Kiến thức - Hiểu được quá trình thành lập, phát triển và suy tàn của hai quốc gia cổ Cham-pa và Phù Nam từ thế kỉ II đến thế kỉ X.. - Nắm được thể chế chính trị, đời sống kinh tế - xã h
Trang 1Bài 24 QUỐC GIA CỔ CHAM-PA VÀ PHÙ NAM
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần :
1 Kiến thức
- Hiểu được quá trình thành lập, phát triển và suy tàn của hai quốc gia cổ Cham-pa và Phù Nam từ thế kỉ II đến thế kỉ X
- Nắm được thể chế chính trị, đời sống kinh tế - xã hội, phạm
vi lãnh thổ của hai quốc gia này từ thế kỉ II đến thế kỉ X Những điểm giống và khác nhau, có quan hệ với quốc gia cổ Văn Lang -
Âu Lạc
2 Tư tưởng, tình cảm
Giúp HS thấy được cư dân Cham-pa và Phù Nam là những thành viên trong đại gia đình dân tộc Việt Nam
3 Kĩ năng
Bồi dưỡng kĩ năng xem xét, đánh giá các sự kiện lịch sử trong mối quan hệ không gian, thời gian
II THIẾT BỊ, ĐỒ DÙNG DẠY - HỌC
- Bản đồ Giao Châu và Cham-pa thế kỉ IV - X
- Bản đồ hành chính Việt Nam có các di tích Đồng Nai, Óc
Eo ở Nam Bộ
Sưu tầm một số tranh ảnh về đền tháp Chăm và văn hoá Phù Nam
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1: Nêu những chuyển biến về kinh tế, xã hội đưa đến
sự ra đời nhà nước Văn Lang?
Câu hỏi 2: Những điểm giống và khác nhau giữa nhà nước Văn Lang và nhà nước Âu Lạc?
2 Dẫn dắt vào bài mới
Trên cơ sở văn hoá Sa Huỳnh và văn hoá Óc Eo, vào thế kỉ
II, trên đất nước ta đã hình thành hai quốc gia cổ Cham-pa và Phù
Trang 2Nam Quá trình thành lập, phát triển và suy tàn của hai quốc gia cổ Cham-pa và Phù Nam từ thế kỉ II đến thế kỉ X như thế nào? Thể chế chính trị, đời sống kinh tế - xã hội, phạm vi lãnh thổ của hai quốc gia này từ thế kỉ II đến thế kỉ X Những điểm giống và khác nhau, có quan hệ với quốc gia cổ Văn Lang - Âu Lạc ra sao? Bài học hôm nay sẽ trả lời các câu hỏi nêu trên
3 Tổ chức các hoạt động trên lớp
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức HS cần nắm Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV dùng lược đồ Giao Châu và
Cham-pa thế kỷ VI đến X để xác
định địa bàn Chăm-pa: Được hình
thành trên cơ sở văn hoá Sa
Huỳnh (Quảng Ngãi) gồm khu
vực đồngg bằng ven biển miền
Trung và Nam Trung Bộ
1 Quốc gia cổ Cham-pa hình thành và phát triển
- HS theo dõi lược đồ ghi nhớ
- GV tiếp tục thuyết minh kết hợp
chỉ lược vùng đất này thời Bắc
thuộc bị nhà Hán xâm lược và cai
trị Vào cuối thế kỷ II nhân lúc
tình hình Trung Quốc rối loạn,
Khu Liên đã hô hào nhân dân
Tượng Lâm nổi dậy giành chính
quyền tự chủ, sau đó Khu Liên tự
lập làm vua, đặt tên nước là Lâm
Ấp, lãnh thổ ngày càng mở rộng
phía bắc đến Hoành Sơn - Quảng
Bình, phía nam đến Bình Thuận -
Phan Rang Thế kỷ VI đổi tên
thành Chăm-pa
- HS theo dõi và ghi chép địa bàn,
sự hình thành Nhà nước Chăm-pa
- Địa bàn: Trên cơ sở văn hoá Sa Huỳnh gồm khu vực miền Trung
và Nam Trung Bộ cuối thế kỷ II
Trang 3Khu Liên thành lâp quốc gia Cổ Lam Ấp, đến thế kỷ VI đổi tên thành Chăm-pa phát triển từ X -
XV sau đó suy thoái và hội nhập với Đại Việt
- GV xác định trên lược đồ vị trí
kinh đô Chăm-pa
- Kinh đô: Lúc đầu là Trà Kiệu - Quảng Nam sau đó rời đến Đồng Dương - Quảng Nam, cuối cùng chuyển đến Trà Bàn - Bình Định
Hoạt động 2: Nhóm - cá nhân - Tình hình Chăm-pa từ thế kỷ II -
X
- GV chia lớp làm 3 nhóm yêu
