẩn cách li sinh sản

3 Các cơ chế cách li

a Cách li trước hợp tử

- Là các trở ngại ngăn cản các sinh vật giao phối với nhau.

- Các loại: + Cách li nơi ở (sinh cảnh)

+ Cách li tập tính

+ Cách li cơ học

+ Cách ly thời gian

b Cách li sau hợp tử: Là những trở ngại ngăn cản hợp tử phát triển thành con lai hoặc ngăn cản

con lai hữu thụ

* Vai trò của các cơ chế cách li

+ Ngăn cản các quần thể của loài trao đổi vốn gen cho nhau, do vậy mỗi loài duy trìđược những đặc trưng riêng

+ Ngăn cản các quần thể của loài trao đổi vốn gen cho nhau → củng cố, tăng cường sựphân hoá thành phần kiểu gen trong quần thể bị chia cắt

IV Quá trình hình thành loài

1 Bản chất của quá trình hình thành loài mới: Là một quá trình lịch sử, cải biến thành phần

KG của quần thể ban đầu theo hướng thích nghi, tạo ra KG mới cách ly sinh sản với quần thể gốc

theo những hướng khác nhau thích nghi với điều kiện địa lí tương ứng → tạo nên sự khác biệt vềvốn gen giữa các quần thể, dần dần có thể dẫn đến cách li sinh sản hình thành loài mới.

* Vai trò của cách li địa lí trong quá trình hình thành loài mới: làm ngăn cản các cá thể của

các quần thể cùng loài gặp gỡ và giao phối với nhau CLTN và các nhân tố tiến hoá khác làmcho các quần thể nhỏ khác biệt nhau về tần số alen và thành phần kiểu gen, đến một lúc nào đó

sẽ cách li sinh sản làm xuất hiện loài mới

b Hình thành loài cùng khu vực địa lý

- Hình thành loài bằng cách ly tập tính

- Hình thành loài bằng cách ly sinh thái

- Hình thành loài bằng lai xa và đa bội hóa

P Cá thể loài A (2nA) × Cá thể loài B (2nB)

G nA nB

F1 (nA + nB) → Không có khả năng sinh sản hữu tính (bất thụ)

Đa bội hóa

F2 (2nA + 2nB)

(Thể song nhị bội) → Có khả năng sinh sản hữu tính (hữu thụ)

*Kết luận: Loài mới không xuất hiện ở một đột biến mà thường có sự tích lũy một tổ hợp

nhiều đột biến, loài mới không xuất hiện với một cá thể duy nhất mà phải là một quần thể hay mộtnhóm quần thể; tồn tại phát triển như là một khâu trong hệ sinh thái, đứng vững qua thời gian dướitác dụng của CLTN

Chương II SỰ PHÁT SINH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA SỰ SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT

Quá trình tiến hóa của sự sống trên Trái đất có thể chia thành 3 giai đoạn: Tiến hóa hóahọc, tiến hóa tiền sinh học và tiến hóa sinh học

I Nguồn gốc sự sống

1 Qúa trình tiến hóa hóa học: Từ chất vô cơ → chất hữu cơ đơn giản → chất hữu cơ phức tạp(đại phân tử) theo phương thức hoá học dưới tác động của nguồn năng lượng tự nhiên

2 Tiến hoá tiền sinh học: Từ các đại phân tử hình thành nên các tế bào sơ khai

* Sự sống trên Trái đất có nguồn gốc từ các chất vô cơ, được hình thành đầu tiên theo con đườngtổng hợp hóa học dưới tác động của các nguồn năng lượng tự nhiên

II Sự phát triển của sinh giới qua các đại địa chất (tiến hóa sinh học)

1 Hóa thạch: Là di tích của sinh vật để lại trong các lớp đất đá của vỏ trái đất.

2 Vai trò của hóa thạch

- Là bằng chứng trực tiếp để biết được lịch sử phát sinh, phát triển của sự sống

- Là dẫn liệu quý để nghiên cứu lịch sử vỏ trái đất

3 Sinh vật trong các đại địa chất: (Xem bảng 33/142 SGK chương trình Chuẩn hoặc bảng

44/182 SGK chương trình Nâng cao)

III Sự phát sinh loài người

1 Bằng chứng về nguồn gốc động vật của loài người

Nêu các bằng chứng chứng minh người là động vật có xương sống, thuộc lớp thú, thuộc bộ linhtrưởng

2 Các dạng vượn người hoá thạch và quá trình phát sinh loài người

a Các dạng vượn người hoá thạch: Đriôpitec: phát hiện 1927 ở Châu Phi

b Quá trình phát sinh loài người

Vượn người cổ đại → chi Homo: H.habilis → H.erectus H.sapiens

3 Các nhân tố chi phối quá trình phát sinh loài người

- Tiến hoá sinh học: gồm đột bến, giao phối và chọn lọc tự nhiên: đóng vai trò chủ đạo trong giai

đoạn người vượn hoá thạch và người cổ

- Tiến hoá xã hội: các nhân tố văn hoá, xã hội (cải tiến công cụ lao động, phát triển lực lượng

sản xuất, quan hệ xã hội…) đã trở thành nhân tố quyết định của sự phát triển của con người và xã hội loài người

PHẦN VII SINH THÁI HỌC

Chương I CÁ THỂ VÀ QUẦN THỂ SINH VẬT

1 Môi trường và các nhân tố sinh thái

a Môi trường

- Khái niệm: là tất cả các nhân tố bao quanh sinh vật, có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới sinh vật ; ảnh hưởng đến sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển và những hoạt động khác của sinh vật.

- Các loại môi trường sống chủ yếu

+ Môi trường cạn (mặt đất và lớp khí quyển)

+ Môi trường đất

+ Môi trường nước (nước mặn, nước ngọt, nước lợ)

+ Môi trường sinh vật (thực vật, động vật, con người).

b Các nhân tố sinh thái

- Khái niệm: là những nhân tố môi trường có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp tới đờisống sinh vật

- Các nhóm nhân tố sinh thái: Vô sinh và hữu sinh

c Các qui luật sinh thái: Mỗi qui luật nêu nội dung và cho ví dụ

- Qui luật giới hạn sinh thái: Mỗi loài có một giới hạn chịu đựng đối với một nhân tố sinhthái nhất định Ngoài giới hạn sinh thái, sinh vật không thể tồn tại được

- Qui luật tác động tổng hợp: Tất cả các NTST của môi trường đều gắn bó chặt chẽ vớinhau thành một tổ hợp sinh thái tác động lên sinh vật

- Qui luật tác động không đồng đều:

+ Các NTST tác động không đồng đều lên sinh vật

+ Mỗi NTST tác động không đồng đều lên các loài khác nhau

+ Mỗi NTST tác động không đồng đều lên các giai đoạn phát triển hay trạng thái sinh líkhác nhau của một cơ thể

+ Các NTST khi tác động lên cơ thể có thể thúc đẩy lẫn nhau hoặc gây ảnh hưởng tráingược nhau

- Sự tác động qua lại giữa sinh vật và các nhân tố sinh thái (môi trường)

d Nơi ở và ổ sinh thái

- Nơi ở là địa điểm cư trú của các loài

- Ổ sinh thái của một loài là một “không gian sinh thái” mà ở đó tất cả các nhân tố sinhthái của môi trường nằm trong giới hạn sinh thái cho phép loài đó tồn tại và phát triển lâu dài

2 Quần thể

a Khái niệm: là tập hợp các cá thể trong cùng một loài, sống trong một khoảng không gian xác

định, vào một thời điểm nhất định, có khả năng sinh sản và tạo thành thế hệ mới

b Các mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

Quan hệ cạnh tranh làm cho số lượng và phân bố của cá thể trong quần thể được duy trì ởmức phù hợp với nguồn sống và không gian sống, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của quần thể.

- Kí sinh cùng loài: ví dụ

- Ăn thịt đồng loại: ví dụ

c Các đặc trưng cơ bản của quần thể

* Mật độ cá thể của quần thể

- Là số lượng cá thể của quần thể trên một đơn vị diện tích hay thể tích của quần thể

- Có ảnh hưởng tới mức độ sử dụng nguồn sống trong môi trường, tới khả năng sinh sản

và tử vong của quần thể

- Có thể thay đổi theo mùa, theo năm hoặc theo điều kiện sống

* Sự phân bố cá thể trong quần thể

- Có 3 kiểu phân bố cá thể trong quần thể

+ Phân bố theo nhóm hỗ trợ nhau qua hiệu quả nhóm

+ Phân bố đồng đều góp phần làm giảm cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể

+ Phân bố ngẫu nhiên tận dụng được nguồn sống tiềm tàng trong môi trường

- Ảnh hưởng tới khả năng khai thác nguồn sống trong khu phân bố

- Có 3 nhóm tuổi chủ yếu: Trước sinh sản, sinh sản, sau sinh sản: 3 nhóm tuổi chủ yếu và

các yếu tố ảnh hưởng, ý nghĩa

- Thành phần nhóm tuổi thay đổi theo loài và điều kiện sống

* Kích thước quần thể

- Là số lượng cá thể (hoặc sản lượng hay năng lượng) của quần thể

- Có hai trị số kích thước quần thể

+ Kích thước tối thiểu là số lượng cá thể ít nhất mà quần thể cần để duy trì và phát triển.+ Kích thước tối đa là giới hạn cuối cùng về số lượng mà quần thể có thể đạt được, phùhợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường

- Kích thước quần thể phụ thuộc vào sức sinh sản, mức độ tử vong, sự phát tán cá thể(xuất cư, nhập cư) của quần thể sinh vật

* Tăng trưởng kích thước quần thể

- Tăng trưởng kích thước quần thể trong điều kiện môi trường không bị giới hạn (điềukiện môi trường hoàn toàn thuận lợi): Quần thể có tiềm năng sinh học cao tăng trưởng theo tiềmnăng sinh học (đường cong tăng trưởng hình chữ J)

