GDBVMT môn MĨ THUẬT

Phần một : Những vấn đề chungA.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1.Giáo viên cần biết và hiểu : -Mục tiêu nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong môn học.. -Phương pháp và hình thức dạy học lồng ghép

“Việc học như con thuyền đi trên

dòng nước ngược, không tiến có

nghĩa là lùi”.

(Danh ngôn)

Xin chào mừng quí thầy cô đến với chuyên đề môn Khoa học.

Nội dung chương trình gồm 3 phần:

Phần 1 : Những vấn đề chung.( 1 tiết)

Phần 2 : Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Khoa học.( 2 tiết)

Phần 3 : Thực hành soạn giáo án và câu hỏi kiểm tra tích hợp

GDBVMT trong môn Khoa học ( 2 tiết)

Phần một : Những vấn đề chung

A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

1.Giáo viên cần biết và hiểu :

-Mục tiêu nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong môn học

-Phương pháp và hình thức dạy học lồng ghép, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường (BVMT) trong môn học

-Cách khai thác nội dung và soạn bài để dạy học lồng ghép, tích hợp giáo dục BVMT trong môn học

2 Giáo viên có khả năng :

-Phân tích nội dung, chương trình môn học, từ đó xác định được các bài

có khả năng lồng ghép, tích hợp nội dung BVMT

-Soạn bài và dạy học theo hướng lồng ghép, tích hợp giáo dục BVMT

-Tích cực thực hiện dạy học lồng ghép, tích hợp giáo dục BVMT vào

môn học

B MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ GIÁO DỤC BVMTI.MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔI TRƯỜNG

1.Khái niệm về môi trường

Môi trường và bảo vệ môi trường đã và đang là một vấn đề được cả thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng đặc biệt quan tâm Chất lượng môi trường có ý nghĩa to lớn trong sự phát triển bền vững đối với

cuộc sống con người Môi trường là một khái niệm quen thuộc và tồn tại xung quanh ta

Hoạt động 1Căn cứ vào kinh nghiệm và kiến thức về môi trường của bạn, căn cứ vào các thông tin về MT trên các phương tiện thông tin mà bạn biết, hãy thảo luận trong nhóm, trả lời các câu hỏi sau :

1.Môi trường là gì ?

2.Thế nào là môi trường sống ?

3.Quan niệm của bạn về môi trường tự nhiên và môi trường xã hội

Quan niệm về môi trường.

-MT là một tập hợp bao gồm tất cả các yếu tố xung quanh sinh vật, có tác động trực tiếp, gián tiếp, tác động qua lại tới sự tồn tại và phát triển của sinh vật -MT là tập hợp các điều kiện bên ngoài mà sinh vật tồn tại trong đó.

-MT bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật ( Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường, 2005 )

-MT sống của con người bao gồm tất cả các yếu tố tự nhiên và xã hội Các yếu tố

tự nhiên và xã hội chi phối sự sống, sản xuất của con người như tài nguyên thiên nhiên , đất, nước và không khí; ánh sáng; công nghệ; kinh tế; chính trị; đạo đức, văn hóa, lịch sử và mĩ học.

MT sống của con người bao gồm môi trường tự nhiên và MT xã hội.

-MT tự nhiên bao gồm các yếu tố thiên nhiên như vật lí, hóa học, sinh học tồn tại ngoài ý muốn của con người.

-MTXH là tổng hòa các mối quan hệ giữa con người với con người Đó là luật lệ, thể chế, quy định nhằm hướng các hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất định, tạo thuận lợi cho sự phát triển cuộc sống của con người.

2.Chức năng chủ yếu của môi trường : Hoạt động 2 :

-MT đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống của chúng ta Theo bạn MT có những chức năng cơ bản

nào? Bạn hãy mô tả chức năng của môi trường qua một

sơ đồ

-Các bạn hãy độc lập suy nghĩ sau đó trao đổi trong

nhóm về quan điểm của mình

Môi trường có 4 chức năng :

1.Cung cấp không gian sinh sống cho con người.

