Chẩn đoán & điều trị ung thư pps

Khi phát hiện gan có khối u, bệnh nhân sẽ được hỏi để tìm hiểu các yếu tố nguy cơ như: tình trạnh nhiễm HBV hoặc HCV, sử dụng rượu, bia, từng được truyền máu hay từng sử dụng kim tiêm ch

Chẩn đoán & điều trị ung thư tế

bào gan nguyên phát

Ung thư tế bào gan nguyên phát là gì?

Ung thư tế bào gan nguyên phát, thường được gọi tắt là ung thư

gan, là ung thư xuất phát từ tế bào gan Ung thư gan là loại tổn

thương thường gặp nhất trong các loại u gan, nằm trong sáu loại

ung thư phổ biến nhất trên thế giới và nằm trong ba loại ung thư

phổ biến nhất tại Việt Nam Ung thư gan đứng hàng thứ ba trong

các nguyên nhân tử vong liên quan đến ung thư trên toàn thế

giới

Những ai có nguy cơ bị ung thư gan?

Ung thư gan có mối liên hệ chặt chẽ với tình trạng nhiễm vi-rút

viêm gan siêu vi B (HBV), vi-rút viêm gan siêu vi C (HCV) cũng

như với bệnh lý xơ gan do rượu Ngoài ra còn có một số yếu tố

nguy cơ khác như nhiễm độc tố alfatoxin, dioxin… Nên tầm soát

ung thư gan bằng cách làm siêu âm bụng mỗi 3-6 tháng cho

những người có các yếu tố nguy cơ nói trên

Làm gì khi được phát hiện có khối u ở gan?

Khi được phát hiện có khối u ở gan, chúng ta nên đến các cơ sở

y tế chuyên khoa (thường là các bệnh viện lớn) để được chẩn

đoán chính xác vì khi một khối u xuất hiện ở gan thì chưa chắc nó

là ung thư gan

Những loại u nào khác có thể xuất hiện ở gan ?

Khi phát hiện gan có khối u thì ngoài ung thư thì gan còn có thể

có các khối u khác nữa như:

- Các u lành ở gan: u máu (hemangioma), u tuyến

(adenoma), tăng sinh dạng nốt, áp-xe gan, nốt vôi hóa ở

gan…

- Ung thư đường mật trong gan

- Khối u từ các ung thư khác (ung thư dạ dày, ung thư đại

trực tràng, ung thư phổi, ung thư vú…) di chuyển vào gan,

gọi là di căn gan hay ung thư gan thứ phát

Xác định ung thư gan bằng cách nào?

Khi phát hiện gan có khối u, bệnh nhân sẽ được hỏi để tìm hiểu

các yếu tố nguy cơ như: tình trạnh nhiễm HBV hoặc HCV, sử

dụng rượu, bia, từng được truyền máu hay từng sử dụng kim

tiêm chung với người khác, từng tiếp xúc với các loại độc tố hay

hóa chất (loại, thời gian tiếp xúc…), lý do đến khám (đau bụng,

vàng da, bụng to, hay chỉ là kiểm tra sức khỏe) và các bệnh lý

khác đi kèm Tìm hiểu những yếu tố nguy cơ này sẽ góp phần

giúp bác sĩ tìm nguyên nhân cũng như cách điều trị thích hợp

Sau khi tìm các yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ khám bệnh nhân, đánh

giá tổng trạng, mạch, huyết áp, tình trạng vàng da vàng mắt,

khám tổng quát, khám bụng xem có sờ thấy gan to hay không

Để xác định chính xác có phải ung thư gan hay không bệnh nhân

cần được làm một số xét nghiệm cần thiết như: công thức máu,

chức năng đông máu, chức năng gan thận, dấu chứng của nhiễm

HBV hoặc HCV, dấu chứng ung thư gan (AFP), Chụp X-quang

phổi thẳng và siêu âm Doppler mạch máu gan, CT scan bụng có

cản quang hay cộng hưởng từ (MRI) bụng có cản từ

Khi nào thì khối u gan được xác định là ung thư gan?

Khi có một trong ba tiêu chuẩn sau thì khối u gan được xác định

là ung thư gan:

- Có bằng chứng giải phẫu bệnh lý là ung thư tế bào gan

nguyên phát

- Hình ảnh điển hình trên CT scan bụng có cản quang

hoặc MRI bụng có cản từ cùng với lượng AFP lớn hơn 400

ng/ml

- Hình ảnh điển hình trên CT scan bụng có cản quang

hoặc MRI bụng có cản từ cùng với lượng AFP tăng cao hơn

bình thường (nhưng chưa đến 400 ng/ml) và có nhiễm HBV

hoặc HCV

Những trường hợp không đủ các tiêu chuẩn nói trên đều phải làm

sinh thiết gan để chẩn đoán xác định

Sinh thiết gan là gì?