- Tăng trưởng kích thước quần thể trong điều kiện môi trường bị giới hạn (điều kiện môitrường hoàn toàn thuận lợi): Quần thể tăng trưởng giảm (đường cong tăng trưởng hình chữ S)

- Tăng trưởng của quần thể người: Dân số thế giới tăng liên tục trong suốt quá trình pháttriển lịch sử Dân số tăng nhanh là nguyên nhân làm chất lượng môi trường giảm sút

d Biến động số lượng cá thể của quần thể

* Khái niệm: Biến động số lượng cá thể của quần thể là sự tăng hay giảm số lượng cá thể của

quần thể

- Các kiểu biến động số lượng cá thể

+ Biến động theo chu kì là biến động xảy ra do những thay đổi có tính chu kì của môitrường

+ Biến động không theo chu kì là biến động mà số lượng cá thể của quần thể tăng hoặcgiảm một cách đột ngột do những thay đổi bất thường của môi trường tự nhiên hay do hoạt độngkhai thác tài nguyên quá mức của con người

Ví dụ: Ở Việt Nam

- Miền Bắc: số lượng bò sát và ếch, nhái giảm vào những năm có giá rét ( nhiệt độ<8 0 c)

- Miền Bắc và Miền Trung: số lượng bò sát, chim, thỏ giảm mạnh sau những trận lũ lụt

* Nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể của quần thể

- Do thay đổi của các nhân tố sinh thái vô sinh (khí hậu, thổ nhưỡng)

+ Nhóm các nhân tố vô sinh tác động trực tiếp lên sinh vật mà không phụ thuộc vào mật độ

cá thể trong quần thể nên còn được gọi là nhóm nhân tố không phụ thuộc mật độ quần thể

+ Các nhân tố sinh thái vô sinh ảnh hưởng đến trạng thái sinh lí của các cá thể.Sống trong

điều kiện tự nhiên không thuận lợi, sức sinh sản của cá thể giảm, khả năng thụ tinh kém, sức sốngcủa con non thấp

- Do sự thay đổi các nhân tố sinh thái hữu sinh (cạnh tranh giữa các cá thể cùng đàn, số

lượng kẻ thù ăn thịt)

+ Nhóm các nhân tố hữu sinh luôn bị chi phối bởi mật độ cá thể của quần thể nên gọi lànhóm nhân tố sinh thái phụ thuộc mật độ quần thể

+ Các nhân tố sinh thái hữu tính ảnh hưởng rất lớn tới khả năng tìm kiếm thức ăn, nơi ở

* Sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể được điều chỉnh bởi sức sinh sản, tỉ lệ tử vong,

xuất cư, nhập cư

- Khi điều kiện môi trường thuận lợi (hoặc số lượng cá thể quần thể thấp) → mức tửvong giảm, sức sinh sản tăng, nhập cư tăng → tăng số lượng cá thể của quần thể

- Khi điều kiện môi trường khó khăn (hoặc số lượng quần thể quá cao) → mức tử vongtăng, sức sinh sản giảm, xuất cư tăng → giảm số lượng cá thể của quần thể

* Trạng thái cân bằng của quần thể là trạng thái mà số lượng cá thể ổn định và phù hợp với khả

năng cung cấp nguồn sống của môi trường

Chương II QUẦN XÃ SINH VẬT

1 Khái niệm: là tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống trong

không gian và thời gian nhất định, các sinh vật có mối quan hệ gắn bó với nhau như mộtthể thống nhất và do vậy quần xã có cấu trúc tương đối ổn định

2 Các đặc trưng cơ bản của quần xã

a Đặc trưng về thành phần loài

- Số lượng loài và số lượng cá thể mỗi loài: Số lượng loài, số lượng cá thể của mỗi loàibiểu thị mức độ đa dạng của quần xã Quần xã ổn định thường có số lượng loài lớn và sốlượng cá thể trong mỗi loài cao

- Loài ưu thế và loài đặc trưng

+ Loài đặc trưng là loài chỉ có ở một quần xã nào đó hoặc có số lượng nhiều hơnhẳn và vai trò quan trọng hơn loài khác

+ Loài ưu thế (loài chủ chốt) là loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã do sốlượng cá thể nhiều, sinh khối lớn hoặc hoạt động mạnh

b Đặc trưng về phân bố cá thể trong không gian của QX, ví dụ

3 Quan hệ giữa các loài trong quần xã: đặc điểm và ví dụ các quan hệ

Quan hệ Đặc điểm

Cộng sinh Hai loài hợp tác rất chặt chẽ và trong nhiều trường hợp nhất thiết phải có nhau; khi

tách riêng cả hai loài đều có hại

Hợp tác Hai loài cùng có lợi khi sống chung nhưng không nhất thiết phải có nhau; khi tách

riêng cả hai loài đều có hại

Hội sinh Khi sống chung một loài có lợi, loài kia không có lợi cũng không có hại gì; khi tách

riêng một loài có hại còn loài kia không bị ảnh hưởng gì

Cạnh

tranh

- Các loài cạnh tranh nhau về nguồn sống, không gian sống

- Cả hai loài đều bị bất lợi, thường thì một loài sẽ thắng thế còn loài khác bị hại nhiềuhơn

Kí sinh Một loài sống nhờ trên cơ thể của loài khác, lấy các chất nuôi sống cơ thể từ loài đó

tác động chủ yếu của các mối quan hệ đối kháng giữa các loài trong quần xã.

- Trong sản xuất, người ta sử dụng các loài thiên địch để phòng trừ các sinh vật gây hại cho cây trồng.

4 Diễn thế sinh thái

a Khái niệm: Là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với

sự biến đổi của môi trường

b Nguyên nhân

- Nguyên nhân bên ngoài như sự thay đổi các điều kiện tự nhiên, khí hậu

- Nguyên nhân bên trong do sự tương tác giữa các loài trong quần xã (như sự cạnhtranh gay gắt giữa các loài trong quần xã, quan hệ sinh vật ăn sinh vật )

Ngoài ra hoạt động khai thác tài nguyên của con người cũng gây ra diễn thế sinh thái

c Các loại DTST

- Diễn thế nguyên sinh:

Quá trình diễn thế diễn ra theo các giai đoạn sau:

+ Giai đoạn tiên phong: Hình thành quần xã tiên phong

+ Giai đoạn giữa:giai đoạn hỗn hợp, gồm các quần xã thay đổi tuần tự

+ Giai đoạn cuối: Hình thành quần xã tương đối ổn định

Tóm lại: + Khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật

+ Kết quả: hình thành nên quần xã tương đối ổn định

- Diễn thế thứ sinh

Quá trình diễn thế diễn ra theo sơ đồ sau:

+ Giai đoạn đầu: Giai đoạn quần xã ổn định

+ Giai đoạn giữa: Giai đoạn gồm các quần xã thay đổi tuần tự

+ Giai đoạn cuối: Hình thành quần xã ổn định khác hoặc quần xã bị suy thoái

Tóm lại: + Xuất hiện ở môi trường đã có một quần xã sinh vật từng sống

+ Tuỳ theo điều kiện thuận lợi hay không thuận lợi mà diễn thế có thể hình thànhnên quần xã tương đối ổn định hoặc bị suy thoái

d Ý nghĩa của nghiên cứu diễn thế sinh thái:

- Nghiên cứu diễn thế sinh thái giúp chúng ta có thể hiểu biết được các quy luật phát triểncủa quần xã sinh vật, dự đoán được các quần xã tồn tại trước đó và quần xã sẽ thay thế trong tương lai.

- Từ đó có thể chủ động xây dựng kế hoạch trong việc bảo vệ và khai thác hợp lí các nguồntài nguyên thiên nhiên

- Đồng thời, có thể kịp thời đề xuất các biện pháp khắc phục những biến đổi bất lợi củamôi trường, sinh vật và con người

Chương III HỆ SINH THÁI, SINH QUYỂN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

1 Hệ sinh thái

- Bao gồm quần xã sinh vật và sinh cảnh của quần xã, trong đó các sinh vật tác độngqua lại với nhau và với các thành phần của sinh cảnh tạo nên các chu trình sinh địa hoá.Nhờ đó, hệ sinh thái là một hệ thống sinh học hoàn chỉnh và tương đối ổn định

- Có các kiểu hệ sinh thái chủ yếu: Hệ sinh thái tự nhiên (trên cạn, dưới nước) vànhân tạo (trên cạn, dưới nước)

2 Trao đổi vật chất trong hệ sinh thái

a Trao đổi vật chất trong quần xã sinh vật

* Chuỗi thức ăn

- Là một dãy các loài sinh vật có mối quan hệ với nhau về mặt dinh dưỡng, trong đó loài

này ăn loài khác phía trước và là thức ăn của loài tiếp theo phía sau

- Có 2 loại chuỗi thức ăn

+ Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật tự dưỡng

Ví dụ: Cỏ→ Châu chấu→ Ếch → Rắn+ Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật ăn mùn bã hữu cơ

Ví dụ: Giun (ăn mùn) → tôm → người

* Lưới thức ăn là tập hợp các chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái có những mắt xích chung.

