giao an van 10(ca nam-hay)

Kiến thức: Nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ ,về các nhân tố giao tiếp như nhân vật, hoàn cảnh , nội dung, mục đích, phương tiện, cách thức giao tiếp, về ha

Trang 1

TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM

A-MỤC TIÊU BÀI HỌC

B-CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

GV: SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng

HS: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo

G: ? Hãy cho biết bố cục bài “ Tổng quan

VHVN” gồm mấy phần? Mỗi phần nêu lên

những vấn đề gì của văn học?

H: Ngoài phần đặt vấn đề “ Trải qua… tinh

thần ấy” bài “ Tổng quan…” được chia làm 3

phần lớn:

- Các bộ phận hợp thành của VHVN

- Quá trình phát triển của VH viết VN

- Con người VN qua VH

G ? Phần đặt vấn đề giới thiệu điều gì?

H đọc phần I(Sgk-5)

G yêu cầu hsinh lên bảng vẽ sơ đồ các bộ phận

hợp thành của VHVN?

A Tìm hiểu chung

I Các bộ phận hợp thành của văn học Việt Nam

* Văn học Việt Nam:

- VH dân gian:

+, Ra đời rất sớm( công xã nguyên thủy), con người chưa có chữ viết, cách cảm cách nghĩ còn hồn nhiên

+, Lực lượng sáng tác: tập thể nhân dân lao động -> tính truyền miệng

+, Thể loại: thần thoại, sử thi, cổ tích, truyền thuyết…

- Vhọc viết:

+,Thế kỉ X phát triển, được ghi lại bằng chữ

Trang 2

-> Gọi hsinh khác nhận xét, bổ sung.

-> G kết luận

? Trình bày hiểu biết về VHDG?( ra đời từ bao

giờ? có đặc điểm gì về thể loại? )

? Vhọc viết có gì khác so với VHDG?

? Quá trình phát triển của văn học viết Việt

Nam được chia làm mấy thời kì?

hưởng của VHTQuốc? ảnh hưởng ntnào?

? Kể tên tác giả, tác phẩm tiêu biểu?

? Em có suy nghĩ gì về sự phát triển VH Nôm

của VHTĐ?

(-> Sự phát triển của vhọc Nôm gắn liền với

những truyền thống lớn nhất của VHTĐ đó là

lòng yêu nước,tinh thần nhân đạo,tính hiện

thực, đồng thời phản ánh quá trình dân tộc hóa

và dân chủ hóa phát triển cao)

?Tại sao VHVN từ đầu thế kỉ XX đến nay lại

được gọi là văn học hiện đại?

(->phát triển trong thời đại mà quan hệ sản xuất

chủ yếu dựa vào hiện đại hóa Mặt khác những

luồng tư tưởng tiến bộ của văn hóa phương Tây

đã thay đổi cách cảm, cách nghĩ, cách nhận

thức, cách nói của con người VNam)

? Sự đổi mới ấy được biểu hiện cụ thể ra sao?

Lấy d/chứng minh họa?

- Tản Đà: Mười mấy năm xưa ngọn bút lông

Xác xơ chẳng bợn chút hơi đồng

Bây giờ anh đổi lông ra sắt

viết( Hán, Nôm, Quốc ngữ)

+, Lực lượng sáng tác :trí thức -> mang dấu ấn cá nhân, tác giả

+, Thể loại:

X -> XIX( VHTĐại): VH chữ Hán( văn xuôi, thơ, văn biền ngẫu), VH chữ Nôm( thơ, văn biền ngẫu) Từ đầu XX đến nay( VHHĐại):VH viết bằng chữ quốc ngữ: tự sự , trữ tình, kịch

II.Quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam.

1 Văn học trung đại( X -> hết XIX)

- Tồn tại: bối cảnh xã hội phong kiến -> vhọc chịu ảnh hưởng của luồng tư tưởng phương Đông( đặc biệt TQuốc)

- Hình thức: chữ Hán -> đạt nhiều thành tựu

chữ Nôm: thơ Hồ Xuân Hương, NTrãi…

- Tư tưởng: Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo…

( Truyện Kiều, Lục Vân Tiên- ( nam nữ thụ thụ bất thân, tam tòng tứ đức, trai thời trung hiếu làm đầu, trung quân ái quốc…)

- Nội dung: cảm hứng yêu nước( gắn với tư tưởng trung quân), cảm hứng nhân đạo

2.Văn học hiện đại( từ đầu thế kỉ XX cho tới ngày nay)

- Về tác giả: xuất hiện đội ngũ nhà văn, nhà thơ chuyên nghiệp, lấy việc viết văn, sáng tác thơ làm nghề nghiệp

- Về hình thức: chữ quốc ngữ( chữ Hán- Nôm thất thế)

- Về đời sống văn học: nhờ có báo chí và kĩ thuật in

ấn hiện đại-> tphẩm VH đi vào đời sống nhanh hơn, mqhệ giữa độc giả- tác giả mật thiết hơn

- Về thể loại: xuất hiện thơ mới, tiểu thuyết, kịch nói…

- Về thi pháp: xuất hiện hệ thống thi pháp mới

+, VHTĐại: ước lệ, tượng trưng, khuôn mẫu (Truyện Kiều- NDu), tính phi ngã

+, VHHĐại: tả thực, chi tiết( Chí Phèo- NCao), tính bản ngã( cái tôi được đề cao- XDiệu: Ta là một )

Trang 3

Cách kiếm ăn đời có nhọn không

- buổi giao thời: cũ – mới tranh nhau, Á- Âu lẫn

lộn: +, Nào có ra gì cái chữ Nho

Ông Nghè, ông Cống cũng…

+, Ông Nghè, ông Cống tan mây …

Đứng lại nơi đây một tú tài

+, Bài “ Ông đồ”( VĐLiên)

- Trích nhận định của Lưu Trọng Lư: “ Phương

Tây bây giờ đã đi đến chỗ sâu nhất trong hồn

ta…”

? Những thành tựu đạt được của văn học thời kì

này?

G dẫn dắt: “ VH là nhân học Con người là đối

tượng phản ánh… trong nhiều mqhệ đa dạng”

? Một trong những phẩm chất tốt đẹp của con

người VNam là gì? Nó được biểu hiện cụ thể

ntnào qua thơ văn?

-> Nhìn thẳng vào thực tại với tinh thần phê

phán và cải tạo xã hội là một truyền thống lớn

của VHVN

? Những điểm cần ghi nhớ qua bài học?

-> Gọi hsinh đọc phần ghi nhớ

->Thành tựu nổi bật: +, VH yêu nước và cách mạng gắn liền với công cuộc gpdtộc

+, Thể loại: phong phú, đa dạng

III Con người Việt Nam qua văn học.

1 Con người VNam trong quan hệ với thế giới tự nhiên.

VDụ: Truyền thuyết “ Sơn Tinh – Thủy Tinh”

Ca dao về tình yêu qhương đnước

Thơ NTrãi, Hồ Chí Minh…

- Trong quan hệ với thế giới tự nhiên: thiên nhiên là bạn

+, hình thành tình yêu thiên nhiên

+,từ tình yêu thiên nhiên hình thành các hình tượng nghệ thuật

Vdụ: Thuyền về có nhớ bến chăng?

Bến thì một dạ…

Mới ra tù tập leo núi( HCM)

2 Con người VNam trong quan hệ quốc gia, dân tộc

- Tinh thần yêu nước( sợi chỉ đỏ): tình yêu quê hương, tự hào về truyền thống văn hóa ,lịch sử, ý chí căm thù quân xâm lược, dám hi sinh vì độc lập-

tự do…

Vdụ : Nam quốc sơn hà; Bình Ngô đại cáo; Hịch tướng sĩ…

3 Con người VNam trong quan hệ xã hội.

- Lòng nhân đạo, tình yêu thương con người -> tiền

đề quan trọng cho sự hình thành chủ nghĩa hiện thực

và chủ nghĩa nhân đạo trong văn học

Vdụ : Bình Ngô đại cáo (Ng Trãi) Truyện Kiều(Nguyễn Du)

4 Con người Việt Nam và ý thức về bản thân

- Xu hướng chung: xây dựng đạo lí làm người với nhiều phẩm chất tốt đẹp: nhân ái, thủy chung, tình nghĩa, vị tha, đức hi sinh…

Trang 4

GV hướng dẫn học sinh làm BT

d, Một vài câu ca dao, bài thơ về tình yêu

4 Củng cố: ? Nêu các bộ phận hợp thành và quá trình phát triển của VHVN?

? Một số điểm khác giữa VHTĐại – VHHĐại?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà và chuẩn bị bài mới

- Hoàn thành bài tập và đọc thêm TLTK

- Chuẩn bị bài: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

E RÚT KINH NGHIỆM

Trang 5

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ

1 Kiến thức:

Nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ ,về các nhân tố giao tiếp như nhân vật, hoàn cảnh , nội dung, mục đích, phương tiện, cách thức giao tiếp, về hai quá trình trong hoạt động giao tiếp

2 Kĩ năng:

Biết xác định các nhân tố giao tiếp trong 1 hoạt động giao tiếp, nâng cao năng lực giao tiếp khi nói, khi viết và năng lực phân tích, lĩnh hội khi giao tiếp

3 Thái độ:

Có thái độ và hành vi phù hợp trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra phần chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới: Giới thiệu bài qua hình thức câu hỏi

- Gv: Trong cuộc sống con người thường sử dụng những phương tiện gì để giao tiếp ?

