ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA

Thanh Thảo Đọc và tìm hiểu bố cục 4 phần những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt li- la li- la li- la đi lang thang thang về miền đơn độc với vầng trăng chếnh choáng trên y

THANH THẢO

I.TIỂU DẪN:

1) Tác giả :

- Nhà thơ – chiến sĩ , trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ.

suy tư, xúc cảm lắng đọng

2) Bài thơ:

a Xuất xứ:

- Rút trong tập “Khối vuông ru – bích” (1985)

-Thể loại:

-Thơ tự do

b Cảm hứng chủ đạo:

Hình tượng Lor-ca và tiếng đàn ghi - ta huyền thoại.

CÊu tróc ru-bich

CÊu tróc th¬

m« hình më ph¸ bá khu«n mÉu, gi¶i phãng c¶m xóc

vµ t ëng t îng

c Lor-ca và đất nước Tây Ban Nha:

- Lor-ca (1898 – 1936):

NHÀ THƠ LOR-CA

+ Người nghệ sĩ đa tài , khát khao

cách tân nghệ thuật Tây Ban Nha

+ Người chiến sĩ đấu tranh cho tự do

dân chủ, bị bọn phát xít sát hại khi

mới 38 tuổi

- Tây Ban Nha – đất nước của:

+ Tiếng đàn ghi – ta

+ Áo choàng đấu sĩ ma - ta – dor

+ Giấc mơ hiệp sĩ Đôn – ki – hô - tê

+ Những bông hoa li la

(Thanh Thảo)

Đọc và tìm hiểu bố cục (4 phần)

những tiếng đàn bọt nước

Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt

li- la li- la li- la

đi lang thang thang về miền đơn độc

với vầng trăng chếnh choáng

trên yên ngựa mỏi mòn

Tây Ban Nha

hát nghêu ngao

bỗng kinh hoàng

áo choàng bê bết đỏ

Lor-ca bị điệu về bãi bắn

chàng đi như người mộng du

tiếng ghi ta nâu

bầu trời cô gái ấy

tiếng ghi ta lá xanh biết mấy

tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan

tiếng ghi ta ròng ròng

máu chảy

Đoạn 1: Hình tượng người

“Kị sĩ văn chương” đơn độc

Đoạn 2: Lor-ca bị bắn và

tiếng đàn ghi ta “máu chảy” (Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta)

không ai chôn cất tiếng đàn

tiếng đàn như cỏ mọc hoang

giọt nước mắt vầng trăng

long lanh trong đáy giếng

đường chỉ tay đã đứt

dòng sông rộng vô cùng

Lor-ca bơi sang ngang

trên chiếc ghi ta màu bạc

chàng ném lá bùa cô gái

Di-gan

vào xoáy nước

chàng ném trái tim mình

vào lặng yên bất chật

li- la li- la li- la

Đoạn 3: Những tiếng đàn không

được tiếp tục

Đoạn 4: Suy tư về sự ra đi của Lor-ca

(Thanh Thảo)

II.ĐỌC HIỂU :

1 Ý nghĩa câu thơ đề từ : “Khi tôi chết, hãy chôn tôi với cây đàn”

- Trích trong bài “Ghi nhớ” của Lor-ca

- Cây đàn:

+ Biểu tượng của Tây Ban Nha

+ Sự nghiệp sáng tạo của Lor-ca

+ Cuộc đời, nỗi đau, cái chết của

Lor-ca

- Chôn cây đàn:

thuật , với đất nước Tây Ban Nha

+ Không phải là phủ nhận sự sáng

tạo của Lor-ca

+ Chứng tỏ sự hồi sinh, nối tiếp hành trình sáng tạo

2 Đoạn 1 : Lor-ca - Người nghệ sĩ - chiến sĩ tự do, cô đơn (câu 1 – 6)

- Tiếng đàn bọt nước

- Áo choàng đỏ gắt  Hoán dụ, gợi liên tưởng:

+ Môn đấu bò tót

 Người đấu sĩ kiêu

hùng, uy dũng

gay gắt

 Không khí chính trị

bức bối, ngột ngạt của Tây

Ban Nha: Cả đất nước là

một đấu trường

 Lor-ca, người chiến sĩ

đấu tranh cho tự do dân

chủ

- Đi lang thang – miền đơn độc

- Vầng trăng chếnh choáng

- Yên ngựa mỏi mòn

Người nghệ sĩ cô đơn đi tìm

cái đẹp.