* Bậc dinh dưỡng: Các loài có cùng mức dinh dưỡng hợp thành bậc dinh dưỡng.

b Tháp sinh thái

- Bao gồm nhiều hình chữ nhật xếp chồng lên nhau, các hình chữ nhật có chiều cao bằngnhau, còn chiều dài biểu thị độ lớn của mỗi bậc dinh dưỡng Tháp sinh thái cho biết mức

độ dinh dưỡng ở từng bậc và toàn bộ quần xã

- Có 3 loại hình tháp sinh thái

+ Tháp số lượng xây dựng dựa trên số lượng cá thể sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng

+ Tháp sinh khối xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên mộtđơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng

+ Tháp năng lượng xây dựng dựa trên số năng lượng được tích luỹ trên một đơn vị diệntích hay thể tích trong một đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng

- Thiết lập được chuỗi, lưới thức ăn, xác định được các bậc dinh dưỡng và các bậc sinh vật tiêu

thụ trong chuỗi thức ăn

b Chu trình sinh địa hóa

- Là chu trình trao đổi các chất trong tự nhiên Một chu trình sinh địa hoá gồm cócác thành phần: Tổng hợp các chất, tuần hoàn chất trong tự nhiên, phân giải và lắng đọngmột phần vật chất (trong đất, nước )

- Chu trình sinh địa hóa của nước, cacbon, nitơ

c Dòng năng lượng trong hệ sinh thái, hiệu suất sinh thái

- Năng lượng của hệ sinh thái chủ yếu được lấy từ năng lượng ánh sáng mặt trời Nănglượng từ ánh sáng mặt trời đi vào quần xã ở mắt xích đầu tiên là sinh vật sản xuất → sinh vậttiêu thụ các cấp → sinh vật phân huỷ → trả lại môi trường Trong quá trình đó năng lượng giảmdần qua các bậc dinh dưỡng

- Sản lượng sinh vật sơ cấp và thứ cấp

+ Sản lượng sinh vật sơ cấp được các sinh vật sản suất (cây xanh, tảo, một số vi sinh vật

tự dưỡng) tạo nên trong quá trình quang hợp và hoá tổng hợp.

Sản lượng sơ cấp thực tế = Sản lượng sơ cấp thô- sản lượng mất đi do hô hấp

+ Sản lượng sinh vật thứ cấp được hình thành bởi các sinh vật dị dưỡng, chủ yếu là động vật.

- Hiệu suất sinh thái: là tỉ lệ phần trăm chuyển hoá năng lượng giữa các bậc dinh dưỡngtrong hệ sinh thái

d Sinh quyển và các khu sinh học chính trên trái đất

- Sinh quyển: gồm toàn bộ sinh vật và môi trường vô sinh trên trái đất hoạt động như một

hệ sinh thái lớn nhất Sinh quyển gồm nhiều khu sinh học

- Khu sinh học (biôm)

+ Là các hệ sinh thái cực lớn đặc trưng cho đặc điểm địa lí, khí hậu và sinh vật của vùng đó.

+ Các khu sinh học chính

Các khu sinh học chính trên cạn bao gồm đồng rêu hàn đới, rừng lá kim phương Bắc,rừng rụng lá ôn đới, rừng mưa nhiệt đới…

Các khu sinh học dưới nước bao gồm các khu sinh học nước ngọt, khu sinh học nước mặn.

e Tài nguyên thiên nhiên

- Các dạng tài nguyên

+ Tài nguyên không tái sinh (nhiên liệu hoá thạch, kim loại, phi kim)

+ Tài nguyên tái sinh (không khí, đất, nước sạch, sinh vật)

+ Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu (năng lượng mặt trời, năng lương sóng, năng lượnggió, năng lượng thuỷ triều)

- Tài nguyên thiên nhiên rất đa dạng, tuy nhiên con người đã và đang khai thác bừa bãi → giảm

đa dạng sinh học và suy thoái nguồn tài nguyên, đặc biệt là tài nguyên có khả năng phục hồi, gây

ô nhiễm môi trường sống

- Khắc phục suy thoái môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên

Sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên là hình thức sử dụng vừa thoả mãn nhu cầu hiện tạicủa con người để phát triển xã hội, vữa đảm bảo duy trì lâu dài các tài nguyên cho thế hệ maisau

Các giải pháp

+ Sử dụng bền vững tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài nguyên rừng, tài nguyên biển

+ Duy trì đa dạng sinh học.

+ Giáo dục về môi trường

B MỘT SỐ CÂU HỎI TỰ LUẬN VÀ TNKQ

Lưu ý: Sau các câu hỏi có các chữ cái a, b, c thể hiện mức độ từ thấp đến cao (a thấp

nhất, c cao nhất)

PHẦN DI TRUYỀN HỌC

Chương I CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

1b Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về đặc điểm của mã di truyền?

A Mã di truyền có tính thoái hoá B Mã di truyền là mã bộ ba

C Mã di truyền có tính phổ biến D Mã di truyền đặc trưng cho từng loài sinh vật 2a Mã di truyền có tính đặc hiệu có nghĩa là

A một axit amin có thể được mã hoá đồng thời bởi nhiều bộ ba

B tất cả các sinh vật đều có chung bộ mã di truyền

C mỗi bộ ba chỉ mã hoá cho một loại axit amin

D các bộ ba có thể bị đột biến tạo thành các bộ ba mới

3c Một phân tử ADN ở sinh vật nhân thực có số nuclêôtit loại Ađênin chiếm 20% tổng sốnuclêôtit Tỉ lệ số nuclêôtit loại Guanin trong phân tử ADN này là

A 20% B 40% C 30% D 10%

4a Theo trình tự từ đầu 3' đến 5' của mạch mã gốc, một gen cấu trúc gồm các vùng trình tựnuclêôtit là

A vùng điều hòa, vùng mã hóa, vùng kết thúc B vùng kết thúc, vùng mã hóa, vùng điều hòa

C vùng mã hoá, vùng điều hòa, vùng kết thúc D vùng điều hòa, vùng kết thúc, vùng mã hóa 5b Giả sử một phân tử ADN tự nhân đôi liên tiếp 5 lần sẽ tạo ra số phân tử ADN là

A 32 B 64 C 6 D 25

6a Quá trình nhân đôi ADN diễn ra chủ yếu ở

7a Các côđon nào dưới đây không mã hóa axit amin (các bộ ba kết thúc)?

8b Trong các khái niệm về gen sau đây, khái niệm nào đúng nhất?

A Gen là một đoạn phân tử ADN mang thông tin cho việc tổng hợp một loại prôtêin quy định tínhtrạng

B Gen là một đoạn phân tử ADN mang thông tin cho việc tổng hợp một trong các loại mARN,tARN, rARN

C Gen là một đoạn phân tử ADN tham gia vào cơ chế điều hoà quá trình sinh tổng hợp prôtêinnhư gen điều hoà, gen khởi động, gen vận hành

D Gen là một đoạn phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay một phân

11b Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sự nhân đôi của ADN (tái bản ADN)?

A Cơ chế tự nhân đôi ADN diễn ra theo nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn

B Sau một lần tự nhân đôi, từ một phân tử ADN hình thành nên 2 phân tử ADN giốngnhau, trong đó 1 phân tử ADN có hai mạch được tổng hợp mới hoàn toàn

C Sự tự nhân đôi của ADN diễn ra trong tế bào ở kì giữa của quá trình phân bào

D Mạch ADN mới được tổng hợp liên tục theo chiều 3’- 5’

12a Enzim xúc tác cho quá trình tổng hợp ARN là

A ARN pôlimeraza B amilaza C ligaza D ADN pôlimeraza 13a Bộ ba mở đầu với chức năng qui định khởi đầu dịch mã và mã hóa axit amin mêtiônin là

A AUX B AUA C AUG D AUU

14a Loại ARN nào sau đây có hiện tượng cắt bỏ các intron rồi nối các êxôn lại với nhau?

A ARN ribôxôm B ARN vận chuyển

C mARN sơ khai của sinh vật nhân thực D mARN sơ khai của sinh vật nhân sơ 15b Quá trình dịch mã kết thúc khi

A ribôxôm tiếp xúc với côđon AUG trên mARN

B ribôxôm rời khỏi mARN và trở về trạng thái tự do

C ribôxôm tiếp xúc với một trong các mã bộ ba: UAA, UAG, UGA

D ribôxôm gắn axit amin mêtiônin vào vị trí cuối cùng của chuỗi pôlipeptit

16c Biết một số bộ ba mã hoá axit amin như sau: GXU Alanin, AAALizin, XUU Lơxin.Một đoạn gen có trình tự các nuclêôtit như sau:

3’ … XGA GAA TTT XGA … 5’

5’ … GXT XTT AAA GXT … 3’

Trình tự các axit amin trong chuỗi pôlipeptit được tổng hợp từ đoạn gen trên là

A Alanin- Lơxin- Lizin- Alanin B Alanin- Lơxin- Alanin - Lizin

C Lơxin - Alanin - Alanin - Lizin D Lơxin - Alanin - Lizin - Alanin

17b Chiều của mạch mã gốc của gen phiên mã và chiều của mARN được tổng hợp từ gen lần lượtlà

A 5’ → 3’ và 5’ → 3’ B 5’ → 3’ và 3’ → 5’

C 3’ → 5’ và 3’ → 5’ D 3’ → 5’ và 5’ → 3’

18b Antitôđon trên phức hợp Met–tARN (axit amin mêtiônin- tARN) là

A UGA B AUG C UAX D UXA

19c Một gen có đoạn mạch bổ sung có trình tự nuclêôtit là AGXTTAGXA Đoạn phân tử ARNnào sau đây được tổng hợp từ gen có đoạn mạch bổ sung trên

A AGXUUAGXA B UXGAAUXGU C TXGAATXGT D AGXTTAGXA20b Một gen sau đột biến có chiều dài không đổi nhưng giảm một liên kết hiđrô Gen này bị độtbiến thuộc dạng

A thay thế một cặp nuclêôtit G - X bằng một cặp nuclêôtit A - T B mất một cặp nuclêôtit

C thay thế một cặp nuclêôtit A - T bằng một cặp nuclêôtit G - X D thêm một cặp nuclêôtit 21b Một gen cấu trúc có tỉ lệ A/G = 0,6 Đột biến gen liên quan tới một cặp nuclêôtit làm chiềudài của gen không đổi nhưng tỉ lệ A/G = 60,43%, đột biến này thuộc dạng

A thay thế 1 cặp G – X bằng 1 cặp A – T B thay thế 1 cặp A – T bằng 1 cặp G – X

C thay thế 1 cặp G – X bằng 1 cặp X- G D thay thế 1 cặp A- T bằng 1 cặp T- A.22b Trong các dạng đột biến sau đây, dạng đột biến nào gây biến đổi ít nhất trong cấu trúc chuỗipôlipeptit do gen đột biến điều khiển tổng hợp?

