ca dao than than

Ca dao than thân yêu thương tình nghĩa • I- Tìm hiểu chung về ca dao • 1- Nội dung : • Ca dao diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm Của nhân dân lao động trong các quan hệ: lứa đ

Hát đối đáp

Bài tập trắc nghiệm:

1 Đặc điểm nghệ thuật nào sau đây

không thường được sử dụng trong ca

dao?

a Sử dụng thủ pháp so sánh, ẩn dụ

b Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức biểu đạt

c Lặp đi lặp lại các mô típ mở đầu

d Tâm lí nhân vật được miêu tả phức tạp

Ca dao than thân yêu thương

tình nghĩa

• I- Tìm hiểu chung về ca dao

• 1- Nội dung :

• Ca dao diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm Của nhân dân lao

động trong các quan hệ: lứa đôI, gia đình, quê hương, đất nước…

• Ra đời trong xã hội cũ, ca dao trữ tình là những câu hát than thân, những

lời ca yêu thương tình nghĩa cất lên từ cuộc đời còn nhiều đắng cay, nhưng đằm thắm ân tình của người bình dân Việt Nam sau luỹ tre làng, bên giếng nước, gốc đa, sân đình.

• Bên cạnh đó còn có những bài ca dao hài hước thể hiện tinh thần lạc quan

của người lao động.

• 2- Nghệ thuật:

• Lời ca dao thường ngắn

• Phần lớn đặt theo thể lục bát hoặc lục bát biến thể

• Ngôn ngữ gần gũi với lời nói hàng ngày

• Giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ và đặc biệt là lối diễn đạt bằng một số công

thức mang đậm sắc thái dân gian

2.“Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

Chữ thân trong câu ca dao trên có nghĩa là:

a.Thân thể

b.Thân tình

c.Thân phận

II Đọc hiểu văn bản

1 Những bài ca dao than thân

Bài 1

Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?

Bài 2

Thân em như củ ấu gai Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen

Ai ơi nếm thử mà xem Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi

• Bài ca dao số 1 + 2

• Mở đầu 2 bài ca dao là 2 tiếng “ thân em”- mô típ

quen thuộc của ca dao than thân -> xót xa, ai oán.

• Biện pháp so sánh làm nổi bật vẻ đẹp của người phụ

nữ Họ đều rất có ý thức về vẻ đẹp của mình.

• + Họ tự ví mình như “ tấm lụa đào” duyên dáng,

mềm mại và duyên dáng, thướt tha và quí báu.

• + Khi tự ví mình với “ củ ấu gai” -> muốn nhấn

mạnh vẻ đẹp tâm hồn cho dù bề ngoài có thô nhám, xấu xí.

– Người con gái ở bài ca dao thứ nhất than vì không thể tự

định đoạt được số phận của mình “ Dải lụa đào” xinh đẹp “

phất phơ” ở giữa chợ không biết sẽ được tay ai mau về - >

thật tội nghiệp biết bao

– Người con gái ở bài ca dao thứ 2 than vì vẻ đẹp tâm hồn

của mình không được ai biết tới Lời mời gọi của cô “ ai ơi

nếm thử mà xem” của cô cũng thật đáng thương biết mấy

• Bài số 3

• - Cách mở đầu cũng theo một mô típ quen thuộc: “ trèo

lên cây khế nửa ngày, trèo lên cây bưởi hái hoa, trèo

lên cây gạo cao cao”

• - Đây là tâm trạng của một người bị lỡ duyên Câu hỏi tu từ

“ Ai làm chua xót lòng này khế ơi ?” thật ai oán và xót

xa Cách chơi chữ rất ấn tượng: khế chua-> lòng người

chua xót

• - Hình ảnh “ mặt trăng, mặt trời, sao hôm, sao mai” như

nhấn mạnh một thực tại đắng cay

• -> sự lỡ dở không thể hàn gắn

• - Hình ảnh “ Sao vượt chờ trăng giữa trời” -> khẳng định

tình yêu thuỷ chung son sắt

Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

- Nhân vật trữ tình: cô gái đang yêu

- Kết cấu: 2 phần

+ 10 câu đầu: nỗi nhớ thương

+ 2 câu cuối: tâm trạng lo phiền

Bài ca dao là lời tâm

sự của ai? Lời tâm

sự thể hiện qua kết cấu như thế nào?