2.Cung cấp các nguồn tài nguyên cần thiết phục vụ cho đời

sống và sản xuất của con người.

3.Là nơi chứa đựng và phân hủy các phế thải do con người tạo ra.

4.Là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin

MÔI TRƯỜNG

Không gian sống

của con người

Chứa đựng các nguồn tài nguyênthiên nhiên

Lưu trữ và cung cấp

các nguồn thông tin

Chứa đựng các phế thải

do con người tạo ra

3 Ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường là một vấn đề mang tính toàn cầu Ô nhiễm môi trường có ảnh hưởng to lớn đến chất lượng MT sống của chúng ta Giảm thiểu ô nhiễm môi trường là một nhiệm vụ

mang tính chiến lược của toàn xã hội và toàn thế giới

Hoạt động 3

Bằng những kinh nghiệm và qua các tài liệu, qua các phương tiện thông tin, bạn hãy thảo luận trong nhóm trả lời các câu hỏi sau:

-Thế nào là ô nhiễm môi trường?

-Mô tả khái quát và cho ví dụ cụ thể về tình trạng MT của thế giới và của Việt Nam Nêu nguyên nhân của tình trạng đó

Ô nhiễm MT hiểu một cách đơn giản là :

-Làm bẩn, làm thoái hóa MT sống

-Làm biến đổi MT theo hướng tiêu cực toàn thể hay một phần bằng

những chất gây tác hại (chất gây ô nhiễm) Sự biến đổi MT như vậy làm ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp tới đời sống con người và sinh vật, gây tác hại cho nông nghiệp, công nghiệp và làm giảm chất lượng cuộc sống của con người

-Nguyên nhân của nạn ô nhiễm MT là các sinh hoạt hằng ngày và hoạt động kinh tế của con người, từ trồng trọt, chăn nuôi đến các hoạt động công nghiệp, chiến tranh và công nghệ quốc phòng

*Một số thông tin về MT thế giới

-Hàng năm các hoạt động công nghiệp thải ra 50% khí đioxit cacbon, tạo hiệu ứng nhà kính, tăng nhiệt độ trái đất, hủy hoại tầng ôzôn; bên cạnh đó hoạt động sản xuất và sinh hoạt con người thải ra hàng triệu tấn chất thải.

-Khí hậu toàn cầu biến đổi và tần suất thiên tai gia tăng

+Gia tăng nồng độ CO 2 và SO 3 trong khí quyển

+Cạn kiệt nguồn tài nguyên, đặc biệt tài nguyên rừng, đất, nước.

+Nhiều hệ sinh thái bị mất cân bằng, không còn khả năng tự điều khiển

+Nhiệt độ trái đất tăng: trong vòng 100 năm trở lại đậy trái đất đã nóng lên 0,5 0 c và

dự báo trong thế kỷ này sẽ tăng từ 1,5 0 c-4,5 0 c so với nhiệt độ của thế kỷ XX.

+Mực nước biển có thể dâng cao từ 25 cm – 140 cm do băng tan.

+Gia tăng tần suất thiên tai như bão, động đất, cháy rừng, sóng thần …

-Suy giảm tầng Ôzôn (O 3 ), thời gian gần đây tầng O 3 đang bị hủy dần và giảm đến 40% trong vòng 26 năm qua

-Hầu hết các nguồn tài nguyên đều bị suy thoái, nghiêm trọng nhất là tài nguyên đất, tài nguyên rừng, tài nguyên nước.

-Ô nhiễm môi trường đang xảy ra trên quy mô rộng.

