SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE Ở TRẺ SƠ SINH pptx

Tiểu cầu bệnh nhân hồi phục dần dần và xuất viện vào ngày thứ 10 của bệnh trong tình trạng tốt... Các xét nghiệm: cấy máu, dịch não tủy, nước tiểu, CRP, đông máu toàn bộ, chức năng gan,

SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE Ở TRẺ SƠ SINH

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Nhiễm siêu vi Dengue thường gặp ở các nước nhiệt đới như

Việt Nam Nhiễm siêu vi Dengue có thể gặp ở mọi lứa tuổi trong vùng dịch lưu hành Có ít nhất 17 trường hợp sốt xuất huyết Dengue ở trẻ sơ sinh đã được báo cáo, chủ yếu ở Thai Lan

Mô tả 3 trường hợp: Cả 3 trường hợp (2 trai, 1 gái) đều ở lứa tuổi sơ sinh

Sốt liên tục từ 4 – 5 ngày, xuất huyết da vào ngày 4-5 của bệnh Tiểu cầu máu giảm dần và đạt <20.000/ml vào các ngày thứ 4-5 NS1_Dengue (+), IgM_Dengue(+), IgG_Dengue(-) Cả 3 trường hợp đều được chẩn đoán là nhiệm trùng sơ sinh và điều trị kháng sinh lúc nhập viện Sau khi có chẩn đoán xác định (NS1 (+) và IgM(+)) cả 3 được ngưng kháng sinh Hai trường hợp được truyền tiểu cầu vì tiểu cầu < 20.000/ml

Kết luận: Sốt xuất huyết sơ sinh khó phân biệt với nhiễm trùng sơ sinh

Nên nghi ngờ sốt xuất huyết sơ sinh ở trẻ sơ sinh có sốt 3-4 ngày liên tục, tổng trạng tốt, tiểu cầu giảm và các xét nghiệm tầm soát nhiễm trùng khác đều bình thường

ABSTRACT

NEONATAL DENGUE HEMORRHAGIC FEVER: REPORT 3 CASES

Duong Tan Hai, Tran Thi Hoa Phuong

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 – Supplement of No 4 – 2008: 57 - 61

Introduction: Dengue infection is hyperendemic in tropical countries

especially in Vietnam Dengue infections can occur during life There were at least

17 cases of neonatal dengue hemorrhagic fever reported especially in Thailand

Case report: All three cases were newborn, 2 boys and 1 girl Fever last for

4-5 days, petechiae appeared at the 4 - 5th day The platelet count decreased gradually to under 20,000/ml NS1_Dengue (+), IgM_Dengue(+), IgG_Dengue(-).All three cases were diagnosed neonatal infections and treated with antibiotic at the administration and stop antibiotic after NS1 (+) và IgM(+) Two cases had platelet transfusion because of platelet count < 20,000/ml

Conclusion: It is very difficult to distinguish between neonatal dengue

hemorrhagic fever and neonatal bacterial infection We should suspect of neonatal dengue hemorrhagic fever if the neonate had fever lasting for 3-4 days, low platelete count, but good overal condition and other tests for bacterial infection were normal

ĐẶT VẤN ĐỀ

Sốt Dengue là bệnh nhiễm trùng cấp tính gây ra do 4 týp huyết thanh của siêu vi Dengue Sốt Dengue được đặc trưng bởi sốt 2 pha, đau cơ, nhức đầu, đau những phần khác của cơ thể, xuất huyết, hạch to và giảm bạch cầu máu Trong hầu hết các trường hợp sốt Dengue tự khỏi Tuy nhiên, trong một số trường hợp nó sẽ diển tiến đến sốt xuất huyết Dengue và sốc sốt xuất huyết Sengue Sốt xuất huyết Dengue là một bệnh

lý nặng được đặc trưng bởi các bất thường về cầm máu và tăng tính thấm thành mạch,

và khi diễn tiến nặng có thể dẫn đến sốc sốt xuất huyết Dengue Sốc sốt xuất huyết Dengue là một dạng của sốc giảm thể tích, trên lâm sàng nó liên quan đến tình trạng

cô đặc máu và có thể tử vong nếu không xử trí thích hợp(Error! Reference source not found.)

