TỰ HỌC TỰ BỒI DƯỠNG -Tiểu học

Tương tự phần mềm Powerpoint, Violet có đầy đủ các chức năng dùng để tạo cáctrang nội dung bài giảng như: cho phép nhập các dữ liệu văn bản, công thức, các file dữ liệumultimedia hình ản

Th¸ng 9

Néi dung tù häc tù båi dìng trong th¸ng 9

*Tù häc båi dìng øng dông c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng vµo gi¶ng d¹y.

*D¹y 2 gi¸o ¸n ®iÖn tö.

*tù häc tù båi dìng kiÕn thøc kÜ n¨ng m«n to¸n ( Sè tù nhiªn, c¸c phÐp tÝnh dèi víi sè tù nhiªn.

*Gi¶i to¸n qua m¹ng.

Néi dung tõng phÇn I.Tù häc tù båi dìng øng dông c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng vµo gi¶ng d¹y 1.Häc mét sè néi dung vÒ gi¸o ¸n tr×nh chiÕu PowerPoint

Giới thiệu Violet và cách cài đặt

1.1 Giới thiệu phần mềm Violet

Violet là phần mềm công cụ giúp cho giáo viên có thể tự xây dựng được các bàigiảng trên máy tính một cách nhanh chóng và hiệu quả So với các công cụ khác, Violet chútrọng hơn trong việc tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh, chuyển động và tương tác rất phù hợp với học sinh từ tiểu học đến THPT

Violet được viết tắt từ cụm từ tiếng Anh: Visual & Online Lesson Editor for Teachers(công cụ soạn thảo bài giảng trực tuyến dành cho giáo viên)

Tương tự phần mềm Powerpoint, Violet có đầy đủ các chức năng dùng để tạo cáctrang nội dung bài giảng như: cho phép nhập các dữ liệu văn bản, công thức, các file dữ liệumultimedia (hình ảnh, âm thanh, phim, hoạt hình Flash ), sau đó lắp ghép các dữ liệu, sắpxếp thứ tự, căn chỉnh hình ảnh, tạo các hiệu ứng chuyển động và biến đổi, thực hiện cáctương tác với người dùng Riêng đối với việc xử lý những dữ liệu multimedia, Violet tỏ ramạnh hơn so với Powerpoint, ví dụ như cho phép thể hiện và điều khiển các file Flash hoặccho phép thao tác quá trình chạy của các đoạn phim v.v v

Violet cũng có các module công cụ dùng cho vẽ hình cơ bản và soạn thảo văn bảnnhiều định dạng (Rich Text Format) Ngoài ra, Violet còn cung cấp sẵn nhiều mẫu bài tậpchuẩn thường được sử dụng trong các SGK và sách bài tập như:

• Bài tập trắc nghiệm, gồm có các loại: một đáp án đúng, nhiều đáp án đúng, ghépđôi, chọn đúng sai, v.v

• Bài tập ô chữ: học sinh phải trả lời các ô chữ ngang để suy ra ô chữ dọc

• Bài tập kéo thả chữ / kéo thả hình ảnh: học sinh phải kéo thả các đối tượng nàyvào đúng những vị trí được quy định trước trên một hình ảnh hoặc một đoạn vănbản Bài tập này còn có thể thể hiện dưới dạng bài tập điền khuyết hoặc ẩn/hiện.Ngoài các module dùng chung và mẫu bài tập như trên, Violet còn hỗ trợ sử dụng rấtnhiều các module chuyên dụng cho từng môn học, giúp người dùng có thể tạo được nhữngtrang bài giảng chuyên nghiệp một cách dễ dàng:

• Vẽ đồ thị hàm số: Cho phép vẽ được đồ thị của bất kỳ hàm số nào, đặc biệt cònthể hiện được sự chuyển động biến đổi hình dạng của đồ thị khi thay đổi các tham

số của biểu thức

• Vẽ hình hình học: Chức năng này tương tự như phần mềm Geometer SketchPad,cho phép vẽ các đối tượng hình học, tạo liên kết và chuyển động Đặc biệt, ngườidùng có thể nhập được các mẫu mô phỏng đã làm bằng SketchPad vào Violet.

• Ngôn ngữ lập trình mô phỏng: Một ngôn ngữ lập trình đơn giản, có độ linh hoạtcao, giúp người dùng có thể tự tạo ra được các mẫu mô phỏng vô cùng sinh động

Violet còn cho phép chọn nhiều kiểu giao diện (skin) khác nhau cho bài giảng, tùy

thuộc vào bài học, môn học và ý thích của giáo viên

Sau khi soạn thảo xong bài giảng, Violet sẽ cho phép xuất bài giảng ra thành một thưmục chứa file EXE hoặc file HTML chạy độc lập, tức là không cần Violet vẫn có thể chạyđược trên mọi máy tính, hoặc đưa lên máy chủ thành các bài giảng trực tuyến để sử dụngqua mạng Internet

Violet có giao diện được thiết kế trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếp và phần trợgiúp đều hoàn toàn bằng tiếng Việt, nên phù hợp với cả những giáo viên không giỏi Tin học

và Ngoại ngữ Mặt khác, do sử dụng Unicode nên font chữ trong Violet và trong các sảnphẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn và có thể thể hiện được mọi thứ tiếng trên thế giới Thêmnữa, Unicode là bảng mã chuẩn quốc tế nên font tiếng Việt luôn đảm bảo tính ổn định trênmọi máy tính, mọi hệ điều hành và mọi trình duyệt Internet

1.2 Cài đặt và chạy chương trình

Có thể download và cài đặt phần mềm Violet từ đĩa CD hoặc theo địa chỉ websitecủa công ty Bạch Kim: http://www.bachkim.vn

Chạy chương trình Violet, giao diện chính của chương trình sẽ hiện ra như hình dưới

đây Lưu ý khi gõ tiếng Việt, bạn phải tắt các bộ gõ như ABC, VietKey, UniKey, để sử

dụng chế độ gõ tiếng Việt củChạy chương trình Violet, giao diện chính của chương trình sẽ

hiện ra như hình dưới đây Lưu ý khi gõ tiếng Việt, bạn phải tắt các bộ gõ như ABC,

