văn 8 tiêt 61

Thuyết minh về một thể loại văn học I.Từ quan sát đến mô tả, thuyết minh đặc điểm một thể loại văn học Ngữ văn 8 * Đề bài: “ Thuyết minh đặc điểm thể thơ thất ngôn bát cú ”.. Thuyết m

Trang 1

PHÒNG GD& ĐT –HUYỆN ĐIỆN BIÊN

TRƯỜNG THCS NÀ NHẠN

Giáo viên thực hiện: Lò Thị Sơn

Trang 2

? Em hãy nêu các bước làm bài văn thuyết minh ?

KIỂM TRA BÀI CŨ

Trang 3

Tiết 61. Thuyết minh về một thể loại văn học

I.Từ quan sát đến mô tả, thuyết minh đặc

điểm một thể loại văn học

Ngữ văn 8

* Đề bài: “ Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thất ngôn bát cú ”

Vẫn là hào kiệt ,vẫn phong lưu Chạy mỏi chân thì hãy ở tù.

Đã khách không nhà trong bốn biển, Lại người có tội giữa năm châu.

Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế,

Mở miệng cười tan cuộc oán thù Thân ấy vẫn còn còn sự nghiệp, Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu.

Phan Bội Châu Trong Thơ văn yêu nước và cách mạng đầu thế kỷ XX,

NXB Văn học, Hà Nội 1976

Văn bản:

VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐÔNG CẢM TÁC

Hãy xác định số tiếng, số dòng trong

bài thơ ? Có thể thêm bớt số dòng, số

tiếng trong bài thơ được hay không ?

- Bài thơ có 8 dòng, mỗi dòng có 7 chữ ( tiếng )

1 Quan sát

Trang 4

Ngữ văn 8

thất ngôn bát cú ” Vẫn là hào kiệt, vẫn phong lưu,

Chạy mỏi chân thì hãy ở tù.

Mở miệng cười tan cuộc oán thù.

Thân ấy vẫn còn còn sự nghiệp,

Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu.

Văn bản:

Hãy ghi kí hiệu bằng (B), trắc(T) cho

các tiếng 2,4,6 trong từng dòng ở bài

thơ trên ?

- Bài thơ có 8 dòng, mỗi dòng có 7 chữ ( tiếng )

1 Quan sát, nhận xét đặc điểm thể thơ thất

T B T

B T B

T B T

B T B

Trang 5

Ngữ văn 8

Đã khách không nhà trong bốn biển, Lại người có tội giữa năm châu Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế,

Văn bản:

Hãy nhận xét quan hệ (B), (T) giữa

các tiếng trong dòng thơ và giữa các

dòng với nhau ?

- Bài thơ có 8 dòng, mỗi dòng có 7 tiếng

T B T

B T B

T B T

B T B

- Có quan hệ bằng, trắc

+ Đối ở tiếng 2,4,6 và cặp câu 1-2; 3-4; 5-6; 7- 8

? Hãy nhận xét quan hệ (B), (T) giữa các

cặp câu 2-3, 4-5, 6-7 ? + Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

Trang 6

Ngữ văn 8

Đã khách không nhà trong bốn biển, Lại người có tội giữa năm châu Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế,

Văn bản:

? Quan sát bài thơ cho biết tiếng nào

hiệp vần với nhau ?

T B T

B T B

T B T

B T B

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

u

? Em có nhận xét gì về cách gieo vần

ở đây ?

- Gieo vần ở các tiếng cuối câu

Trang 7

Ngữ văn 8

Văn bản:

? Xác định cách ngắt nhịp của bài

thơ ?

T B T

B T B

T B T

B T B

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

u

- Ngắt nhịp phổ biến: 4/3; 3/4; 2/2/3

Trang 8

Ngữ văn 8

Văn bản:

? Bài thơ có bố cục như thế nào ?

T B T

B T B

T B T

B T B

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

u

Đề

Thực

Luận

Kết

- Bố cục: Đề, Thực, Luận, Kết

Trang 9

I.Từ quan sát đến mô tả, thuyết minh đặc điểm

một thể loại văn học

Ngữ văn 8

* Đề bài: “ Thuyết minh đặc điểm thể thơ thất ngôn

bát cú ”

? Em hãy nhắc lại bố cục 3 phần và nêu nhiệm vụ từng phần của bài văn

thuyết minh nói chung ?

