* Biết chơng trình là cách để con ngời chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều công việc liên tiếp một cách tự động.. - Chơng trình là cách để con ngời chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều
Trang 1Ngày soạn : 20 / 8 / 2011
Ngày giảng : 22 / 8 / 2011
Tiết 1 :
Bài 1 :Máy tính và chơng trình máy tính
(Tiết 1)
A Mục tiêu :
* Biết con ngời chỉ dẫn cho máy tính thực hiện công việc thông qua lệnh
* Biết chơng trình là cách để con ngời chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều công việc liên tiếp một cách tự động
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- Tài liệu, GA điện tử
- Đồ dùng dạy học nh phòng máy, bảng phụ…
Chúng ta đã biết máy tính là công cụ giúp con ngời xử lý thông tin một cách hiệu quả
Tuy vậy máy tính không thể thay thế con ngời,nó chỉ là một thiết bị điện tử
Để máy tính thực hiện đợc những việc theo mong muốn của con ngời thì con ngời phải đa
ra những chỉ dẫn thích hợp cho máy tính Vậy con ngời ra lệnh cho máy tính nh thế nào ta
đi vào nội dung của bài :
Bài 1 : Máy tính và chơng trình máy tính
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hoạt động 1 : Học sinh hiểu con ngời điều khiển máy tính thông qua cái gì
HS : Nghiên cứu và trả lời theo ý hiểu
1 Con ngời ra lệnh cho máy tính nh thế nào?
- Con ngời điều khiển máy tính thông qua lệnh
Vd: Sao chép đoạn văn bản ta cần thực hiện 2 lệnh:
+ Sao chép ghi vào bộ nhớ + Sao chép từ bộ nhớ ra vị trí mới
- Chơng trình là cách để con ngời chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều thao tác liên tiếp một cách tự động
Hoạt động 2 : Tìm hiểu ví dụ rô bốt quét nhà
GV : Chiếu sơ đồ vị trí hiện tại của rôbốt
TR
R RB
Trang 2HS : Quan sát và nghiên cứu SGK
Sau khi thực hiện lệnh “Hãy quét nhà” ở trên, vị trí mới của rô-bốt là gì? Em hãy đa
ra các lệnh để rô-bốt trở lại vị trí xuất phát của nó (góc dới bên trái màn hình)
•Hớng dẫn về nhà.
1 Viết các lệnh chỉ dẫn để rôbốt hoàn thành công việc trực nhật lớp của em
2 Viết các lệnh chỉ dẫn để rôbốt giúp em là một cái áo
- HS biết dùng một số lệnh trong cuộc sống hàng ngày để thực hiện một vài ví dụ
- Học sinh biết áp dụng các lệnh quen thuộc vào các bài toán đơn giản cụ thể
- Biết viết chơng trình đơn giản cho ra lệnh cho máy tính làm việc
B Ph ơng pháp và ph ơng tiện dạy
1 Phuơng pháp : vấn đáp, thuyết trình
2 Ph ơng tiện : SGK, Bảng phụ, máy chiếu projector ( nếu có)
C Tiến trình tiết dạy :
1 ổn định tổ chức lớp :
- Kiển tra sĩ số :
- ổn định trật tự :
2 Kiểm tra bài cũ :
Con ngời ra lệnh cho máy tính nh thế nào ? Lấy một ví dụ minh hoạ ?
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 1: Học sinh hiểu viết chơng trình là gì.
GV : Đa ra ví dụ về một chơng trình
HS : Nghiên cứu SGK và quan sát sơ đồ
về một chơng trình
GV : Lí do cần phải viết chơng trình để
điều khiển máy tính
HS : Dựa vào khái niệm chơng trình để
Trang 3GV : Chốt khái niệm môi trờng lập trình
và lấy ví dụ về một số môi trờng lập trình
khác nhau
4 Chơng trình và ngôn ngữ lập trình ?
đợc
- Chơng trình soạn thảo và chơng trình dịch thờng đợc kết hợp vào một phần mềm, đợc gọi là môi trờng lập trình
Trang 4- Biết tên trong ngôn ngữ lập trình là do ngời lập trình đặt ra, khi đặt tên phải tuân thủ các quy tắc của ngôn ngữ lập trình Tên không đợc trùng với các từ khoá.