* Cảm xúc của tác giả:

Ngưỡng mộ, đồng cảm

mộng du với bầu trời, vầng trăng

3 Đoạn 2 : Lor-ca - một con người giàu yêu thương, một cái chết oan khuất (câu 7- 18)

- Tây Ban Nha

hát nghêu ngao

bỗng kinh hoàng

 Thời gian đặc quánh, nỗi đau kết đọng , Tây Ban Nha

choàng tỉnh, thảng thốt

- Lor-ca bị điệu về bãi bắn

- Bầu trời cô gái ấy

- Tiếng ghi-ta lá xanh

Màu của hy vọng , của tình yêu , sự

sống

 Lor-ca, nhà thơ đa tình

- Tiếng ghi-ta nâu

màu của đất , màu của vỏ cây đàn

ghi ta

 Lor-ca, người nghệ sĩ, nhà

thơ yêu nước

Tiếng

ghi ta

Nỗi niềm hướng tới quê hương

Lá xanh Màu của sự sống tươi đẹp

Niềm tha thiết với cuộc sống

Tròn bọt nước vỡ tan

Ròng ròng máu chảy

Hình khối, dòng

đau đớn

Tiếng đàn hóa thân thành thân phận, linh hồn, trái tim

người nghệ sĩ Lor-ca.

vỡ oà, xót xa, tức tưởi

►âm thanh vỡ ra thành màu sắc, hình khối:

Hình ảnh tượng trưng, siêu thực:

- Tiếng ghi-ta tròn bọt nước vỡ tan

Tiếng đàn vỡ tan, bầu trời vỡ tan, tình yêu vỡ tan.

-Tiếng ghi-ta ròng ròng

máu chảy

 Âm thanh thành hình ảnh động

 Sự đau đớn tột cùng của tiếng đàn, của Lor-ca, của nhân dân Tây Ban Nha.

* Cảm xúc của tác giả: Đau đớn, tiếc thương

 Cái chết đột ngột , oan khuất , hành trình còn dở dang của người chiến sĩ - nghệ sĩ nhân dân Tây Ban Nha

+ Nhân hoá:

+ Hoán dụ:

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác:

⇒ Âm nhạc đã thành thân phận, tiếng đàn thành linh hồn, sinh thể.

Tiếng đàn của người nghệ sĩ Lor-ca trong khoảnh khắc bi thương:

- niềm yêu tha thiết quê hương, cuộc sống

- mang trong mình một tình yêu thủy chung

- nỗi đau đớn trước cái chết oan khuất

Áo choàng, tiếng ghi ta Lor-ca.

Tiếng ghi ta vỡ ra thành

màu sắc, hình khối, hành động…

4 Sức sống của tiếng đàn và sự giã

biệt của Lorca

a/ Sức sống bất tử

-tiếng đàn như cỏ

mọc hoang

-không ai chôn

cất tiếng đàn

-giọt nước mắt vầng trăng

b/Giã từ

đường chỉ tay dòng sông

ghi-ta bạc

Truyền lan mãi,

tự do tồn tại

Nỗi đau thành hình,hoá vũ trụ trường cửu

-lá bùa

-trái tim

Đơn độc ngắn ngủi nhưng mãi gắn bó với nghệ thuật

Câm lặng chôn vùi, hi sinh vì nghệ thuâ ât

Bất tử

không ai chôn cất tiếng đàn

tiếng đàn như cỏ mọc hoang

giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng Lorca bơi sang ngang Trên chiếc ghi ta màu bạc Chàng ném lá bùa cô gái

di gan

Vào xoáy nước Chàng ném trái tim mình Vào lặng yên bất chợt li-la li-la li-la

5 đoạn 4 (9 dòng thơ cuối)

- Hỡnh ảnh:

-> Hiểu và chấp nhận số phận.

- Nh ng hành động: ữ

ưưư+ưLorcaưbơiưsangưngang…

ưưư+ưChàngưnémưláưbùa…ư

ưưư+ưChàngưnémưtráiưtimưmỡnh…ư

=> Nh ng suy t về sự giải thoát của Lor-ca xuất phát từ ữ trái tim yêu quí, kính trọng Lor-ca của tác giả Thanh Thảo.

Nh ng hành động tự giải ữ thoát của Lor- ca

cuộc đời ngắn ngủi

- Kết thúc bài thơ vang lên tiếng: li-la li-la li-la…

→ Một lần nữa tiếng đàn vang lên:

+ Như một bài ca về sự bất tử của một con người.

+ Như bản độc tấu ghi ta ngợi ca Lor-ca



III Tổng kết

- Bài thơ thể hiện:

+ Tình cảm yêu mến, trân trọng, ngưỡng mộ của

Thanh Thảo đối với Lor-ca…

+ Thể hiện nỗi đau xót sâu sắc trước cái chết bi thảm của Lor-ca

+ Sự kết hợp hài hoà hai yếu tố thơ và nhạc về cấu tứ; sức gợi mở đa dạng, phong phú về hình ảnh và sự mới

mẻ về ngôn từ

(Thanh Thảo)