A Thay thế một cặp nuclêôtit ở ngay sau mã mở đầu B Mất một cặp nuclêôtit ở vị trí thứ 5

C Thêm một cặp nuclêôtit ở ngay sau mã mở đầu D.Mất một cặp nuclêôtit ở ngay sau mã mởđầu

23b Đột biến xảy ra ở vị trí nào trong gen làm cho quá trình dịch mã không thực hiện được?

A Đột biến ở bộ ba gần mã kết thúc B Đột biến ở mã kết thúc

C Đột biến ở mã mở đầu D Đột biến ở bộ ba giữa gen

24a Hoá chất gây đột biến 5- BU (5- brôm uraxin) khi thấm vào tế bào gây đột biến thay thế cặpA–T thành cặp G–X Quá trình thay thế được mô tả theo sơ đồ nào sau đây?

A A–T → G–5BU → X–5BU → G–X B A–T → A–5BU → G–5BU → G–X

C A–T → X–5BU → G–5BU → G–X D A–T → G–5BU → G–5BU → G–X 25a Mức xoắn 3 trong cấu trúc siêu hiển vi của NST có đường kính

A 30 nm B 11 nm C 300 nm D 700 nm

26a Dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể ở đại mạch làm tăng hoạt tính của enzim amilaza là

A lặp đoạn B mất đoạn C chuyển đoạn D đảo đoạn

27b Trong chọn giống, để loại bỏ một gen có hại ra khỏi nhóm gen liên kết người ta thường gâyđột biến

A lặp đoạn nhỏ nhiễm sắc thể B mất đoạn nhỏ nhiễm sắc thể

C lặp đoạn lớn nhiễm sắc thể D đảo đoạn nhiễm sắc thể

28a Nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân thực được cấu tạo chủ yếu từ

A ADN và prôtêin B ARN và prôtêin histon

C ADN và prôtêin histon D ADN và ARN

29a Mất đoạn NST gây hậu quả

A tăng số lượng gen nên làm tăng số lượng sản phẩm của gen

B làm mất cân bằng gen nên thường gây chết đối với thể đột biến

C làm thay đổi nhóm gen liên kết

D làm giảm khả năng sinh sản của thể đột biến

30b Giả sử một nhiễm sắc thể có trình tự các gen là EFGHIK bị đột biến thành nhiễm sắc thể cótrình tự các gen là EFGHIKIK Đây là đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể thuộc dạng

A chuyển đoạn B đảo đoạn C mất đoạn D lặp đoạn 31b Các dạng đột biến chỉ làm thay đổi vị trí của gen trong phạm vi một NST là

A đảo đoạn NST và chuyển đoạn trên 1 NST B lặp đoạn và mất đoạn NST

C đảo đoạn và lặp đoạn NST D mất đoạn NST và chuyển đoạn tương hỗ 3b2 Ở lúa có 2n = 24 Có bao nhiêu NST trong tế bào sinh dưỡng của thể bốn?

A 25 B 23 C 26 D 48

33a Thể đa bội thường gặp ở

A vi sinh vật B thực vật C thực vật và động vật D động vật bậc cao 34c Cho một cây cà chua tứ bội có kiểu gen AAaa lai với một cây lưỡng bội có kiểu gen Aa Quátrình giảm phân ở các cây bố mẹ xảy ra bình thường Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp lặn ở đời con là

A Aaaa B AAAA C AAAa D AAaa

37b Bằng phương pháp lai xa kết hợp gây đột biến đa bội đã tạo ra

A thể song nhị bội B thể bốn C thể ba D thể tứ bội

38a Thể đa bội lẻ

A có hàm lượng ADN nhiều gấp hai lần so với thể lưỡng bội

B có tế bào mang bộ nhiễm sắc thể 2n+1

C hầu như không có khả năng sinh sản hữu tính bình thường

D có khả năng sinh sản hữu tính bình thường

39b Trong trường hợp bộ NST lưỡng bội (2n) của tế bào sinh vật nhân chuẩn tăng thêm 1 chiếctrong một cặp NST tương đồng thì được gọi là

A thể bốn B thể không C thể một D thể ba

40a Thể song nhị bội

A chỉ sinh sản vô tính mà không có khả năng sinh sản hữu tính

B chỉ biểu hiện các đặc điểm của một trong hai loài bố mẹ

C có 2n nhiễm sắc thể trong tế bào

D có tế bào mang hai bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội của hai loài bố mẹ

41c Một loài sinh vật có bộ NST 2n = 6 (AABBCC), dạng đột biến nào sau đây là thể không?

A AABC B AABBCC C AABB D ABBC

42a Tính theo lí thuyết, tỉ lệ các loại giao tử 2n được tạo ra từ thể tứ bội có kiểu gen AAaa là

A 1AA: 1aa B 1Aa: 1aa C 1AA: 4Aa: 1aa D 4AA: 1Aa: 1aa 43b Dùng cônsixin tác động vào lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử, có thể tạo ra

A lệch bội B thể bốn C thể tam bội D thể tứ bội 44b Trong đột biến lệch bội, thể ba được tạo thành từ

A giao tử n kết hợp với giao tử (n- 1) B giao tử (n+1) kết hợp với giao tử (n +1)

C giao tử n kết hợp với giao tử (n+1) D giao tử n kết hợp với giao tử 2n

45b Hợp tử được tạo ra do sự kết hợp của 2 giao tử (n + 1) với nhau có thể phát triển thành

A thể ba kép hoặc thể bốn B thể bốn

C thể tam bội D thể ba kép

46a Cho biết quá trình giảm phân diễn ra bình thường và không có đột biến xảy ra Theo lí thuyết,kiểu gen nào sau đây có thể tạo ra loại giao tử aa với tỉ lệ 50%?

A aaaa B AAaa C AAAa D Aaaa

47a Trong sản xuất nông nghiệp người ta ứng dụng dạng đột biến tam bội để

A tạo quả không hạt B tạo các vật nuôi có kích thước lớn, cho thịt, trứng, sữa

C thu cơ quan sinh sản D khắc phục hiện tượng bất thụ ở cơ thể lai xa

48b Một loài thực vật có bộ nhiễm sắc thể 2n = 14 Số loại thể một (2n- 1) có thể có ở loài này là

A 21 B 14 C 42 D 7

49b Dùng cônsixin để xử lí các hợp tử lưỡng bội có kiểu gen Aa thu được các thể tứ bội Cho cácthể tứ bội trên giao phấn với nhau, trong trường hợp các cây bố mẹ giảm phân bình thường, tínhtheo lí thuyết tỉ lệ phân li kiểu gen ở đời con là:

A 1AAAA: 8AAAa: 18AAaa: 8Aaaa: 1aaaa B 1AAAA: 8AAaa: 18AAAa: 8Aaaa: 1aaaa

C 1AAAA: 4AAAa: 6AAaa: 4Aaaa: 1aaaa D 1AAAA: 8AAAa: 18Aaaa: 8AAaa: 1aaaa 50b Dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể làm thay đổi nhóm gen liên kết là

A mất đoạn B đảo đoạn C lặp đoạn D chuyển đoạn

51a Phân tử nào sau đây trực tiếp làm khuôn tổng hợp chuỗi pôlipeptit?

A ADN B mARN C tARN D rARN

52a Phiên mã xảy ra theo nguyên tắc nào sau đây?

A Khuôn mẫu và bổ sung B Khuôn mẫu và bán bảo toàn

C Bổ sung và bán bảo toàn D Bán bảo toàn, khuôn mẫu và bổ sung

53a Thành phần nào sau đây không trực tiếp tham gia vào quá trình dịch mã?

A mARN B ADN C tARN D Ribôxôm

54a Phiên mã là

A quá trình tổng hợp mARN từ thông tin chứa trong ADN

B quá trình tổng hợp các loại ARN từ thông tin chứa trong ADN

C quá trình tổng hợp rARN từ thông tin chứa trong ADN

D quá trình tổng hợp ARN pôlimeraza

55c Mạch gốc của một gen ở sinh vật nhân thực gồm:

Tên vùng Exon 1 Intron1 Exon2 Intron2 Exon3

Số nuclêôtit 100 75 50 70 25

Phân tử mARN trưởng thành được sao từ mạch gốc của gen này dài

A 175 A0 B 995A0 C 595 A0 D 559 A0

56a Trong cơ chế điều hòa biểu hiện gen ở sinh vật nhân sơ, vai trò của gen điều hòa là

A nơi tiếp xúc với enzin ARN - pôlimeraza

B nơi gắn vào của prôtêin ức chế để cản trở hoạt động của enzim phiên mã

C mang thông tin cho việc tổng hợp prôtêin ức chế tác động lên vùng khởi đầu

D mang thông tin cho việc tổng hợp prôtêin ức chế tác động lên vùng vận hành

57a Trong mô hình cấu trúc của opêron Lac, vùng vận hành là nơi

A chứa thông tin mã hoá các axit amin trong phân tử prôtêin cấu trúc

B ARN- pôlimeraza bám vào và khởi đầu phiên mã

C prôtêin ức chế có thể liên kết làm ngăn cản sự phiên mã

D mang thông tin quy định cấu trúc prôtêin ức chế

58b Đột biến gen xảy ra ở sinh vật nào?