Một góc Bắc Kinh khi mưa (bên trái), khi nắng (bên phải)

Nước thải từ các trạm xăng, gas đổ thẳng ra vịnh San Francisco

Nước có thể bị phú dưỡng do ô nhiễm

*Một số thông tin về tình trạng MT của Việt Nam

Có thể tóm tắt tình trạng của MT Việt Nam : cạn kiệt tài nguyên rừng, khoáng sản; suy thoái tài nguyên đất; ô nhiễm và suy kiệt tài nguyên biển; ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí; chất độc do chiến tranh để lại gây hậu quả nặng nề; dân số tăng nhanh và phân bố không đều gây sức ép lớn với MT…

-Suy thoái MT đất : 3,2 ha triệu đất đồng bằng, 13 triệu ha đất đồi núi bị thoái hóa

Năm 1940 S đất bình quân theo đầu người 0,2 ha, năm 2005 còn 0,11 ha.

-Suy thoái rừng : chất lượng rừng bị giảm, diện tích rừng bị thu hẹp Năm 1945 S rừng

là 14,3 ha, tỉ lệ che phủ 43% tổng S tự nhiên, năm 2000 là 9,6 ha, tỉ lệ che phủ là 28,8% tổng S tự nhiên

-Suy giảm đa dạng sinh học : số lượng cá thể giảm, nhiều loài bị diệt chủng và nhiều loài đang có nguy cơ bị tiêu diệt

-Ô nhiễm MT nước, có nguy cơ thiếu nước toàn cầu Có 3 nguyên nhân :

+Nhu cầu nước cho CN, NN và sinh hoạt tăng nhanh;

+Nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng;

+Nạn chặt, phá rừng không kiểm soát được

-Ô nhiễm không khí gồm : Các vi sinh vật tồn tại trong không khí; khói, chất độc ,chất thải của giao thông, sản xuất CN,NN Chất thải sinh hoạt con người

Nguyên nhân: Nhận thức về MT và BVMT của đại bộ phận nhân dân còn thấp, thiếu công nghệ khai thác tài nguyên, tạo nhiều chất ô nhiễm, dân số tăng.

Hình ảnh ô nhiễm MT nước ở Cao Bằng Việt Nam

Hình ảnh vi phạm môi trường

Hình ảnh ô nhiễm MT không khí

Hình ảnh Hồ Tây ngập rác

Một góc nhỏ sông Hồng

Ô nhiễm trong nhà người dân Bình Định

Làm việc trong môi trường khói bụi, (Ảnh chụp tại một doanh nghiệp chế

biến gỗ ở Phù Mỹ - Bình Định ).

Đất nghèo dinh dưỡng

Đất trống, đồi núi trọc, thoái hoá, mất rừng

Đụn cát di động

Xói mòn đất

Đất trũng nhiễm phèn

Khô hạn, bán khô hạn

II GIÁO DỤC BVMT TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.Khái niệm về giáo dục bảo vệ môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong các con đường

có tác dụng tích cực và hiệu quả đối với việc nâng cao chất lượng cuộc sống của con người và đảm bảo chiến lược cho cuộc sống bền vững

Hoạt động 4 Bằng sự hiểu biết và qua các phương tiện thông tin, bạn hãy suy nghĩ và trao đổi trong nhóm về các vấn đề sau:

-Thế nào là giáo dục bảo vệ môi trường?

-Sự cần thiết phải giáo dục bảo vệ môi trường?

-Giáo dục BVMT là một quá trình (thông qua các hoạt động giáo dục chính quy và không chính quy) hình thành và phát triển

ở người học sự hiểu biết, kĩ năng giá trị và quan tâm tới những vấn đề về môi trường, tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát

triển một xã hội bền vững về sinh thái

-Giáo dục BVMT nhằm giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng có

sự hiểu biết và sự nhạy cảm về MT cùng các vấn đề của nó (nhận

thức); những khái niệm cơ bản về MT và BVMT (kiến thức); những tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và BVMT (thái độ, hành vi); những kĩ năng giải quyết cũng như thuyết phục các thành viên

khác cùng tham gia (kĩ năng); tinh thần trách nhiệm trước những vấn

đề về MT và có những hoạt động thích hợp giải quyết vấn đề (tham gia tích cực)

Mục đích BVMT là làm cho các cá nhân và các cộng đồng hiểu được bản chất phức tạp của MT tự nhiên và MT nhân tạo