- HS: Giao tiếp có thể tiến hành qua: ngôn ngữ, cử chỉ , điệu bộ, nét mặt, hệ thống tín hiệu

- Gv: Vậy phương tiện giao tiếp phổ biến nhất, quan trọng nhất là phương tiện nào?

- HS: Phương tiện ngôn ngữ…

G yêu cầu hs đọc văn bản(nhắc H chú ý về

ngữ điệu, giọng nói của các nhân vật, sự khác

biệt giữa các loại câu nghi vấn, cầu khiến,

cảm thán…)

G sdụng các câu hỏi a, d, e-> phân tích để hình

thành khái niệm

?Hoạt động giao tiếp được văn bản trên ghi lại

diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào? Hai

bên có cương vị và quan hệ với nhau ra sao?

Căn cứ nhận biết?

-> HS trả lời:

?Hoạt động giao tiếp trên diễn ra trong hoàn

cảnh nào và hướng vào nội dung gì?

A Lý thuyết:

I, Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ.

1, Khái niệm:

a, Khảo sát ngữ liệu 1(Sgk-14)

- Các nhân vật giao tiếp gồm:

+,Vua nhà Trần (người lãnh đạo tối cao của đất nước)+, Các bô lão ( đại diện cho các tầng lớp nhân dân)

= > quan hệ : vua- tôi -> ngôn ngữ giao tiếp cũng có nét khác nhau: các từ xưng hô (bệ hạ) các từ thể hiện thái độ (xin , thưa) các câu nói tỉnh lược chủ ngữ trong giao tiếp trực diện

- Hoàn cảnh: đất nước có giặc ngoại xâm

- Nội dung giao tiếp: Thảo luận về tình hình đất nước

và bàn bạc sách lược đối phó

- Mục đích giao tiếp: Bàn bạc để tìm ra và thống nhất sách lược đối phó với quân giặc Cuộc giao tiếp đã đi

Trang 6

?Mục đích của cuộc giao tiếp? Cuộc giao tiếp

G yêu cầu hsinh qsát lại ngữ liệu 1

? Trong HĐGT trên các nhân vật giao tiếp lần

lượt đổi vai cho nhau ntnào? Qua vdụ, em có

nhận xét gì?

? Vậy mỗi HĐGT gồm mấy quá trình? Những

quá trình đó quan hệ với nhau ntnào?

? Qua tìm hiểu ngữ liệu hãy cho biết HĐGT

bằng ngôn ngữ có sự chi phối của những nhân

tố nào?Muốn xác định các nhân tố đó cần trả

lời những câu hỏi gì?

? Những điều cần ghi nhớ qua bài học?

Hs đọc sgk

G hướng dẫn hsinh làm bài tập

- tổ chức hsinh thảo luận theo nhóm( tổ)- 3

b, Kết luận chung+, Là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong

xã hội

+, Tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (nói

và viết )+, Mục đích: nhằm thực hiện những mục đích về nhận thức, về tình cảm, về hành động

=>Đảm bảo đạt được mục đích giao tiếp

2 Quá trình hoạt động giao tiếp

a, Khảo sát ngữ liệu

- Các nhân vật lần lượt đổi vai cho nhau…

-> Khi người nói(viết) tạo ra văn bản nhằm biểu đạt nội dung tư tưởng, tình cảm của mình thì người nghe (đọc) tiến hành các hoạt động nghe(đọc) để giải mã rồi lĩnh hội nội dung đó

b, Kết luận

- Mỗi HĐGT gồm 2 quá trình:

+, Tạo lập vbản

+, Lĩnh hội vbản -> qhệ tương tác

3 Các nhân tố của hoạt động giao tiếp.

- Nhân vật giao tiếp

- Hoàn cảnh giao tiếp

- Nội dung giao tiếp

+, Nhân vật giao tiếp:

tác giả Sgk( người viết): lứa tuổi cao hơn, có vốn sống, có trình độ hiểu biết cao hơn, có nghề nghiệp là nghiên cứu và gdạy vhọc

học sinh lớp 10(người đọc): trẻ tuổi hơn, có vốn sống và trình độ hiểu biết thấp hơn

+, Hoàn cảnh giao tiếp: nền gdục quốc dân, trong nhà trường

- Nhóm 2:

+, Nội dung giao tiếp: đề tài Tổng quan VHVN, gồm những vấn đề cơ bản:

Các bộ phận hơp thành của VHVN

Trang 7

- G yêu cầu đại diện nhóm trả lời, hsinh khác

nhận xét, bổ sung -> G hướng dẫn nhanh ý cơ

bản cần đạt

G gọi 1hsinh lên bảng làm, dưới lớp làm ra

vở-> gọi hsinh khác nhận xét, bổ sung-vở-> G sửa

chữa

BT2: Phân tích các nhân tố giao tiếp được thể

hiện trong bài ca dao sau:

Bây giờ mận mới hỏi đào

Vườn hồng đã có ai vào hay chưa?

Mận hỏi thì đào xin thưa

Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào

Quá trình phát triển của VH viết VN

Con người VN qua VH

+, Mục đích giao tiếp:

Người viết: trình bày 1 cách tổng quan 1 số vấn đề

cơ bản về VHVN cho hs lớp 10

Người đọc: tiép nhận và lĩnh hội những kiến thức

cơ bản về VHVN, rèn luyện và nâng cao các kĩ năng nhận thức, đánh giá các hiện tượng vhọc,

Kết cấu vbản: mạch lạc, rõ ràng, có hệ thống đề mục lớn nhỏ

4.Củng cố:

- Lấy ví dụ về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ trong đời sống hàng ngày

- G đưa hệ thống câu hỏi trắc nghiệm trên bảng phụ để hsinh nhận diện

5.Hướng dẫn học và chuẩn bị bài:

- Nắm vững lí thuyết và hoàn thành bài tập

- Chuẩn bị bài: Khái quát VHDGVN

E Rút kinh nghiệm:

Trang 8

KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

- Hiểu và nhớ được những đặc trưng cơ bản của VHDG

- Nắm được khái niệm về các thể loại của VHDG

- Học tập tốt hơn phần VHDG trong chương trình

- G: Ngay từ nhỏ qua lời ru của mẹ, qua lời kể

của bà chúng ta đã được làm quen với VHDG

Hãy lấy d/c minh họa cụ thể?

- Lời ru: +, Gió mùa thu mẹ ru con ngủ…

+, Bà Còng đi chợ trời mưa…

+, Con cò mà đi ăn đêm…

- Lời kể: Tấm Cám, Sọ Dừa…

- Môi trường diễn xướng, lễ hội dân gian

- > làm giàu thêm vốn tri thức về văn hóa dtộc, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước, con người, phong tục, tập quán…

2 Khái niệm.

- VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình stác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho các shoạt khác nhau trong đsống cộng đồng

II Đặc trưng cơ bản của VHDG.

1 VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng( tính truyền miệng)

- VHDG là những tác phẩm NT ngôn từ

* VD: +, Bây giờ mận mới hỏi đào…

Trang 9

? VHDG có những đặc trưng cơ bản nào?

- H trả lời

? Tại sao nói VHDG là tphẩm nghệ thuật ngôn

từ? Nó có gì khác so với văn bản khoa học?

Lấy vdụ minh họa và phân tích?

H trả lời -> G bổ sung

+, Sen: Cây mọc ở nước, lá to tròn, hoa màu

hồng hay trắng, nhị vàng, hương thơm nhẹ, hạt

dùng để ăn…( từ điển TViệt)

+, Trong đầm gì đẹp bằng sen…

?Hiểu thế nào về tính truyền miệng ?

