BỆNH LÝ ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở TRẺ EM DO KÝ SINH TRÙNG TÓM TẮT Mục tiêu: Chúng tôi báo cáo hai trường hợp bệnh nhi nhiễm KST .Ca lâm sàng: Báo cáo 2 ca lâm sàng: bệnh nhi có biểu hiện lâm sà
Trang 1BỆNH LÝ ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở TRẺ EM
DO KÝ SINH TRÙNG
TÓM TẮT
Mục tiêu: Chúng tôi báo cáo hai trường hợp bệnh nhi nhiễm KST
.Ca lâm sàng: Báo cáo 2 ca lâm sàng: bệnh nhi có biểu hiện lâm sàng tại
phổi với các triệu chứng ho ra máu; đau ngực X Quang phổi cho thấy hình ảnh thâm nhiễm dạng nốt tròn và tràn dịch màng phổi
Kết quả:Công thức máu có bạch cầu toan tính tăng cao Huyết thanh chẩn
đoán dương tính với giun đũa chó, giun Gnathostoma , giun lươn
Kết luận: Cả hai đều được điều trị khỏi với Albendazole
ABSTRACT
Objectives: We report two cases of children who infected by parasites
Cases presentations::Report two cases: Children patients who came with
respiratory manifestations: hemopstasis; chest pain A radiograph of chest revealed
a nodule in the left lung in one case and a pleural effusion in another case
Trang 2Results: Laboratory tests showed eosinophilia and the presence of
antibodies against Toxocara Canis, Gnathostoma, Stronggyloides stercoralis
Conclusions: Both of them were cured with Albendazole
ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh ký sinh trùng rất phổ biến trên thế giới, nhất là các nước đang phát triển ảnh hưởng đến hàng trăm triệu ngưới Tình trạng nuôi chó mèo rất phổ biến
từ thành thị đến nông thôn, đa số chó mèo được thả rong không được xổ giun định
kỳ, chó mèo phóng uế bừa bãi dễ gây ô nhiễm môi truờng; việc thói quen ăn các thức ăn không nấu chín như thức ăn nướng, phở tái, vệ sinh cá nhân trong sinh hoạt và ăn uống không tốt nên sự lây nhiễm giun sán sang người là điều tất nhiên khó tránh khỏi[2] Chúng tôi xin nêu hai trường hợp lâm sàng minh họa cho vấn đề nhiễm ký sinh trùng nội tạng ở trẻ em dưới đây
Trường hợp 1
Bệnh nhân nam 11tuổi, nhà ở Quận 8 TP HCM, lý do đến khám bệnh : ho
ra máu Bệnh sử 2 ngày không sốt , sáng ngủ dậy sau khi đánh răng thấy ho đàm lẫn máu tươi , ăn uống bình thường, tối đến ho thêm một lần ra máu tươi lượng ít khoảng 2,5 ml Khám lâm sàng tổng trạng tốt, không hạch ngoại biên, phổi không nghe ran
Xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy:
Trang 3Công thức máu : Bạch cầu tăng: 10900/mm3, bạch cầu đa nhân chiếm 26,3%, bạch cầu đơn nhân: 34,1%, bạch cầu toan tính( BCTT) tăng cao chiếm 34,2% DTHC: 43,3% Tiểu cầu tăng nhẹ; 331.000/mm3 Xét nghiệm lao âm tính CRP: 10mg/l
X Quang phổi : đốm mờ tròn cạnh rốn phổi trái, không hạch rốn phổi
Huyết thanh chẩn đoán Mycoplasma pneumonia và Chlahmydia âm tính
Huyết thanh chẩn đoán ký sinh trùng:
Toxocara canis ( giun đũa chó) dương tính: 0,56 OD (bt < 0,3 OD)
Gnathosthoma dương tính 1/800
Được điều trị Albendazole 15mg/ kg / ngày trong 2 tuần
Trang 4XQ phổi 2 tuần sau hoàn toàn bình thường, triệu chứng ho ra máu giảm dần
và biến mất sau 7 ngày điều trị
Bạch cầu toan tính giảm còn 13% sau 1 tuần, 0% sau 2 tuần và 1 tháng
Điều tra dịch tễ học : nhà có nuôi 2 con chó, mỗi ngày đều ăn 1 tô phở tái, thỉnh thoảng có ăn cá lóc nướng
Trường hợp 2
Bệnh nhân nam 12 tuổi, nhà ở Đức Huệ Long An Bệnh sử sốt tái đi tái lại
1 tháng , ăn uống kém, sụt cân, đau ngực, vào bệnh viện Long An điều trị14 ngày sau đó chuyển đến BV Nhi Đồng 1 với chẩn đoán: tràn dịch màng phổi nghi lao
Khám lúc vào bệnh nhân da hơi xanh , phế âm giảm đáy phổi phải, gan lách không to Các xét nghiệm về lao âm tính,
XQ phổi có hình ảnh Viêm phổi đáy phải và tràn dịch màng phổi lượng ít bên phải
Trang 5Hình 1: XQ phổi mới vào
Huyết thanh chẩn đoán Mycoplasma pneumonia âm tính , IgG Chlahmydia
dương tính 18,2
Huyết thanh chẩn đoán KST:
-Toxocara canis ( giun đũa chó) dương tính: 1,083 OD
- Strongyloides stercoralis ( giun lươn) dương tính 1069 OD
Công thức máu: Bạch cầu tăng cao 36.800/mm3 bạch cầu đa nhân: 10%, bạch cầu đơn nhân: 17%, Bạch cầu toan tính tăng rất cao: 72% Hct: 34% Tiểu cầu: 274.000/mm3 VS: 10-20 mm Dịch màng phổi là dịch tiết, thành phần đơn nhân chiếm 60%