Đó là một thủ thuật mà bác sĩ sẽ dùng siêu âm xác định vị trí khối

u, tiêm thuốc tê dưới da vị trí sẽ chọc kim, sau đó dùng một cây

kim đặc biệt xuyên vào để lấy ra một phần của khối u Phần của

khối u này sẽ được xem dưới kính hiển vi để xác định có phải là

mô ung thư hay không Kết quả đó gọi là kết quả giải phẫu bệnh

lý

Ung thư gan có điều trị được không?

Ung thư gan có thể điều trị được Việc điều trị nhằm hai mục tiêu:

- Điều trị (các) khối ung thư gan đã phát hiện

- Điều trị bệnh lý nền tảng như: viêm gan siêu vi B hoặc

C, xơ gan…

Ung thư gan có thể xếp thành giai đoạn Tuy nhiên trên thực tế,

các bác sĩ lại ít quan tâm đến giai đoạn mà thường xem xét dưới

khía cạnh khác: khối u còn điều trị được không và điều trị bằng

phương pháp nào

Những phương pháp nào hiện nay điều trị ung thư gan?

Có ba phương pháp chính để điều trị ung thư gan:

- Phẫu thuật cắt bỏ phần gan có mang khối u hoặc phẫu

thuật ghép gan

- Phá hủy khối u tại chỗ bằng cách truyền sóng cao tần

(RFA) hay vi sóng (microwave) hoặc tiêm chất đông lạnh

(cryotherapy), tiêm cồn (PEI) hay chất phóng xạ vào khối u

- Cắt nguồn máu nuôi khối u phối hợp với diệt tế bào ung

thư bằng hóa chất hay chất phóng xạ (TACE hay TOCE)

Tùy từng trường hợp cụ thể mà bác sĩ sẽ đề nghị phương pháp

điều trị triệt để nhất và phù hợp nhất với từng bệnh nhân Trong

một số trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể phối hợp các phương

pháp trên với nhau

Khi nào bác sĩ đề nghị phẫu thuật cắt gan hay ghép gan?

Bác sĩ sẽ đề nghị bệnh nhân tiến hành phẫu thuật cắt bỏ phần

gan có mang khối u khi:

- Khối u dự kiến cắt bỏ được, thể tích gan còn lại lớn hơn

hay bằng 50% thể tích ban đầu

- Tình trạng toàn thân cho phép chịu đựng cuộc mổ,

không có di căn xa

Bệnh nhân sẽ được chỉ định phẫu thuật ghép gan khi :

- Gan chỉ có 1 khối u, kích thước khối u không quá 5cm

- Gan có không quá 3 khối u, kích thước mỗi u không quá

3cm

Phẫu thuật cắt gan hay ghép gan là cách điều trị triệt để nhất hiện

nay Sau phẫu thuật cắt gan, bệnh nhân có thể hồi phục và xuất

viện sau khoảng 01 tuần Còn sau ghép gan thì bệnh nhân phải

chờ đến khi hoàn toàn ổn định mới được xuất viện

Bác sĩ chọn biện pháp phá hủy khối u tại chỗ khi nào?

Bác sĩ có thể chọn biện pháp phá hủy khối u tại chỗ khi:

- Số lượng khối u không quá 3, kích thước u không quá

4cm và khối u dễ tiếp cận bằng siêu âm

- Tình trạng toàn thân cho phép, không có di căn xa hoặc

bệnh lý đi kèm

Với phương pháp này, bác sĩ sẽ xác định vị trí các khối u bằng

siêu âm, tiêm thuốc tê vào dưới da vị trí chọc kim, sau đó xuyên

một cây kim đặc biệt vào khối u rồi truyền sóng cao tần hay vi

sóng, hoặc tiêm chất đông lạnh, tiêm cồn hay chất phóng xạ qua

kim vào khối u để phá hủy khối u Sau thủ thuật, bác sĩ có thể yêu

cầu bệnh nhân chụp lại CT scan để xác định đã phá hủy hoàn

toàn các khối u trong gan hay chưa, nếu cần thì có thể làm thủ

thuật bổ sung Với phương pháp này, bệnh nhân có thể chỉ thấy

đau ít, hồi phục trong ngày và xuất viện sau 1-2 ngày

Trường hợp nào bác sĩ đề nghị phương pháp TACE (hay

TOCE) để điều trị ung thư gan?