1 Quan sát, nhận xét đặc điểm thể thơ thất ngôn

bát cú.

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

2 Lập dàn bài:

* Bố cục bài văn thuyết minh nói chung.

- Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết minh

- Thân bài: Trình bày cấu tạo, đặc điểm, lợi ích… của đối tượng thuyết minh.

- Kết bài: Bày tỏ thái độ đối với đối tượng.

- Mở bài: Nêu định nghĩa chung về thể thơ

thất ngôn bát cú

- Thân bài: Nêu các đặc điểm của thơ:

- Số câu, số chữ trong mỗi bài

- Quy luật bằng trắc của thể thơ

- Cách gieo vần, ngắt nhịp của thể thơ, bố cục bài thơ…

- Kết bài: Cảm nhận của em về vẻ đẹp, nhạc điệu

của bài thơ

Trang 10

1 Mở bài:

Thất ngôn bát cú là một thể thơ thông dụng trong các thể thơ đường luật, một thể thơ được viết theo luật đặt ra từ thời nhà Đường (618 – 907 ) được các nhà thơ rất yêu thích Các nhà thơ cổ điển VN ai cũng làm thơ theo thể thơ này bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm.

b Thân bài:

- Số câu số chữ trong mỗi bài (8 câu, mỗi câu có 7 chữ).

- Quy định bằng trắc Tiếng thứ 2 trong câu 1 là tiếng trắc T -> Trắc (ngược lại).

+ Các câu :1-2; 3-4; 5-6; 7-8 -> Khác nhau về “bằng” “trắc” -> Đối

+câu: 2-3; 4-5; 6-7; 1-8 -> giống nhau về “bằng” “trắc” -> Niêm.

- Cách gieo vần của thể thơ

- Gieo vần ở tiếng thứ 7 của các câu: 1,2,4,6,8 thường là vần “bằng”

- Cách ngắt nhịp của thể thơ: - Nhịp : 4/3 ; 3/4 ; 2/2/3 …

- Bố cục: 4 phần (Đề: câu 1-2 ; Thực: câu 3-4 ; luận: câu 5-6; Kết:câu 7-8)

- Nghệ thuật đối: Câu 3/4 ;câu: 5/6 (Đối vế, Đối ý, đối thanh).

Ưu điểm: Bài thơ có vẻ đẹp hài hoà cân đối (số câu chữ bố cục) âm thanh nhạc điệu

trầm bổng ( vần luật bằng trắc).

Hạn chế: Vì niêm luật chặt chẽ nên việc diễn tả cảm xúc gò bó vì bị ràng buộc không

được tự do như thơ tự do.

c Kết bài: Vai trò của thể thơ TNBC từ xưa tới nay.

Đây là thể thơ quan trọng có nhiều tác phẩm có giá trị được làm theo thể thơ này Và cho đến nay nó vẫn được ưu chuộng.

Trang 11

Ngữ văn 8

bát cú ”

? Qua tìm hiểu em hãy cho biết muốn thuyết minh một thể loại văn học chúng

ta cần lưu ý điều gì ?

bát cú.

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

3 Ghi nhớ: SGK / Trang 154

Trang 12

* Muốn thuyết minh đặc điểm một thể loại văn học ( thể thơ hay văn bản cụ thể ), trước hết phải quan sát, nhận xét, sau đó khái quát thành những đặc điểm.

* Khi nêu các đặc điêm, cần lựa chọn những đặc điể̉m tiêu biểu, quan trọng và cần có những ví dụ để làm sáng tỏ đặc điểm ấy.

Trang 13

Ngữ văn 8

bát cú ”

bát cú.

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

II Luyện tập:

Trang 14

II LUYỆN TẬP

1 Hãy thuyết minh đặc điểm chính của truyện ngắn trên cơ sở

các truyện ngắn đã học: Tôi đi học, Lão Hạc Chiếc lá cuối cùng ?

Truyện Thể loại Nhân vật Không gian, thời gian Nội dung nghệ thuật

Tôi đi

học

Lão

Hạc

Chiếc

lá cuốí

cùng

Tự sự loại nhỏ.

- “Tôi”

- Ông hiệu trưởng.

-Lão Hạc -Ông giáo,

và vợ, -Binh Tư.

Giôn-xi , Xiu và Cụ Bơ-men.

- Nhà ông Giáo nhà Lão Hạc -mấy ngày.