Để tạo một bài tập, ta nhấn nút "Công cụ" ở cửa sổ soạn thảo trang màn hình (xem

phần 2.1), rồi chọn một trong các loại bài tập được hiện ra trong menu ("Bài tập trắc

nghiệm", "Bài tập ô chữ", "Bài tập kéo thả chữ") Sau đó, cửa sổ nhập liệu cho loại bài tập

được chọn sẽ hiện ra Phần dưới đây sẽ mô tả chi tiết về việc nhập liệu cho các bài tập thôngqua một số ví dụ tương ứng

Tạo bài tập trắc nghiệm

Violet cho phép tạo được 4 kiểu bài tập trắc nghiệm:

quả đúng

Ví dụ 1: Tạo một bài tập trắc nghiệm như sau:

Các khẳng định sau là đúng hay sai?

a) Một số chia hết cho 9 thì số đó chia hết cho 3

b) Một số chia hết cho 3 thì số đó chia hết cho 9

c) Một số chia hết cho 15 thì số đó chia hết cho 3

Nhập liệu cho bài tập trên như sau:

Để thêm phương án, ta nhấn vào nút “+” ở góc dưới bên trái, để bớt phương án thìnhấn vào nút “−” Sau khi nhập xong, ta nhấn nút "Đồng ý" sẽ được màn hình bài tập trắc

nghiệm như sau:

Ví dụ 2: Tạo kiểu bài trắc nghiệm“Ghép đôi”.

Hãy kéo mỗi ý ở cột trái đặt vào một dòng tương ứng ở cột phải để có kết quả đúng

Ta thực hiện các bước làm như bài tập trên, song phải chọn kiểu bài tập là “Ghép đôi”,

và chú ý khi soạn thảo phải luôn đưa ra kết quả đúng đằng sau mỗi phương án Sau đó,Violet sẽ trộn ngẫu nhiên các kết quả để người làm bài tập sắp xếp lại

Nhấn nút đồng ý ta được bài tập hiển thị lên màn hình như sau:

Khi làm bài tập loại này, học sinh phải dùng chuột kéo giá trị ở cột phải đặt vào cột trảlời, rồi nhấn vào nút kết quả để nhận được câu trả lời là đúng hay sai HS có thể làm từngcâu một rồi xem kết quả ngay, hoặc có thể làm hết các câu rồi mới xem kết quả đều được.

Tạo bài tập kéo thả chữ

Trên một đoạn văn bản có các chỗ trống ( ), người soạn có thể tạo ra 3 dạng bài tập như sau:

1 Kéo thả chữ: nhiệm vụ của học sinh là kéo các từ tương ứng thả vào những chỗ trống Ngoài các

từ phương án đúng của đoạn văn bản còn có thêm những phương án nhiễu khác.

2 Điền khuyết: Không có sẵn các từ phương án, học sinh phải click chuột vào ô trống để gõ

(nhập) phương án của mình vào.

3 Ẩn/hiện chữ: Khi click chuột vào chỗ trống thì đáp án sẽ hiện lên (nếu đang ẩn), hoặc ẩn đi

(nếu đang hiện).

Ví dụ 5: Tạo bài tập kéo thả chữ vào đoạn văn như sau

đơn chất, một nguyên tử, hai nguyên tố trở lên,

hai chất trở lên, hợp chất, hai nguyên tử trở lên,

một chất, một nguyên tố

Nhập liệu cho bài tập trên như sau:

Khi nhập liệu, ta sẽ gõ câu hỏi và toàn bộ nội dung văn bản (có cả các từ mà sau này sẽ được ẩn đi)

vào ô nhập liệu Sau đó, chọn các từ ẩn này (bôi đen từ) rồi nhấn nút "Chọn chữ" Hoặc đơn giản hơn, để

chọn một từ ta gõ 2 cặp ký hiệu xổ dọc cạnh nhau ở 2 đầu của từ đó: ||<từ được chọn>||.

Sau khi chọn từ bằng bất kỳ cách nào, trên ô nhập liệu từ đó sẽ có màu đỏ nên rất dễ nhận ra Nếu thôi không chọn từ đó nữa, ta chỉ việc xóa các cặp ký hiệu || đi là được.

Trong các dạng bài tập này, ta cũng có thể chèn thêm hình ảnh vào phía dưới câu hỏi giống như trong phần tạo bài tập trắc nghiệm, và cũng có thể gõ các công thức giống như trong phần nhập văn bản bình thường, với mẫu LATEX( ).

Riêng đối với bài tập kéo thả chữ, ta có thể nhập thêm các phương án nhiễu bằng cách nhấn nút

“Tiếp tục” Nếu không cần phương án nhiễu hoặc với các bài tập điền khuyết và ẩn/hiện chữ thì ta có thể nhấn luôn nút “Đồng ý” để kết thúc quá trình nhập liệu Dưới đây là màn hình nhập phương án nhiễu cho

loại bài tập kéo thả chữ.

Trong đó:

• Nút "Thêm chữ" dùng để thêm một phương án nhiễu, sau khi click nút này ta sẽ gõ trực tiếp nội

dung phương án lên danh sách đối tượng.

• Nút "Quay lại" để trở về màn hình nhập liệu trước.

• Nút "Đồng ý" để kết thúc quá trình nhập liệu và tạo bài tập.

Với cách nhập liệu như trên Violet sẽ sinh ra một bài tập kéo thả chữ giống như hình dưới đây:

Bài tập kéo thả chữ

Ví dụ 6: Bài tập điền khuyết

Ta có thể sửa lại bài tập trên thành dạng bài tập "Điền khuyết" bằng cách vào menu

Chọn kiểu “Điền khuyết” → Nhấn nút “Đồng ý”.