Sốt xuất huyết Dengue hiếm gặp ở trẻ em nhũ nhi đặc biệt là trẻ sơ sinh Tuy nhiên những năm gần đây có nhiều báo cáo về sốt xuất huyết ở trẻ sơ sinh như báo cáo của S.P Choudhry và cộng sự năm 2003 về 4 trường hợp sốt xuất huyết ở trẻ sơ sinh(Error! Reference source not found.), báo cáo của T Boussemart và cộng sự(Error! Reference

source not found.)

về 2 trường hợp sốt xuất huyết ở trẻ sơ sinh được lây truyền từ trong bụng mẹ khi mang thai Tuy nhiên ở Việt Nam đến thời điểm này chưa có báo cáo nào về sốt xuất huyết ở trẻ sơ sinh nên chúng tôi báo cáo 3 trường hợp sốt xuất huyết

sơ sinh được ghi nhận được tại khoa sơ sinh Bệnh viện Nhi đồng 2

Trường hợp 1

Bé trai tên Hà Đình K 11 ngày tuổi, ngụ tại 22/34 ấp Đông Chiêu, Tân Đông Hiệp, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương., nhập viện vì sốt 01 ngày Con 2/2, sinh thường, đủ tháng, CNLS 2400gr Không không ghi nhận tiền căn sốt hay phát ban ở

mẹ

Khám lúc nhập viện chỉ ghi nhận triệu chứng sốt 380C Các cơ quan khác chưa ghi nhận bất thường

Bé được theo dõi nhiễm trùng sơ sinh muộn, được làm các xét nghiệm huyết

đồ, CRP, cấy máu, cấy nước tiểu Các xét nghiệm này đều bình thường Bé được điều trị Claforan và ampicilline

Từ ngày 1 đến 4 của bệnh bé vẫn sốt liên tục, nhiệt độ cao nhất là 39,50C Tổng trạng vẫn tốt, bú tốt Gan to dần (3 cm dưới bờ sườn phải vào ngày 4) và xuất hiện chấm xuất huyết da Huyết động ổn định Tiểu cầu máu giảm dần đến 32900/mm3 vào ngày thứ 4 của bệnh Đến giai đoạn này chúng tôi nghi ngờ bé bị sốt xuất huyết nên cho làm xét nghiệm NS1 và Elisa chẩn đoán Dengue Kết quả trả về NS1 (+) và IgM(+), IgG(-)

Ngày thứ 5 của bệnh bé hết sốt, chấm xuất huyết da và gan to nhiều hơn Tổng trạng tốt, huyết động ổn định Tiểu cầu giảm 9210/mm3 Chẩn đoán xác định lúc này

là sốt xuất huyết Dengue độ II ở trẻ sơ sinh Bé được ngưng kháng sinh, truyền 01 đơn vị tiểu cầu và theo dõi sát sinh hiệu

Bệnh nhân xuất hiện hồng ban hồi phục vào ngày 6 của bệnh và giảm dần vào ngày 7

Tiểu cầu bệnh nhân hồi phục dần dần và xuất viện vào ngày thứ 10 của bệnh trong tình trạng tốt

Diễn tiến lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị

ày 1

Ng

ày 2

Ng

ày 3

Ng

ày 4

N gày 5

Ng

ày 6

Ng

ày 7

Số

t

38,

30C

390

C

38,

4 – 39,4

37 – 38,5

(-) (-) (-)

C

hấm xuất

huyết

)

(+) (-)

G

an

Kh ông to

Kh ông to

Kh ông to

3c

m dbsp

5c

m dbsp

5c

m dbsp

3c

m dbsp

n hồi

phục

m

Bạ

ch cầu/ml

112

00

967

0

73

40

856

0

72

80

11

000

119

00

H

ct

37

%

36

%

36

%

36

%

33

%

29, 6%

30

%

Ti

ểu cầu

254

000

141

000

72

300

329

00

92

10

71

000

184

000

N

S1

)