? Tính truyền miệng tạo nên đặc điểm gì của

VHDG D/c minh họa?

VD: Ca dao:

+, Gió đưa gió đẩy, về rẫy ăn còng

Về kinh ăn cá, về đồng ăn cua

VD:- Lời ( ca dao): Bài Trống cơm.

Trống cơm khéo vỗ lên vông

Một bầy con nít lội sông đi tìm

Thương ai con mắt lim dim

Một bầy con nhện đi tìm dăng tơ

- Dân ca ( làn điệu): Tình bằng có cái

trống cơm…

? Phân biệt tính cá thể và tính tập thể?

? Tính tập thể của VHDG được biểu hiện

ntnào?

? Kể tên những thể loại chính của VHDGVN?

Mỗi thể loại cho VD minh họa?

- G yêu cầu hsinh xem Sgk

? Tóm tắt nội dung các giá trị của VHDG?

+, Thuyền về có nhớ bến chăng?

-> Mận - đào, thuyền – bến là những hình ảnh ẩn dụ biểu tượng cho nam – nữ trong tình yêu…

+, Chuồn chuồn bay thấp thì mưa…

+, Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa.-> quan sát những hiện tượng tự nhiên để dự báo thời tiết

=> Tính NT của VHDG được thể hiện qua ngôn từ

có hình ảnh, cảm xúc

- VHDG tồn tại và phát triển nhờ truyền miệng

+, Tính truyền miệng: phổ biến bằng lời nói hoặc bằng trình diễn

-> làm nên sự phong phú, đa dạng ( dị bản)

+, Truyền miệng theo ko gian( di chuyển từ nơi này…) và thời gian( bảo lưu tphẩm)

+, Quá trình truyền miệng : diễn xướng dgian( nói,

kể, hát, diễn)

2 VHDG là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể( tính tập thể).

- Cá nhân khởi xướng-> tp hình thành và được tập thể tiếp nhận, sau đó được lưu truyền , sáng tác lại-

>hoàn chỉnh về nội dung, hình thức

III Hệ thống thể loại của VHDG: SGK

IV Những giá trị cơ bản của VHDG.

1 VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc.

- VNam có 54 dtộc, mỗi tộc người có 1 kho tàng VHDG riêng-> vốn tri thức pphú, đa dạng

2 VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc về đạo lí làm người.

- Giáo dục con người tinh thần nhân đạo , lạc quan

- Góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp: lòng yêu nước, đức hi sinh…

VD:…

3 VHDG có giá trị thẩm mĩ to lớn, góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền VH dtộc.

* Ghi nhớ: SGK

Trang 10

? Tại sao nói VHDG là kho tri thức?

? Tính giáo dục của VHDG được thể hiện

ntnào?VD?

- Tôi yêu truyện cổ nước tôi

Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa

Thương người rồi mới thương ta

Yêu nhau cách mấy núi xa cũng tìm

( Lâm Thị Mỹ Dạ)

? VHDG có giá trị NThuật ntnào?

? Nhà văn, nhà thơ học được gì từ VHDG?

-> Nhà thơ: học giọng điệu trữ tình, xdựng

- Câu 1: Truyện cổ tích: Sự tích trầu cau

- Câu 2: Truyền thuyết: Thánh Gióng…

Trang 11

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ

- Biết thực hiện hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ theo yêu cầu

G chia bảng làm 2 phần: lí thuyết và luyện tập

G gọi 3 hsinh lên bảng( thực hiện đồng thời):

- Gọi hsinh trình bày bảng 3 vấn đề: thế nào là

HĐGT? Quá trình? Các nhân tố…?

- Gọi hsinh lên trình bày miệng 3vđề trên +

câu hỏi: ptích các nhân tố giao tiếp trong câu

cdao “ Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang…”

-> HS trả lời-> hs khác nxét, bổ sung-> G

nxét, cho điểm

- Gọi hsinh lên bảng làm BT2 (20)

Trong thời gian chờ đợi 2 hs trình bày bảng, G

tiến hành cho hs dưới lớp làm BT1(20)-> G

gọi 1 số hs trả lời các câu hỏi trong

sgk->nxét , sửa chữa

G quay trở lại chữa BT2 trên bảng: gọi hs nxét

I.Ôn lí thuyết

1 Thế nào là hoạt động giao tiếp?

2 Quá trình hoạt động giao tiếp

3 Các nhân tố chi phối hoạt động giao tiếp

II Luyện tập.

BT1 ( 20 )

- Nhân vật giao tiếp: nam – nữ trẻ tuổi ( anh- nàng)

- Hoàn cảnh giao tiếp: đêm trăng thanh-> phù hợp câu chuyện tâm tình

- Cách thức giao tiếp: tế nhị, khéo léo

Trang 12

về câu trả lời trên các phương diện( hình thức

trình bày(sai, đúng ntnào?), nội dung đã đầy đủ

chưa? có bổ sung gì? -> G chốt lại và cho

điểm.-> yêu cầu hs chữa bài tập vào vở

G gọi hs lên bảng làm BT4(21) -> BT3 đã làm

trong giờ trước yêu cầu xem lại

Trong tgian chờ đợi, G cho hs dưới lớp tiến

G quay trở lại chữa BT4: yêu cầu hs nxét

( hình thức, nội dung, bổ sung )-> G chốt lại,

b, Có 3 câu có hình thức hỏi nhưng ko phải cả 3 câu đều nhằm mục đích hỏi mà chỉ có câu 3 ( Bố cháu có gửi pin đài lên cho ông ko?)là nhằm mục đích hỏi thực sự…

c, Quan hệ ông – cháu ( xưng hô)-> bộc lộ thái độ kính mến của A Cổ với ông và thái độ yêu quí, trìu mến của ông đvới cháu

BT4(21) CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ … Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

THÔNG BÁO Nhân ngày Môi trường thế giới…

- Thời gian…

- Nội dung công việc…

- Lực lượng tham gia…

- Mục đích: Bác chúc mừng hs nhân ngày khai trường, xác định nvụ nặng nề nhưng vẻ vang của hs

- Cách thức thể hiện: lời lẽ vừa chân tình, gần gũi vừa nghiêm túc

* Ghi nhớ: SGK

4 Củng cố:

? Các vản vừa xét thuộc các kiểu vbản nào? Qua 5 btập em thấy trong qtrình HĐGT cần phải lưu ý điều gì?

H trả lời-> G chốt lại bằng phần lí thuyết của hs thứ nhất đã trình bày trên bảng

5 Hướng dẫn học và chuẩn bị bài:

- Học và hoàn thành btập

- Chuẩn bị bài: Văn bản

Trang 13

VĂN BẢNA-MỤC TIÊU BÀI HỌC

Có ý thức sử dụng văn bản theo đúng chức năng

G gọi hsinh đọc ngữ liệu

? Mỗi vbản trên được người nói(viết) tạo ra

trong loại hoạt động nào?

? Để đáp ứng nhu cầu gì?

? Nhận xét về dung lượng ( số câu) ở mỗi

vbản?

? Mỗi vbản trên đề cập đến nội dung gì? Nội

dung đó có được triển khai nhất quán trong

toàn bộ vbản ko? Phân tích cụ thể?( G

hướng dẫn hsinh căn cứ vào dấu hiệu ngôn từ,

hình ảnh, qhệ giữa các câu, các đoạn… để

ptích)

- Vbản 3 được tổ chức theo kết cấu ntnào?Về

hình thức có dấu hiệu mở đầu và kết thúc ra

sao?( mở đầu bằng tiêu đề và kết thúc bằng

+, Vbản 2: số phận đáng thương của người phụ

nữ trong XH cũ

+, VBản 3: kêu gọi toàn dân đứng lên k/chiến

chống Pháp.( Bố cục 3 phần: mở đầu- > nêu lí do…, thân bài-> nêu nhiệm vụ cụ thể, kết bài-

> kđịnh quyết tâm chiến đấu và sự tất thắng…)

Trang 14

? Qua tìm hiểu ngữ liệu hãy rút ra khái niệm và

đặc điểm của vbản?

H trả lời G gọi hsinh khác đọc phần ghi nhớ

G yêu cầu hsinh quan sát lại 3 vbản trên

? So sánh 3 vbản trên với 1 bài học trong sgk

thuộc môn Toán, Hóa…hoặc so sánh với 1 lá

đơn xin nghỉ học trên các phương diện sau:

- Phạm vi sử dụng của mỗi loại vbản trong

HĐGT?