Xét nghiệm lao âm tính CRP: 14mg/l
Trang 6Bệnh nhân đuợc điều trị 14 ngày Ciprotil, sau điều trị kháng sinh vẫn còn tình trạng tràn dịch màng phổi, sau khi có kết quả huyết thanh dương tính với giun sán được điều trị với Albendazole liều 15mg/ kg / ngày trong 14 ngày Sau 2 tuần điều trị bệnh nhân hết sốt, ăn khá hơn
XQ phổi kiểm tra hết viêm phổi và tràn dịch màng phổi sau 2 tuần
Tỷ lệBCTT còn cao: sau 1 tuần 40% sau 2 tuần 66% Bệnh nhân được điều trị tiếp tục với Albendazole thêm 2 tuần tỷ lệ BCTT giảm dần còn 56%, 41%, 13% 6%
Trong quá trình điều trị, bệnh nhân hoàn toàn không có tác dụng phụ của thuốc, chức năng gan luôn trong giới hạn bình thường
Điều tra dịch tễ học : nhà có nuôi 1 con chó , 1 con mèo, bệnh nhân luôn có thói quen đi chân đất vì nhà ở trong vùng ngập nước
Trang 7Hình 2: sau 2 tuần điều trị bằng Ciprotil, còn hình ảnh tràn dịch màng phổi
Hình 3: Hết hình ảnh tràn dịch sau 2 tuần điều trị Albendazole
BÀN LUẬN
Ký sinh trùng co thể ảnh hường lên hệ thống hô hấp qua hai cơ chế: (1) Tổn thuơng cơ học gây ra bởi sư hiện diện của ký sinh trùng (2) Do đáp ứng miễn dịch của cơ thể đối với ký sinh trùng hay một thành phần của ký sinh trùng[4]
Biểu hiện đường hô hấp của nhiễm ký sinh trùng rất đa dạng bên cạnh các triệu chứng cơ năng như ho, khạc đàm, ho ra máu, đau ngực, khó thở, khò khè ; các triệu chứng X quang biểu hiện dưới nhiều dạng như: dạng khối u, dạng nang, thâm nhiễm phổi đốm, viêm phổi kẽ, tràn dịch màng phổi, cao áp phổi [3]
Cả hai trường hợp trên chúng tôi đều nghĩ đến bệnh cảnh lao trước tiên và làm các xét nghiệm hướng đến chẩn đoán lao Dấu hiệu gợi ý nghĩ đến nhiễm ký
Trang 8sinh trùng là do có sự tăng cao bạch cầu toan tính và từ đó cùng với điều tra về dịch tễ chúng tôi mới làm xét nghiệm huyết thanh chẩn đoán tìm ký sinh trùng gây bệnh
Do trình độ vệ sinh kém, do thói quen tiếp xúc với chó mèo, ăn uống sống, thói quen đi chân đất , người ta có thể mang trong cơ thể rất nhiều loại giun sán khác nhau Như hai trường hợp kể trên mỗi bệnh nhân mang trong người hai loại
giun Trường hợp 1 là giun đũa chó và giun Gnathostoma; truờng hợp 2 là giun
đũa chó và giun lươn Cả hai trường hợp này đều có yếu tố dịch tễ rõ ràng
Về chẩn đoán lâm sàng rất dễ chẩn đoán lầm với những bệnh cảnh khác như viêm phổi do vi trùng thường, lao phổi, lao màng phổi, hen phế quản, kén phổi bội nhiễm
Chẩn đoán xác định, dựa vào các triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán ký sinh học bằng hai phương pháp: (1) Xét nghiệm trực tiếp tìm giun sán trong bệnh phẩm (phân, máu, đàm ) (2) Xét nghiệm gián tiếp bằng phương pháp miễn dịch
vì có nhiều trường hợp khó tìm thấy giun sán trong bệnh phẩm ví dụ như giun sán đang ở giai đoạn di chuyển trong mô (chưa trưởng thành), giun sán đang ở trong giai đoạn ấu trùng, giun sán ở những mô không thể lấy được như não, mắt hoặc ở sâu trong gan, phổi.[1]
Triệu chứng bạch cầu toan tính tăng trong máu,chỉ là xét nghiêm định hướng, không phải là triệu chứng đặc hiệu mà đây là triệu chứng gợi ý để làm xét
Trang 9nghiệm huyết thanh học Nếu lâm sàng và dịch tễ gợi ý thì dù không tăng bạch cầu toan tính cũng nên chỉ định xét nghiệm huyết thanh chẩn đoán (ví dụ tỷ lệ tăng bạch cầu toan tính rất thấp ở thể mắt)[2]
Về điều trị chúng tôi sử dụng Albendazole cho cả hai trường hợp, Albendazole tác động lên cả ba giai đoạn trứng, ấu trùng và giai đoạn trưởng thành[4] Thời gian điều trị thay đổi tùy trường hợp, riêng trường hợp có nhiễm giun lươn đi kèm chúng tội phải điều trị trong thời gian một tháng thì bạch cầu toan tính mới giảm gần như bình thường
KẾT LUẬN
Biểu hiện hô hấp trong bệnh cảnh nhiễm ký sinh trùng đa dạng Cần nghĩ đến trong những trường hợp có tổn thương phổi kèm bạch cầu toan tính tăng cao Chẩn đoán bệnh dựa vào xét nghiệm huyết thanh Albendazole tỏ ra có hiệu quả trong điều trị tổn thương phổi do nhiễm các ký sinh trùng kể trên Cần giáo dục cộng đồng về cách lan truyền bệnh, mối nguy hại của bệnh , và cách phòng tránh nhiễm ký sinh trùng