2 Những bài ca dao yêu thương tình

nghĩa

Bài số 4

- Hình ảnh: Khăn, Đèn, Mắt

10 câu đầu: Nỗi nhớ thương

• Thảo luận nhóm: Mỗi hình ảnh thể hiện tâm trạng gì của cô gái?

Nhóm 1: Hình ảnh Khăn

Nhóm 2: Hình ảnh Mắt

Nhóm 3: Hình ảnh Đèn

• * Khăn thương nhớ * Đèn thương nhớ

• rơi xuống đất không tắt

 Khăn: Tín hiệu giao duyên, vật kỉ niệm gợi nhớ “người đàng xa”

• Tiểu kết:

• - Bài ca dao là tiếng hát đầy yêu thương mang nặng nỗi nhớ và sự lo âu khắc khoải, đặt bài ca dao trong hoàn cảnh của xã hội Phong Kiến xưa ta mới hiểu thấu nỗi lo âu của cô gái trước những luật lệ hôn

nhân hà khắc-> thể hiện khát vọng tình yêu, hạnh phúc của người bình dân xưa

 Bài số 5:

 Ước gì sông rộng một gang

 Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi

 “Gần đây mà chẳng sang chơi

 - Lời của cô gái- bày tỏ

ước muốn gặp gỡ với

người mình yêu

 - Hình ảnh: Chiếc cầu-

thân quen, táo bạo mà

• 5 Bài ca dao số 6

• - Thể thơ: song thất lục bát có biến thể, sáng

tạo ở câu bát (13 tiếng)

Tại sao nói đến tình nghĩa con người ca dao lại dùng hình ảnh muối,

gừng?

- Hình ảnh muối- gừng: biểu trưng cho tình yêu nam nữ, tình nghĩa vợ chồng thuỷ chung son sắt, đậm đà nồng ấm

Em có suy nghĩ gì về các con số trong bài

ca dao này?

Con số 3 vạn 6000 ngày tương đương với một đời người Như vậy tình cảm

vợ chồng mà tác giả dân gian nói tới trong bai ca

chung thủy mặn mà cho tới cuối cuộc đời

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Sự lặp lại môtíp mở đầu

- Các hình ảnh trở thành biểu tượng

- Hình ảnh so sánh lấy từ thiên nhiên

- Thể thơ: lục bát, song thất lục bát, nói lối

2 Nội dung:

- Giá trị nhân văn + tố cáo làm nên vẻ đẹp của lời than thân

- Tiếng hát yêu thương của lứa đôi

- Những ân tình sâu nặng của tình chồng nghĩa vợ

Bài tập trắc nghiệm:

ca dao: “Khăn thương nhớ ai…” là:

vẫn tế nhị, kín đáo.

đình

bóng bẩy, trau chuốt.

• 2 Nghệ thuật biểu đạt nổi bật của bài ca dao: “ ước gì sông rộng một gang/ Bắc cầu dải yếm

cho chàng sang chơi” là gì?

• A Lấy những hình ảnh không có thực để diễn tả điều có thực.

• B Lấy những sự vật lớn lao, vĩnh hằng để diễn

tả tình cảm của con người.

• C Lấy những sự vật cụ thể để diễn tả cái trừu tượng.

• D Lấy những cái hiện hữu để diễn tả cái trống vắng

A

• 3 Hình ảnh “gừng cay- muối mặn” trong ca

dao thể hiện điều gì?

• Tình yêu đôi lứa

• Tình cảm vợ chồng

• Tình cảm gia đình

• Tình cảm cha con

B

• 4 Nhận định nào sau đây nói đúng nhất về nội

dung của ca dao?

• Miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên

• Nói lên nỗi đau của con người trong xã hội cũ

• Diễn tả đời sống tâm hồn phong phú của người

lao động

• Nói về tình cảm gia đình

IV Hướng dẫn tự học.

dao, tìm hiểu nội dung các bài ca dao trong SGK

ngữ- ca dao-dân ca Việt nam của Vũ Ngọc Phan

viết về tục ngữ ca dao- dân ca Việt Nam có bán ở các hiệu sách

Sách tham khảo