El

isa

M(+)

Ig G(-)

hẩn đoán

T/d Nhiễm trùng sơ sinh muộn Sốt xuất huyết Dengue

ở trẻ sơ sinh

Đi

ều trị

Truyền 01 đơn vị tiểu cầu

Siêu âm bụng vào ngày thứ 4 của bệnh: gan to 78mm, túi mật vách dày, dịch ổ bụng lượng ít

Các xét nghiệm cấy máu, nước tiểu, dịch não tủy, chức năng gan, thận, đông máu toàn bộ trong giới hạn bình thường

Elisa dengue của mẹ bé: IgM(-), IgG(+)

Trường hợp 2

Bé trai tên Phạm Trong H, 21 ngày tuổi, ngụ tại 93 đường số 1, Phú Bình, khu phố 2, quận 9, HCM Con 1/1, sinh thường, đủ tháng, cân nặng lúc sanh 3200 gram Không ghi nhận sốt hay phát ban ở mẹ bé Bệnh 2 ngày với sốt cao liên tục 390C, không ho, không sổ mũi, bú tốt

Khám lúc nhập viện chỉ ghi nhận triệu chứng sốt Tổng trạng tốt, sinh hiệu ổn

Bé được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng sơ sinh muộn Bé được làm các xét nghiệm huyết đồ, CRP, cấy máu, cấy nước tiểu Các xét nghiệm này đều bình thường Bé được điều trị Claforan và amikacine

Từ ngày thứ 2 đến thứ 5 của bệnh bé vẫn sốt cao liên tục, xuất hiện xuất huyết

da vào ngày thứ 4 của bệnh, gan to 3 cam dưới bờ sườn phải Huyết động ổn Tiểu cầu giảm dần đến 69900/mm3 NS1-Dengue (+) Hct tăng đến 50% Bé được chẩn đoán là sốt xuất huyết độ II ở sơ sinh Được điều trị truyền dịch duy trì

Ngày thứ 6 của bệnh hct giảm còn 43%, tiểu cầu 33900/mm3 NS1_Dengue lần 2 (+), IgM_Dengue (+), IgG_Dengue (-) Bé được ngưng kháng sinh, truyền dịch duy trì và theo dõi sát sinh hiệu

Hct dần dần giảm về giá trị bình thường và tiểu cầu tăng dần Bé được xuất viện trong tình trạng tốt sau 11 ngày theo dõi và điều trị

Tóm tắt diễn biến lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị

5

Ngày

6

390C 38,5

Chấm

xuất huyết

to

Không

to

3cm dbsp

3cm dbsp

3cm dbsp

Ban

hồi phục

Bạch

cầu/ml

Tiểu

cầu

Elisa IgM(+)

IgG(-)

Chẩn

đoán

xuất huyết Dengue ở trẻ

sơ sinh

Điều

trị

kháng sinh

Các xét nghiệm: cấy máu, dịch não tủy, nước tiểu, CRP, đông máu toàn bộ, chức năng gan, chức năng thận trong giới hạn bình thường

Trường hợp 3

Bé gái con bà Phạm Thị H, 3 ngày tuổi, con 2/2, sinh thường, đủ tháng Ngụ tại 20/7 Bình Đường 2, An Bình, Dĩ An, Bình Dương Nhập viện vì sốt Sốt khởi phát lúc 1 ngày tuổi, sốt cao liên tục, bú kém Sốt đến ngày thứ 3 thì nhập Bệnh viện Nhi Đồng 2 Mẹ bé sốt cao liên tục 5 ngày và có phát ban, ngưng sốt 2 ngày thì sanh bé

Khám lúc nhập viện ghi nhận sốt cao, không chấm xuất huyết, huyết động ổn, gan 1cm dưới bờ sườn phải Bé được chẩn đoán là nhiễm trùng so sinh sớm điều trị claforan, ampicilline, amikacine Làm huyết đồ, cấy máu, chọc dò tủy sống, CRP với kết quả Hct 39%, tiểu cầu 62400/mm3, CRP bình thường Bé được làm tiếp xét nghiệm NS1_Dengue và kết quả là NS1_Dengue (+)