Bài tập điền khuyết

Học sinh khi click chuột vào các ô trống thì ngay tại đó sẽ xuất hiện một ô nhậpliệu như hình trên, cho phép nhập phương án đúng vào đó

Khi kiểm tra độ chính xác của các phương án, máy tính sẽ bỏ qua sự khác biệt về chữhoa, chữ thường và số lượng dấu cách giữa các từ

Để tạo ra loại bài tập "Ẩn/hiện chữ" thì cũng thao tác hoàn toàn tương tự như trên

1.2.1 Đóng gói bài giảng

Sau khi soạn thảo xong và lưu bài giảng, ta vào mục Bài giảng → Đóng gói (phím tắt

F4) chọn “Xuất ra file chạy (EXE)” Chức năng này sẽ xuất bài giảng đang soạn thảo ra

thành một sản phẩm chạy độc lập, có thể copy vào đĩa mềm hoặc đĩa CD để chạy trên cácmáy tính khác mà không cần chương trình Violet

Đóng gói bài giảng ra file EXE có thể giúp bạn liên kết với các bài giảng được tạobằng Powerpoint hoặc các công cụ khác có hỗ trợ liên kết

Nếu đóng gói dạng HTML, phần mềm sẽ chạy dưới dạng giao diện Web, và có thểđưa lên Website của trường, Website cá nhân hoặc một hệ thống E-learning nào đó Nhờvậy, giáo viên có thể truy cập, sử dụng bài giảng của mình thông qua Internet ở mọi nơi,mọi lúc mà không cần mang theo đĩa mềm hay CD

Việc đóng gói ra HTML thực chất là đóng gói ra dạng SWF, là dạng file chương trìnhchuẩn của Macromedia Flash, vì vậy nên bất cứ chương trình nào hỗ trợ nhập Flash thì đều

có thể nhúng được bài giảng Violet vào bên trong nó Có thể tham khảo thêm phần phụ lục

3.5 Nhúng Violet vào Powerpoint

1.3 Sử dụng bài giảng đã đóng gói

1.3.1 Nội dung gói bài giảng và cách chạy

a) Nội dung gói bài giảng:

Sau khi đã đóng gói và xuất ra dưới dạng file chạy (EXE), trong thư mục gói bàigiảng sẽ bao gồm các file và thư mục con như sau:

Trong đó:

• “Common”: là thư mục chứa các file dùng chung như mẫu giao diện hoặc các mẫubài tập Các file trong này đều do Violet tự sinh ra

• “Data”: là thư mục chứa toàn bộ các tư liệu dạng ảnh, phim, âm thanh, flash được

sử dụng trong bài giảng

• “Scenario”: là file kịch bản của bài giảng

• File có biểu tượng hình chữ F là file chạy EXE, thường có tên trùng với tên củabài giảng, dùng để chạy trình chiếu bài giảng

Nếu muốn sửa đổi bài giảng sau khi đóng gói, ta chỉ cần click đúp chuột vào file kịchbản Scenario Còn nếu muốn chạy bài giảng thì click đúp chuột vào file chạy EXE (file cóbiểu tượng hình chữ F)

Nếu đóng gói ra dạng HTML thì thay vì file chạy EXE sẽ có hai file “Index.html” và

“Player.swf” Sau khi copy cả thư mục gói bài giảng này lên Web thì người dùng các nơichỉ cần gọi đường dẫn URL của thư mục Web là bài giảng có thể chạy được trên bất kỳtrình duyệt nào Trên máy tính cá nhân, nếu chạy thẳng file HTML thì bài giảng cũng sẽđược mở bằng trình duyệt mặc định, thường là Internet Explorer hoặc Mozilla Firefox

Violet hiện mới chỉ có phiên bản chạy trên hệ điều hành Windows, tuy nhiên khiđóng gói bài giảng ra dạng HTML thì bài giảng có thể chạy được (cả trực tuyến và ngoạituyến) trên mọi hệ điều hành thông dụng như các loại Linux, Macintosh, v.v

Chú ý: Khi copy bài giảng sang một máy khác, ta phải copy toàn bộ thư mục gói bàigiảng thì mới chạy được Kể cả khi đang soạn dở mà muốn copy sang máy khác soạn tiếp,

ta cũng nên đóng gói lại rồi copy luôn cả gói Tuy nhiên, trong trường hợp này thì có thể bỏqua file EXE và thư mục Common

1.4 Nhúng Violet vào Power Point

Nhúng Violet vào Powerpoint là cách hiện nội dung của các trang Violet ngay trêntrang màn hình của Powerpoint, bên cạnh các nội dung Powerpoint khác Ví dụ bạn có thểdùng Violet để tạo ra các bài tập (trắc nghiệm, ô chữ, kéo thả, ), sau đó nhập bài tập nàyluôn lên trang slide của một bài giảng Powerpoint có sẵn Cách làm một ví dụ như sau:

- Dùng Violet tạo ra một bài tập trắc nghiệm (hoặc bài tập kéo thả, trò chơi ô chữ, )

- Nhấn F8 và chọn giao diện trắng (không có giao diện)

- Đóng gói dưới dạng HTML (thực chất là tạo ra file Player.swf)

- Chạy MicrosoftPowerpoint

- Mở một file PPT cósẵn, hoặc tạo một file PPT mới nhưng phải save lại luôn Để đơn giản, ta nên copy(hoặc save) file PPT này vào thư mục chứa thư mục đóng gói của bài giảng Violet Ví

dụ, Violet đóng gói ra “D:\BaiGiang\Bai1\Package-tracnghiem1” thì file PPT sẽ đượcđặt vào “D:\BaiGiang\Bai1” như hình dưới đây

- Trên giao diện Powerpoint, đưa chuột đến vùng thanh công cụ, nhấn phải chuột, chọn

Control Toolbox Thanh công cụ Control Toolbox sẽ xuất hiện như hình dưới.

- Trên thanh công cụ, click vào nút ở góc dưới bên phải Một menu thả hiện ra,

chọn dòng Shockwave Flash Object.

- Lúc này con chuột có hình chữ thập, hãy kéo chuột để tạo một hình chữ nhật với hai

đường chéo Click phải chuột vào vùng hình chữ nhật vừa tạo, chọn Properties Bảng

thuộc tính (Properties) xuất hiện

- Chỉnh 2 thuộc tính sau:

o Base: là thư mục chứa gói sản phẩm, chú ý phải dùng đường dẫn tương đối so

với file PPT Như ví dụ trước, với file Powerpoint đặt tại D:\BaiGiang\Bai1,còn Violet đóng gói ra thư mục D:\BaiGiang\Bai1\Package-tracnghiem1, thì ta

sẽ đặt Base là Package-tracnghiem1

o Movie: là tên đầy đủ (gồm cả đường dẫn) của file Player.swf được Violet sinh

ra trong gói sản phẩm, chính là bằng thuộc tính Base cộng thêm \Player.swf Ví

dụ Package-tracnghiem1\Player.swf

- Cuối cùng chạy trang Powerpoint này để xem kết quả.