BVMT là một nội dung giáo dục quan trọng nhằm đào tạo con người có KTMT, có đạo đức về MT, có năng lực xử lý MT

2.Mục tiêu giáo dục BVMT trong trường tiểu học

Hoạt động 5 Dựa trên những kiến thức cơ bản về môi trường và giáo dục BVMT mà bạn đã biết, dựa trên những kinh nghiệm dạy học về BVMT qua môn học ở tiểu học, bạn hãy thực hiện

các nhiệm vụ sau :

1.Xác định mục tiêu giáo dục BVMT trong trường tiểu học 2.Nêu tầm quan trọng của việc giáo dục BVMT trong

trường tiểu học

*Mục tiêu giáo dục BVMT trong trường tiểu học

Làm cho HS bước đầu biết và hiểu :

-Các thành phần MT: đất, nước, không khí, ánh sáng, động vật, thực vật và quan hệ giữa chúng

-Mối quan hệ giữa con người và các thành phần MT

-Ô nhiễm MT; biện pháp BVMT xung quanh (nhà ở, trường, lớp học, thôn xóm, bản làng, phố phường)

HS bước đầu có khả năng :

-Tham gia các hoạt động BVMT phù hợp với lứa tuổi (trồng, chăm sóc cây; làm cho MT xanh – sạch – đẹp )

-Sống hòa hợp, gần gũi, thân thiện với tự nhiên

-Sống tiết kiệm, ngăn nắp, vệ sinh, chia sẻ, hợp tác

-Yêu quý thiên nhiên, gia đình, trường lớp, quê hương, đất nước

-Thân thiện với môi trường

-Quan tâm đến môi trường xung quanh

*Tầm quan trọng của việc BVMT trong trường tiểu học

-Làm cho các em hiểu rõ sự cần thiết phải BVMT, hình thành

và phát triển ở các em thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và thân thiện môi trường Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, những xúc cảm, xây dựng cái thiện và hình thành thói quen, kĩ năng sống và BVMT cho các em

-Để thực hiện giáo dục BVMT trong trường tiểu học cần phải đưa nội dung môi trường, BVMT trở thành một nội dung học tập và hoạt động của các em Nội dung giáo dục BVMT trong trường tiểu học được lồng ghép, tích hợp trong các môn học

và đưa vào nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp với khối

lượng kiến thực phù hợp

+Môi trường xung quanh HS

+Khái niệm về ô nhiễm môi trường+Ý thức BVMT

+Kĩ năng về BVMT trong cuộc sống và hoạt động

+Hình thành, phát triển và rèn luyện hành vi, thói quen, thái độ trong BVMT

Hoạt động 6

Bạn đã xác định được mục tiêu và nội dung giáo dục BVMT trong trường tiểu học Bạn hãy thảo luận

trong nhóm để hoàn thành các nhiệm vụ sau :

1.Đề xuất cách thức đưa nội dung giáo dục BVMT vào trường tiểu học.

2.Nêu nội dung và cách tiếp cận giáo dục BVMT

trong trường tiểu học.

Để thực hiện được mục tiêu, nội dung giáo dục BVMT trong trường tiểu học, trong điều kiện hiện nay, con đường tốt

nhất là

-Tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục BVMT qua các môn học.-Đưa giáo dục BVMT trở thành một nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,

-Quan tâm tới MT địa phương, thiết thực cải thiện MT địa phương,hình thành và phát triển thói quen ứng xử thân thiện với MT

-Tích hợp, lồng ghép giáo dục BVMT vào các môn cấp tiểu học có

3 mức độ: mức độ toàn phần, mức độ bộ phận và mức độ liên hệ

1.Mức độ toàn phần : Khi mục tiêu, nội dung của bài phù hợp hoàn toàn với mục tiêu, nội dung của giáo dục BVMT

2.Mức độ bộ phận : Khi chỉ có một bộ phận bài học có mục tiêu, nội dung phù hợp với giáo dục BVMT