- Buổi học đầu tiên -Trên đường đến trường.

Xung quanh việc bán chó

và cái chết của lão Hạc.

Tâm trạng n/v

“t ôi” khi nhớ

về ngày khai trường.

Căn gác của

Giôn-xi.

So sánh , đối chiếu.

Miêu tả Tâm lí nhân vật.

Đảo ngược tình

huống hai lần.

Giôn-xi tuyệt vong

và cụ Bơ-men vẽ chiếc lá cứu sống Giôn-xi.

Trang 15

LUYỆN TẬP

2 Đọc tài liệu tham khảo sau để tìm thấy những gợi ý cần thiết cho việc lập dàn bài và viết bài.

TRUYỆN NGẮN

Truyện ngắn là hình thức tự sự loại nhỏ Truyện ngắn khác với truyện vừa ở dung lượng nhỏ, tập trung mô tả một mảnh của cuộc sống: một biến cố, một hành động, một trạng thái nào đó trong cuộc đời nhân vật, thể hiện một khía cạnh của tính cách hay một mặt nào đó của đời sống xã hội Do đó truyện ngắn thường ít nhân vật và sự kiện.

Cốt truyện của truyện ngắn thường diễn ra trong một không gian, thời gian hạn chế Nó không kể trọn vẹn một quá trình diễn biến một đời người mà chọn lấy những khoảnh khắc, những “lát cắt” của cuộc sống để thể hiện Kết cấu của truyện ngắn thường là sự sắp đặt những đối chiếu, tương phản để làm bật ra chủ

đề Do đó, mà truyện ngắn thường là ngắn.

Truyện ngắn tuy ngắn nhưng có thể đề cập tới những vấn đề lớn của cuộc đời Tác phẩm của nhiều bậc thầy trong thể loại này đã cho ta biết điều đó

(Theo Từ điển văn học)

Trang 16

Ngữ văn 8

bát cú ”

bát cú.

+ Niêm ở cặp câu 2-3; 4-5; 6-7

II Luyện tập:

Đề: Thuyết minh đặc điểm chính của truyện ngắn .

- Mở bài:

+ Nêu định nghĩa chung về loại truyện ngắn:

+ Truyện ngắn là hình thức tự sự loại nhỏ.

- Thân bài: Nêu các đặc điểm của truyện ngắn:

+ Đặc điểm về nội dung: nhõn vật và cỏc sự việc + Đặc điểm về nghệ thuật: miờu tả, tự sự, biểu cảm + Lấy dẫn chứng minh hoạ cho cỏc đặc điểm của truyện ngắn

- Kết bài: Tác dụng của tác phẩm đối với cuộc sống.

Trang 17

LẬP DÀN BÀI

VỀ ĐẶC ĐIỂMTHỂ THƠ

LẬP DÀN BÀI

VỀ ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN NGẮN

MỞ BÀI:

NÊU ĐỊNH NGHĨA CHUNG VỀ THỂ THƠ THẤT

NGÔN BÁT CÚ.

THÂN BÀI:

NÊU ĐẶC ĐIỂM CỦA THỂ THƠ:

+ SỐ CÂU, SỐ CHỮ TRONG BÀI.

+ QUY LUẬT BẰNG TRẮC CỦA THỂ THƠ.

+ VỀ NIÊM , LUẬT , ĐỐI

+ CÁCH GIEO VẦN CỦA THỂ THƠ.

+ CÁCH NGẮT NHỊP PHỔ BIẾN CỦA MỖI

DÒNG THƠ

LẤY DẪN CHỨNG TỪ VĂN BẢN ĐỂ LÀM SÁNG

TỎ CÁC ĐẶC ĐIỂM.

KẾT BÀI:

CẢM NHẬN CỦA EM VỀ VẺ ĐẸP, NHẠC ĐIỆU CỦA THỂ THƠ

Mở bài:

Nêu định nghĩa truyện ngắn là gì Giới thiệu tác phẩm, tác giả của truyện ngắn

Thân bài:

Nêu đặc điểm nổi bật của truyện ngắn:

+ Đặc điểm về nội dung: nhân vật và các sự việc + Đặc điểm về nghệ thuật: miêu tả, tự sự, biểu cảm Lấy dẫn chứng minh hoạ cho các đặc điểm của truyện ngắn

Kết bài:

Tác dụng của tác phẩm đối với cuộc sống.

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	4,4 MB