Chú ý:

Ta có thể nhập nhiều bài tập Violet vào nhiều trang khác nhau của Powerpoint bằngcách đóng gói các bài tập đó ra nhiều thư mục khác nhau Để cho dễ quản lý thì nên đặt cácthư mục đóng gói này nằm trong thư mục chứa file PPT như sau:

Soạn bài giảng môn Toán cấp Tiểu học với Math Lesson có khó không?

1 Nhu cầu soạn bài giảng trên máy tính?

Năm học 2008-2009 được Bộ Giáo dục & Đào tạo phát động là năm họcCNTT với chủ trương phát động một phong trào sâu rộng trong đội ngũ giáoviên ứng dụng CNTT trong giảng dạy Với tinh thần đó nhu cầu tìm hiểu vàbiên soạn bài giảng điện tử trên máy tính bùng nổ dữ dội trong các nhà trườngtrên phạm vi toàn quốc

Mặc dù còn có nhiều tranh cãi tranh luận thế nào là một bài giảng điện tử, giáo án điện tử,tuy nhiên đa số giáo viên các nhà trường Việt Nam đều hiểu rằng cần soạn bài giảng trênslide PowerPoint hoặc văn bản WORD và sau đó trình chiếu trên máy tính qua máy chiếu(Projector) Dễ dàng tìm thấy trên mạng Internet những kho bài giảng của giáo viên đã làm

và kho các tư liệu phục vụ bài giảng như tranh, phim, mô phỏng

Có hai nhận xét chung như sau:

- Việc tìm tư liệu cho bài giảng theo đúng chuyên môn của từng môn học, từng tiết học làmột việc không dễ dàng Mặc dù các công cụ tìm kiếm thông tin trên mạng Internet đã kháphong phú và phổ biến nhưng để tìm đúng các tư liệu sao cho hay và hợp với kiến thức bàigiảng là điều không dễ dàng, thậm chí rất khó khăn

- Các tư liệu nếu tìm thấy hầu hết dưới dạng văn bản hoặc tranh ảnh Rất khó tìm được các

mô phỏng hoàn chỉnh cho việc hỗ trợ giảng dạy Mặc khác những công cụ mô phỏng sẵn cótrong các phần mềm trình chiếu (ví dụ PowerPoint) thì không thể đủ mạnh để có thể môphỏng bất cứ loại kiến thức nào theo yêu cầu của môn học

Do vậy nhu cầu về các phần mềm chuyên nghiệp chuyên mô phỏng kiến thức và kiến tạo bài

giảng vẫn rất cần cho giáo viên trong nhà trường Phần mềm Bài giảng TOÁN (Math

Lesson) ra đời chính là nhằm vào nhu cầu thực tế này của giáo viên môn Toán cấp Tiểu học.

Đây là một phần mềm hoàn toàn mới do công ty Công nghệ Tin học Nhà trường phát hànhsau nhiều năm phát triển liên tục các phần mềm hỗ trợ học và dạy môn Toán

Bài viết này sẽ trình bày ngắn gọn mô hình bài giảng điện tử được xây dựng trong phần mềmBài giảng Toán và các thao tác khởi tạo chúng

Phần cuối của bài viết sẽ trình bày các phương pháp sử dụng mô hình bài giảng điện tử này

trên thực tế.

2 Mô hình bài giảng môn Toán bậc Tiểu học của phần mềm Math Lesson

2.1 Cấu trúc bài giảng TOÁN

Trong mô hình thiết kế của phần mềm Math Lesson, mỗi bài giảng TOÁN sẽ bao gồm một

hoặc một vài hoạt động học và dạy của giáo viên được sắp xếp theo một thứ tự nhất định

Sơ đồ tổng quát của một bài giảng toán có dạng như sau:

Để thực hiện bài học này giáo viên sẽ lần lượt thực hiện các hoạt động đã được lên kế hoạchtrước của mình Mỗi hoạt động này sẽ tương ứng với một chủ đề kiến thức trong chươngtrình môn học mà giáo viên muốn truyền đạt cho học sinh Đó có thể là phần ôn bài cũ, họcbài mới, luyện làm bài tập hay kiểm tra Nội dung mỗi bài giảng sẽ được lưu trong một tệp

*.math file

2.2 Mô hình hoạt động của bài giảng

Mỗi bài giảng (tương ứng với một math file) sẽ bao gồm nhiều hoạt động (hay nội dung học

tập) Tùy thuộc vào chương trình phân phối mà giáo viên có thể hoàn toàn chủ động trongviệc tạo, chỉnh sửa các nội dung học tập này

Hình ảnh sau mô tả nội dung một bài học trong chương trình TOÁN lớp 2, tiết học 34-8 Tiết

học này bao gồm 5 hoạt động Để thực hiện một hoạt động người dùng nháy đúp chuột lêndòng tương ứng

Trong phần mềm Bài giảng TOÁN, nguời dùng (giáo viên) sẽ làm việc trực tiếp với các tệpbài giảng (điện tử) này Giáo viên được quyền khởi tạo các tệp *.math, được quyền bổ sunghay bỏ bớt các hoạt động có trong một math file Mỗi hoạt động tương ứng với một dòng

trong tệp bài giảng và tương ứng với một bộ thông tin bao gồm: chủ đề kiến thức + Form

mô phỏng + thuật toán sinh dữ liệu Một bộ ba thông tin như vậy được gọi là một

ACTION (hay HOẠT ĐỘNG)

Như vậy mô hình bài giảng điện tử trong phần mềm Lesson Math là một tập hợp cácACTION Các ACTION đã được tạo trước trong phần mềm, giáo viên chỉ cần chọn cácACTION và đưa vào bài giảng của mình theo ý muốn Ta có định nghĩa sau:

Hoạt động Học và Dạy hay ACTIONlà một hoạt động tối thiểu, nhỏ nhất trong quá trình

giảng dạy kiến thức môn học cho học sinh

Sơ đồ sau mô tả công thức chính của phần mềm Bài giảng TOÁN mô tả các bài giảng điệntử:

Vấn đề tiếp theo là tìm hiểu cấu trúc và cách xây dựng bộ các Action List trong phần mềmBài giảng TOÁN

2.3 Cấu trúc của Action List trong phần mềm

ACTION LIST là bộ khung thông tin quan trọng nhất của phần mềm Bài giảng TOÁN Có

thể hiểu đơn giản ACTION LIST là một danh sách các chủ đề kiến thức phủ kín toàn bộchương trình môn Toán bậc tiểu học và với đầy đủ tất cả các dạng toán thường gặp trongsách giáo khoa.

