Dược vị Y Học: HOẠT THẠCH ppsx

HOẠT THẠCH Tên thuốc: Pulvus Talci Tên khoa học: Talcum Bộ phận dùng: Khoáng chất được nghiền thành bột để dùng.. Tính vị: Vị ngọt hoặc không mùi vị, tính hàn.. Thấp nhiệt ở bàng quang b

HOẠT THẠCH

Tên thuốc: Pulvus Talci

Tên khoa học: Talcum

Bộ phận dùng: Khoáng chất được nghiền thành bột để dùng

Tính vị: Vị ngọt hoặc không mùi vị, tính hàn

Qui kinh: Vào kinh Vị và Bàng quang

Tác dụng: Hành thủy lợi niệu, Thanh nhiệt, giải thử

Chủ trị: Trị cảm thử tích nhiệt, tiểu buốt, nhiệt lỵ, hoàng đản, phiền khát

Thấp nhiệt ở bàng quang biểu hiện đái buốt, muốn đi tiểu, tiểu rắt, căng tức bụng dưới và sốt: Hoạt thạch được dùng cùng với Mộc thông, Xa tiền tử, Biển súc và Chi tử trong bài Bát Chính Tán

Chứng thấp nhiệt mùa hè biểu hiện khát nước, cảm giác tức nặn bứt rứt trong ngực, buồn nôn và tiêu chảy: Hoạt thạch được dùng với Cam thảo trong bài Lục Nhất Tán

NHọt, chàm, ra mồ hôi trộm (đạo hãn) và bệnh da: Hoạt thạch phối hợp với Thạch cao và Lô cam thạch dùng ngoài

Bào chế: Rửa sạch, nghiền nhuyễn thành bột mịn hoặc đập cho vỡ thành khối nhỏ

Liều dùng: 10-15g

Kiêng kỵ: Không dùng đối với trường hợp có chứng dương hư mà không thuộc thấp nhiệt và Tỳ hư hạ hãm

HOẮC HƯƠNG

Tên thuốc: Herba agstachis seu, Herba pogastemonis

Tên khoa học: Pogostemon cablin (Blanco) Benth

Họ Hoa Môi (Labiatae)

Bộ phận dùng: cành và lá lúc có hoa, hoặc toàn cây (trừ rễ)

Thứ lá tía, mùi thơm nồng, khô, không ẩm mốc không bị sâu là tốt Thứ lá trắng, ít thơm là xấu

Không nhầm với lá Cà (thứ giả) Cũng cần phân biệt cây này với cây Thổ hoắc hương (Agostache rugosa (F et M) O Ktze, Họ hoa môi) ít dùng Lá cây Hoắc hương có răng cưa hình trứng, lá cây Thổ hoắc hương có hình gần giống tam giác, răng cưa nhỏ

Tính vị: vị ngọt, tính hơi ôn

Quy kinh: Vào kinh Tỳ, Vị và Phế

Tác dụng: ôn trung, phát tán, tỉnh Tỳ, hoà Vị

Chủ trị: trị nôn mửa, hoắc loạn, kích thích tiêu hoá và thông bộ máy hô hấp Còn chữa cảm cúm, nhức đầu, đau mình mẩy, mệt mỏi

- Ứ thấp ở Tỳ và Vị, biểu hiện như đầy thượng vị và bụng, buồn nôn, nôn, và chán ăn: Dùng Hoắc hương + thương truật, Hậu phác, Bán hạ trong bài Bất Hoán Kim Chính Khí Tán

- Tổn thương nội tạng do thức ăn sống và lạnh và bị phong hàn ngoại sinh vào mùa

hè, biểu hiện như nghiến răng, sốt, đau đầu, đầy thượng vị, buồn nôn, nôn và tiêu chảy: Hoắc hương + Tử tô diệp, Bán hạ, Hậu phác, Trần bì trong bài Hoắc Hương Chính Khí Tán

 Nôn do thấp trong Tỳ Vị: Dùng một mình Oắc hương hoặc phối hợp với Bán

hạ, Sinh khương

 Nôn do thấp nhiệt trong Tỳ và Vị: Dùng Hoắc hương hợp với Hoàng liên, Trúc nhự, Tỳ bà diệp

 Nôn do tỳ vị kém: Hoắc hương + Đảng sâm, Cam thảo

 Nôn do thai nghén: Hoắc hương + Sa nhân và Bán hạ

Liều dùng: Ngày dùng 6 - 12g

Cách Bào chế: Lá khô thái nhỏ, dùng trong thuốc thang hoặc tán bột nhỏ làm thuốc hoàn tán

Bảo quản: phơi râm cho khô, đựng kín, dể nơi cao ráo Tránh nóng vì mất tinh dầu

Kiêng ky: âm hư không có thấp, dạ dày uất nhiệt thì không nên dùng