- Mục đích giao tiếp cơ bản của mỗi loại vbản?

- Từ ngữ sử dụng?

- Cách kết cấu và trình bày ở mỗi loại vbản?

G: Nhìn lại ngữ liệu, hãy cho biết chúng ta đã

tìm hiểu được những kiểu vbản nào? >( Vbản:

nghệ thuật, chính luận, khoa học, hành chính)

…?Trường hợp có việc đột xuất ko kịp viết

đơn xin phép mà muốn nhờ bạn, em sẽ nói

ntnào?

? Lĩnh vực gtiếp của ngôn ngữ ấy?

G đọc cho hsinh nghe 1 bản tin ATGT và yêu

cầu xđịnh xem vbản đó thường gặp ở đâu,

thuộc kiểu vbản nào?

? Qua hệ thống ngữ liệu hãy cho biết theo lĩnh

vực và mục đích giao tiếp người ta phân loại

+, Vbản sgk môn Toán: lĩnh vực gtiếp khoa học

+, Đơn từ: lĩnh vực hành chính

- Mục đích gtiếp:

+, Vbản 2: bộc lộ cảm xúc

+, Vbản 3: kêu gọi, thuyết phục

+,Sgk Toán: cung cấp tri thức, mở rộng, nâng cao hiểu biết cho người học

+, Đơn từ: trình bày ý kiến, nguyện vọng…

- Từ ngữ:

+, Vbản 2: từ ngữ thông thường, giàu hình ảnh… kết cấu ca dao, thể thơ lục bát

+, Vbản 3: nhiều lớp từ chính trị, XH…kết cấu 3 phần mạch lạc, rõ ràng

+, Sgk Toán: từ ngữ, thuật ngữ khoa học… kết cấu các phần mạch lạc, chặt chẽ

+, Đơn từ: lớp từ hành chính… mẫu in sẵn, chỉ cần điền nội dung

Trang 15

Yêu cầu 1 hsinh lên bảng làm, dưới lớp làm

vào vở  gọi hs nhận xét về nội dung, hình

thức  G bổ sung, cho điểm

b, Hóa đơn điện b, VBKHọc

- Giờ sau viết bài số 1

- Soạn : Chiến thắng MTao Mxây

E Rút kinh nghiêm

Trang 16

- Lời hứa học tập và tu dưỡng đạo đức trong những ngày học dưới mái trường

THPT và sau này ra trường

+ đảm bảo sự logíc, liền mạch giữa các ý

0,5 0,5

* Lưu ý:

Trang 17

- Biết cách làm bài văn Phát biểu cảm nghĩ, vận dụng các phương thức biểu đạt đã học để làm bài ( đặc biệt phương thức biểu cảm, tự sự, miêu tả) , bố cục bài viết phải chặt chẽ, rõ ràng, diễn đạt trong sáng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả

- Nếu học sinh có những suy nghĩ riêng mà hợp lí thì vẫn được chấp nhận

1 Sai lạc nội dung hoặc phương thức biểu đạt 0.5 -1.0

Trang 18

CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

(Trích Đăm Săn - Sử thi Tây Nguyên)

3 Thái độ:

Từ bài học này –giúp các em nhận thức được lẽ sống cao đẹp của mỗi cá nhân:phấn đấu hy sinh vì danh

dự, hạnh phúc yên vui của cộng đồng Đây là ý nghĩa mãi mãi của sử thi Đăm Săn nói riêng và sử thi anh hùng nói chung

2 Kiểm tra bài cũ: ? Văn học dân gian Việt Nam có những đặc điểm cơ bản nào?

Yêu cầu: Học sinh nêu và phân tích sơ lược các đặc điểm: tính truyền miệng, tính tập thể, sự gắn bó mật thiết với các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ

HS

-Nêu định nghĩa thể loại sử thi

dân gian Việt Nam? (kiểm tra

tích hợp với bài “khái quát

VHDG Việt Nam’’)

-Dựa vào “Tiểu dẫn”, hãy nêu

một số điểm cơ bản của sử thi

dân gian Việt Nam

-Điểm phân biệt hai loại sử thi

dân gian Việt Nam?

-Hãy tóm tắt nội dung cơ bản

của sử thi Đăm Săn?

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Thể loại a.Khái niệm:

(Học sinh nêu kiến thức đã học ở bài trước)-Là các tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn

từ có vần, nhịp,xây dựng các hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hay nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân thời cổ đại

b.Một số đặc điểm:

-Là thành tựu của các dân tộc thiểu số Việt Nam(chưa tìm thấy

sử thi của người Kinh)-Có hai loại : sử thi thần thoại và sử thi anh hùng

2.Tóm tắt sử thi Đăm Săn : SGK 3.Vị trí đoạn trích: (ở phần đầu tác phẩm)

-Bị Mtao Mxây lừa lúc vắng nhà,cướp phá buôn,cướp vợ Hơ

Trang 19

? Nêu vị trí đoạn trích

Cho 1 học sinh đọc- hướng

dẫn đọc diễn cảm: giọng điệu

hào sảng, nhịp nhàng, âm tiết

học sinh đã phải đọc kỹ khi

chuẩn bị bài- giáo viên chỉ

giải thích thêm khi cần thiết

GV có thể kẻ bảng ra làm 2

phần để hs dễ theo dõi

? Phân tích hình ảnh Đăm Săn

trong lúc khiêu chiến?(lời

nói ,tư thế, thái độ)

-So sánh với hình ảnh Mtao

Mxây?(lời nói thái độ)

(các chi tiết tiêu biểu)

Nhận xét khái quát hình ảnh

Đăm Săn?

Nhận xét đặc điểm câu văn ở

các chi tiết trên?( từ ngữ, hình

ảnh, nhạc điệu)

? Chiến thắng của Đăm Săn

mang lại những điều gì?

Nhị-Đăm Săn tổ chức đánh trả

ĐĂM SĂN: - ta thách nhà ngươi

- Xuống! Xuống!

- ta sẽ lấy cái sàn hiên…bổ đôi…

- sao ta lại đâm ngươi khi ngươi đang đi…

-> Một tư thế đàng hoàng, tự tin, chủ động, một thái độ dứt khoát, quyết liệt

MTAO MXÂY:-ta không xuống đâu…

-ngươi không được đâm ta…

- ta sợ ngươi đâm ta…

- đâm phập-cắt đầu bêu…

MTAO MXÂY: - múa khiên: kêu lạch xạch như quả mướp khô

- bước cao, bước thấp…

- tháo chạy, tránh chuồng lợn…

- ngã lăn quay, bị chặt đầu

*Hình tượng Đăm Săn : mang vẻ đẹp dũng mãnh, kỳ vĩ, sức mạnh siêu phàm, tầm vóc thần linh- hội tụ sức mạnh cộng đồng Đây cũng là ước mơ, khát vọng của cộng đồng có được người anh hùng chiến thắng mọi thế lực…

*Ngôn ngữ : giàu hình ảnh, từ ngữ có ấn tượng mạnh,động từ mạnh, nhịp điệu vừa cân đối vừa hào hùng.Phép trùng điệp, trùng lặp trong tổ chức câu Phép phóng đại, so sánh ở mức độ kỳ vĩ với sức mạnh của thiên nhiên, thần linh…

2.Ý nghĩa của cuộc giao tranh và chiến thắng của Đăm Săn

*Kết qủa:

- Giải thoát cho vợ(không được chú tâm miêu tả)

- Thu phục nô lệ, của cải, mở rộng đất đai

*ý nghĩa:

-Trọng danh dự, bảo vệ hạnh phúc gia đình

- Mang lại sự phồn thịnh, lớn mạnh cho cộng đồng

- Khát vọng cuộc sống bình yên

Trang 20

Kết qủa ấy có ý nghĩa gì?

? Phân tích cuộc đối thoại

giữa Đăm Săn và nô lệ của

Mtao Mxâyđể thấy được thái

độ đối với cuộc chiến và

người anh hùng?

? Họ đi theo ĐS có phải vì sợ

chàng không?

? Thái độ của dân làng Đăm

Săn đối với chàng?

Tóm tắt nghi lễ và sự kiện?

? Cảm nhận vẻ đẹp của Đăm

Săn trong lễ ăn mừng chiến

thắng?

? Đặc điểm của văn phong sử

thi ở đoạn này?