Giáo viên sẽ kiến tạo các bài giảng của mình bằng cách đưa vào bài giảng một số ACTIONcủa phần mềm theo một thứ tự xác định

Trong phần này chúng ta sẽ tìm hiểu mô hình và cấu trúc của ACTION LIST trong phầnmềm Math Lesson

2.3.1 Phân loại ACTION LIST

Danh sách ACTION LIST trong Bài giảng TOÁN được phân loại theo 3 mức sau:

Trong sơ đồ dưới đây chúng ta nhìn rõ toàn bộ việc phân loại của ACTION theo 3 mức

Nhóm chủ đề - Lớp - Học kỳ

Toàn bộ các ACTION LIST được chia thành 10 nhóm chủ đề sau:

Mỗi nhóm chủ đề sẽ có MÃ chủ đề bao gồm một hoặc hai ký tự.

Hay nói cách khác toàn bộ các dạng toán được mô phỏng trong phần mềm Math Lessonđược chia làm 10 dạng theo đúng như trong bảng trên

2.3.2 Mô hình phân cấp 3 mức của ACTION LIST

Sau khi phân loại theo nhóm chủ đề, lớp và học kỳ, bản thân các ACTION sẽ được phân bổ,phân cấp theo 3 mức

Hình ảnh dưới đây cho ta nhìn thấy mô hình 3 mức phân cấp của ACTION LIST trong phầnmềm

Dưới đây là hình ảnh một bảng các ACTION được thiết lập sẵn trong phần mềm thuộc nhóm

P - 4 phép toán, lớp 2, học kỳ 1

2.3.3 Các thuộc tính của ACTION

Trong phần mềm Bài giảng TOÁN, mỗi ACTION sẽ bao gồm các thuộc tính sau:

Mã ACTION (Action ID)

Mỗi ACTION sẽ tương ứng với một MÃ (ID) duy nhất để phân biệt với các ACTION khác

trong hệ thống Thông thường mã chủ đề được bắt đầu bằng ký tự của nhóm chủ đề tươngứng Nhóm hai chữ số sau chỉ ra khối lớp và học kỳ tương ứng với chủ đề kiến thức này

Ý nghĩa của mã ACTION như trong sơ đồ sau:

Tên của ACTION (Name)

Tên của ACTION hiện thời

Tên của ACTION sẽ là một phần của đường dẫn đầy đủ của ACTION này

Mức (Level)

Mỗi ACTION sẽ tương ứng với một mức giá trị (level) từ 1 đến 3 Mức 1 là cao nhất Mức 3

là thấp nhất Nếu ACTION có mức > 1 thì nó phải nằm trong các chủ đề kiến thức tiêu đề cómức cao hơn

Đường dẫn (Path)

Đường dẫn đầy đủ của ACTION hiện thời Đường dẫn chỉ ra tên đầy đủ của ACTION hiệnthời tính từ các chủ đề kiến thức mức cao hơn, bắt đầu từ 1 đến ACTION hiện thời Giữa cácmức chủ đề kiến thức có một gạch nối "" Nhìn vào đường dẫn người dùng sẽ hiểu được ýnghĩa và vị trí xuất phát của ACTION hiện thời

Kiểu (HS/GV) (Type)

Mỗi hoạt động sẽ được gán một trong hai kiểu: Giáo viên và Học sinh Kiểu giáo viên là

dành cho Giáo viên giảng dạy, kiểu học sinh là dành cho Học sinh ôn luyện, làm bài tập.

Điểm khác biệt duy nhất của hai kiểu hoạt động này là trong khi thực hiện các mô phỏngtoán kiểu Giáo viên sẽ có thêm nút Nhập trực tiếp dữ liệu Còn trong kiểu mô phỏngHọc sinh thì không có nút lệnh này

Thời gian (Time)

Thời gian của hoạt động này trên lớp tính bằng phút

3 Qui trình tạo một bài giảng trong Math Lesson

Với phần mềm Bài Giảng TOÁN (Math Lesson), các giáo viên có thể tạo rất nhanh cho mìnhcác bài giảng môn TOÁN với nội dung theo ý muốn Chỉ cần vài thao tác trên máy tính là có

thể tạo được ngay một bài giảng hoàn chỉnh

Sau đây sẽ mô tả chi tiết các thao tác đơn giản để tạo một bài giảng hoàn chỉnh

1 Giao diện chính của phần mềm có dạng như hình dưới đây:

2 Để tạo mới một tệp bài giảng sử dụng nút lệnh , còn muốn mở một tệp đã có sẵn hãydùng nút

3 Muốn soạn thảo một tệp bài giảng hãy nháy nút , xuất hiện màn hình như hình dướiđây hiện nội dung các hoạt động học và dạy của bài giảng Nếu là tệp mới thì nội dung này làrỗng

Muốn tạo mới thêm các hoạt động hãy nháy nút "Thêm mới" Màn hình bổ sung các

ACTION mới có dạng như sau:

Lựa chọn chủ đề kiến thức của hoạt động tại khung trái màn hình, nhập, sửa đôi thông tin chitiết tại khung phải màn hình, nháy nút "Chọn" để bổ sung hoạt động này vào tệp bài giảng

Có thể thực hiện liên tục các thao tác bổ sung như vậy cho đến khi kết thúc toàn bộ côngviệc

Tại màn hình nhập, điều chỉnh thông tin bài giảng còn có thể thực hiện được các thao tác

- Sửa đổi thông tin một hoạt động trong danh sách

- Xóa một hoạt động khỏi danh sách

- Thay đổi vị trí một hoạt động

Như vậy toàn bộ quá trình tạo một bài giảng bao gồm các hoạt động học và dạy chỉ đượcthực hiện bằng một vài thao tác đơn giản