Ngày thứ 4 của bệnh (ngày thứ 2 sau nhập viện) IgM_Dengue (+), IgG_Dengue (-) bé được chẩn đoán sốt xuất huyết sơ sinh độ I, ngưng kháng sinh và theo dõi sát sinh hiệu

Ngày thứ 5 của bệnh bé được truyền 01 đơn vị tiểu cầu vì tiểu cầu giảm 12600/mm3

Đến ngày 8 của bệnh bé hết sốt, bạch cầu máu tăng 35500/mm3, có không bào

và hạt độc Tiểu cầu dần trở về bình thường Bé được chẩn đoán là Sốt xuất huyết sơ sinh bội nhiễm và dùng kháng sinh Claforan, apicilline

Bé xuất viện sau 15 ngày điều trị

Diễn tiến lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị

y 3

Ngà

y 4

Ngà

y 5

Ngà

y 6

Ngà

y 7

Ngà

y 8

Ngà

y 3

Ngà

y 4

Ngà

y 5

Ngà

y 6

Ngà

y 7

Ngà

y 8

0

C

38,80

C

38,1

0

C

Chấ

m xuất

huyết

dbsp

1cm dbsp

1cm dbsp

1cm dbsp

1cm dbsp

5cm dbsp

Ban

hồi phục

Bạc

h cầu/ml

842

0

0

1440

0

194

00

3550

0 (có tế bào non và hạt độc)

Ngà

y 3

Ngà

y 4

Ngà

y 5

Ngà

y 6

Ngà

y 7

Ngà

y 8

%

32

%

32%

Tiể

u cầu

624

00

5390

0

126

00

4210

0

380

00

1240

00

NS

1

Elis

a

+)

IgG(

-)

+)

IgG(

-)

Chẩ

n đoán

T/d NTSS sớm

Sốt xuất huyết Dengue ở trẻ sơ sinh Sốt

xuất huyết Dengue ở

Ngà

y 3

Ngà

y 4

Ngà

y 5

Ngà

y 6

Ngà

y 7

Ngà

y 8

trẻ sơ sinh bội nhiễm

ng sinh

Ngưng kháng sinh

Truyền 01 đơn vị tiểu cầu (N5)

Điều trị lại ks

Siêu âm bụng: gan 5,5 cm túi mật vách dày 5,1mm, có dịch ở rảnh Morison bên phải, dịch Douglas ít, không tràn dịch màng phổi

Các xét nghiệm CRP, cấy máu, Dịch não tủy, nước tiểu trong giới hạn bình thường

Elisa Dengue của mẹ bé: IgM(-), IgG(+)

Huyết đồ của mẹ bé trong giới hạn bình thường

BÀN LUẬN

Theo Tổ chức Y tế Thế giới năm 1997(Error! Reference source not found.), định nghĩa một ca sốt xuất huyết Dengue gồm có các triệu chứng: (1) sốt cao đột ngột, liện tục từ 2-7 ngày, (2) xuất huyết da niêm, bầm nơi chích, (3) Tiểu cầu giảm <

100.000/mm3, (4) dấu thất thoát huyết tương (dung tích hồng cầu > 20% dung tích hồng cầu theo tuổi, tràn dịch các màng) Cả 3 thường hợp trong nghiên cứu đều thỏa tiêu chuẩn của WHO cho chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue

Cả 3 trường hợp đều có NS1 (+) và IgM(+) Theo nghiên cứu của V Kumarasamy và cộng sự(Error! Reference source not found.), NS1 có độ nhạy là 93,4% và độ đặc hiệu là 100%, giá trị tiên đoán dương 100%, giá trị tiên đoán âm là 97,3% Điều này góp phần chẩn đoán xác định nhiễm siêu vi Dengue

Thời gian ủ bệnh khoảng 3-8 ngày sau khi muỗi Aedes aegypti đốt(Error! Reference

source not found.)