*Thái độ của cộng đồng đối với cuộc chiến và người anh hùng:

- Cuộc đối thoại giữa Đăm Săn và nô lệ : 3 lần hỏi , 3lần đáp( một nhà, tất cả các nhà, mỗi nhà)

+ các nô lệ tự nguyện đi theo, mang theo của cải + tuân phục tuyệt đối với cá nhân anh hùng-> Thể hiện sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi, khát vọng của cá nhân anh hùng và cộng đồng:sau cuộc chiến, họ sống trong cùng một nhóm đông hơn, giàu mạnh hơn

Lòng yêu mến, ngưỡng mộ người anh hùng, ý chí thống nhất của toàn thể cộng đồng- ý thức dân tộc

- dân làng Đăm Săn đối với chiến thắng của tù trưởng:

+Lời nghệ nhân: bà con xem…(điệp khúc)- tự hào, kiêu hãnh+Cảnh ăn mừng tưng bừng,tiệc tùng linh đình

- Các tù trưởng khác cũng ngưỡng mộ, chúc mừngNiềm vui mừng ,phấn khởi, tự hào,đấy là chiến thắng của chính họ.Ca ngợi tù trưởng anh hùng của mình

3 Cảnh ăn mừng chiến thắng

- Nghi lễ: + tế lễ thần linh + tổ chức ăn mừng: đánh chiêng, rượu thịt nhiều vô kể + mọi người chúc mừng…

Quan niệm tôn thờ thần linh, tập tục ăn mừng chiến thắng của người Ê- Đê

- Hình ảnh Đăm Săn:

+lời hiệu triệu: ơ các con, ơ các con…,hỡi anh em trong nhà, hỡi

bà con trong làng…

+Lời chỉ huy, ra lệnh: hãy đánh chiêng lên, hãy đi lấy rượu…

+ Hình dáng, cơ thể: đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch, bắp chân to bằng cây xà ngang…

+Trang phục:ngực quấn một tấm mền chiến,mình khoác một tấm

áo chiến, tai đeo nụ

+Hình ảnh ăn uống, vui chơi: uống không biết say, ăn không biết

no, chuyện trò không biết chán,tóc thả trên sàn…

+Sức mạnh: nằm sấp thì gãy rầm sàn,nằm ngửa thì gãy xà dọc-> Hình tượng Đăm Săn được miêu tả đậm nét, toàn diện,toả sáng

vẻ đẹp kỳ vĩ, trong thái độ ngưỡng mộ tôn thờ của cộng đồng.Người anh hùng sử thi trở nên chói sáng là tâm điểm của cộng đồng

- Đặc điểm nghệ thuật :những đoạn văn dài, câu dài với so sánh phóng đại trùng điệp,liệt kê trùng điệp,kiểu câu cảm thán, hô ngữ,hình ảnh hào hùng, nhịp điệu nhịp nhàng, sôi nổi…tạo nên vẻ đẹp của văn phong sử thi

- Ý nghĩa của việc mô tả đậm nét cảnh ăn mừng chiến thắng:

+Bộc lộ quan điểm về chiến tranh bộ tộc lúc bấy giờ: mở rộng cộng đồng, đồng tình với sự phát triển, lớn mạnh của cộng đồng-Cho nên bộc lộ niềm vui say sưa ca ngợi chiến thắng,hướng về cuộc sống thịnh vượng,no đủ đoàn kết Đó là khát vọng lớn lao

Trang 21

Thảo luận: sự kiện của đoạn

trích là cuộc giao tranh, nhưng

nghệ thuật và tư tưởng trong

đoạn trích, cũng như sử thi

Đăm Săn nói chung?

1 Vẻ đẹp của nghệ thuật sử thi:

-Xây dựng hình tượng anh hùng kỳ vĩ tầm vóc thần linh

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhạc điệu,trang trọng với phép so sánh và phóng đại độc đáo

2 Vẻ đẹp của nội dung tư tưởng:

- Ca ngợi người anh hùng tài năng, phẩm chất cao đẹp: trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình, thiết tha với sự phồn vinh của thị tộc

- Khát vọng cao đẹp của con người đã được khẳng định từ ngàn xưa

3 Ghi nhớ : SGK

IV.LUYỆN TẬP : Luyện tập bài ở SGK

- Đề cao vai trò của thần linh trợ giúp con người trong buổi đầu xây dựng bờ cõi- quan niệm của người xưa

- Cũng chính là đề cao con người có trí tuệ sức mạnh như thần linh

4 Củng cố : Vẻ đẹp nội dung tư tưởng và nghệ thuật sử thi

5.Hướng dẫn học bài- chuẩn bị bài mới:

- Đọc lại đoạn trích, học thuộc các dẫn chứng tiêu biểu

- Chuẩn bị bài văn bản –tiết 2 ôn lại kiến thức văn bản ở THCS

Trang 22

VĂN BẢN( Tiếp) A-MỤC TIÊU BÀI HỌC

Tự giác làm thêm bài tập luyện tập

?Văn bản có những đặc điểm nào?

? Theo lĩnh vực và mục đích giao tiếp, người

ta chia vbản ra làm mấy loại?

1 Khái niệm văn bản

2 Đặc điểm của văn bản

=> Ý chung của đoạn được triển khai rất rõ ràng

c, Nhan đề: ảnh hưởng của môi trường sống đến cơ thể

* BT2(38 )

- 2 cách:

Trang 23

? Đặt nhan đề cho đoạn văn?

- Môi trường sống kêu cứu

Môi trường sống của loài người hiện nay đang bị hủy hoại ngày càng nghiêm trọng Rừng đầu nguồn

bị chặt phá, khai thác bừa bãi là nguyên nhân gây ra lụt, lở, hạn hán kéo dài Các sông, suối , nguồn nước ngày càng bị cạn kiệt và bị ô nhiễm do chất thải của các khu công nghiệp, các nhà máy đổ ra… Tất cả những vấn đề đó đã ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống con người Hơn ai hết, chúng ta chính là những người cần bảo vệ môi trường

* BT5 (SBT – 13 )

4.Củng cố:

- Nội dung bài

5.Hư ớng dẫn học và chuẩn bị bài

- Học và hoàn thành BT

- Soạn : Truỵên An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

E.Rút kinh nghiệm:

Trang 24

TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG

VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THUỶ

( Truyền thuyết) A-MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Nắm được đặc trưng cơ bản của truyền thuyết qua tỡm hiểu 1 cõu chuyện cụ thể

- Nắm được giá trị, ý nghĩa của truyện

2 Kĩ năng:

Rèn luyên kĩ năng phân tích truyện dân gian để có thể hiểu đúng những ý nghĩa của những hư cấu nghệ thuật trong truyền thuyết

3 Thái độ:

Giáo dục lòng yêu nước, ý thức đề cao cảnh giác trước kẻ thù

G y/c HS quan sỏt phần tiểu dẫn và

cho biết phần tiểu dẫn trỡnh bày mấy

nội dung?

H : 2 ND

+ Đặc trưng cơ bản của TT

+ Cõu chuyện làng Cổ Loa

? TT có những đặc trưng gỡ? Vậy TT

cú phải là lịch sử không? Điểm khác?

? Đoạn 2 của phần tiểu dẫn thông tin

cho các em điều gỡ?

? Truyền thuyết ADV có xuất xứ từ

đâu? Được sưu tầm khi nào? Ngoài

bản kể này em cũn biết bản kể nào

khỏc khụng?( cú3 bản: bản 2 là “

Thuc kỉ ADV” trong “ Thiên Nam

I Tìm hiểu chung.

1 Thể loại.

- Đặc trưng của truyền thuyết:

+ Sự kiện, nhân vật có liên quan đến lịch sử

+ Vừa thần bí, vừa thấm đẫm cảm xúc đời thường ( hư cấu, tưởng tượng)

2 Tác phẩm

- Làng Cổ Loa- giới thiệu:

+ Di tớch LS Cổ Loa

+ ND truyền thuyết thành Cổ Loa

- Xuất xứ: Trớch truyện “ Rựa Vàng” trong tỏc phẩm “ Lĩnh Nam chính quái”( những câu chuyện ma quái ở phương Nam) bằng chữ hán do Vũ Quỳnh và Kiều Phú sưu tập và biên soạn

- Cuối thế kỉ 15

II Đọc- hiểu văn bản.

Trang 25

ngữ lục” bằng văn vần; bản 3 là “MC-

Trọng Thuỷ”(ngọc trai, giếng nước)

truyền thuyết đồn đại ở vùng Cổ Loa

- H trả lời

- G định hướng

G gọi 2 HS đọc bài→gọi HS khác

nhận xét cách đọc→G bổ sung

- Yêu cầu học sinh giải thích một số

từ: Việt Thường, trai giới, ngọc thạch

? Văn bản có thể chia làm mấy phần?