4 Các cách trình diễn bài giảng trên thực tế

4.1 Trình diễn bài giảng trực tiếp bằng phần mềm Math Lesson

Sau khi đã tạo ra được các tệp bài giảng (*.math file), giáo viên có thể trình diễn bài giảngtrực tiếp trên máy tính theo các cách sau:

Sau khi mở tệp bài giảng, nháy chuột lên nút lệnh để vào chức năng trình diễn bàigiảng Mn hình của chức năng này có dạng như hình dưới đây

Trên màn hình hiện danh sách các hoạt động nội dung chính của bài giảng đã được xây dựng

Có thể dùng phím điều khiển Up, Down để chuyển đến hoạt động tương ứng Nháy đúpchuột lên dòng chứa nội dung để vào chức năng trình diễn Mỗi hoạt động, nội dung của bàigiảng sẽ tương ứng với một chủ đề kiến thức (phần mềm Bài giảng TOÁN đã xây dựng sẵnhơn 1500 chủ đề kiến thức như vậy phủ kín chương trình môn TOÁN từ lớp 1 đến lớp 5)

Chú ý: Giáo viên có thể nhúng các tệp *.math file này vào Slide PowerPoint để lồng ghép

việc trình diễn và giảng dạy kết hợp với các nội dung khác theo ý muốn

4.2 Các phương án sử dụng Math Lesson trên thực tế

Tùy thuộc vào khả năng sử dụng máy tính và kỹ năng của giáo viên, việc sử dụng MathLesson trên thực tế có thể làm như sau:

1 Thực hiện việc thiết kế và trình diễn bài giảng theo phần mềm Math Lesson độc lập với

bài giảng soạn trên giấy và thực hiện trên bảng đen.

Theo phương án này GV thực hiện thiết kế và trình diễn một số nội dung giảng dạy theoMath Lesson độc lập với giáo án biên soạn bằng tay bình thường Việc giảng dạy vẫn tiếnhành trên bảng đen là chính GV kết hợp trình diễn và trình chiếu bằng phần mềm Phương

án này dành cho GV chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc sử dụng máy tính cũng như phầnmềm Math Lesson

2 Việc thiết kế và trình diễn bài giảng theo Math Lesson nằm trong kế hoạch đã có và là

một phần của bài soạn viết tay.

Trong phương án này, khi biên soạn giáo án môn học, GV sẽ lên trước kế hoạch sử dụngMath Lesson để mô phỏng và hỗ trợ giảng dạy như thế nào Nội dung bài giảng của *.mathfile nằm trong một tổng thể chung của bài giảng của GV trên lớp Khi dạy, GV kết hợp sử

dụng bảng đen và trình chiếu trên máy tính để thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề ra củabài giảng Phương án này rất tối ưu và linh hoạt dành cho các GV có hiểu biết sâu hơn vềphần mềm Math Lesson.

3 Bài giảng theo Math Lesson được thiết kế như các ví dụ minh họa kèm theo bài soạn

chính thức trên PowerPoint.

Theo phương án này, GV xây dựng nội dung bài giảng trên PowerPoint và kết hợp lồng ghép

và nhúng nội dung các bài giảng *.math vào slide PowerPoint Đây cũng là một phương ántốt cho GV thể hiện một bài giảng điện tử tối ưu trên thực tế

4 Bài giảng theo Math Lesson được thiết kế hoàn chỉnh, đầy đủ thay thế cho bài soạn bằng

tay và được trình diễn trên máy tính có kết hợp linh hoạt với bảng đen.

Đây là phương án dành cho các GV đã hiểu sâu sắc phần mềm Math Lesson và có thể sửdụng mô hình bài giảng của phần mềm thay thế hoàn toàn bài giảng bằng tay GV chủ độnghoàn toàn khi sử dụng phần mềm để trình diễn bài giảng theo các nội dung đã đưa ra có kếthợp viết bài trên bảng đen

Thiết kế bài giảng điện tử môn TOÁN bậc Tiểu học như thế nào?

Bùi Việt Hà, công ty công nghệ Tin học Nhà trường

Một trong những vấn đề mà tất cả giáo viên nhà trường đang quan tâmhiện nay là làm thế nào để thiết kế một bài giảng điện tử cho tốt Có nhiều cách và phần mềm khác nhau dùng làm công cụ thiết kế bài giảng điện tử Tuy nhiên cái lõi nhất của một bài giảng với sự trợ giúp của máy tính là các mô phỏng kiến thức của môn học cần giảng dạy thìkhông phải phần mềm nào cũng có Thông thường các phần mềm hỗ trợ soạn bài giảng chỉ cung cấp một số công cụ để người dùng kiến tạo trực tiếp các

mô phỏng kiến thức này

Phần mềm Math Lesson do công ty Công nghệ Tin học Nhà trường mới phát hành đã thực

sự đáp ứng được các nhược điểm đã nêu trên của các phần mềm biên soạn bài giảng điện tử

khác Điểm khác biệt rất quan trọng của phần mềm Math Lesson là trong phần mềm này đã

được thiết kế sẵn hầu như toàn bộ kiến thức của chương trình sách giáo khoa môn Toán bậc

tiểu học.

Bài viết này sẽ mô tả chi tiết qui trình và các bước thực hiện công việc thiết kế một bài giảng

điện tử môn Toán bậc Tiểu học trên phần mềm Math Lesson

I Mô hình tổng quát của bài giảng điện tử môn Toán trong phần mềm Math Lesson

Mỗi bài giảng điện tử trong phần mềm Math Lesson được hiểu là một tập hợp các hoạt động

HỌC và DẠY của giáo viên trên lớp học trong một khoảng thời gian nào đó (có thể là 1 hoặc

2 tiết học) Thông thường một bài giảng sẽ tương ứng với một tiết lên lớp hoặc một bài học

cụ thể của sách giáo khoa

Mỗi hoạt động DẠY HỌC trong mô hình bài giảng là một hoạt động cụ thể của quá trình giảng dạy của giáo viên trên lớp Thông thường mỗi hoạt động này sẽ gắn liền với một phạm

vi kiến thức nào đó của chương trình

Cấu trúc của một HOẠT ĐỘNG trong mô hình bài giảng của phần mềm Math Lesson bao gồm các tham số sau:

Số lượng các hoạt động của một bài giảng là không hạn chế.

