Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi, Câu hát căng buồm cùng gió khơi.. Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng, Cá thu biển Đông như đoàn thoi Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.. Thuyền ta lái gi
Trang 1NG V N Ư Ă
l p 9 Ớ 5
TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TƯ
GV: Phan Thị Kiều Nga Nhiêêt liêêt chào mừng quý đồng nghiêêp
Trang 2Kiểm tra kiến thức cu
Đọc thuôêc lòng khổ thơ cuối bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật Cho biết ý
nghĩa và biêên pháp tu từ được sử dụng trong cụm từ “môêt trái tim”
ĐÁP ÁN
Không có kính, rồi xe không có đèn, Không có mui xe thùng xe có xước,
Xe vẫn chạy vì miền nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.
* Hình tượng “Trái tim” trong bài thơ - sử dụng phép tu từ hoán dụ, giàu nhiệt huyết, say mê lý
tưởng cách mạng Sống hiên ngang, coi thường gian khổ, vui tươi, ý chí chiến đấu vì miền Nam
Trang 3
Tiết 51 Văn bản Đoàn thuyền đánh cá
HUY CÂêN
Trang 4HUY CÂêN NĂM 2005
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Huy Cận (31/5/1919 - 8/2/2005)
• Tên thật là: Cù Huy Cận
• Quê: Ân Phú – Vụ Quang
Hương Sơn – Hà Tĩnh
• Phong cách sáng tác: bút pháp hiện thực lãng
mạn, ca ngợi sự đổi mới của quê hương và con
người
Trang 5Đoàn thuyền đánh cá
Tiết 51
I GIỚI THIÊêU:
2.Tác phẩm:
• Được viết tại Hòn Gai 4/10/1958, trong
môêt chuyến đi thăm thực tế ở vùng mỏ
Trang 6Hoàn cảnh viết “Đoàn thuyền đánh cá”
“Sau cách mạng tháng 8, nha th Huy Cận có dịp viết nhiều về vẻ đẹp sông biển ở ơ vùng biển Hạ Long, bài thơ Đoàn thuyền đánh cá đ ợc viết trong những tháng năm đất n ớc bắt đầu xây dựng CNXH Không khí vui t ơi, phấn khởi của cuộc đời, của vùng than, vùng biển đang hăng say lao động từ bình minh cho đến hoàng hôn và cả từ hoàng hôn cho đến bình minh Đoàn thuyền đánh cá lấy thời điểm xuất phát khác với lệ th ờng, lúc mặt trời lặn
và trở về trong bình minh chói lọi Khung cảnh trên biển khi mặt trời tắt không nặng nề, tăm tối mà mang vẻ đẹp tự nhiên tạo vật trong quy luật vận động tự nhiên của nó Nếu tr ớc cách mạng vũ trụ ca rất buồn thì bây giờ lại rất vui…”
Tham khảo thờm
Trang 7Tham khảo thêm
Trang 8Huy Câên Đoàn thuyền đánh cá
Tiết 51
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
1.1 Đọc văn bản
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao, Biển cho ta cá như lòng mẹ, Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng, Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Trang 9Đoàn thuyền đánh cá
Tiết 51
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
1.1 Đọc văn bản
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao, Biển cho ta cá như lòng mẹ, Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng, Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Trang 11Đoàn thuyền đánh cá
Loài cá cùng họ với cá thu, thân và má có vẩy nhỏ, màu trắng nhạt
Loài cá biển sống ở tầng mặt nước, thân dẹt hình thoi
Loài cá mình dẹt, vẩy lớn
Còn gọi là cá bẹ, cùng họ với cá chích nhưng lớn hơn
Thân dài, hơi dẹt
Sống ở gần bờ, thân dày và dài, có nhiều vạch dọc thân hoặc các chấm tròn màu đen và hồng
MỘT SỐ LOÀI CÁ CÓ TRONG TÁC PHẨM
Huy Câên
Tham khảo thêm
Trang 12II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
1.1 Đọc văn bản:
Thể loại:
Phương thức biểu đạt:
Bài thơ được viết theo thể loại nào ? Trong bài thơ, tác giả đã sử dụng những phương thức biểu
đạt nào?
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Biểu cảm – miêu tả
Thơ tự do – thể thơ 7 chữ (thể thất ngôn)
Trang 13II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
Trang 14II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
theo trình tự thời gian
theo chuyến hành trình chuyên biển
Trang 15II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN :
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
1.2 Bố cục:
3 phần (theo chuyến hành trình chuyên biển)
2 khổ thơ đầu: Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong buổi hoàng hôn và trong tiếng hát
mê say.
4 khổ thơ giữa: Cảnh đánh cá trong đêm trăng trên biển cả.
Khổ cuối: Đoàn thuyền đánh cá trở về trong buổi bình minh chói lọi.
Vậy bài thơ có bố cục như thế nào ?
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Trang 16a Cảnh ra khơi đánh cá
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
2 Phân tích:
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Đoàn thuyền đánh cá ra khơi vào thời gian nào ? Đọc lời thơ
Trang 17a Cảnh ra khơi đánh cá
- “Thiên nhiên rực rỡ, tráng lệ đang đi vào trạng thái nghỉ ngơi
yên tĩnh:
“ Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa”
Nghệ thuật : So sánh, nhân hoá, liên tưởng, tưởng
tượng độc đáo
Mặt trời như một “hòn lửa” đỏ rực từ từ lặn xuống biển khơi để lại ánh sáng rực rỡ, tráng lêê Vũ trụ như một ngôi nhà lớn đang đi vào trạng thái yên tĩnh để nghỉ ngơi với màn đêm là cánh cửa khổng lồ và những lượn sóng là then cài.