3.Mức độ liên hệ : Khi mục tiêu, nội dung của bài có điều kiện liên hệ một cách logic với nội dung giáo dục BVMT

Nội dung và cách tiếp cận :

-Giáo dục về MT nhằm trang bị những hiểu biết, kiến thức của bộ môn khoa học về MT, những hiểu biết về tác động của con người tới MT, những phương pháp nghiên cứu, các biện pháp đánh giá tác động và xử lý sự cố MT

-Giáo dục trong môi trường là xem MT thiên nhiên, hoặc nhân tạo như một phương tiện, một môi trường để giảng dạy và học tập Nói cách khác là cần phải dạy và học gắn với MT một cách sinh động và đa dạng

-Giáo dục vì MT nhằm giáo dục ý thức, thái độ, các chuẩn mực, hành vi ứng xử đúng đắn với MT Hình thành, phát triển và rèn

luyện các kĩ năng cơ bản, cần thiết cho những quyết định đúng đắn trong hành động BVMT

Giáo dục BVMT là một nội dung giáo dục trong trường tiểu học

Do đặc thù, giáo dục BVMT có thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học đa dạng như : thảo luận nhóm, trò chơi, PP dự án, đóng vai… đồng thời giáo dục BVMT còn sử dụng các PPDH đặc thù của các môn học khác

Phần hai : TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN MĨ THUẬT

I.MỤC TIÊU, PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC VÀ NGUYÊN TẮC

DẠY – HỌC TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA MÔN MĨ THUẬT

Hoạt động 1

Bạn đã biết được mục tiêu giáo dục BVMT trong trường tiểu học, căn

cứ vào mục tiêu, nội dung, chương trình môn Mĩ thuật cấp tiểu học, bạn hãy thực hiện nhiệm vụ sau :

1.Xác định mục tiêu giáo dục BVMT qua môn Mĩ thuật

2.Nêu hình thức, phương pháp dạy học và mức độ tích hợp giáo dục BVMT trong môn Mĩ thuật

1.Mục tiêu giáo dục BVMT qua môn Mĩ thuật

a.Kiến thức :

-Biết được một số kiến thức cơ bản về MT, quan sát và thưởng thức

vẻ đẹp của môi trường xung quanh

-Biết biểu lộ tình cảm của mình đối với MT qua các bức tranh

-Bước đầu hiểu mối quan hệ và vai trò của MT với cuộc sống con

người

b.Thái độ, tình cảm :

-Biết yêu quý, giữ gìn vẻ đẹp cảnh quan, thiên nhiên và MT xung

quanh, phản đối các hành động gây hại cho MT

-Có ý thức giữ gìn, BVMT

c.Kĩ năng, hành vi

-Vẽ, nặn, xé dán được tranh đề tài về môi trường, BVMT và các tranh

có nội dung liên quan

-Tham gia các hoạt động BVMT

-Thuyết phục bạn bè, người thân cùng tham gia các hoạt động BVMT

2.Các PP, hình thức và nguyên tắc giáo dục BVMT trong môn

Mĩ thuật

a.Các phương pháp giáo dục BVMT

-Thứ nhất : Sự thành thạo phương pháp lấy người học làm trung tâm -Thứ hai : Mỗi giáo viên đều là một nhà môi trường trong giảng dạy lĩnh

vực chuyên môn của mình

b.Các hình thức giáo dục bảo vệ môi trường

GIÁO DỤC VỀ MÔI TRƯỜNG

Kiến thức

Kĩ năng

-Hình thành ở học sinh những kiến thức, hiểu biết và kĩ năng cơ bản khi các

em tiếp xúc với các vấn đề môi trường

- Hình thành khả năng suy nghĩ, nghe, đọc, nói, viết có phán xét

-Giúp HS gặt hái kinh nghiệm, quan tâm chung về MT, khuyến khích HS

GIÁO DỤC VÌ MÔI TRƯỜNG

Tiềm năngTham giaKinh nghiệm

Phán xétHành vi, thái độ

Giá trị

GIÁO DỤC TRONG MÔI TRƯỜNG