Trong phần mềm Math Lesson, mỗi bài giảng sẽ được lưu trữ trong một tệp có phần mở rộng

là *.math

Như vậy Mô hình Bài giảng điện tử trong phần mềm Math Lesson là một mô hình mở, cho

phép giáo viên tùy ý lựa chọn các hoạt động dạy và học của bài giảng với độ tự do rất lớn Các tệp bài giảng *.math file này rất nhỏ dễ dàng sao chép từ máy tính này sang máy tính khác Một giáo viên có thể tạo đồng thời nhiều tệp bài giảng khác nhau và có thể sao chép cho bất kỳ ai các bài giảng mình đã kiến tạo

II Qui trình khởi tạo một tệp bài giảng

Sau đây là mô tả qui trình tạo mới và nhập nội dung cho một tệp bài giảng *.math trong phầnmềm Math Lesson

2.1 Khởi tạo một tệp *.math mới

Màn hình chính của phần mềm Math Lesson có dạng như hình dưới đây:

Sau đây là các bước cần thực hiện để khởi tạo một tệp bài giảng mới

1 Nháy chuột vào nút lệnh trên màn hình chính của phần mềm

Xuất hiện hộp hội thoại khởi tạo tệp bài giảng của phần mềm

2 Điền các thông tin chính của tệp bài giảng trong màn hình tiếp theo

Các thông tin chính của tệp bài giảng bao gồm:

- Tên tệp: tên tệp bài giảng trên đĩa, phần mở rộng luôn phải là *math.

- Thư mục: thư mục lưu trữ tệp bài giảng Nháy nút để tìm vị trí thư mục cần lưu trữ tệp

- Tên bài học: tên bài giảng hiện thời Có thể gõ tiếng Việt theo kiểu TELEX

- Mô tả ngắn: mô tả ý nghĩa, mục đích và đối tượng của bài giảng hiện thời Có thể gõ tiếng

Việt theo kiểu TELEX

- Tác giả bài giảng: tên giáo viên Mặc định tên giáo viên giữ bản quyền phần mềm sẽ hiện

tại dòng này Tuy nhiên có thể thay đổi

- Mật khẩu bảo vệ: nhập mật khẩu cho tệp bài giảng Phân biệt 2 loại mật khẩu.

Mức 1: mật khẩu chỉ đọc Sử dụng mật khẩu này chỉ cho phép xem và trình diễn bài giảng Mức 2: mật khẩu đầy đủ (sửa đổi) Người biết mật khẩu này sẽ có toàn quyền với tệp bài

giảng bao gồm xem, trình diễn, sửa đổi thay đổi nội dung bài giảng

3 Nháy nút Đồng ý để ghi lại các thông tin trong tệp bài giảng mới khởi tạo.

Hoặc nháy nút Hủy lệnh để hủy bỏ kết quả của lệnh, không thực hiện việc khởi tạo tệp math

file mới

2.2 Nhập, điều chỉnh nội dung của một tệp *.math

Sau khi mở tệp bài giảng, nếu có quyền đầy đủ với tệp này thì có thể thay đổi thông tin hoặc nhập trực tiếp nội dung bài giảng Qui trình thực hiện công việc này như sau:

1 Nháy nút trên màn hình chính của phần mềm

2 Xuất hiện cửa sổ cho phép xem và thay đổi thông tin các nội dung, hoạt động của bài giảng hiện thời Mỗi nội dung được thể hiện trên một dòng trong danh sách các nội dung Mỗi nội dung như vậy sẽ tương ứng với một ACTION của phần mềm

Màn hình nhập, điều chỉnh thông tin bài giảng có dạng như hình dưới đây:

Giới thiệu màn hình

Chính giữa màn hình là danh sách Nội dung bài học hiện trong một bảng, mỗi nội dung là

một dòng Lần đầu tiên nhập nội dung bài giảng thì danh sách này rỗng

Phía trên bảng danh sách là các nút lệnh chính: Thêm mới, Xóa, Sửa, Chuyển lên, Chuyển

xuống, Trình chiếu Đây là các lệnh làm việc chính với nội dung của bài giảng hiện thời.

Phần thông tin chung của bài giảng bao gồm Tên bài học và Mô tả bài họcthể hiện phía trên

cùng của màn hình

Nhập, sửa thông tin chung của bài giảng

Nhập, điều chỉnh thông tin trực tiếp tại các vị trí Tên bài học và Mô tả bài học Nhấn nút

để vào cửa sổ nhập, điều chỉnh các thông tin chung khác của bài giảng

Nhập, sửa nội dung chi tiết bài giảng

Thêm mới, bổ sung nội dung (ACTION) hoạt động vào danh sách.

Giáo viên có thể bổ sung thêm vào bài giảng hiện thời nhiều nội dung, hoạt động học và dạy mới Các nội dung này được tự động bổ sung vào danh sách các hoạt động đã có

Muốn bổ sung thêm các hoạt động vào danh sách, nháy nút

Cửa sổ nhập thêm mới các hoạt động có khuôn dạng như hình dưới đây:

Các bước thực hiện việc bổ sung thêm hoạt động như sau:

1 Thiết lập bộ lọc cho danh sách chủ đề

Tại vùng 1 có thể thiết lập bộ lọc cho danh sách chủ đề thể hiện trong vùng 2 Đặt bộ lọc có thể được thực hiện theo 3 tham số:

- Nhóm chủ đề: hạn chế chỉ hiện thông tin các ACTION trong từng nhóm chủ đề

- Lớp: hạn chế chỉ hiện thông tin các ACTION trong từng khối lớp.

- Học kỳ: chọn có thể hiện ACTION phân loại theo học kỳ hay không

Chú ý việc thiết lập bộ lọc này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách thể hiện danh sách chủ đề trong cửa sổ 2

2 Chọn chủ đề lõi trong danh sách

Tại vùng 2, giáo viên chọn chủ đề kiến thức cụ thể để bổ sung vào bài giảng hiện thời Chú ýchọn chủ đề lõi trong danh sách này Chủ đề lõi là các chủ đề tương ứng với một ACTION,

trong màn hình thể hiện sẽ có mã kèm theo.