A Sinh vật nhân sơ B Sinh vật nhân thực đa bào

C Tất cả các loài sinh vật D Sinh vật nhân thực đơn bào

59b Đặc điểm nào sau đây không có ở đột biến thay thế một cặp nuclêôtit?

A Được phát sinh do sự bắt cặp nhầm giữa các nuclêôtit (không theo nguyên tắc bổ sung)

B Hầu như vô hại đối với thể đột biến

C Chỉ liên quan tới một bộ ba

D Làm thay đổi trình tự của nhiều axit amin trong chuỗi pôlipeptit

60b Loại đột biến nào sau đây làm tăng các loại alen về một gen nào đó trong vốn gen của quầnthể?

A Đột biến điểm B Đột biến dị đa bội C Đột biến tự đa bội D Đột biến lệch bội

61b Hoạt động nào sau đây không phải là cơ chế phát sinh đột biến cấu trúc NST?

A Sự trao đổi chéo không cân của các crômatit

B Các tác nhân gây đột biến làm đứt NST

C Rối loạn trong nhân đôi của ADN

D Một đoạn NST bị đứt và đoạn này gắn vào vị trí khác của NST đó

62c Một gen có tỉ lệ A/X = 1/2, có 4800 liên kết hiđrô; bị đột biến thành alen mới có 4799 liên kếthiđrô Số nuclêôtit mỗi loại của gen sau đột biến là

64c Trường hợp nào sau đây có thể tạo ra hợp tử phát triển thành người mắc hội chứng Đao?

A Giao tử chứa 2 NST 21 kết hợp với giao tử bình thường

B Giao tử chứa NST 22 bị mất đoạn kết hợp với giao tử bình thường

C Giao tử chứa 2 NST 23 kết hợp với giao tử bình thường

D Giao tử không chứa NST 21 kết hợp với giao tử bình thường

65c Ở một loài thực vật, gen A qui định thân cao trội hoàn toàn so với gen a qui định thân thấp,quá trình giảm phân xảy ra bình thường Cho giao phấn giữa cây thân cao với cây thân cao, ở đờicon có sự phân li kiểu hình theo tỉ lệ 11 thân cao: 1 thân thấp Kiểu gen của các cây bố, mẹ trongcác phép lai nào sau đây có thể cho kết quả trên?

A Aaaa x AAaa; AAaa x Aa B AAaa x AAaa; AAaa x Aa

C Aaaa x Aaaa; AAaa x Aa D AAaa x AAaa; Aaaa x Aa

66c Tỉ lệ kiểu gen dị hợp ở đời con trong phép lai AAaa (4n) x AAAa (4n) là

69a Câu nào sau đây phản ánh đúng cấu trúc của một nuclêôxôm?

A 8 phân tử histôn liên kết với các vòng ADN

B Là một khối cầu có lõi là 8 phân tử histôn được quấn quanh 7/4 vòng bởi một đoạn ADN cókhoảng 146 cặp nuclêôtit

C Là một khối cầu có lõi là 8 phân tử histôn được quấn quanh bởi một phân tử ADN

D Là một khối cầu có lõi là 8 phân tử histôn được quấn quanh 7/4 vòng bởi một phân tử ADN 70b Sự thu gọn cấu trúc không gian của NST có vai trò gì?

A Tạo thuận lợi cho các NST tương đồng tiếp hợp trong quá trình giảm phân

B Tạo thuận lợi cho các NST không bị đột biến trong quá trình phân bào

C Tạo thuận lợi cho sự phân li, tổ hợp các NST trong quá trình phân bào

D Tạo thuận lợi cho các NST giữ vững được cấu trúc trong quá trình phân bào

Chương II QUI LUẬT DI TRUYỀN

I Một số câu hỏi lí thuyết

Câu 1 Trong phép lai một tính trạng, để đời sau có tỉ lệ kiểu hình xấp xỉ 3 trội: 1 lặn cần những

điều kiện nào?

- Bố mẹ dị hợp một cặp gen

- Trội lặn hoàn toàn

- Số lượng cá thể con lai phải lớn

- Quá trình giảm phân và thụ tinh xảy ra bình thường

- Các cá thể có kiểu gen khác nhau phải có sức sống như nhau

Câu 2 Cần thực hiện phép lai nào để biết chính xác kiểu gen của một cá thể có kiểu hình trội?

Thực hiện phép lai phân tích

- Nếu Fb đồng tính → cơ thể KH trội đó có KG đồng hợp

- Nếu Fb phân tính → cơ thể KH trội đó có KG dị hợp

Ví dụ: …

Câu 3 Trong phép lai hai tính trạng, để F có TLKH 9: 3: 3: 1 các điều kiện cần có những điều

kiện nào?

- Bố mẹ dị hợp 2 cặp gen quy định 2 cặp tính trạng phân li độc lập

- Trội lặn hoàn toàn

- Số lượng cá thể con lai phải lớn

- QT giảm phân và thụ tinh xảy ra bình thường

- Các cá thể có kiểu gen khác nhau phải có sức sống như nhau

Câu 4 Hai alen thuộc cùng một gen có thể tương tác với nhau không? Giải thích

Hai alen của cùng một gen có tương tác với nhau theo kiểu trội lặn hoàn toàn hoặc trội lặnkhông hoàn toàn hoặc đồng trội

Câu 5 Làm thế nào để biết được một bệnh nào đó (ở người) là do gen lặn nằm trên NST X hay do gen trên NST thường quy định?

Có thể theo dõi phả hệ để biết được bệnh di truyền do gen lặn nằm trên NST thường haytrên NST X quy định nhờ đặc điểm của sự di truyền liên kết với giới tính

Câu 6 Nêu đặc điểm di truyền của gen ngoài nhân Làm thể nào để biết được tính trạng nào

đó là do gen trong nhân hay gen nằm ngoài nhân quy định?

Dùng phép lai thuận nghịch có thể xác định được tính trạng nào đó do gen trong nhân haygen ngoài nhân quy định

Nếu kiểu hình của con luôn giống mẹ thì đó là do gen ngoài nhân quy định

Câu 7 Muốn nghiên cứu mức phản ứng của một kiểu gen nào đó ở động vật, ta cần phải làm gì? Muốn nghiên cứu mức phản ứng của một KG nào đó ở ĐV ta cần tạo ra một loạt các con vật

có cùng một kiểu gen rồi cho chúng sống ở các môi trường khác nhau Việc tạo ra các con vật cócùng kiểu gen có thể được tiến hành bằng cách nhân bản vô tính hoặc chia một phôi thành nhiềuphôi nhỏ rồi cho vào tử cung của các con mẹ khác nhau để tạo ra các con con

Câu 8 Giữa gen và tính trạng có những mối quan hệ nào?

- Một gen qui định 1 tính trạng (tác động riêng rẽ)

- Nhiều gen cùng qui định 1 tính trạng (tương tác gen)

- Một gen qui định nhiều tính trạng (tác động đa hiệu)

Câu 9 Điều kiện để thỏa mãn các qui luật di truyền là:

* Qui luật phân li độc lập

- Một gen qui định 1 tính trạng

- Các cặp alen đang xét nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

* Qui luật LKG và HVG

- Một gen qui định 1 tính trạng

- Các cặp alen đang xét nằm trên cùng một cặp NST tương đồng

* Qui luật tương tác gen không alen

- Nhiều gen cùng qui định 1 tính trạng

- Các cặp gen đang xét nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

II Câu hỏi trắc nghiệm

1 Một gen qui định một tính trạng, khi lai bố mẹ khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tươngphản thì ở thế hệ thứ hai

A có sự phân li theo tỉ lệ 3 trội: 1 lặn B đều có kiểu hình giống bố mẹ

C có sự phân li theo tỉ lệ 1 trội: 1 lặn D đều có kiểu hình khác bố mẹ

2 Điều không thuộc bản chất của qui luật phân li của Menđen là

A mỗi tính trạng của cơ thể do nhiều cặp gen quy định

B mỗi tính trạng của cơ thể do một cặp nhân tố di truyền qui định

C do sự phân li đồng đều của cặp nhân tố di truyền nên mỗi giao tử chỉ chứa 1 nhân tố của cặp

D các giao tử là thuần khiết

3 Khi cho cây có hoa màu đỏ lai với cây có hoa màu trắng được F1 toàn hoa màu đỏ Cho rằngtính trạng này do một gen qui định Kết luận nào có thể được rút ra từ kết quả của phép lai này ?

A Đỏ là tính trạng trội hoàn toàn B P thuần chủng

C F1 dị hợp tử D Cả A,B,C

4 Ở cà chua, quả đỏ trội hoàn toàn so với quả vàng Khi lai 2 giống cà chua thuần chủng quả đỏvới quả vàng, đời lai F2 thu được

A 3 quả đỏ: 1 quả vàng B đều quả đỏ

C 1 quả đỏ: 1 qủa vàng D 9 quả đỏ: 7 quả vàng

5 Ở cà chua, quả đỏ trội hoàn toàn so với quả vàng Khi lai 2 giống cà chua quả đỏ dị hợp với quảvàng, tỉ lệ phân tính đời lai là

A 3 quả đỏ: 1 quả vàng B đều quả đỏ

C 1 quả đỏ: 1 qủa vàng D 9 quả đỏ: 7 quả vàng

6 Khi kiểu gen cơ thể mang tính trạng trội được xác định là dị hợp, phép lai phân tích sẽ có kết quả

A đồng tính, các cá thể con mang kiểu hình lặn

B đồng tính các cá thể con mang kiểu hình trội

C đồng tính, các cá thể con mang kiểu hình trung gian

D phân tính, các cá thể con mang kiểu hình trội và lặn với tỉ lệ bằng nhau

7 Số loại giao tử của cơ thể có n cặp gen dị hợp tử di truyền độc lập là

8 Cho cơ thể dị hợp 4 cặp gen di truyền độc lập tự thụ phấn thì số lượng các loại kiểu gen ở đời lai là

9 Cho cơ thể dị hợp n cặp gen phân li độc lập qui định n tính trạng (tính trạng trội không hoàntoàn), thì số loại kiểu hình tối đa ở thế hệ Fn là