TACE (Trans-Arterial Chemo-Embolization) hay TOCE

(Transarterial Oily Chemo-Embolization) là một kỹ thuật làm tắc

các nhánh mạch máu nuôi khối u kết hợp với bơm hóa chất hoặc

chất phóng xạ tiêu diệt tế bào ung thư vào khối u để hủy diệt khối

u Phương pháp này được áp dụng khi:

- Khối u không cắt được, hoặc có nhiều u ở cả hai thùy

- Tình trạng toàn thân của bệnh nhân không cho phép và

không có di căn xa

Phương pháp này được tiến hành như sau: bác sĩ tiêm thuốc tê

vào dưới da vùng bẹn (háng), dùng một kim đặc biệt chọc vào

động mạch đùi, qua kim này bác sĩ sẽ luồn một ống thông nhỏ và

dài qua động mạch đùi vào động mạch chủ bụng rồi vào động

mạch gan, sau đó luồn ống này vào các nhánh động mạch nuôi

khối u, bơm hóa chất chống ung thư hay chất phóng xạ vào khối

u rồi bơm thuốc làm tắc các nhánh động mạch nuôi khối u Hóa

chất hay chất phóng xạ sẽ diệt một phần khối u, đồng thời khối bị

thiếu máu nuôi sẽ chết đi (gọi là hoại tử đông)

Sau thủ thuật, bệnh nhân có thể bị ói, mệt mỏi, sốt, đau, rụng tóc

Mức độ và thời gian của các tác dụng phụ này tùy thuộc vào từng

người Kết quả của TACE (hay TOCE) chỉ có thể đánh giá sau

4-6 tuần và tùy kết quả đó mà bác sĩ sẽ quyết định bệnh nhân có

nên làm một lần nữa hay không

Xạ trị, hóa trị có điều trị được ung thư gan hay không?

Xạ trị ít có hiệu quả trong điều trị ung thư gan và dễ gây tổn

thương mô gan lành xung quanh khối u Một số phương pháp xạ

mới có thể có hiệu quả phần nào nhưng vẫn còn đang được

nghiên cứu

Hóa trị toàn thân (truyền hóa chất qua đường tĩnh mạch) ít có giá

trị, và chỉ áp dụng cho các trường hợp ung thư gan đã quá chỉ

định điều trị (với điều kiện chức năng gan còn khá) Các phác đồ

hóa trị hiện nay có thuốc chủ yếu là Doxorubicin Hóa chất được

xem là có hiệu quả làm chậm phần nào sự phát triển của khối u là

Sorafenib, một loại thuốc viên uống liên tục hàng ngày, hiện được

chỉ định dùng cho các trường hợp đã quá chỉ định điều trị

Thế nào là ung thư gan quá chỉ định điều trị?

Ung thư gan quá chỉ định điều trị là tình trạng:

- Tổng thể tích các khối u vượt quá 50% thể tích gan

- Có huyết khối tĩnh mạch cửa, tĩnh mạch gan, tĩnh mạch

chủ dưới, … (tức là tế bào ung thư đã vào trong các mạch

máu chính của gan hoặc của cơ thể)

- Có di căn hạch trong ổ bụng hay di căn xa (phổi, xương)

- Tình trạng toàn thân kém

Đối với các trường hợp này, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị triệu

chứng: cho thuốc giảm đau, thuốc hỗ trợ chức năng gan, thuốc

bổ, truyền dịch nuôi dưỡng

Theo dõi và tái khám như thế nào?

Bệnh nhân sẽ được yêu cầu theo dõi định kỳ cho đến khi không

thể tiếp tục được theo dõi nữa (tử vong, đi xa, mất liên lạc…) Và

tùy phương pháp điều trị, hiệu quả điều trị, thời gian bệnh ổn định

hay tiến triển mà bác sĩ sẽ hẹn bệnh nhân tái khám mỗi tháng,

mỗi hai tháng, mỗi ba tháng hay mỗi sáu tháng

Ngoài việc giải quyết khối u, bác sĩ sẽ tư vấn và điều trị bệnh nền

tảng (hay là các yếu tố nguy cơ dẫn đến ung thư gan) của bệnh

nhân như: viêm gan siêu vi B hay C, xơ gan… Bên cạnh đó, bệnh

nhân cần ăn uống đầy đủ, tập vận động, tránh tuyệt đối việc sử

dụng bia, rượu và hạn chế các thức ăn quá béo

Tóm lại, ung thư gan có thể điều trị được với sự phát triển của các

phương pháp điều trị hiện nay Phát hiện bệnh càng sớm thì khả

năng điều trị khỏi bệnh càng cao Và trong quá trình điều trị, bệnh

nhân nên tuân thủ theo lời khuyên và lịch tái khám của các bác sĩ

chuyên khoa