NGHIÊN CỨU HOÀ SẮC CHẤT LIỆU BỘT MÀU pps

I MỤC TIÊU MƠN HỌC Hình họa vẽ theo mẫu bằng chất liệu màu bột : Đây là bước chuyển tiếp cần thiết từ vẽ hình họa bằng sắc độ của chì - đen trắng sang hòa sắc của màu.. Ở học phần này

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TƠN ĐỨC THẮNG

KHOA MỸ THUẬT CƠNG NGHIỆP

BỘ MƠN HÌNH HOẠ

TĨM TẮT BÀI GIẢNG HÌNH HỌA 3 : NGHIÊN CỨU HỒ SẮC

CHẤT LIỆU BỘT MÀU

Mã số mơn học: 100003

Số tín chỉ : 3 (30,15,,60)

CT ĐT ngành : Cơ sở ngành

Đánh giá : Điểm thứ 1: 20 % điểm bài tập tự học cĩ GV hướng dẫn : Điểm thứ 2: 30 % Điểm trung bình bài tập tại lớp

: Điểm thứ 3: 50 % Điểm thi cuối kỳ (270 phút)

Tổng thời lượng mơn học : 75 tiết gồm

- 45 tiết thực dạy

- 30 tiết tự học tại trường cĩ GV hướng dẫn

Tài liệu tham khảo:

Giáo án giảng dạy của giáo viên bộ mơn

Tĩm tắt bài giảng của khoa

Giáo trình hình họa 3 Triệu Khắc Lễ, (2008), NXB ĐHSP

Giáo trình trang trí, Tạ Phương Thảo, (2008), NXB ĐHSP

Giáo trình bố cục Đặng Quý Khoa,(1992)., TĐHMTHN

Tài liệu cập nhật do GV giảng dạy sưu tầm

Trang mạng Winsornwton.com, Water color

PHẦN 1: LÝ THUYÊT CHUNG

Giảng viên giảng 5 tiết lý thuyết chung của mơn học

I MỤC TIÊU MƠN HỌC

Hình họa vẽ theo mẫu bằng chất liệu màu bột :

Đây là bước chuyển tiếp cần thiết từ vẽ hình họa bằng sắc độ của chì - đen trắng sang hòa sắc của màu Ở học phần này sinh viên sẽ được sử dụng cọ, kỹ thuật sử dụng chất liệu màu bột với các khả năng diễn đạt phong phú, sinh viên

cĩ được kỹ năng diễn tả sự vật, con người bằng ngơn ngữ màu, diễn tả màu sắc của vật mẫu trong không gian Từng bước hoàn thiện tốt hơn cảm nhận về màu, kỹ năng thực hành vẽ tay, nâng cao nhận thức thẩm mỹ, để ứng dụng vào các bài tập chuyên ngành MTCN

II LÝ THUYẾT

1 Giới thiệu dụng cụ học tập

 Cọ vẽ: trên thị trường cĩ rất nhiều loại dùng để vẽ tranh bột màu chia làm 2

loại như cọ lơng thú và cọ nhân tạo…, cọ lơng thú hút nước rất nhiều, sử dụng rất dễ dàng, là bút lý tưởng để vẽ Cọ nhân tạo thì ngậm ít nước, tính đàn hồi tốt, loại cọ này thích hợp với việc vẽ độ nghiêng, các đường nét tinh

tế, chi tiết nhỏ Người mới học tốt nhất nên chuẩn bị đầy đủ các loại cọ để cĩ thể căn cứ theo yêu cầu và tính năng để vẽ Nên sử dụng cọ cĩ cán dài thuận

lợi cho việc tạo bút pháp phĩng khống

 Giấy vẽ: Tùy theo yêu cầu mà chọn giấy vẽ cho thích hợp Sinh viên

tốt nhất nên dùng giấy chuyên dùng để luyện tập

2 Chất liệu màu bột:

Màu bột là chất liệu thông dụng trong việc nghiên cứu hình họa màu với các đặc điểm chính sau:

- Là vật liệu rẻ tiền, dễ sử dụng

- Nếu sử dụnghiệu quả sẽ đạt được các yếu tố: óng mượt, có độ xốp

- Có thể pha trộn khơng hạn chế để tạo được rất nhiều sắc màu, vẽ chồng nhiều lớp, cĩ độ ửng nhất định

- Có thể tả chất, vờn khối, diễn tả ánh sáng và không gian xa gần rất hiệu quả

 Khi sử dụng màu bột cần điều chỉnh hợp lý tỉ lệ pha giữa nước + màu bột + keo vì: nếu nhiều nước màu sẽ không có thịt màu, dễ bị chảy, ngược lại nếu đặc quá sẽ khó kéo cọ và bị bong tróc