2 Kiểm tra bài cũ :
1 Viết chơng trình là gì ? tại sao phải viết chơng trình ?
2 Ngôn ngữ lập trình là gì ? tại sao phải tạo ra ngôn ngữ lập trình ?
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
GV : Đa ra ví dụ về một chơng trình
đơn giản viết trong môi trờng Pascal
HS : Quan sát cấu trúc và giao diện của
- Sau khi chạy chơng trình này máy sẽ
in lên màn hình dòng chữ Chao cac ban
Trang 5GV : Trong chơng trình đại lợng nào
gọi là tên?.
HS : Trả lời theo ý hiểu
GV : Chốt khái niệm tên và giải thích
thêm về quy tắc đặt tên trong chơng
trình
- Tên đợc dùng để phân biệt các đại lợng trong chơng trình và do ngời lập trình
đặt theo quy tắc :+Hai đại lợng khác nhau trong một ch-
ơng trình phải có tên khác nhau
+ Tên không đợc trùng với các từ khoá.
•Củng cố kiến thức.
? Qua tiết học em đã hiểu đợc những điều gì?
? Hãy đặt hai tên hợp lệ và hai tên không hợp lệ?
GV : Tên hợp lệ trong ngôn ngữ lập trình Pascal không đợc bắt đầu bằng chữ số và không
đợc chứa dấu cách (kí tự trống) Do vậy chúng ta có thể đặt tên STamgiac để chỉ diện tích hình tam giác, hoặc đặt tên ban_kinh cho bán kính của hình tròn, Các tên đó là những
tên hợp lệ, còn các tên Lop em, 10A, là những tên không hợp lệ
•Hớng dẫn về nhà.
1 Học thuộc khái niệm ngôn ngữ lập trình và hiểu về môi trờng lập trình là gì
2 Hiểu, phân biệt đợc từ khoá và tên trong chơng trình
Ngày soạn : 27 / 8 / 2011
- -Ngày giảng : 29 / 8 / 2011
Tiết 4 :
Bài 2 : Làm quen với chơng trình
và ngôn ngữ lập trình
Trang 61 Hiểu cấu trúc của chơng trình thờng gồm những phần nào ?
2 Học thuộc các bớc cơ bản để làm việc với chơng trình trong môi trờng T.P
3 Học thuộc phần ghi nhớ (SGK)
Ngày soạn : 3 / 9 / 2011
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 1 : Học sinh hiểu cấu trúc của một chơng trình
4 Cấu trúc chung của chơng trình
- Cấu trúc chung của mọi chơng trình gồm:
Phần khai báo
Khai báo tên chơng trình;
Khai báo các th viện (chứa các lệnh viết sẵn có thể sử dụng trong chơng trình) và một số khai báo khác
Phần thân của chơng trình gồm các câu lệnh mà máy tính cần thực hiện
Đây là phần bắt buộc phải có
- Phần khai báo có thể có hoặc không
Tuy nhiên, nếu có phần khai báo phải
Trang 7- Soạn thảo đợc một chơng trình Pascal đơn giản.
- Biết cách dịch, sửa lỗi trong chơng trình, chạy chơng trình và xem kết quả
- Biết sự cần thiết phải tuân thủ quy định của ngôn ngữ lập trình
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- Tài liệu, GA điện tử
- Đồ dùng dạy học nh máy tính kết nối projector,
- Chuẩn bị phòng thực hành đủ số máy tính hoạt động tốt
2 Học sinh :
- Đọc trớc bài thực hành
- Học thuộc kiến thức lý thuyết đã học
C Tiến trình tiết dạy :
1 ổn định tổ chức lớp :
- Kiển tra sĩ số :
- ổn định trật tự :
2
Kiểm tra bài cũ :
1 Cấu trúc chung một chơng trình gồm những phần nào ? Đọc tên và chức năng của một
số từ khoá trong chơng trình
2 Nêu các bớc cơ bản để làm việc với một chơng trình trong Turbo Pascal
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 1 : Hớng dẫn ban đầu
GV : Đóng điện
GV : Xác nhận kết quả báo cáo trên
từng máy
GV : Phổ biến nội dung yêu cầu
chung trong tiết thực hành là làm
quen với ngôn ngữ lập trình Turbo
Pascal.
HS : Khởi động và kiểm tra tình trạng máy tính của mình => Báo cáo tình hình cho G
HS : ổn định vị trí trên các máy
Hđ 2 : Giáo viên hớng dẫn HS làm bài 1trên màn hình lớn.
