xquang bụng cấp bs lê văn dũng

Triệu chứng học Khí bình thường trong ống tiêu hoá trên XQ tư thế đứng: -Hơi trong dạ dày, tá tràng.. Triệu chứng học Hơi nằm ngoài lòng ống tiêu hoá Hơi nằm ngoài lòng ống tiêu hoá: -

XQUANG BỤNG CẤP

XQUANG BỤNG CẤP

Bs.Lê Văn Dũng

Khoa CĐHA-Bv Chợ Rẫy

02/2004

Các phương pháp hình ảnh học

-XQUANG QUY ƯỚC.

-KHÁC : SIÊU ÂM,CHỤP CẮT

LỚP VI TÍNH (CT), MRI, DSA, …

Kỹ thuật và tư thế

*Phim bụng thẳng đứng không chuẩn bị

Mức nước-hơi bất thường, hơi tự do…

*Phim nằm ngữa, nằm nghiêng, nằm thẳng

45 độ

*Phim lồng ngực đứng thẳng: Liềm hơi tự

do dưới hoành, bệnh lý đáy phổi…

CHỈ ĐỊNH XQUANG QUY ƯỚC

*THỦNG TẠNG RỖNG.

*TẮC RUỘT.

*VIÊM NHIỄM PHÚC MẠC.

*CHẤN THƯƠNG BỤNG.

XQ bụng cấp nhằm xác định

Triệu chứng học

Khí bình thường trong ống tiêu hoá trên XQ

tư thế đứng:

-Hơi trong dạ dày, tá tràng

-Ít hơi trong ruột non

-Hơi trong đại tràng góc lách, gan, trực

tràng…

-Hơi lấm chấm trong manh tràng

-Khí trong lòng ống TH hình dáng ruột.

Mô mềm và các tạng trên KUB.

-Hình dáng bên ngoài.

-Thấy được các cơ quan sau:

+Dãi mỡ cận phúc mạc.

*Những cấu trúc này không phải luôn thấy rõ.

9

Đứt đoạn dãi mỡ màng bụng bên (P)/Viêm phúc mạc

Triệu chứng học

Hơi nằm ngoài lòng ống tiêu hoá

Hơi nằm ngoài lòng ống tiêu hoá:

-Tràn khí tự do trong ổ bụng.

-Hơi sau phúc mạc(cả hệ niệu)

-Hơi trong đường mật, TMC.

-Hơi trong vách một tạng (Ruột, túi mật ) -Hơi trong áp-xe(Ổ bụng và trong các tạng)

12

Liềm hơi, dấu thành(Dấu Rigler)

Khí trong TMC/viêm ruột hoại tử

15

Aùpxe

Triệu chứng học

*Dịch trong ống tiêu hoá:

-Thấy được khi có lẫn hơi và dịch.

-Hình ảnh tạo khác nhau tùy theo tỷ lệ hơi- dịch.

-Tùy đoạn ruột non hay đại tràng có hình ảnh mức dịch-hơi khác nhau.

*Dịch ngoài ống tiêu hoá:

+Tự do

-Vùng trũng.

-Lượng nhiềuMờ và đẩy quai ruột Trong

+Khu trú(Rõ kèm hơi)

19

Đóng vôi liên quang bụng cấp

-Sỏi đường niệu.

-Sỏi mật.

-Sỏi tụy Viêm tụy mạn.

-Sỏi ruột thừa

-Động mạch chủ và các động mạch khác.

23 Viêm tụy mãn

24

Sỏi ruột thừa

27

CÁC ĐÓNG VÔI KHÁC KHÔNG LIÊN QUAN

ĐẾN BỤNG CẤP

Hạch bạch huyết

Tuyến thượng thận-sau nhồi máu xuất huyết hoặc lao Nang tuyến thượng thận, thận, mạc treo, sán

U quái buồng trứngMỡ và răng

U xơ tử cung

Aùc tínhthận, các u dạ dày-đại tràng, carcinoma

buồng trứng (thể vôi), neuroblastoma.

30

-Hơi mất đi phần dưới chổ nghẹt.

-Biến chứng:Hoại tử, thủng ruột…

* Tắc ruột non: Tắc ruột non

-Thường tắc nhiều quai ruột, kích thước nhỏ.

-Nằm trung tâm, hố chậu (P)  hạ sườn (T).

-Thường chiều rộng > cao.

-Các nếp gấp mãnh, gần nhau.

* Tắc ruột già: Tắc ruột già

-Tắc vài quai với kích thước lớn.

-Nắm rìa, chiều cao > rộng.

-Các nến gấp dày, ít.

-Về sau kèm thêm tắc ruột non

34

Obstructing siqmoid cancer

SỎI RT

ABSCESS QUANH MANH TRÀNG

TẮC RUỘT NON

37

Tắc ruột non cơ học

-Thường tắc do xoắn dính sau mổ (thường gặp) hoặc thoát vị nghẹt và do bít tắc(lồng ruột, u ).

-Phía trên tắt có mức dịch-khí phát triển ngược dòng.

Tắc ruột già cơ học

Tắc ruột cơ do cơ học

Tắc ruột cơ năng (hay phản xạ)

-Nguyên nhân:Viêm tụy cấp, tổn thương

niệu cấp tính, gan, chấn thương, sau

phẩu thuật, RL nước-điện giải…

-Trướng khí trong ruột non và đại tràng

hoặc trong vài đoạn.

-Ưùc chế khu trú  Vài quai ruột chứa hơi và dãn nhẹ.