10 Qui luật phân li độc lập góp phần giải thích hiện tượng

A các gen phân li ngẫu nhiên trong giảm phân và tổ hợp tự do trong thụ tinh

B biến dị tổ hợp vô cùng phong phú ở loài giao phối

C hoán vị gen

D đột biến gen

11 Trường hợp di truyền liên kết xảy ra khi

A bố mẹ thuần chủng khác nhau về 2 cặp tính trạng tương phản

B các gen chi phối các tính trạng phải trội hoàn toàn

C các cặp gen qui định các cặp tính trạng nằm trên cùng một cặp NST tương đồng

D các cặp gen qui định các cặp tính trạng nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

12 Các gen phân li độc lập, nếu P thuần chủng khác nhau bởi n cặp tính trạng tương phản Tỉ lệkiểu hình ở F2

A 9: 3: 3: 1 B 2n C 3n D (3: 1)n

13 Khi lai gà lông đen với gà lông trắng đều thuần chủng được F1 có màu lông đốm Tiếp tục cho

gà F1 giao phối với nhau thu được F2 có tỉ lệ 1 lông đen: 2 lông đốm: 1 lông trắng Tính trạng màulông gà đã di truyền theo quy luật

A phân li độc lập B trội không hoàn toàn C tác động cộng gộp D tác động bổ sung

14 Một gen qui định một tính trạng, gen trội trội hoàn toàn Phép lai nào dưới đây tạo ra nhiềukiểu gen và kiểu hình nhất ?

A AaBbDd x AaBbDd B AabbDd x aaBbDd

C AaBBDd x aaBbDd D AaBbDD x AaBbdd

15 Kiểu gen nào được viết dưới đây là không đúng?

16 Ý nghĩa thực tiễn của quy luật phân li độc lập là gì?

A Là cơ sở để tạo ra nguồn biến dị tổ hợp phong phú cung cấp cho chọn giống

B Giải thích nguyên nhân của sự đa dạng của những loài sinh sản theo lối giao phối

C Cho thấy sinh sản hữu tính là bước tiến hoá quan trọng của sinh giới

D Chỉ ra sự lai tạo trong chọn giống là cần thiết

17 Điều nào sau đây không đúng với mức phản ứng?

A Mức phản ứng không được di truyền

B Mức phản ứng là tập hợp các kiểu hình của một kiểu gen tương ứng với những điều kiệnmôi trường khác nhau

C Tính trạng số lượng có mức phản ứng rộng

D Tính trạng chất lượng có mức phản ứng hẹp

18a Nếu các gen trội nghiên cứu là trội hoàn toàn và các cặp gen phân li độc lập thì phép lai giữa

2 cá thể có KG AaBbCC x AabbCc sẽ cho thế hệ sau có

A 8 KH, 8 KG B 4KH, 12 KG

C 8KH, 12KG D 4KH, 8KG

19 Tác động đa hiệu của gen là

A một gen tác động cộng gộp với gen khác để quy định nhiều tính trạng

B một gen tác động bổ trợ với gen khác để quy định nhiều tính trạng

C một gen tác động át chế gen khác để quy định nhiều tính trạng

D một gen quy định nhiều tính trạng

20 Màu da của người do ít nhất mấy gen không alen tương tác theo kiểu cộng gộp qui định ?

A hai gen B ba gen C 4 gen D 5 gen

21 Phép lai 2 tính trạng phân li độc lập, F1 thu được: cặp tính trạng thứ 1 có tỉ lệ KH là 3:1, cặptính trạng thứ 2 có tỉ lệ KH là 1:2:1 thì tỉ lệ phân li KH chung ở F1 là

A 3:6:3:1 B 3:3:1:1 C 1:2:1 D 3:6:3:1:2:1

22 Khi cho giao phấn 2 thứ đậu thơm thuần chủng hoa đỏ và hoa trắng với nhau, F1 thu được hoàntoàn đậu đỏ, F2 thu được 9/16 đỏ: 7/ 16 trắng Biết rằng các gen qui định tính trạng nằm trên NSTthường Tính trạng trên chịu sự chi phối của quy luật tương tác gen kiểu

A cộng gộp B bổ sung C gen đa hiệu D át chế

23 Khi một gen đa hiệu bị đột biến sẽ dẫn tới sự biến dị

A 1 tính trạng B 1 trong số tính trạng mà nó chi phối

C ở 1 loạt tính trạng mà nó chi phối D ở toàn bộ kiểu hình

24 Ở một giống cà chua gen A qui định thân cao, a qui định thân thấp, B qui định quả tròn, b quiđịnh quả bầu dục các gen liên kết hoàn toàn Phép lai nào dưới đây cho tỉ lệ kiểu gen 1:2:1?

25 Số nhóm gen liên kết ở mỗi loài thường bằng số

A tính trạng của loài B NST lưỡng bội của loài

C NST trong bộ đơn bội n của loài D giao tử của loài

26 Cơ sở tế bào học của hiện tượng hoán vị gen là

A trao đổi đoạn tương ứng giữa 2 crômatit cùng nguồn gốc ở kì đầu I của giảm phân

B trao đổi chéo giũa 2 crômatit khác nguồn gốc trong cặp NST tương đồng ở kì đầu I củagiảm phân

C tiếp hợp giữa các NST tương đồng tại kì đầu của giảm phân

D tiếp hợp giữa 2 crômatit cùng nguồn gốc ở kì đầu I của giảm phân

27 Ý nghĩa thực tiễn của sự di truyền liên kết hoàn toàn là gì?

A Đảm bảo sự di truyền bền vững của các tính trạng

B Đảm bảo sự di truyền ổn định của nhóm gen quý, nhờ đó người ta chọn lọc đồng thờiđược cả nhóm tính trạng có giá trị

C Để xác định nhóm gen liên kết

D Dễ xác định được số nhóm gen liên kết của loài

28 Điều không đúng về NST giới tính ở người là

A chỉ có trong tế bào sinh dục

B tồn tại ở cặp tương đồng XX hoặc không tương đồng hoàn toàn XY

C số cặp NST bằng 1

D ngoài các gen quy định giới tính còn có các gen quy định tính trạng thường khác

29 Tính trạng do gen ở đoạn không tương đồng của X với Y qui định di truyền

A giống các gen trên NST thường B thẳng (bố cho con trai)

30 Gen nằm trên NST Y ở đoạn không tương đồng với X quy định di truyền

A giống các gen nằm trên NST thường B thẳng

31 Bệnh mù màu, máu khó đông ở người di truyền

A giống các gen nằm trên NST thường B thẳng (bố cho con trai)

C chéo (mẹ cho con trai, bố cho con gái) D theo dòng mẹ

32 Ở người bệnh mù nàu (đỏ và lục) là do đột biến lặn nằm trên NST giới tính X gây nên (Xm),

trên trội M tương ứng quy định mắt bình thường Một cặp vợ chồng sinh được một con trai bìnhthường và một con gái mù màu Kiểu gen của cặp vợ chồng này là

A XMXM và XmY B XMXm và XMY C XMXm và XmY D XMXM và XMY

33 Bệnh mù màu do gen lặn gây nên, thường thấy ở nam, ít thấy ở nữ vì nam giới

A chỉ cần 1 gen gây bệnh đã biểu hiện, nữ cần mang 2 gen lặn mới biểu hiện

B cần mang 2 gen gây bệnh đã biểu hiện, nữ cần mang 1 gen lặn và gen trội mới biểu hiện

C chỉ cần 1 gen đã biểu hiện, nữ cần 1 gen lặn mới biểu hiện

D cần mang 1 gen đã biểu hiện, nữ cần mang 2 gen lặn mới biểu hiện

34 ADN ngoài nhân có ở những bào quan

A Plasmit, lạp thể, ti thể B nhân con, trung thể

C ribôxôm, lưới nội chất D lưới ngoại chất, lizôxôm

35 Đặc điểm của NST giới tính là

A luôn tồn tại thành cặp tương đồng ở tế bào 2n

B luôn giống nhau giữa cá thể đực và cái trong cùng một loài

C chỉ có ở cá thể đực mà không có ở cá thể cái

D chỉ có 1 cặp trong tế bào 2n ở hầu hết các loài

36 Lai thuận nghịch đã được sử dụng để phát hiện ra qui luật di truyền

A tương tác gen, trội lặn không hoàn toàn

B tương tác gen, phân li độc lập

C liên kết gen trên NST thường và trên NST giới tính, di truyền qua tế bào chất

D trội, lặn hoàn toàn, phân li độc lập

37 Kết quả của phép lai thuận nghịch khác nhau theo kiểu đời con luôn có kiểu hình giống mẹ thìgen qui định tính trạng đó

A nằm trên NST thường B nằm ngoài nhân

C có thể nằm trên NST thường hoặc giới tính D nằm trên NST giới tính

38 Kiểu hình của cơ thể là kết quả của

A sự tương tác giữa kiểu gen với môi trừơng B quá trình phát sinh đột biến

C sự truyền đạt những tính trạng của bố mẹ cho con cái D sự phát sinh các biến dị tổ hợp

39 Mức phản ứng là

A khả năng sinh vật có thể phản ứng trước những điều kiện bất lợi của môi trường

B mức độ biểu hiện kiểu hình trước những điều kiện môi trường khác nhau

C tập hợp các kiểu hình của cùng một kiểu gen tương ứng với các môi trường khac nhau

D khả năng biến đổi của sinh vật trước sự thay đổi của môi trường

40 Yếu tố qui định mức phản ứng của cơ thể là

A điều kiện môi trường B thời kì sinh trưởng

C kiểu gen của cơ thể D thời kì phát triển

41 Tính trạng có mức phản ứng rộng thường là những tính trạng

A chất lượng B số lượng C trội, lặn không hoàn toàn D trội, lặn hoàn toàn

42 Trong một gia đình, người bố mắc bệnh máu khó đông, mẹ dị hợp bình thường thì xác xuất cáccon mắc bệnh là

A 2 kiểu gen, 2 kiểu hình B 2 kiểu gen, 1 kiểu hình

C 2 kiểu gen, 3 kiểu hình D 3 kiểu gen 3 kiểu hình

46 Biết 1 gen qui định một tính trạng, gen trội là trội hoàn toàn, các gen phân li độc lập và tổ hợp

tự do Theo lý thuyết, phép lai AaBbDd x AaBbDd cho tỉ lệ kiểu hình trội về cả 3 cặp tính trạng ở

A AABBDD B AaBBDD C AabbDd D aaBbdd

49 Trong quá trình giảm phân ở một cơ thể có kiểu gen ab

51 Loại giao tử abd có tỉ lệ 25% được tạo ra từ kiểu gen

A AaBbdd B AaBbDd C AABBDd D aaBBDd

52 Số loại giao tử có thể tạo ra từ kiểu gen AaBbDd

đã xảy ra hoán vị gen giữa gen D

và d với tần số là 20% Tỉ lệ loại giao tử Abd là

55 Đặc điểm nào sau đây không đúng khi nói về tần số hoán vị gen?