GV : Giới thiệu biểu tợng của chơng
trình và cách khởi động chơng trình
bằng 2 cách
HS : Theo dõi và quan sát tìm biểu
t-ợng của chơng trình trên máy của
Bài 1 Làm quen với việc khởi động và thoát
khỏi Turbo Pascal Nhận biết các thành phần trên màn hình của Turbo Pascal
a Khởi động Turbo Pascal bằng một trong hai cách:
Cách 1: Nháy đúp chuột trên biểu tợng
trên màn hình nền;
Cách 2: Nháy đúp chuột trên tên tệp
Turbo.exe trong th mục chứa tệp này (thờng
là th mục con TP\BIN)
b Quan sát màn hình của Turbo Pascal
và so sánh với hình 11 SGK
c Nhận biết các thành phần: Thanh bảng chọn; tên tệp đang mở; con trỏ; dòng trợ giúp phía dới màn hình
d Nhấn phím F10 để mở bảng chọn, sử dụng các phím mũi tên sang trái và sang phải (← và →) để di chuyển qua lại giữa
Trang 8chuyển vệt sáng, chọn lệnh trong
thực đơn
HS : Làm theo trên máy của mình và
quan sát các lệnh trong từng menu
GV : Giới thiệu cách thoát khỏi TP
HS : Làm thử trên máy tính của
mình
GV : Theo dõi quan sát các thao tác
thực hiện của H trên từng máy và
h-ớng dẫn thêm
các bảng chọn
e Nhấn phím Enter để mở một bảng chọn
f Quan sát các lệnh trong từng bảng chọn
h Nhấn tổ hợp phím Alt+X để thoát khỏi Turbo Pascal
- Soạn thảo đợc một chơng trình Pascal đơn giản
- Biết cách dịch, sửa lỗi trong chơng trình, chạy chơng trình và xem kết quả
- Biết sự cần thiết phải tuân thủ quy định của ngôn ngữ lập trình
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- Tài liệu, GA điện tử
- Đồ dùng dạy học nh máy tính kết nối projector,
- Chuẩn bị phòng thực hành đủ số máy tính hoạt động tốt
2 Học sinh :
- Đọc trớc bài thực hành
- Học thuộc kiến thức lý thuyết đã học
C Tiến trình tiết dạy :
1 ổn định tổ chức lớp :
- Kiển tra sĩ số :
- ổn định trật tự :
2
Kiểm tra bài cũ : không kiểm tra
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 3 : Giáo viên hớng dẫn H làm bài 2 trên màn hình lớn.
Trang 9writeln('Chao cac ban');
write('Toi la Turbo Pascal');
end.
- Nhấn tổ hợp phím Alt+F9 để dịch chơng trình
- Nhấn tổ hợp phím Ctrl+F9 để chạy chơng trình
- Sau đó nhấn Alt+F5 để quan sát kết quả
Hđ 4 : Giáo viên hớng dẫn HS làm bài 3 trên màn hình lớn.
HS : Làm theo các bớc yêu cầu trong
SGK
GV : Thờng xuyên đi các máy kiểm
tra, theo dõi và hớng dẫn cụ thể
GV : Làm các bớc a, b trên máy chủ
và giải thích một số lỗi cho H hiểu
HS : Quan sát và lắng nghe giải
thích
Bài 3 Chỉnh sửa chơng trình và nhận biết
một số lỗi
Hđ 5 : Giáo viên tổng kết nội dung tiết thực hành.
GV : Đa lên màn hình nội dung
chính cần đạt trong tiết thực hành này
(tiết 1)
A Mục tiêu :
• Biết khỏi niệm kiểu dữ liệu;
• Biết một số phộp toỏn cơ bản với dữ liệu số;
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- Tài liệu, GA điện tử
- Đồ dùng dạy học nh máy tính kết nối projector,
Trang 101 ổn định tổ chức lớp :
- Kiển tra sĩ số :
- ổn định trật tự :
2 Kiểm tra bài cũ : Không kiểm tra
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ1 : Học sinh tìm hiểu về dữ liệu và kiểu dữ liệu.
GV : Nêu tình huống để gợi ý về dữ
liệu và kiểu dữ liệu
GS : Đa lên màn hình ví dụ 1 SGK
HS : Quan sát để phân biệt đợc hai loại
dữ liệu quen thuộc là chữ và số
GV:Ta có thể thực hiện các phép toán
với dữ liệu kiểu gì?