3 Nhập, điều chỉnh các thông số của hoạt động

Sau khi chọn chủ đề thì tại vùng 3 giáo viên sẽ tiến hành sửa, thay đổi các thông tin khác củahoạt động này Các thông số có thể sửa bao gồm:

- Tên hoạt động

- Mô tả ngắn:

- Kiểu (học sinh hay giáo viên)

- Thời gian thực hiện

4 Nháy nút Chọn để bổ sung hoạt động này

Giáo viên có thể thực hiện liên tục việc bổ sung các hoạt động cho bài giảng hiện thời Muốn

kết thúc quá trình bổ sung thì bấm nút Đóng.

Thay đổi, sửa đổi một nội dung bài giảng.

Muốn sửa, thay đổi một nội dung cụ thể hãy nháy đúp chuột lên dòng chứa nội dung hoặc chọn nội dung và nháy nút

Cửa sổ tương tự như chức năng bổ sung hoạt động xuất hiện cho phép thực hiện các thao tác thay đổi chủ đề hoặc thay đổi thông tin thuộc tính của hoạt động này Màn hình có dạng như sau:

Sau khi sửa xong nháy nút Cập nhật để ghi lại kết quả và đóng cửa sổ.

Xóa một nội dung.

Muốn xóa một nội dung của bài giảng hãy chọn dòng tương ứng và nháy nút Sau đóchọn Yes trong hộp hội thoại

Thay đổi thứ tự nội dung trong danh sách.

Muốn thay đổi thứ tự các hoạt động trong danh sách hãy chọn hoạt động tương ứng và nháy các nút lệnh để chuyển lên một dòng và để chuyển xuống một dòng

Xem, kiểm tra nội dung bài giảng.

Chức năng này cho phép giáo viên kiểm tra lại hoạt động hiện thời bằng cách cho chương trình "chạy thử" hoạt động này giống như khi đang dạy trên lớp Bằng cách này giáo viên sẽ

có điều kiện kiểm tra lại và quyết định xem có chọn hoạt động này không trong bài giảng củamình

Để thực hiện kiểm tra trình chiếu ACTION hiện thời nháy chọn nội dung và bấm nút

Để kết thúc quá trình chỉnh sửa nội dung bài giảng nháy nút bên trái dưới màn hình, thoát về màn hình chức năng chính của phần mềm

III Trình chiếu bài giảng

Đây là chức năng trình diễn, giảng dạy chính của phần mềm theo bài giảng đàn mở Nháy chuột lên nút để bắt đầu quá trình giảng dạy trực tiếp của bài giảng hiện thời

Giáo viên thực hiện chức năng này để trực tiếp giảng dạy kiến thức chủ đề môn Toán trên lớp

Màn hình trình diễn, giảng dạy trực tiếp bài giảng có dạng như hình dưới đây

Màn hình thể hiện khung cảnh tương tự như trình bày của giáo viên trên bảng trong lớp học Trên bảng là Tên bài giảng và một danh sách các nội dung cần học tập và giảng dạy

Để kích hoạt một hoạt động, giáo viên cần nháy đúp chuột lên dòng nội dung tương ứng trên

liệu này.

Chú ý: Tùy thuộc vào kiểu hoạt động cụ thể là Giáo viên hay Học sinh mà trên màn hình mô

phỏng học Toán sẽ có hoặc không có nút nhập trực tiếp dữ liệu

Sau khi thực hiện xong hoạt động hiện thời, nháy nút Thoát để quay lại màn hình trình diễn bài giảng, tiếp tục giảng bài sang các chủ đề khác

IV Nhúng bài giảng của Math Lessson vào Slide trình diễn PowerPoint

Hiện nay đa số giáo viên các nhà trường phổ thông đều thực hiện công việc biên soạn các bàigiảng điện tử của mình bằng phần mềm trình diễn PowerPoint Phần mềm PowerPoint có rất nhiều tính năng mạnh cho phép giáo viên trình bày một nội dung bài giảng theo nhiều cánh

và thể hiện khác nhau Phần mềm cũng cho phép giáo viên chèn các hình ảnh, âm thanh, phim trực tiếp vào slide khi trình chiếu Một chức năng mạnh nữa của PowerPoint là cho phép tạo ra các nút có chức năng điều khiển ngay trên slide Tất cả các tính năng này giúp giáo viên tạo cho mình một bài giảng gần như ý muốn

Tuy nhiên PowerPoint không thể thực hiện được các mô phỏng kiến thức chuyên môn sâu như các phần mềm chuyên biệt khác, ví dụ như Math Lesson

Trong phần này chúng tôi sẽ trình bày cách giáo viên có thể dễ dàng nhúng một tệp bài giảng

*.math của phần mềm Math Lesson vào slide trình chiếu của PowerPoint Bản chất của công việc này là tạo ra một liên kết trực tiếp từ nội dung trên slide với các tệp *.math của phần mềm Math Lesson

Giả sử các bạn tạo ra một slide nội dung bài giảng như hình dưới đây:

Với nội dung bài học này, giả sử chúng ta đã tạo ra một *.math file lưu trữ các hoạt động học

và dạy tương ứng Tuy nhiên giáo viên vẫn muốn trình chiếu bằng slide này và mong muốn

khi nháy chuột vào dòng chữ "Luyện tập"trên màn hình sẽ tự động khởi động phần mềm

Math Lesson và trình chiếu ngay tệp *.math này

Cách thực hiện tạo liên kết với *.math file như sau (mô tả trên phiên bản PowerPoint 2003)

- Sau khi chọn dòng chữ Luyện tập (bôi đen), nháy chuột phải ngay trên dòng chữ này sẽ xuất hiện một bảng chọn nhỏ như hình dưới đây:

- Chọn chức năng Hyperlink

- Xuất hiện hộp hội thoại chọn File như hình dưới đây

- Chọn tệp *.math tương ứng muốn nhúng vào slide và nháy nút OK

Màn hình slide PowerPoint có dạng sau, dòng chữ Luyện tập đã đổi màu báo hiệu đã tạo xong liên kết

Bây giờ khi trình diễn Slide Show nếu nháy chuột lên dòng chữ Luyện tập, phần mềm Math Lesson sẽ tự động khởi động với tệp *.math file đã mở sẵn như hình dưới đây.