dân tộc tà ôi

Dân tộc Tà ôiĐời sống văn hóa vật chất văn hóa tinh thần Đời sống phục Ẩm thực Tín ngưỡng Lễ hội truyền thống Văn hóa dân gian Phong tục tập quán... Hồn vía và các siêu linh - Người Tà

Trang 1

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA ĐỊA LÝ

Bài tiểu luận dân tộc học:

Tìm hiểu về dân tộc Tà ôi ở Việt Nam

Giảng viên hướng dẫn: TS Dương Quỳnh Phương Sinh viên thực hiện: Vũ Thị Hòa

Phạm Thị Nga

Hoàng Thị Thanh Thủy

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2011

Trang 2

Dân tộc Tà ôi

Đời sống văn hóa vật chất văn hóa tinh thần Đời sống

phục

Ẩm thực

Tín ngưỡng

Lễ hội truyền thống

Văn hóa dân gian

Phong tục tập quán

Trang 3

Dân tộc Tà ôi

- Có lịch sử cư trú lâu đời trên dãy Trường Sơn

-Có hơn 35 000 người, cư trú tập trung ở vùng núi phía tây miền trung

Việt Nam

-Thuộc nhóm ngôn ngữ Môn – Khơ me, gần gũi với tiếng

Bru – Vân kiều và Cơ tu

Trang 4

Đời sống văn hóa vật chất

1 Nhà ở

Trước đây: Nhà dài là ngôi nhà truyền thống của người Tà ôi,có hình mai rùa, mái nhà uốn tròn ở hai đầu và đều có “sừng” trang trí hai đầu chim cu tượng trưng cho tình yêu quê hương và tâm tính hiền hòa của dân tộc

Nhà dài của người Tà ôi

Sau năm 1975: nhà nước

có chủ trương xóa bỏ nhà dài, tách thành những hộ gia đình riêng biệt Vì vậy những ngôi nhà dài ở vùng người Tà ôi không còn nữa

Nhà ngày nay của người Tà ôi

Trang 5

2 Trang phục

Trang phục nam giới Tà ôi

Trang phục phụ nữ Tà ôi

Trang phục của người Tà ôi có sự giao thoa của nhiều yếu tố văn hóa trên trang phục.

Trang phục đơn giản:

+ Nam giới: đóng khố, mặc áo, thường hay ở trần

+ Phụ nữ: có áo và váy, có nơi dùng loại váy dài kéo lên che ngực thay áo.

Trang 6

3 Ẩm thực

-Cơm vẫn là lương thực chủ yếu

-Món ăn ưa thích của người Tà ôi là món băm trộn tiết gia súc với thịt luộc -Thức uống gồm nước lã và rượu Đặc biệt là rượu đoác được chế từ cây

Tà – vạk thuộc họ dừa, được dùng rất phổ biến

Trang 7

Đời sống văn hóa tinh thần

1 Tín ngưỡng

Tín ngưỡng

Hồn vía và các siêu linh

Thần nước (giàng dak)

Thần nhà dài (giàng đanh)

Thần chỗ ở gia đình (giàng An teng)

Thần hổ (giàng a vó)

Trang 8

1.1 Hồn vía và các siêu linh

- Người Tà ôi quan niệm vạn vật đều có linh hồn, tín ngưỡng đa thần chi phối hầu

hết các mặt trong cuộc sống của họ.

-Người Tà ôi quan niệm: Hồn nằm ở giữa khoảng ngực cho đến đầu khi còn sống,

Khi chết đi con người vẫn chỉ có một hồn và hồn này lang thang khắp nghĩa địa.

-Người chết sau 3 ngày mới biết mình mất, trước đó thì không biết, chỉ như một

người mơ ngủ không tỉnh, không say.

-Người Tà ôi tin rằng có ma rừng (ma brau briêu ), đây là loại ma có thể phù hộ

Cho người sống tuy nhiên cũng có thể gây ốm đau bệnh tật

Nhà mồ

Trang 9

1.2 Thần nước (giàng dak)

Người Tà ôi hình dung thần nước là một người đàn ông thấp, bé nhỏ

có râu tóc bạc phơ.