- Nếu nhiều keo màu bị xỉn không tươi và dễ bị nứt, và nếu ít keo, màu sẽ bị bong trĩc ra không bám vào giấy vẽ

Cần lưu ý nhược điểm của màu bột là bị bạc (sáng màu) hơn khi khô so với khi còn ướt, vì vậy người vẽ cần phán đoán, tính tốn cho độ chênh lệch này

 Cĩ hai loại chất liệu bột màu đặc trưng:

- Một là dạng bột, người sử dụng phải pha thêm keo làm chất kết dính và nước (đơi khi phải sử dụng cồn 90 độ vì cĩ một số màu nhẹ khĩ tan trong nước)

- Hai là dạng đã được pha keo sẵn (poster – hiệu Pentel được ưa chuộng nhất) người sử dụng chỉ cần điều chỉnh cho thêm chút nước nếu màu quá khơ

3 Khái niệm cơ bản về màu sắc trong vẽ hình họa màu:

- Nhắc lại những kiến thức cơ bản SV đã học ở học phần Khoa học màu sắc

- Các định đề về màu sắc

- Dẫn nhập kiến thức khoa học màu sắc áp dụng trong vẽ hình họa màu

- Phân tích màu của mẫu trong vẽ hình họa màu

Trong điều kiện tự nhiên, do ảnh hưởng của ánh sáng và mơi trường, màu sắc của bản thân vật mẫu chịu sự chi phối của nguồn sáng và sự phản quang của các vật chung quanh nĩ

 Màu sắc cố hữu (màu của bản thân vật thể)

Là chỉ màu sắc bản thân của vật thể, giống như màu đỏ của quả táo màu xanh của lá cây… màu bản thân thấy được là do cĩ nguồn sáng chiếu vào và nĩ

bị biến đổi do tác động của nguồn sáng, ở những vùng ánh sáng chiếu mạnh thì

màu của vật thể có khuynh hướng chuyển thành màu của nguồn sáng Màu của vật thể độ phản quang mạnh (những vật thể có màu sáng, bề mặt bóng như sứ kim loại thủy tinh ) thì màu cố hữu yếu, vật thể có độ phản quang yếu (những vật thể có bề mặt nhám, màu tối…) thì màu cố hữu biểu hiện mạnh

 Màu của nguồn sáng:

màu sắc của độ sáng vật thể chủ yếu là màu hỗn hợp của màu sắc bản thân của vật thể và màu của nguồn sáng Nguồn sáng yếu (như màu sáng tự nhiên của nội thất) thì màu bản thân vật thể hiển thị rõ ràng; màu sáng mạnh (như ánh sáng mặt trời buổi sáng, ánh sáng đèn) chiếu thẳng trực tiếp vào vật thể thì màu bản thân sẽ giảm xuống, màu sáng có xu hướng chiếm lĩnh

 Màu môi trường:

Khi vật thể bị nguồn sáng chiếu xạ, bản thân vật đó sẽ phản xạ, đồng thời các vật thể cạnh nó hoặc mặt phẳng mà nó được đặt lên sẽ phản chiếu và tương tác lẫn nhau Sự phản xạ này sẽ làm thay đổi màu sắc của bản thân vật mẫu màu sắc của vật thể tại những vùng tiếp cận, ở đây mang màu sắc môi trường hay còn gọi là màu phản quang Nhận thức và lý giải đặc điểm của màu phản quang giúp chúng ta giải quyết được hòa sắc của bài vẽ và tạo được không gian 3 chiều

4 Phương pháp lên bài:

Bước 1: Chuẩn bị

Cĩ thể dùng giấy vẽ loại thấm nước, hoặc giấy báo bồi lên bảng (GV sẽ chỉ dẫn quá trình bồi giấy vẽ)

Bước 2: Tìm bố cục, phác hình

Đối với bài vẽ màu bột các nét phác khơng nên đi vào chi tiết mà chỉ phác các nét kỷ hà Cĩ thể phác bằng chì, hoặc trực tiếp bằng màu bằng cách chuyển dần từ đậm sang nhạt: khởi điểm phác màu lỗng - nhạt, sau đĩ sửa các nét sai bằng nét đậm