Phân biệt tắc ruột cơ năng và cơ học

Cơ học

-Bít tắc ống tiêu hoá

-Chỉ dãn trên đoạn

-Mất nhu động ruột

-Dãn toàn bộ hoặc khu trú

- Hai mực nước-hơi ngang nhau trên cùng quai ruột

Car trực tràng

44

Bệnh lý lâm sàng

Thủng tạng rỗng trong ổ bụng

-Vị trí:

+Thường xuất phát ở vị trí cao ống tiêu hoá.

+Các ống tiêu hoá trước cột sống (chấn thương)

Thủng tạng rỗng trong ổ bụng

Liềm hơi tự do dưới hoành

-Xuất hiện một hai bên

-Tùy lượng hơi  Hình dạng khác nhau

-Thủng có thể không thấy : Ít, sớm, chuẩn

bị bệnh nhân không tốt, thủng bít

-Có thể chụp nghiêng (T): Bờ ngoài gan và hố chậu bên (P)

Thủng tạng rỗng trong ổ bụng

Phân biệt liềm hơi dưới hoành

-Giả liềm hơi trong ruột: Dạ dày, đại tràng.

-Liềm hơi hậu phẩu (từ 3 >6 ngày) -Aùp-xe dưới hoành.

-Khác: Ruột non

49

52

Dấu hiệu khí tự do trong ổ bụng

-Dấu thành=(Rigler )Lớn hớn1000ml -Dấu dây chằng liềm.

-Dấu quả bóng Lượng lớn tạo hình

dáng các khoang trong ổ bụng.

-Bóng khí tam giác giữa ba quai ruột.

-Dấu chủ V ngược Hai bên d/c rốn

-Dấu d/c rốn Giữa d/c rốn.

Dấu hiệu khí tự do trong ổ bụng

-Tăng sáng vùng gan

-Các tạng bị đẩy vào.

-Hơi bất thường nằm sát thành bụng.

*Chú ý:

Thủng sau phúc mạc  Tụ khí ở thận,

dọc cơ thắt lưng chậu, dọc lớp mỡ cận phúc mạc.

Daáu Rigler

59

Khí tự do thủng loét tá tràng -Duới gan

-d/c liềm –tròn

-Sát thành ruột

61 Dấu Rigler:Phân biệt thành ruột non và đại tràng

62

Viêm tụy cấp.

-Trướng hơi đại tràng ngang

-Khoảng cách giữa dạ dày và đại tràng

Bệnh viêm tuỵ cấp(AP)

-Quai ruột “canh gác”

-Dấu đại tràng “cắt cụt”

-Trên XQ bình thường từ 20-50%.

(Trẻ nhỏ có sự bất thường 80%)

-Mờ bóng cơ Psoas (P), xoá các dãi mỡ cận

phúc mạc.

-Bóng mờ ở hố chậu bên (P)

-Dấu đại tràng cắt cụt.

-Dãn khu trú hoặc toàn thể ruột non với nhiều mức dịch nước.

-Sỏi ruột thừa Khí trong áp-xe

Viêm ruột thừa

LIỆT RUỘT KHU TRÚ(MỨC DỊCH –HƠI)

Viêm ruột thừa

Xoắn đại tràng Sigma

-Do nhiều nguyên nhân.

-Đoạn Sigma dãn xoắn tạo “U ngược” -Lúc đầu khí,mực nước hơiĐầy nước -Bơm thuốc cản quangDừng hẹp

xoắn

68

Viêm phúc mạc.

-Trướng khí (liệt ruột)

-Khoảng cách giữa các quai ruột tăng

lên:Bình thường dưới 3mm

-Các nết gấp ruột rõ và dày lên

-Dãi mỡ cận phúc mạc mờ hoăïc đứt đoạn.-Bọt khí ngoài ruột(Vi khuẩn)

Aùp-xe trong ổ bụng

-Nguyên nhân:viêm RT,sau mổ,chấn thương -Dấu hiệu XQ:

+Khối mờ mật độ mô mền.

+Mực nước hơi trong ổ áp xe

+Bọt khí trong ổ áp xe

+Xô đẩy các quai ruột.

+Mờ hoặc đứt đoạn các dãi mỡ trong ổ bụng +Liệt ruột khu trú

Aùpxe sau phẫu thuật lách

-Gãy chấn thương:Có sự liên quan mô mềm

+Khung chậu liên niệu đạo và bàng quang.

Tụ khí sau phúc mạc sau sinh thiết

75

Portal venous gas.

Portal Vein Gas

79

Khí trong thành ruột

81

VIÊM RUỘT THỪA

83

Sigmoid.car

Aùp-xe vùng hậu

cung mạc nối

sau viêm tụy.

Khí lấm tấm vùng tuỵ

Vôi và hình mạch+xoá bờ cơ Psoas (P)  rò rĩ.

Tụ khí quanh thận do NK phá hủy nhu mô thận

Tụ máu do hỏa khí

Mất bóng cơ Psoas

89

Gãy khung chậu kèm vỡ bàng quang

Dò ruột vào trong hệ niệu sau PT

-Khí trong niệu quản, bàng quang, thận (T).

-Chất tương phản vào ô bụng(ruột)

92 Xoaén ÑT

Dấu hình liềm ở trên (T)

Dấu hình bia khả năng ¼ trên (P)

(Khối lồng ở đại tràng lên và ngang)

94

TÓM TẮT

*TRIỆU CHỨNG:

-Khí bất thường :

+Trong ống tiêu hoá.

+Ngoài ống tiêu hoá.

-Tắc ruột: Cơ học và cơ năng.

-Khác: Sỏi, vôi hoá, dịch bất thường …

*BỆNH LÝ: Chấn thương, viêm, u, khác.

97