Nội dung từng phần là gỡ?

? Trong văn bản có mấy nhân vât xuất

hiện? Ai là nhân vật chính ? Theo em

nên phân tích văn bản theo hướng

nào ?

? Căn cứ vào nội dung văn bản hóy

cho biết vua ADV đó làm những công

việc trọng đại nào ?

? Quỏ trỡnh xõy thành của ADV được

miêu tả ra sao ?

? Em cú nhận xột gỡ về quỏ trỡnh xõy

thành của ADV? Qua đó em thấy

ADV là người ntn?

? Tỏc giả dõn gian xõy dựng hỡnh ảnh

Rựa vàng ở đây có ý nghĩa gỡ? Thỏi

độ của ND đối với ADV?

? Sau khi xây thành xong, ADV đó

yờn trớ chưa? Chi tiết nào thể hiện? ý

nghĩa?

? Quỏ trỡnh giữ nước của ADV được

thể hiện như thế nào?

? Vỡ sao ADV chiến thắng TĐ?

? Đánh giá gỡ về nhõn vật ADV qua

quỏ trỡnh dựng nước và giữ nước?

Bài học?

G dẫn dắt: Song bao giờ cũng vậy,

thắng lợi dễ dàng thường khiến con

1 Đọc – Chú thích

2 Bố cục: 3 đoạn

- Đ1: Từđầu ->xin hoà: miêu tả quá trỡnh ADV xõy thành, chế nỏ, bảo vệ đất nước

- Đ2: Tiếp→ xuống biển: cảnh nước mất, nhà tan

- Đ3: Cũn lại: kết cục bi thảm của Trọng Thuỷ, hỡnh ảnh ngọc trai, giếng nước

3 Phõn tớch.

3.1 Nhân vật An Dương Vương.

a.Xây thành, chế nỏ chiến thắng Triệu Đà

* Quá trình xây thành (dựng nước)-Thành đắp tới đâu lại lở tới đó

-Lập đàn cầu đảo, giữ mỡnh trai giới

- Được sự giúp đỡ của rùa vàng→ xây xong

→ dựng nước quả là khó khăn, gian nan, vất vả

→ ADV: kiên trì, quyết tâm, không nản trí, không sợ khó khăn, dồn hết tâm huyết cho việc xõy thành

- Hình ảnh Rùa vàng

+ Yếu tố thần kì: lí tưởng hoá việc xây thành; sự nghiệp dựng nước của ADV là chính nghĩa phù hợp với lũng người, được thần linh giúp

→Thái độ: ngưỡng mộ, ngợi ca công lao dựng nước của ADV

* Lo giữ nước:

+ Nếu cú giặc ngoài thỡ lấy gỡ mà chống->í thức trỏch nhiệm của người đứng đầu->Tinh thần cảnh giác cao độ

* Nguyên nhân phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng

+ Đầu tiên qđịnh nhận lời cầu hoà của TĐ( thực chất vờ hoà)

+ Nhận lời gả con gái cho Trọng Thuỷ

+ Cho phép TT ở rể trong Loa thành( tự do đi lại, không giám sát, đề phũng) tạo đk cho kẻ thù- nội gián

+ Giặc đến điềm nhiên ngồi đánh cờ

→ Không nhận ra dã tâm nham hiểm, quỷ quyệt của kẻ thù,

lơ là mất cảnh giác, chủ quan khinh địch, không lo phòng

Trang 26

người sinh ra chủ quan khinh địch

Thất bại đắng cay làm cho kẻ thù nảy

sinh những mưu sâu kế độc, đấy cũng

là nguyên nhân dẫn đến cảnh mất

nước

? Vỡ sao ADV nhanh chúng thất bại

thờ thảm khi TĐ đưa quân xâm lược

lần 2?

Bài học nghiêm khắc và muộn màng

ADV rút ra được khi nào? Vua đó cú

hành động gì? Ý nghĩa của hđộng ấy ?

? Em cú suy nghĩ gỡ về chi tiết này?

ADV sai lầm, để mất nước Liên quan

đến việc này còn có nhiều nhân vật

khac, những câu chuyện éo le, bi thảm

nhất

? Em có nhận xét gì về nhân v`MC?

( Xột trong mối quan hệ gia đỡnh và

quốc gia)Chi tiết nào trong văn bản

thể hiện điều đó?

? Kết cục của MC là gỡ ? Theo em lời

kết tội của Rùa vàng có nghiêm khắc

quá không?

? Tại sao MC chết người xưa lại để

cho máu nàng hoá thành ngọc trai, xác

nàng hoá thành ngọc thạch ? Hư cấu

như vậy người xưa muốn bày tỏ thái

độ, tình cảm gì đối với nhân vật và

muốn nhắn gửi điều gì với thế hệ trẻ

muôn đời sau ?

bị→ mất nước( Xét cho cùng ADV thua là do mưu sâu, kế hiểm của TĐ)

+ Cầm sừng tê bẩy tấc đi xuống biển

( So với hình ảnh Thánh Gióng về trời thỡ ADV khụng rực

rỡ hoành trỏng bằng Bởi lẽ bờn cạnh là người có công, ADV cũn là người có tội- đó để mất nước 1 người mà ta phải ngước mắt lên mới nhìn thấy 1 người ta phải cúi xuống thăm thẳm mới nhìn thấy Đây cũng là thái độ của tác giả dân gian đối với từng nhân vật)

→ Bài học: Đề cao tinh thần cảnh giác với kẻ thù, không chủ quan khinh thường trước bất cứ hoàn cảnh nào

- Kết cục: bị kết tội là giặc, bị vua cha chém chết

→ Quá trình dựng nước và giữ nước của ADV vô cùng khó khăn vất vả Là một công chúa lẽ ra MC phải thấu hiểu điều

đó Nhưng vỡ tỡnh cảm riêng tư mà MC quên đi trách nhiệm của một người con đối với cha, 1 bề tôi đối với đất nước Do đó tội chém đầu là phải, không oan ức gì.Như vậy lời kết tội là tiếng nói sáng suốt và nghiêm khắc của công lí, của ND đối với MC

+ Hóa thân: máu-> ngọc trai, xác-> ngọc thạch ( thủ pháp nghệ thuật truyền thống: độc đáo, sáng tạo)

→ Sự bao dung độ lượng, niềm cảm thông đối với người con gái ngây thơ, trong trắng do vô tỡnh nhẹ dạ mà mắc tội với non sụng chứ nàng khụng phải là người chủ ý

→ Truyền thống cư xử thấu tình đạt lí của ND ta

→ Bài học: luôn luôn đặt quan hệ riêng, chung cho đúng mực( phải đặt quyền lợi của dân tộc, đất nước lên trên quyền lợi cá nhân, gia đình)

Trang 27

G nêu ý kiến thảo luận : Nêu quan

điểm của em về 3 ý kiến sau :

H trao đổi thảo luận, phản bác, CM ý

kiến của mình→ G định hướng

? Cái chết của TT nói lên điều gì ?

? Cú ý kiến cho rằng hình ảnh ngọc

trai-giếng nước là biểu hiện tượng

trưng của một tình yêu chung thuỷ ý

kiến của em ?