HS : Nghiên cứu SGK trả lời với kiểu
tên hai kiểu dữ liệu trên
GV : Đa ra chú ý về kiểu dữ liệu char
và string
1 Dữ liệu và kiểu dữ liệu.
Ví dụ 1: Minh hoạ kết quả thực hiện
một chơng trình in ra màn hình với các kiểu dữ liệu quen thuộc là chữ và số
• Số nguyên, ví dụ số học sinh
của một lớp, số sách trong th viện,
• Số thực, ví dụ chiều cao của
bạn Bình, điểm trung bình môn Toán,
Xâu kí tự (hay xâu) là dãy các "chữ
cái" lấy từ bảng chữ cái của ngôn ngữ lập trình, ví dụ: "Chao cac ban", "Lop
8E", "2/9/1945"
- Ngôn ngữ lập trình cụ thể còn định nghĩa nhiều kiểu dữ liệu khác Số các kiểu dữ liệu và tên kiểu dữ liệu trong mỗi ngôn ngữ lập trình có thể khác nhau
Ví dụ 2 Bảng 1 dới đây liệt kê một số
kiểu dữ liệu cơ bản của ngôn ngữ lập trình Pascal:
Chú ý: Dữ liệu kiểu kớ tự v kià ểu xõu trong Pascal được đặt trong cặp dấu nháy đơn
2 Hđ 2 : HS tìm hiểu, làm quen với các phép toán và kiểu dữ liệu số.
Tên kiểu
char Một kí tự trong bảng chữ
cái.
string Xâu kí tự, tối đa gồm 255
kí tự.
Trang 11GV : Đa lên màn hình bảng kí hiệu các
phép toán dùng cho kiểu số thực và số
nguyên
HS : Quan sát để hiểu cách viết và ý
nghĩa của từng phép toán và ghi vở
GV : Đa ra một số ví dụ sgk và giải
thích thêm
HS : Quan sát, lắng nghe và ghi vở
GV : Đa ra phép toán viết dạng ngôn
HS : Viết bảng phụ
GV : Nhận xét và đa ra chú ý
2 Các phép toán với dữ liệu kiểu số.
- Bảng dới đây kí hiệu của các phép toán số học đó trong ngôn ngữ Pascal:
- Ta có thể kết hợp các phép tính số học nói trên trong ngôn ngữ lập trình Pascal ví dụ :
• Phép cộng và phép trừ đợc thực hiện theo thứ tự từ trái sang phải
- Chú ý: Trong Pascal (v trong hà ầu hết cỏc ngụn ngữ lập trỡnh núi chung) chỉ được phộp sử dụng cặp dấu ngoặc trũn () để gộp cỏc phộp toỏn Khụng dựng cặp dấu ngoặc vuông [] hay cặp dấu ngoặc nhọn {} như trong toán học
• Củng cố kiến thức.
H : Nhắc lại những kiến thức cần đạt đợc trong bài
G : Chốt lại những kiến thức trọng tâm trong bài
Trang 12Ngày soạn : 10 / 9 / 2011
Ngày giảng : 12 / 9 / 2011
Tiết 8 :
Bài 3 : CHƯƠNG TRìNH MáY TíNH Và Dữ LIệU
(tiết 2)
A Mục tiêu :
• Biết các phép toán so sánh trong ngôn ngữ lập trình
• Biết khỏi niệm điều khiển tương tỏc giữa người với mỏy tớnh
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- Tài liệu, GA điện tử
- Đồ dùng dạy học nh máy tính kết nối projector,
2 Kiểm tra bài cũ :
(?) Nêu một số kiểu dữ liệu mà em đợc học? Lấy ví dụ minh hoạ?
(?) Nêu một số các phép toán số học có trong ngôn ngữ Pascal? Lấy ví dụ?
(?) Hãy nêu ít nhất hai kiểu dữ liệu và một phép toán có thể thực hiện đợc trên một kiểu dữ liệu, nhng phép toán đó không có nghĩa trên kiểu dữ liệu kia
(?) Dãy chữ số 2011 có thể thuộc những kiểu dữ liệu nào?