A Tỉ lệ nghịch với khoảng cách giữa các gen

B Tần số hoán vị gen thường nhỏ hơn 50%

C Tần số hoán vị gen càng lớn các gen càng xa nhau

D Tỉ lệ thuận với khoảng cách giữa các gen trên nhiễm sắc thể

56 Tính trạng được quy định trực tiếp bởi

A gen B prôtêin C kiểu gen D kiểu hình

57 Cây rau mác mọc trong các môi trường khác nhau thì cho ra các loại kiểu hình khác nhau, là ví

dụ về

A đột biến B tương tác gen C tác động đa hiệu D thường biến

58 Hiện tượng di truyền nào làm hạn chế tính đa dạng của sinh giới do làm giảm biến dị tổ hợp?

A hoán vị gen B tương tác gen C phân li độc lập D liên kết gen hoàn toàn

59 Phép lai giúp Coren phát hiện ra gen nằm ngoài nhân là

A lai thuận nghịch B lai phân tích C lai khác loài D lai đổi giới tính

60 Phép lai giúp Moocgan phát hiện ra sự di truyền liên kết với giới tính là

A lai thuận nghịch B lai phân tích C lai khác loài D lai đổi giới tính

61 Một giống cà chua có alen A qui định thân cao, a qui định thân thấp, B qui định quả tròn, b quiđịnh quả bầu dục, các gen liên kết hoàn toàn Phép lai nào dưới đây cho tỉ lệ kiểu 1: 2: 1?

A Ab/aB x Ab/aB B Ab/aB x Ab/ab

C AB/ab x Ab/aB C AB/ab x Ab/ab

62 Một giống cà chua có alen A qui định thân cao, a qui định thân thấp, B qui định quả tròn, b quiđịnh quả bầu dục, các gen liên kết hoàn toàn Phép lai nào dưới đây cho kiểu hình 100% thân cao,quả tròn

A Ab/aB x Ab/ab B AB/AB x AB/Ab

C AB/ab x Ab/aB C AB/ab x Ab/ab

63 Cách phát biểu nào là đúng về hoán vị gen(HVG)?

A HVG là hiện tượng đổi chỗ của 2 gen với nhau

B HVG là hiện tượng đổi chỗ lẫn nhau của 2 gen cùng lôcut

C HVG là hiện tượng đổi chỗ lẫn nhau của 2 gen khác lôcut

D HVG là hiện tượng thay đổi vị trí của gen trong hệ gen.

64 Đặc điểm nào sau đây thể hiện qui luật di truyền của các gen ngoài nhân?

A Tính trạng luôn di truyền theo dòng mẹ B Mẹ di truyền tính trạng cho con trai

C Bố di truyền tính trạng cho con trai D Tính trạng biểu hiện chủ yếu ở nam, ít biểu hiện ở nữ

65 Cơ thể P có các cặp gen dị hợp, khi giảm phân tạo ra loại giao tử Ab có tỉ lệ bằng 12,5% Kếtquả nào sau đây đúng khi nói về P?

với tần số hoán vị gen là 12,5%

66 Bệnh máu khó đông ở người được xác định bởi gen lặn h nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X.Một người phụ nữ mang gen bệnh ở thể dị hợp lấy chồng khoẻ mạnh thì khả năng biểu hiện bệnhcủa những đứa con họ như thế nào?

A 50% con trai bị bệnh B 25% con trai bị bệnh

C 100% con trai bị bệnh D 12, 5% con trai bị bệnh

67 Một ruồi giấm cái mắt đỏ mang một gen lặn mắt trắng nằm trên nhiễm sắc thể X đoạn khôngtương đồng giao phối với một ruồi giấm đực mắt đỏ sẽ cho ra F1 như thế nào?

A 50% ruồi đực mắt trắng B 100% ruồi đực mắt trắng

C 50% ruồi cái mắt trắng D 75% ruồi mắt đỏ, 25% ruồi mắt trắng ở cả đực và cái

68 Sự mềm dẻo kiểu hình có nghĩa là

A một kiểu gen có thể biểu hiện thành nhiều kiểu hình trước các điều kiện môi trường khác nhau

B một kiểu hình có thể do nhiều kiểu gen qui định trong các điều kiện môi trường khác nhau

C tính trạng có mức phản ứng rộng

D sự điều chỉnh kiểu hình theo sự biến đổi của kiểu gen

69 Ý nghĩa của liên kết gen là

A hạn chế sự xuất hiện của biến dị tổ hợp B làm tăng các biến dị tổ hợp

C đảm bảo sự di truyền bền vững của từng nhóm tính trạng D cả A và C đúng

70 Hiện tượng hoán vị gen có đặc điểm

A các gen trên một NST thì phân li cùng nhau trong quá trình phân bào hình thành nhómgen liên kết

B trong quá trình giảm phân phát sinh giao tử, hai gen tương ứng trên một cặp NST tươngđồng có thể đổi chổ cho nhau

C khoảng cách giữa 2 cặp gen càng lớn thì tần số hoán vị gen càng cao

khi lai phân tích sẽ cho thế hệ lai có tỉ lệ kiểu hình là

B phần trăm số cá thể có kiểu hình giống P trên tổng số cá thể thu được trong phép lại phân tích

C phần trăm số cá thể có kiểu hình khác P trên tổng số cá thể thu được trong phép lai phân tích

D phần trăm số cá thể có kiểu hình trội

75 Ở châu chấu, cặp NST giới tính là

A con cái: XX, con đực XY B con cái XY, con đực XX

C con cái: XO, con đực: XY D caí XX, con đực XO

76 Hiện tượng di truyền thẳng liên quan đến trường hợp nào sau đây?

A gen trội trên NST thường B gen lặn trên NST thường

C gen trên NST Y D gen lặn trên NST X

77 Bệnh nào sau đây là do gen lặn di truyền liên kết với giới tính quy định?

A bạch tạng B thiếu máu hồng cầu hình liềm C điếc di truyền D mù màu

78 Cơ sơ tế bào học của hiện tượng di truyền liên kết với giới tính là

A các gen qui định tính trạng thường nằm trên NST giới tính

B sự phân li tổ hợp của cặp NST giới tính dẫn tới sự phân li, tổ hợp của các gen quy địnhtính trạng thừơng nằm trên NST giới tính

C sự phân li tổ hợp của NST giới tính dẫn tới sự phân li, tổ hợp của các gen quy định tínhtrạng giới tính

D sự phân li độc lập, tổ hợp tự do của các NST thường

79 Ý nghĩa của di truyền liên kết với giới tính là gì?

A Giải thích được một số bệnh, tật di truyền liên quan đến NST giới tính như bệnh mù màu, bệnhmáu khó đông

B Có thể sớm phân biệt được cá thể đực, cái nhờ các gen quy định tính trạng thường liên kết vớigới tính

C chủ động sinh con theo ý muốn D Cả A và B

80 Dạng biến dị nào sau đây là thường biến?

A bệnh máu khó đông B hiện tượng nam giới có túm lông trên tai

C bệnh mù màu D hiện tượng co mạch máu và da tái lại khi trời rét

Chương III DI TRUYỀN HỌC QUẦN THỂ

1 Tập hợp tất cả các alen có trong quần thể ở một thời điểm xác định tạo nên

A vốn gen của quần thể B kiểu gen của quần thể

C kiểu hình của quần thể D tính ổn định trong kiểu hình của loài

2 Quần thể giao phối có tính đa hình về di truyền vì

A các cá thể giao phối tự do nên các gen được tổ hợp với nhau tạo ra nhiều loại kiểu gen

B quần thể dễ phát sinh các đột biến nên tạo ra tính đa hình về di truyền

C các cá thể giao phối tự do nên đã tạo điều kiện cho đột biến được nhân lên

D quần thể là đơn vị tiến hoá của loài nên phải có tính đa hình về di truyền

3 Cơ sở di truyền học của hôn nhân gia đình: cấm kết hôn trong họ hàng gần là

A ở thế hệ sau xuất hiện hiện tượng ưu thế lai

B gen trội có hại có điều kiện át chế sự biểu hiện của gen lặn bình thường ở trạng thái dị hợp

C ở thế hệ sau xuất hiện sự phân li kiểu hình

D gen lặn có hại có điều kiện xuất hiện ở trạng thái đồng hợp biểu hiện tính trạng có hại

4 Một quần thể có thành phần kiểu gen: 0,4AA: 0,4Aa: 0,2aa Kết luận nào sau đây không đúng?

A Quần thể chưa cân bằng về mặt di truyền B Tần số của alen A là 0,6; alen a là 0,4

C Nếu là quần thể giao phối thì thế hệ tiếp theo, kiểu gen AA chiếm 0,16

D Nếu là quần thể tự phối thì thế hệ tiếp theo, kiểu gen aa chiếm 0,3

5 Một quần thể có thành phần kiểu gen: 0,25 AA: 0,5Aa: 0,25aa Kết luận nào sau đây không

đúng?