HS thảo luận

GV định hướng suy nghĩ đúng

? Từ những điều đó hãy cho biết đâu

là cốt lõi lịch sử, đâu là y/t thần kì hóa

+ Một người con bất hiếu, 1 người chồng lừa dối, 1 người

rể phản bội- kẻ thù của ND Âu Lạc

→ TT- 1 trong những nhõn vật truyền thuyết phức tạp, mõu thuẫn:

+ Thời kì đầu: TT đóng vai trũ là một tờn giỏn điệp theo lệnh của vua cha sang làm rể→ điều tra bí mật

+ Thời gian ở Loa Thành: lừa MC để thực hiện âm mưu, chính sự chủ quan lơ là mất cảnh giác của ADV, sự ngây thơ cả tin, toàn tâm toàn ý với chồng của MC đó giúp y hoàn thành kế hoạch đen tối

+ Mặt khác trong quá trình sống với MC nảy sinh tình cảm( còn nói lúc chia tay) >< y vẫn phải hoàn thành bổn phận với TĐ→ khi MC chết, y ôm xác vợ khóc lóc, thương nhớ rồi tự tử

- Cái chết của Trọng Thuỷ: Sự bế tắc, ân hận muộn màng Chẳng qua TT cũng là một nạn nhân của chính cha đẻ mỡnh Để phục vụ cho âm mưu xâm lược, TĐ đó sai con làm giỏn điệp, không ngờ đó thức dậy ở con những tỡnh cảm của một con người và cuối cùng đó dẫn đến cái chết thê thảm của TT→ TĐ thắng nhưng mất con.TT thành công nhưng trở thành kẻ lừa dối, đê hèn, mất vợ, bị người Việt đời đời lên án Trong đau đớn hối hận muộn màng y chỉ còn con đường nhảy xuống giếng sâu

* Hình ảnh ngọc trai- giếng nước: hình ảnh đẹp có giá trị

thẩm mĩ cao nhưng không phải là hỡnh ảnh khẳng định tỡnh yờu chung thuỷ bởi: TT là một tờn giỏn điệp với mưu

đồ xâm lược, gây ra cái chết của ADV và MC → ND Âu Lạc không bao giờ sáng tạo ra hỡnh ảnh ca ngợi kẻ thự cướp nước

→ Tượng trưng cho oan tình của MC được hoá giải, chứng thực tấm lòng trong sáng của nàng.Chi tiết nước giếng có hồn TT hoà cùng nỗi hối hận vô hạn là chứng nhận cho mong muốn hoá giải tội lỗi của y Chi tiết ngọc trai đem rửa trong nước giếng lại càng sáng đẹp hơn→ phải chăng TT đã tìm được sự hoá giải trong tình cảm MC nơi thế giới bên kia

IV Tổng kết

1 Nội dung

- Cốt lõi lịch sử:ADV xây thành chế nỏ, bảo vệ ; ADV để mất nước

Trang 28

+ Tinh thần cảnh giác trước kẻ thù.

+ Trách nhiệm của người lónh đạo, đứng đầu quốc gia: ý thức cảnh giác, tầm nhìn xa rộng

+ Về mối quan hệ riêng- chung, nước nhà của mỗi người dân với vận mệnh TQ

2 Đặc sắc nghệ thuật

- Cốt truyện ls được thần kì hóa, li kì, hấp dẫn

- Xây dựng được những hình ảnh giàu chất tư tưởng, thẩm mĩ

3 Ghi nhớ: SGK

V Luyện tập

- Bt3 ( 43)+ Tâm sự( Tố Hữu)+ Mị Châu( Anh Ngọc)+ Viếng Mị Châu( Hoài An)+ Viết bên Cổ Loa( Thanh Hào)

4.Củng cố: - Nắm được đặc trưng cơ bản của truyền thuyết qua tìm hiểu 1 câu chuyện cụ thể.

- Nắm được giá trị, ý nghĩa của truyện

5.Hư ớng dẫn học và chuẩn bị bài

- Học và hoàn thành BT

- Soạn : Lập dàn ý bài văn tự sự

E

RÚT KINH NGHIÊM

Trang 29

LẬP DÀN Ý BÀI VĂN TỰ SỰ

- Biết cỏch dự kiến đề tài và cốt truyện cho một bài văn tự sự

- Nắm được kết cấu và biết cỏch lập dàn ý bài văn tự sự

? Quỏ trỡnh ấy diễn ra ntn?

? Qua lối kể của nhà văn em

học tập được điều gỡ trong

+ Hư cấu nhân vật Dít, Mai, cụ Mết+ Xây dựng tình huống điển hình: mỗi nhân vật phải cú nỗi đau riêng bức bách dữ dội

+ Xây dựng chi tiết điển hình: Đứa con bị đánh chết tàn bạo, Mai gục xuống ngay trước mặt Tnú

2 Kết luận chung

- Để chuẩn bị viết một bài văn tự sự cần hỡnh thành ý tưởng, dự kiến

Trang 30

quá trình hình thành ý tưởng,

dự kiến cốt truyện để chuẩn

bị lập dàn ý cho bài văn tự

? Qua BT em hãy trình bày

cách lập dàn ý cho bài văn tự

- Phải xây dựng được tỡnh huống, chi tiết điển hình để câu chuyện có thể phát triển 1 cách logic và giàu kịch tính

+ Chị Dậu hớt hải chạy về phíalàng mình trong đêm tối

+ Chạy về tới nhà trời đó khuya, chị thấy 1 người lạ đang nói chuyện với chồng

+ Người khách lạ ấy thỉnh thoảng ghé thăm gia đỡnh anh Dậu, mang tin mới, khuyến khớch chị Dậu

+ Chị Dậu đó vận động những người xung quanh và dẫn đầu đoàn biểu tình lên huyện, phá kho thóc của Nhật chia cho dân nghèo

- KB: Chị Dậu và bà con xóm làng chuẩn bị mừng ngày tổng khởi nghĩa

- Dựa vào dàn ý, cần suy nghĩ tỡm cỏc yếu tố cấu thành 1 bài văn như:

sự việc xảy ra, tâm trạng nhân vậy, quan hệ giữa các nhân vật, cảnh TN

* Ghi nhớ (sgk-46)

B Luyện tập

BT1(46) Nhan đề: Sau cơn giông

- MB: Mạnh ngồi một mình ở nhà vỡ cậu đang bị đỡnh chỉ học tập

- TB : + Mạnh nghĩ về những khuyết điểm, việc làm của mình trong những lỳc yếu mềm Đó là trốn học đi chơi lêu lổng với bạn, chuyến đi ấy chẳng mang lại kết quả gỡ

+ Gần 1 tuần bỏ học, bài học không nắm được, Mạnh bị điểm xấu liên tiếp và hạnh kiểm yếu trong HK I

Trang 31

+ Nhờ có sự nghiêm khắc của bố mẹ cộng với sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè, Mạnh đó nhận ra lỗi lầm của mình.

+ Chăm chỉ học hành, tu dưỡng mọi mặt

+ Kết quả cuối năm Mạnh đạt HS tiên tiến

- KB:

+ Suy nghĩ của Mạnh sau lễ phát thưởng

+ Bạn rủ đi chơi xa, Mạnh đã từ chối khéo

4 Củng cố : Vai trò của việc lập dàn ý trong quá trình làm văn ?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà và chuẩn bị bài sau

- Học + hoàn thành BT

- Soạn : Uy – lít - xơ trở về

Trang 32

UY- LÍT- XƠ TRỞ VỀ( Trích Ô-đi-xê - Sử thi Hi lạp) Hô– me – rơ A-MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Hiểu được trí tuệ và tình yêu chung thuỷ là những phẩm chất cao đẹp mà con người trong thời đại Hômerơ khát khao vươn tới

- Thấy được đặc sắc cơ bản của nghệ thuật trần thuật đầy kịch tính, lối miêu tả tâm lí, tính cách nhân vật

sử thi của Hômerơ

?Vỡ sao khụng thể xếp truyện “ADV” vào thể loại sử thi? Bài học rỳt ra từ truyền thuyết?

Yêu cầu: HS bám sát vào văn bản, từ đặc trưng của thể loại truyền thuyết để trả lời

3 Bài mới

? Nêu những hiểu biết của em về tỏc

→ tác phẩm đầu tiên của nền VH HiLạp cổ đại, bút tích xưa nhất của VH châu Âu

2 Tác phẩm Ôđixê

a Hoàn cảnh ra đời

- Ôđixê được viết vào giai đoạn:

+ Chiến tranh kết thúc, người HiLạp bắt đầu bước vào công cuộc xây dựng hoà bình, khát khao mở rộng địa bàn cư trú ra biển

Trang 33

? Gọi HS túm tắt

? Nhận xột chung về ND- NT

? Vị trí đoạn trích

Gọi HS đọc phân vai: Người dẫn

truyện, ơriclê, Pênêlốp,Uy lít xơ

? Nội dung đoạn trích?

? Cú thể chia làm mấy phần? Nội

phân tích tâm lí nhân vật? ( Thông

thường nói tới tâm lí con người thì

chúng ta thường xét / phương diện

a Tác động của nhũ mẫu Ơriclê đối với Pênêlốp

Trang 34

đối thoại giữa Ơ- P?

? Trước thái độ của P, Têlê mác đó

hiện ntn? Cách thể hiện ấy cho

chúng ta hiểu thêm điều gỡ về P?

? Tại sao P không núi trực tiếp mà

phải nói gián tiếp?

? Trước lời thử thách của P, thái độ

của U ra sao? Chi tiết U mỉm cười

có ý nghĩa gì?

? Chàng đó núi gỡ với con trai? Em

hiểu thế nào về tâm trạng của U?