Thần nước còn có thể ban cho người dân nhiều cá ăn Thần nước tạo ra cá bằng cách bỏ hạt gạo vào lá chuối rồi đưa chỗ suối, những hạt gạo sẽ biến thành cá và người ta sẽ bắt được

nhiều cá

Trang 10

1.3 Thần chỗ ở gia đình (giàng An teng)

-Thường xuất hiện từ giấc mơ của chủ nhà, -Người Tà ôi quan niệm trong khi ngủ sẽ mơ thấy thần

chỗ ở gia đình nhập vào tấm khố, tấm rèng hay bất cứ

đồ vật nào thì người ta sẽ bỏ đồ vật đó vào cái kang và

để ở góc nhà Khi đó chủ nhà sẽ làm một con gà để làm

lễ cúng nhập giàng

Trang 11

1.4 Thần nhà dài (giàng đanh)

-Trong ngôi nhà dài truyền thống của người Tà ôi thì thần

nhà dài ngự ở gian khách

-Người Tà ôi thường cúng thần nhà dài mỗi khi gia đình có

dip gì trong gia đình hay mỗi khi trong nhà có người đau ốm

Trang 12

1.5 Thần hổ (giàng a vó)

-Hổ được coi như là vị thần bảo vệ cho người Tà ôi -Lễ cúng thần hổ được tổ chức trong nhà mồ của hổ -Khi tiến hành việc cúng đầu hổ phụ nữ mang tuyệt đối cấm phụ nữ

Mang thai vào nhà mồ của hổ

-Hàng năm khi người Tà ôi tiến hành tổ chức năm mới, cúng

Khánh thành nhà rông, thần hổ đều được chia phần

Hổ được coi như

là vị thần của người

Tà ôi

Trang 13

2 Phong tục tập quán

Phong Tục Tập quán

Tục dụng vợ gả chồng

Ma chay

Trang 14

2.1 Tục dựng vợ gả chồng

-Con trai con gái 14, 15

tuổi đã được xem là người trưởng thành

-Để lựa chọn bạn đời của

mình, các chàng trai, cô gái tìm hiểu nhau qua các lần đi “sim”

Các chàng trai, cô gái đi “sim”

Đây là một tập tục có từ lâu đời: Vào một buổi tối, trăng sáng, cũng là lúc các chàng trai mang đàn dây hoặc khèn bè đi tìm bạn tình

-Chàng trai đến trước cổng nhà

cô gái thổi khèn trước sân, cổng Nếu cô gái đồng ý hai người

Sẽ tiến hành đi sim.

Địa điểm thường là nhà kho, hay một khu đồi gần làng, sau

đó họ trao nhau món quà làm tin Hát trong đám cưới

-Sau khi đi “sim” với nhau, chàng

trai sẽ thưa với bố mẹ sang nhà gái

dể tiến hành lễ hỏi.

-Trong lễ hỏi nhà trai sẽ mang sang

nhà gái một số lễ vật như: vòng

bạc, chuỗi cườm, gạo nếp,…

-Nếu nhà gái đồng ý thì sẽ tiến hành

lễ cưới.

-Trong lễ cưới nhà trai phải mang

sang nhà gái những sính lễ như:

chiêng ché, nồi đồng, bò, gạo nếp,…

-Sau khi về nhà chồng, đôi vợ chồng

tổ chức lễ đạp bếp nhằm trở lại

nhà gái trình diện với gia đình

Trang 15

2.2 Tang ma

-Quan tài được đẽo theo hình con thuyền độc mộc,

người giàu thì quan tài được làm cầu kỳ hơn ở hai đầu

Quan tài hình thuyền độc môc

-Người chết được đưa ra bằng lối cửa sau, không đưa ra bằng

cửa trước vì sợ sui sẻo

-Khi người Tà ôi chết đi sau 3 ngày mời biết mình mất và sau 3 ngày

người chết có thể quay về đòi của cải nếu không được người sống chia cho

Nhà mồ

Trang 16

1 Lễ cầu mùa

Hát múa trong

lễ cầu mùa

-Lễ cầu mùa là lễ lớn nhất của

người Tà ôi

-Hàng năm lễ cầu mùa thường

được tổ chức sau tết âm lịch

-Lễ hội thường được tiến hành

trong nhà rông và sân chung

của làng

-Lễ cầu mùa diễn ra với mong

muốn được mùa và cầu sức khỏe

Hát múa trong lễ cầu mùa

Trang 17

2 Lễ hội đâm trâu

Lễ hội đâm trâu là nghi lễ cầu an mang ý nghĩa

cho mùa màng bội thu, gắn liền với

sự no ấm, yên vui

Trang 18

Trên đây là đôi nét về dân tộc Tà ôi mà chúng tôi đã tìm

hiểu được Mong rằng sau bài này mọi người

có thể mở rộng thêm vốn hiểu biết của mình về các dân tộc anh em cùng sống trên đất nước ta.

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	1,1 MB