HS : Trả lời
GV : Nhận xét và cho điểm
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 1 : HS biết ý nghĩa và cách viết các phép toán so sánh trong TP
Trang 13G : Đa lên màn hình bảng
Hđ 2 : HS làm quen với một số dạng màn hình giao tiếp với máy tính
GV : Đa ví dụ về bảng thông báo kết
H : Nhắc lại những kiến thức cần đạt đợc trong bài
G : Chốt lại những kiến thức trọng tâm trong bài
- -Ngày giảng : 19/ 9 / 2011
Tiết 9 :
Bài thực hành 2 : Viết chơng trình để tính toán (Tiết 1)
A Mục tiêu :
Trang 14• Luyện tập soạn thảo, chỉnh sửa chơng trình, biên dịch, chạy và xem kết quả hoạt
động của chơng trình trong môi trờng Turbo Pascal
• Thực hành với các biểu thức số học trong chơng trình Pascal
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- SGK, SGV, tài liệu, Giáo án
- Đồ dùng dạy học nh máy tính, projector,
- Chuẩn bị phòng thực hành đủ số máy tính hoạt động tốt
2 Học sinh :
- Đọc trớc bài thực hành
- Học thuộc kiến thức lý thuyết và các bài tập đã học
C Tiến trình tiết dạy :
1 ổn định tổ chức lớp :
- Kiển tra sĩ số :
- ổn định trật tự :
2 Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra trong quá trình thực hành
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 1 : Hớng dẫn ban đầu
GV : Đóng điện
GV : Xác nhận kết quả báo cáo trên
từng máy
GV : Phổ biến nội dung yêu cầu chung
trong tiết thực hành là viết chơng trình
để tính toán.
HS : Khởi động và kiểm tra tình trạng máy tính của mình => Báo cáo tình hình cho G
HS : ổn định vị trí trên các máy
Hđ 2 : Giáo viên hớng dẫn H làm bài 1 phần b, c và bài 2.
HS : Làm bài trên máy tính của mình
GV : Theo dõi và hớng dẫn từng máy
GV : Kết hợp kiểm tra kĩ năng khởi
động chơng trình, soạn chơng trình và
chạy dịch chơng trình trong Pascal
HS : Rèn luyện kĩ năng soạn thảo chơng
trình, chạy dịch chơng trình
HS : Hiểu đợc tác dụng của lệnh in ra
câu thông báo và in kết quả của phép
- Nắm vững cấu trúc và tác dụng của lệnh :
Writeln(‘ câu thông báo’) ;Write (phép toán);
- Hiểu cách giao tiếp giữa ngời và máy thông qua các lệnh
• Nhận xét sau tiết thực hành :
Trang 15
• Hớng dẫn về nhà.
Chuẩn bị bài 3 và phần tổng kết để tiết sau thực hành tiếp
Ngày soạn : 16 / 9 / 2011
- -Ngày giảng : 19/ 9 / 2011
Tiết 10 :
Bài thực hành 2 : Viết chơng trình để tính toán (Tiết 2)
A Mục tiêu :
• Luyện tập soạn thảo, chỉnh sửa chơng trình, biên dịch, chạy và xem kết quả hoạt
động của chơng trình trong môi trờng Turbo Pascal
• Thực hành với các biểu thức số học trong chơng trình Pascal
- Học thuộc kiến thức lý thuyết và các bài tập đã học
C Tiến trình tiết dạy :
1 ổn định tổ chức lớp :
- Kiển tra sĩ số :
- ổn định trật tự :
2 Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra trong quá trình thực hành
3 Dạy bài mới :
hoạt động của thày và trò TG Nội dung
Hđ 1 : Hớng dẫn ban đầu
GV : Đóng điện
GV : Xác nhận kết quả báo cáo trên
từng máy
GV : Phổ biến nội dung yêu cầu chung
trong tiết thực hành là viết chơng trình
để tính toán.
HS : Khởi động và kiểm tra tình trạng máy tính của mình => Báo cáo tình hình cho G
HS : ổn định vị trí trên các máy
Hđ 2 : Tìm hiểu thêm về cách in dữ liệu ra màn hình.
HS : Làm bài trên máy tính của mình
GV : Theo dõi và hớng dẫn từng máy
GV : Kết hợp kiểm tra kĩ năng soạn
- Nhuần nhuyễn cách giao tiếp giữa
ng-ời và máy thông qua các lệnh in dữ liệu
ra màn hình