A Quần thể cân bằng về mặt di truyền B Tần số alen A là 0,4

C Nếu các cá thể tự thụ phấn thì tần số tương đối của các kiểu gen sẽ bị thay đổi

D Nếu loại bỏ các kiểu hình lặn thì quần thể bị mất cân bằng về di truyền

6 Ở một loài thực vật, A qui định hoa đỏ trội hoàn toàn so với a qui định hoa trắng Quần thể nàosau đây chắc chắn đang cân bằng về mặt di truyền?

A Quần thể có 100% hoa trắng B Quần thể có 100% hoa đỏ

C Quần thể có 50% hoa đỏ, 50% hoa trắng D Quần thể có 75% hoa đỏ: 25% hoa trắng

7 Một quần thể có 500 cây AA, 400 cây Aa, 100 cây aa Kết luận nào sau đây không đúng?

A Quần thể chưa cân bằng về mặt di truyền B Alen A có tần số 0,60; alen a có tần số 0,40

C Sau một thế hệ giao phối tự do, kiểu gen Aa có tỉ lệ 0,42

D Sau một thế hệ giao phối tự do, quần thể sẽ đạt cân bằng về di truyền

8 Tính trạng nhóm máu của người do 3 alen qui định Ở một quần thể đang cân bằng về mặt di truyền, trong đó I A chiếm 0,4; I B chiếm 0,3; I O chiếm 0,3 Kết luận nào sau đây không chính xác?

A Có 6 loại kiểu gen về tính trạng nhóm máu B Người nhóm máu O chiếm tỉ lệ 9%

C Người nhóm máu A chiếm tỉ lệ 40% D Người nhóm máu B chiếm tỉ lệ 25%

9 Ở người bệnh bạch tạng do gen lặn nằm trên NST thường qui định Tại một huyện miền núi, tỉ

lệ người bị bệnh bạch tạng là 1/10000 Tỉ lệ người mang kiểu gen dị hợp sẽ là

A 0,5% B 49, 5% C 50% D 1, 98%

10 Giả sử 1 quần thể giao phối ở trạng thái cân bằng di truyền có 10.000 cá thể, trong đó có 100

cá thể có kiểu gen đồng hợp lặn (aa) thì số cá thể có kiểu gen dị hợp (Aa) trong quần thể sẽ là

12 Một quần thể tự phối có thành phần kiểu gen: 0,5AA: 0,5Aa Sau 3 thế hệ tự phối, thành phầnkiểu gen của quần thể là

A 0,25AA: 0,5Aa B 16

1AA: 8

7Aa: 16

1aa

C 32

23

AA: 16

1Aa: 32

7

7AA: 2

1Aa: 16

1aa

13 Một quần thể tự phối có 100% Aa Đến thế hệ F5, thành phần kiểu gen là

A 100% Aa B 25%AA: 50%Aa: 25%aa

C 48,4375%AA: 3,125%Aa: 48, 4375%aa D 46,875%AA: 6,25%Aa: 46,875%aa

14 Quần thể nào sau đây đang đạt trạng thái cân bằng di truyền theo định luật Hacđi- Vanbec?

A 100%Aa B 25%AA: 50%aa: 25%Aa C 100%aa D 48%AA: 36%Aa: 16%aa

15 Vốn gen của quần thể là

A tổng số các kiểu gen của quần thể B toàn bộ các alen của tất cả các gen trong quần thể

C tần số kiểu gen của quần thể D tần số các alen của quần thể

16 Cấu trúc di truyền của quần thể tự phối biến đổi qua các thế hệ theo hướng

A giảm dần kiểu gen đồng hợp tử trội, tăng dần tỉ lệ kiểu gen đồng hợp tử lặn

B giảm dần tỉ lệ dị hợp tử, tăng dần tỉ lệ đồng hợp tử

C tăng dần tỉ lệ dị hợp tử, giảm dần tỉ lệ đồng hợp tử

D giảm dần kiểu gen đồng hợp tử lặn, tăng dần tỉ lệ kiểu gen đồng hợp tử trội

17 Một quần thể ngẫu phối có tần số tương đối a

A

= 20,

8,0

có tỉ lệ phân bố kiểu gen trong quần thểlà

A 0,64AA + 0,32Aa + 0,04aa B 0,04AA + 0,32Aa + 0,64aa

C 0,64AA + 0,42Aa + 0,32aa D 0,04AA + 0,16Aa + 0,42aa

18 Tần số của các alen của một quần thể có tỉ lệ phân bố kiểu gen 0,81AA + 0,18 Aa + 0,01aa là

A 0,9A: 0,1a B 0,7A: 0,3a C 0,4A: 0,6a D 0,3A: 0,7a

19 Một quần thể ngẫu phối có cấu trúc di truyền ở thế hệ P là 0,5AA + 0,40Aa + 0,10aa = 1 Tínhtheo lí thuyết, cấu trúc di truyền của quần thể này ở thế hệ F1 là

A 0,60AA + 0,20Aa + 0,20aa = 1 B 0,50AA + 0,40Aa + 0,10aa = 1

C 0,49AA + 0,42Aa + 0,09aa = 1 D 0,42AA + 0,49Aa + 0,09aa = 1

20 Một quần thể ngẫu phối ở trạng thái cân bằng di truyền, xét một gen có 2 alen A và a, người tathấy số cá thể có kiểu gen đồng hợp lặn chiếm tỉ lệ 16% Tỉ lệ phần trăm số cá thể có kiểu gen dịhợp trong quần thể này là

21 Một quần thể thực vật đang ở trạng thái cân bằng di truyền, số cá thể có kiểu hình thân thấp

chiếm tỉ lệ 1% Cho biết gen A qui định thân cao trội hoàn toàn so với alen a qui định thân thấp.Tần số của alen a trong quần thể này là

A 0,01 B 0,1 C 0,5 D 0,001

22 Số thể dị hợp ngày càng giảm, thể đồng hợp ngày càng tăng biểu hiện rõ nhất ở

A quần thể giao phối gần B quần thể giao phối có lựa chọn

C quần thể ngẫu phối D quần thể tự phối

23 Trong một quần thể thực vật ở thế hệ xuất phát có tỉ lệ kiểu gen Aa = 100% Quần thể trên tựthụ phấn thì thế hệ tiếp theo sẽ có tỉ lệ thành phần kiểu gen là

A 25%AA + 50%Aa + 25% aa B 15%AA + 50%Aa + 35% aa

Chương IV ỨNG DỤNG DI TRUYỀN HỌC

1a Hiện tượng con lai hơn hẳn bố mẹ về sinh trưởng, phát triển, năng suất và sức chống chịu đượcgọi là

A hiện tượng trội hoàn toàn B hiện tượng siêu trội

C hiện tượng ưu thế lai D hiện tượng đột biến trội

2a Ưu thế lai thường được tạo ra bằng phương pháp

A lai các dòng thuần có kiểu gen giống nhau B lai các dòng thuần có kiểu gen khác nhau

C lai các cơ thể có ưu thế lai với nhau D lai hỗn tạp các giống tốt với nhau

3b Câu nào dưới đây đúng khi nói về ưu thế lai?

A Người ta không sử dụng con lai có ưu thế lai cao làm giống vì con lai ở các thế hệ tiếptheo thường không đồng nhất về kiểu gen và kiểu hình

B Lai hai dòng thuần chủng với nhau sẽ luôn cho con lai có ưu thế lai cao

C Lai các dòng thuần chủng khác xa nhau về khu vực địa lí luôn cho ưu thế lai cao

D Ưu thế lai không thay đổi ở các thế hệ tiếp theo

4a Trong tạo giống, người ta tiến hành tự thụ phấn hoặc giao phối cận huyết với mục đích trựctiếp là

A tạo ra giống mới B tạo dòng thuần C tạo ưu thế lai D tìm gen có lợi 5a Trong chọn giống vật nuôi, phương pháp thường được dùng để tạo ra các biến dị tổ hợp là

A gây đột biến bằng sốc nhiệt B gây đột biến bằng côsinxin C lai hữu tính

D chiếu xạ bằng tia X

6b Trong trường hợp gen trội có lợi, phép lai có thể tạo ra F1 có ưu thế lai cao nhất là

A AABbdd x Aabbdd B aabbdd x AAbbDD C aabbDD x AABBdd

D.aaBBddx abbDD

7a Trình tự các bước trong qui trình tạo giống mới bằng phương pháp gây đột biến là

A Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến → Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mongmuốn → Tạo dòng thuần chủng

B Tạo dòng thuần chủng → Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến → Chọn lọc các thể độtbiến có kiểu hình mong muốn

C Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mong muốn → Xử lí mẫu vật bằng tác nhân độtbiến → Tạo dòng thuần chủng

D Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến → Tạo dòng thuần chủng → Chọn lọc các thể độtbiến có kiểu hình mong muốn

8a Trong chọn giống cây trồng, hoá chất thường được dùng để gây đột biến đa bội thể là

A 5BU B EMS C NMU D cônsixin

9b Phương pháp gây đột biến nhân tạo thường ít được áp dụng ở

A nấm B vi sinh vật C động vật bậc cao D thực vật

10a Mục đích của việc gây đột biến ở cây trồng là

A tạo nguồn biến dị cho công tác chọn giống B làm tăng khả năng sinh sản của cá thể