hơn

Bước 3: Lên màu

Vẽ màu không phải là tô màu cho các mảng hình, tô xong màu mảng này tiếp tục tô sang mảng khác cho đến hết Mỗi màu nằm trong một ranh giới riêng biệt của hình mà không có quan hệ với chung quanh Bởi vì, các màu có mối quan hệ và ảnh hưởng lẫn nhau khi có nguồn sáng chiếu vào Bài vẽ khơng yêu cầu mọi chi tiết của vật mẫu phải có trong bài, chỉ nhìn chi tiết như máy ảnh mà không nhìn thấy tương quan chung và tác động mỹ cảm do bức vẽ đưa lại tránh vẽ tỉa tót, vụn vặt và tách bạch ra từng vật Mặt khác, cùng một mẫu vẽ nhưng không đòi hỏi tất cả mọi người phải vẽ giống nhau về bút pháp, về màu sắc Trong nghệ thuật tạo hình cho phép và đòi hỏi mỗi bức vẽ phải biểu hiện được đầy đủ vẻ đẹp của mẫu, của không gian; đồng thời mang bút pháp, nét đẹp riêng của người vẽ Đó là cảm xúc, sự sáng tạo về màu, về bút pháp của người vẽ Bí quyết để vẽ được màu đúng và đẹp là phải nắm chắc, phải hiểu được cách pha màu sao cho diễn tả được tương quan của các màu Các kỹ năng này sẽ được hình thành và phát huy trong quá trình học tập nhưng cần lưu ý: khi vẽ phải phác mảng lớn trước, các mảng nhỏ sau hoặc các mảng chính trước, chi tiết sau Phác mảng bằng màu lõang trước để nếu cần thiết vẽ thêm màu chồng lên là vừa, không để màu bị dày quá

Cĩ thể tiến hành bài vẽ theo các 2 hướng cơ bản như sau:

1 Lên màu những chỗ tối, chỗ đậm vẽ trước, chỗ sáng vẽ sau để xác định cho màu sắc một độ đậm nhạt cần thiết làm cơ sở để vẽ các miếng màu trung gian

2 Lên 1ớp lĩt bằng màu của bản thân mẫu (nên lĩt mỏng) sau đĩ đẩy sâu bằng cách dằn màu dậm cho những vùng tối chuyển màu ở những vùng phản quang, cuối cùng lấy sáng theo tương quan của các từng thành phần mẫu và theo tương quan chung

Bài vẽ phản ảnh nhận thức tình cảm ủ ườ ẽ Muốn vẽ được toàn bộ các mảng màu lớn nhỏ có quan hệ chặc chẽ với nhau về mọi mặt phải dựa trên hình bao quát và tổng thể để xử lý, so sánh nhằm đạt được một hòa sắc chung tốt nhất Kết hợp được các yếu tố một cách hợp lí, hài hòa và đẹp mắt

 Tài tiệu tham khảo để viết bài giảng: Giáo trình hình họa 1,2, 3 Triệu

Khắc Lễ, (2008), NXB ĐHSP

 GV biên soạn: Ths Nguyễn Thị Thùy Vân – HS.Nguyễn Thúy Hạnh

PHẦN II: HỆ THỐNG BÀI TẬP:

Bài 1: Tĩnh vật màu đơn sắc

Bài 2: Tĩnh vật màu hoà sắc tương đồng nóng

Bài 3: Tĩnh vật màu hoà sắc tương đồng lạnh

Mẫu: Sinh viên vẽ một tổ hợp gồm 3 mẫu có 3 sắc độ

khác

nhau gồm màu sáng, màu trung gian và màu đậm ( khối

cầu,

viên gạch, bình…)

1.Giới thiệu bài: Tĩnh vật màu đơn sắc là bước chuyển

tiếp từ hình hoạ đen trắng bút chì sang sử dụng cọ vẽ,

sinh viên thể hiện mẫu với công cụ và thủ pháp khác

2 Mục đích,Yêu cầu bài:

- Dựa trên nền tảng kiến thức cơ bản của các học phần

hình họa 1 và 2 để thể hiện tương quan sắc độ của mẫu

Thông qua bài vẽ SV được rèn luyện:

- Kỹ năng thể hiện mẫu bằng công cụ cọ vẽ

- Sắp xếp các thành phần của mẫu tạo nên bố cục

hài hòa cân đối

- Điều tiết hệ thống sáng tối mang tính tổng thể

3 phương pháp thể hiện bài:

Theo lý thuyết chung

15 Giảng lý thuyết 5

tiết Bài tập 10 tiết

Khổ giấy: A3 Chất liệu: Bột màu

Mẫu: Sinh viên vẽ một vài loại trái cây có hình khối

khác nhau: táo, mận, xoài, 1 miếng bí đỏ, bình lọ, đặt

trên nền vải

Giới thiệu bài: SV được rèn luyện kỹ năng diễn tả sự

vật, thể hiện hòa sắc của mẫu với một chủ sắc tương

đồng nóng

Mục đích,Yêu cầu bài:

Kỹ năng nắm bắt và miêu tả mẫu bằng chất liệu màu

bột, thể hiện 1 bố cục hài hòa cân đối về hình thể và

hòa sắc, hệ thống sáng tối – không gian

3.Phương pháp thể hiện bài:

Theo lý thuyết chung

10

Khổ giấy: A3 Chất liệu: Bột màu

Bài 4: Chân dung cụ già

Bài 5: Chân dung bán thân nam thanh niên

Bài 6: Mẫu nữ thanh niên

Mẫu: sinh viên vẽ vài loại rau củ có hình khối khác

nhau (cà tím, táo, hành củ, bẹ cải xanh, bình gốm…)

1 Giới thiệu bài: Màu theo hòa sắc lạnh là một trong

chuỗi bài tập về hoà sắc chủ đạo trong chất liệu bột

màu

2 Mục đích,Yêu cầu: Bài tập rèn luyện cho SV kỹ

năng diễn tả các sự vật với chủ sắc lạnh SV thể hiện

được hệ thống sáng tối –hòa sắc, đẩy sâu đặc tả chất

liệu

3.Phương pháp thể hiện bài:

Theo lý thuyết chung

10

Khổ giấy: A3 Chất liệu: Bột màu

Mẫu: cụ già ngồi

1 Giới thiệu bài: SV nghiên cứu cấu trúc chân dung

trong mối tương quan của ánh sáng và hoà sắc

2 Mục đích,Yêu cầu bài: Nghiên cứu cấu tạo đặc

điểm của chân dung - khả năng biểu đạt tương quan

hòa sắc – ánh sang đặc điểm riêng của mẫu

3.Phương pháp thể hiện bài:

Theo lý thuyết chung

10

Khổ giấy: A2 Chất liệu: Bột màu

Mẫu: Nam thanh niên ngồi có kết hợp công cụ lao

động, vật dụng gia đình

Giới thiệu bài: Vận dụng kiến thức hình họa lĩnh hội

từ những học phần trước thể hiện cấu trúc cơ thể người

bằng ngôn ngữ màu

Mục đích,Yêu cầu bài:

Sinh viên nghiên cứu cấu trúc cơ thể người Bài vẽ cần

đạt những kỹ năng nâng cao như năng lực diễn đạt đối

tượng thẩm mỹ bằng chất liệu màu bột

3.Phương pháp thể hiện bài:

Theo lý thuyết chung

10

Khổ giấy: A1 Chất liệu: Bột màu

Mẫu: nữ thanh niên mặc trang phục đầm, ngồi

Giới thiệu bài:

Trên cơ sở các bài đã học, bài mẫu nữ toàn thân, là

10

Khổ giấy: A1 Chất liệu: Bột

Bài 7: Bài tập

PHẦN III TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ BÀI:

Bài vẽ được đánh giá theo tiêu chí chính sau và nâng cao theo cấp độ từ thấp đến cao một cách cĩ hệ thống từ bài 1 đến bài 7:

1 Bố cục cân đối hài hịa

2 Hình, tỉ lệ, cấu trúc của mẫu

3 Hịa sắc, hế thống sáng tối – khơng gian

4 Đặc điểm, chất liệu mẫu

5 xử lý chất liệu – bút pháp

PHẦN IV:BÀI THAM KHẢO:

Bài vẽ của sinh viên trường Tơn Đức Thắng

Hình họa 3 năm học 2010 – 2011 lớp 09010001

bước giúp sinh viên nghiên cứu tồn diện cơ thể người

thể hiện bằng bố cục hồn thiện về hình thể và hịa sắc

Mục đích,Yêu cầu bài:

Nghiên cứu tính chất, khả năng biểu đạt của chất liệu,

vận dụng kiến thức về khoa học màu sắc SV hồn

chỉnh thêm kiến thức về hình họa làm chủ được chất

liệu màu bột, hồn thiện về kỹ năng thể hiện cấu trúc

cơ thể người

3.Phương pháp thể hiện bài:

Theo lý thuyết chung

màu

- SV ký hoạ phong cảnh, tĩnh vật, GV chọn 1

- SV thực hiện 4 bài Bố cục/ cấu trúc hình, nét,

mảng (đen trắng

- Khổ giấy A2 (gấp đơi), mặt ngồi ghi đầy đủ

thơng tin và nộp vào cuối học kỳ

15 - Khổ giấy: A2

Hoặc do giảng viên qui định Chất liệu: Bột màu

-Tự học cĩ GV hướng dẫn