?U đó giải đố bằng cách nào?

? hành động của P? í nghĩa?

?Em có nhận xét gì về NT sdung

trong quá trình giải đố của U?

? Cuộc đấu trí đó phản ánh điều gì ?

Ai là người chiến thắng, chiến bại?

Vỡ sao?

→ Đoạn đối thoại như là 1 màn kịch nhỏ thể hiện những xung đột trong tỡnh cảm của P- tụ đậm cá tính: thận trọng, tỉnh táo, biết kìm nén tình cảm

b Tác động của Têlêmác đối với Pênêlốp

+ Đánh cược bằng tính mạng

Pênêlốp

- Không tin, nghi ngờ:

+Phán đoán: 1 vị thần; U

đó chết→ là người thận trọng, chung thuỷ với chồng, luôn tỉnh táo, đề cao cảnh giác

- Phân vân, xúc động+ Không bác bỏ→ thần

bí hóa câu chuyện

+ Xuống lầu: không biết ứng xử ntn; lặng thinh;sửng sốt; đăm đăm,

âu yếm…

→ Tâm lí rất thực, rất sử thi ( qua cử chỉ, hđ,ngôn ngữ, đối thoại…), giàu kịch tính

Trang 35

- G cho hs đọc đoạn cũn lại(51) NT

->Thương yêu cha

-> Nóng nảy, bộc trực, thiếu kiên nhẫn

liên tưởng tới điều bí mật)

→ Vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệ, thận trọng, khụn ngoan

+ Mượn lời nói với con- núi với vợ: tế nhị, khôn khéo Mục đích quan trọng nhất

- Thông minh, trí tuệ, nhạy bộn

→ Sự gặp gỡ của hai tâm hồn, trí tuệ

Trang 36

đối thoại của các nhân vật, ca ngợi những phẩm chất đẹp đẽ, tình yêu thuỷ chung, trí tuệ sắc sảo của con người từ thuở ấu thơ của lịch sử nhân loại

3 Thái độ: Tự giác về viết lại bài

? G yêu cầu hsinh nhắc lại đề

? Xác định yêu cầu của đề?

I Đề bài và đáp án biểu điểm

 giáo án tiết7

II.Nhận xét chung.

Trang 37

? Lập dàn ý ?

Dựa vào phần trên yêu cầu hsinh tự nhận

xét ưu- nhược điểm bài viết của mình

G nhận xét chung

G nêu 1số lỗi-> hsinh nhận diện, sửa chữa

G đọc 1 số đoạn, bài viết khá, tốt-> tuyên

IV Chữa lỗi.

- Lỗi về phương pháp: trọng tâm là biểu cảm

- Những kinh nghiệm rút ra từ bài làm văn số 1

5 Hư ớng dẫn học và chuẩn bị bài

- Soạn: Ra- ma buộc tội

E Rút kinh nghiệm:

Trang 38

RA-MA BUỘC TỘI

( Trích sử thi Ra-ma-ya-na)

- Van- mi- ki-

Bồi dưỡng ý thức danh dự và tình yêu thương

? Những đặc sắc NT của sử thi Hômerơ qua đoạn trích “ Uy lít xơ trở về”? ý nghĩa đoạn trích?

Yêu cầu: HS bám sát vào văn bản, từ đặc trưng của thể loại sử thi để trả lời

Trang 39

3 Bài mới

? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả

Van- mi- ki?

G cho hsinh tìm hiểu phần tiểu dẫn- > gạch

chân ý chính

? Tiểu dẫn giới thiệu điều gì về tác phẩm?

“ Chừng nào sông chưa cạn , đá chưa mòn thì

Ramayana còn làm say mê lòng người và cứu

họ ra khỏi vòng tội lỗi”

G yêu cầu hs tóm tắt

? Vị trí đoạn trích ?

->G giới thiệu mqhệ với chương 78,80

Phân vai cho hs đọc diễn cảm :

- Rama : lạnh lùng,giận dữ

- Xi ta: đau khổ ,kiên quyết

-Người dẫn chuyện : chậm rãi,bi hùng

- Giải nghĩa một số từ : Gia –na-ki,

Ha-nu-man…

? Văn bản có thể chia làm mấy phần? nội dung

từng phần? Hướng ptích vbản?

G y/cầu hs quan sát phần 1

?Có thể coi đây là cuộc hội ngộ của Rama và

Xi ta không? Có gì ko bình thường trong cuộc

hội ngộ này?

? Đây là tình tiết Rama cố ý tạo ra, vì sao

Rama lại tạo ra kgian gặp gỡ như vậy ?

? Em hình dung không khí cuộc gặp gỡ này

ntnào ?

? Diễn biến tâm trạng và hành động của Rama

được biểu hiện qua những chi tiết nào ?

? Nxét về cách xưng hô ? ẩn chứa thái độ gì?

A Tìm hiểu chung.

I Tác giả.

- Van-mi-ki( khoảng tkỉ III TCN)

- Xuất thân : đẳng cấp Bà la môn, bi cha mẹ ruồng

bỏ phải trốn vào rừng làm nghề trộm cướp…

- Bản thân: thông minh, trí nhớ kì lạ, xuất khẩu thành thơ

* Cuộc hội ngộ khác thường:

- Không gian gặp gỡ: trước đông người( bạn bè, chiến hữu, dân chúng, loài khỉ…)-> Rama muốn công khai và hợp pháp hóa lời buộc tội của mình, giữ uy tín và danh dự của 1 anh hùng, 1 đức vua tương lai

- Rama: giận dữ, buộc tội Xita

=> Không khí căng thẳng như 1 phiên tòa => Tình huống đầy kịch tính

* Diễn biến tâm trạng và hành động của Rama

- Lời nói ban đầu:

+, Xưng hô: Phu nhân cao quí, ta- nàng-> khách khí, xa lạ

+ Giọng điệu: trịnh trọng, đanh thép-> thái độ lạnh lùng ẩn giấu sự giận dữ

- Mâu thuẫn:

+, Bên trong: lòng đau như cắt-> tình yêu sâu sắc,

Trang 40

? Khi nhìn nét mặt đau khổ của vợ, tâm trạng

Rama bộc lộ ra sao?

? Nxét về lời buộc tội của Rama?

? Vì sao Rama lại nói những lời tàn nhẫn như

vậy đvới Xi ta?

?Khi Xita đòi lập giàn hỏa thiêu thái độ và tâm

trạng của Rama ra sao? cách mtả nvật có gì

khác so với đoạn trước?(-> ko thông qua ngôn

? Diễn biến tâm trạng của Xi ta khi phải nghe

những lời buộc tội của Rama ?

? Nxét NT thể hiện ? T/dụng ?

? Trước thực tế đau đớn ấy, Xita đã xử sự

ntnào ?Mức độ của những lời thanh minh ?

Qua đó giúp em hiểu gì về con người Xita ?

-> so sánh, mtả=>sự câm lặng lạnh lùng=> đấu tranh tư tưởng ghê gớm( tin- ngờ) ghen tuông cực độ

- Lòng kiêu hãnh của người anh hùng : đề cao danh dự, bảo vệ danh dự đến cùng( đặc điểm người anh hùng cổ đại Ấn Độ)

- > Bút pháp mtả diễn biến tâm lí tinh tế, sắc sảo=> đặc điểm của người anh hùng cổ đại Ấn

Độ : sự kết hợp 2 nét tính cách trái ngược( vĩ đại- tầm thường, cao cả- thấp hèn, sâu sắc- nông nổi)-

> nvật gần với đời thường

3.2 Diễn biến tâm trạng và hành động của Xita.

- Hoàn cảnh : bị buộc tội thiếu chung thủy, mất phẩm hạnh-> phải đấu tranh để bảo vệ phẩm giá, tình yêu

- Tâm trạng :+, Mở tròn đôi mắt đẫm lệ-> ngạc nhiên , sững sờ.+, đau đớn dây leo bị vòi voi quật nát-> so sánh độc đáo : nỗi đau đớn tột đỉnh( cả tinh thần và thể xác)

+, muốn chôn vùi hình hài-> tuyệt vọng+, nước mắt như suối->xúc động mạnh mẽ

Đau đớn, tủi thẹn,uất hận vì bị kết tội, bị sỉ nhục mất danh dự

- Trấn tĩnh, thanh minh bằng những lời lẽ thấu tình đạt lí:

+, Lên án cách xử sự của Rama-> thẳng thắn, bản lĩnh

Định dạng
Số trang	219
Dung lượng	1,81 MB