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
2 Phân tích:
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Khi miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển, tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì?
Khi miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển, tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì?
Thử tả lại cảnh thiên nhiên vào lúc này.
Trang 18a Cảnh ra khơi đánh cá
Quan sát và nêu nhận xét của em:
Hình ảnh con người có gì đối lập với trạng thái của thiên nhiên
vũ trụ lúc này ?
Quan sát và nêu nhận xét của em:
Hình ảnh con người có gì đối lập với trạng thái của thiên nhiên
vũ trụ lúc này ?
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Trang 19Sự vận động của vu trụ, biển cả đang
dần khép lại, chuyển sang trạng thái nghỉ
ngơi
Con người bắt đầu ra khơi, bắt đầu
một ngày lao động mới.
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
a Cảnh ra khơi đánh cá
Quan sát
Trang 20Khí thế lao đôêng của người dân miền biển ra sao ?
“Đoàn thuyền đánh cá lại r a khơi”
Từ “lại” trong câu thơ trên cho em hiểu thêm điều gì ?
Không phải là ra đi lần đầu mà là công việc hàng ngày, thường xuyên của những người dân miền biển.
Khí thế hùng dung ra khơi của đoàn thuyền trong viê êc lao đôêng đánh bắt cá đã diễn
ra thường xuyên và đi vào nề nếp
Theo em có thể thay “đoàn thuyền” bằng “con thuyền” được
Trang 21a Cảnh ra khơi đánh cá
- Việc lao động đánh bắt cá đã diễn ra thường xuyên và đi vào
nề nếp:
“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
2 Phân tích:
Trang 22“Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
Với ba hình ảnh khỏe – lạ:
Câu hát – Cánh buồm – Gió khơi Những người dân chài vừa chèo thuyền vừa cất cao tiếng hát Tiếng hát vang khoẻ của họ hoà quyện vào gió nâng cánh buồm đẩy con thuyền lao nhanh ra khơi.
Câu thơ là một hình ảnh ẩn dụ thật đẹp, thơ mộng, khoẻ khoắn, lãng mạn Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong khí thế hứng khởi, lạc quan
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
Trang 23a Cảnh ra khơi đánh cá
- Với ba hình ảnh khỏe – lạ :
Câu hát – cánh buồm – gió khơi
“Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
Đoàn thuyền đánh cá ra khơi với khí thế hứng khởi, lạc quan.
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
2 Phân tích:
Trang 24A Biểu hiện sức sống căng tràn của thiên nhiên.
B Thể hiện sức mạnh vô địch của người lao động
.
Nội dung các câu hát trong bài thơ có ý nghĩa như thế nào ?
D Thể hiện sự bao la, hùng vĩ của biển cả
C Biểu hiện niềm vui, sự phấn chấn của người lao động
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
a Cảnh ra khơi đánh cá
Trang 25Khát vọng chinh phục thiên nhiên
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
a Cảnh ra khơi đánh cá
- Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng, Cá thu biển Đông như đoàn thoi Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
Quan sát
Tiếng hát cầu mong đi biển được may mắn, đánh bắt nhiều hải sản.
Nêu nội dung câu hát, câu hát gửi gắm ước mơ gì của người
đánh cá?
Nêu nội dung câu hát, câu hát gửi gắm ước mơ gì của người
đánh cá?
Trang 26a Cảnh ra khơi đánh cá
- “Hát rằng: cá bạc biển Đông lăêng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi.
Đêm ngày dêêt biển muôn luồng sáng,
Đến dêêt lưới ta, đoàn cá ơi!”
Tiếng hát cầu mong đi biển được may mắn, đánh bắt
nhiều hải sản.
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
2 Phân tích:
Trang 27Câu hỏi thảo luận
Có ý kiến cho rằng hai câu thơ:
“ Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt l ới ta, đoàn cá ơi ! ”
có giá trị biểu cảm cao í kiến của em nh thế nào ?
nghệ thuật ẩn dụ: Hình ảnh đoàn cá đ ợc ví nh những con thoi ngang dọc trên tấm vải dệt là biển tạo nên những luồng sáng lấp lánh giữa biển đêm.
Bằng tài quan sát kết hợp với trí t ởng t ợng bay bổng của nhà thơ đã vẽ lên một bức tranh biển lung linh, huyền ảo Biển rất giàu có Từ “thoi” trong câu thơ đã dọn đ ờng cho từ “dệt” ở câu thơ tiếp theo Cá là đối t ợng đánh bắt, chiếm lấy của ng ời ng dân, thế mà tác giả lại sử dụng cách nói nhân hóa “Đến dệt l ới ta, đoàn cá ơi !” vừa nh một lời mời gọi vừa thể hiện sự thân th ơng trìu mến.
Đáp án
Trang 29 Tiếng hát cầu mong đi biển được may mắn, đánh bắt nhiều cá tôm
Nôêi dung đã học
Tiết 51 Đoàn thuyền đánh cá - Huy Câên
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tiếp xúc văn bản
1.1/ Đọc văn bản
“ Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa ”
- “Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong khí thế hứng khởi, lạc quan
Trang 30Hướng dẫn tự học
- Học thuộc lòng bài thơ
- Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về hai khổ
thơ đầu
Soạn tiếp phần 2 - bài thơ
Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận)
- Phân tích cảnh đánh cá và cảnh biển đêm.
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về trong bình minh
Trang 31“Chúc các em chăm ngoan – học giỏi và có
nhiều thành tích cao trong
học tâêp”