Trường hợp bệnh nhân thứ 3 khởi phát bệnh lúc một ngày tuổi Trước khi sanh 2 ngày mẹ bé có sốt liên tục kèm phát ban Điều này cho thấy có thể bệnh nhân này bị nhiễm virus Dengue từ trong bụng mẹ, nghĩa là lây truyền dọc từ mẹ sang con Vấn đề lây truyền dọc virus Dengue từ mẹ sang con đã được đề cập qua các báo

ở Thái Lan (13 trường hợp)(Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.,Error!

Reference source not found.,Error! Reference source not found.)

, Malysia (2 trường hợp)(3), Pháp (2 trường hợp)(1) Trường hợp 1 và 2 có thời gian khởi bệnh vào ngày tuổi thứ 11 và 21 nên hai trường hợp này có thể được lây truyền sau sanh do muỗi đốt

Rất khó phân biệt sốt xuất huyết Dengue với nhiễm trùng sơ sinh trên cận lâm sàng và các xét nghiệm máu thường quy vì thông thường bệnh nhân chỉ biểu hiện sốt cao nếu bệnh nhân đến sớm trong 1-2 ngày đầu của bệnh (trường hợp 1 và 2), hoặc sốt cao kèm tiểu cầu giảm (trường hợp 3) nếu đến vào ngày 3-4 của bệnh Các triệu

chứng này cũng thương gặp trong nhiễm trùng sơ sinh Trường hợp 1, sau 3 ngày điều trị như nhiễm trùng sơ sinh mà bệnh nhân vẫn sốt, chấm xuất huyết da và tiểu cầu ngày càng giảm trong khi tổng trạng bé vẫn tốt và các xét nghiệm khác đều bình thường nên chúng tôi quyết định cho bé thử NS1 và kết quả NS1 (+) và đây là trường hợp sốt xuất huyết sơ sinh đầu tiên chúng tôi phát hiện được Rút kinh nghiệm của trường hợp 1 và 2, đến trường hợp thứ 3 bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốt, tiểu cầu giảm và các xét nghiệm nhiễm trùng khác đều bình thường nên chúng tôi mạng dang xét nghiệm NS1 ngay trong ngày đầu tiên nhập viện, ngay sau khi có kết quả xét nghiệm chúng tôi đã ngưng sử dụng kháng sinh Vì vậy chúng ta nên nghĩ là

có sợ tồn tại của sốt xuất huyết ở lứa tuổi sơ sinh và mạnh dạng làm các xét nghiệm chẩn đoán xác định đối với các trường hợp nghi ngờ

Cả 3 trường hợp của chúng tôi đều là sôt xuất huyết độ II, các bệnh nhân đều hồi phục và xuất viện trong tình trạng tốt Kết quả này cũng giống như nghiên cứu

của Sayomporn Sirinavin và cộng sự(Error! Reference source not found.) trong 17 trường hợp nghiên cứu chỉ có 01 trường hợp nặng Điều nay có thể lý giải do 2 nguyên nhân: hệ thống miễn dịch ở trẻ sơ sinh yếu và nhiễm Dengue nguyên phát

Hai trong 3 bệnh nhân của chúng tôi có tiểu cầu giảm rất thấp (<20.000/mm3) nhưng lâm sàng biểu hiện xuất huyết rất ít Nghiên cứu trước đây cho thấy không có

sự tương quan giữa mức độ giảm tiểu cầu và mức độ xuất huyết trẻn lâm sàng Tuy nhiên khi tiểu cầu máu <20.000/mm3 ở trẻ sơ sinh thì có nguy cơ xuất huyết não nên

2 trường hợp này chúng tôi có truyền tiểu cầu

KẾT LUẬN

Sốt xuất huyết vẫn có khả năng xuất hiện ở lứa tuổi sơ sinh Sốt xuất huyết sơ sinh khó phân biệt với nhiễm trùng sơ sinh trong những ngày đầu của bệnh Nên nghi ngờ sốt xuất huyết sơ sinh ở trẻ sơ sinh có sốt 3-4 ngày liên tục, tổng trạng tốt, tiểu cầu giảm và các xét nghiệm tầm soát nhiễm trùng khác đều bình thường