cầu các nhóm theo dõi SGK, thảo
luận trả lời câu hỏi của từng
nhóm
+ Nhóm 1: Tình hình kinh tế của
Chăm-pa từ thế kỷ II - X
+ Nhóm 2: Tình hình chính trị -
xã hội
+ Nhóm 3: Tình hình văn hoá
- HS theo dõi SGK, thảo luận theo
nhóm, cử đại diện trả lời
- GV nhận xét bổ sung câu trả lời
của từng nhóm, cuối cùng kết
luận
+ Kinh tế:
- Hoạt động chủ yếu là trồng lúa nước
- HS theo dõi, ghi nhớ - Sử dụng công cụ sắt và sức kéo
trâu bò
- GV minh họa kỹ thuật xây tháp
của người Chăm-pa bằng một số
tranh ảnh sưu tầm được như khu
di tích Mĩ Sơn, tháp Chàm, tượng
Chăm
- Thủ công: Dệt, làm đồ trang sức,
vũ khí, đóng gạch và xây dựng,
kỹ thuật xây tháp đạt trình độ cao + Chính trị - Xã hội:
- Theo chế độ quân chủ chuyên chế
- Chia nước làm 4 châu, dưới
Trang 4châu có huyện, làng
- XH gồm các tầng lớp: Quý tộc, nông dân tự do, nô lệ
- GV nhấn mạnh văn hoá
Chăm-pa chịu ảnh hưởng sâu sắc văn
hoá Ấn Độ
+ Văn hoá:
- Thế kỷ IV có chữ viết từ chữ Phạn (Ấn Độ)
- Theo Ba-la-môn giáo và Phật giáo
- Ở nhà sàn, ăn trầu, hỏa táng người chết
Hoạt động: Cá nhân 2 Quốc gia Cổ Phù Nam
- GV thuyết trình kết hợp sử dụng
lược đồ giúp HS nắm được
những kiến thức cơ bản về thời
gian ra đời phạm vi lãnh thổ thành
phần dân cư Phù Nam : Trên địa
bàn châu tổ sông Cửu Long đã
hình thành nền văn hoá cổ cách
ngày nay khoảng 1500 - 2000
năm văn hoá Óc Eo, trên cơ sở
văn hoá Óc Eo đã hình thành quốc
gia cổ Phù Nam vào thế kỉ I của
cư dân cổ Nam Á và Nam Đảo
sống trên đồng bằng sông Cửu
Long, phát triển vào thế kỉ III -V
a) Sự hình thành
- HS nghe, ghi nhớ - Trên cơ sở văn hoá Óc Eo (An
Giang) thuộc châu thổ đồng bằng sông Cửu Long hình thành quốc gia cổ Phù Nam (Thế kỷ I), phát triển thịnh vượng (Thế kỷ III - V) đến cuối thế kỷ VI suy yếu và bị Chân Lạp thôn tính
- Hoạt động 2: Cá nhân b) Tình hình kinh tế, chính trị và
văn hoá
- GV yêu cầu HS đọc SGK để
Trang 5thấy được tình hình kinh tế, văn
hóa xã hội của Phù Nam
- Trước hết GV nêu câu hỏi: Hãy
cho biết tình hình kinh tế của Phù
Nam
- HS đọc SGK trả lời câu hỏi
- GV nhận xét và chốt ý: Nghề
nông trồng lúa, chăn nuôi; nghề
thủ công rất phát triển: gốm, kim
loại, kim hoàn, ngoại thương biển
- Kinh tế: Sản xuất nông nghiệp kết hợp với thủ công, đánh cá, buôn bán
- GV nêu câu hỏi: Xã hội Phù
Nam có những giai cấp nào?
- HS đọc SGK trả lời câu hỏi
- GV nhận xét và chốt ý: Xã hội
gồm: Quý tộc, bình dân, nô lệ
GV nhấn mạnh: Thể chế chính trị
quân chủ theo kiểu Ấn Độ: Do
vua đứng đầu và nắm mọi quyền
hành
- Tiếp theo GV trình bày và phân
tích về đời sống văn hoá của cư
dân Phù Nam
- Chính trị: Theo thể chế quân chủ đứng đầu là vua nắm mọi quyền hành;
- Xã hội gồm: Quý tộc, bình dân,
nô lệ
- Văn hoá: Ở nhà sàn, theo Phật giáo Balamôn giáo, nghệ thuật ca, múa nhạc phát triển
4 Sơ kết bài học
GV tổ chức sơ kết bài học bằng việc cho HS làm bài tập
Lập bảng thống kê về hai quốc gia Cham pa và Phù Nam
theo nội dung sau
Tên
quốc
gia
Thể chế chính trị, xã hội
Đời sống kinh tế
Đời sống văn hoá: tôn giáo, phong tục, tập quán, tôn giáo
Trang 6Chăm
-pa
Phù
Nam
5 Dặn dò, bài tập
- Học bài cũ, đọc trước bài mới
- Trả lời các câu hỏi bài tập trong SGK
THỜI BẮC THUỘC VÀ CUỘC ĐẤU TRANH
GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC (TỪ THẾ KỶ II TCN
ĐẾN THẾ KỶ X)
Chương III