Bài giảng dược lý học part 9 potx

GẮN FIXATION THUỐC VÀO PROTEIN HUYẾT TƯƠNG Ở máu, thuốc được chia thành 2 dạng: + dạng gắn với protein huyết tương + dạng tự do.. Phức hợp « thuốc – protein » ở máu nhả ra dạng tự do m

GẮN (FIXATION) THUỐC VÀO PROTEIN HUYẾT

TƯƠNG

Ở máu, thuốc được chia thành 2 dạng:

+ dạng gắn với protein huyết tương + dạng tự do.

Có 1 liên kết thuận nghịch và cân bằng:

THUỐC Ở DẠNG TỰ DO + PROTEIN TỰ DO

PHỨC HỢP THUỐC – PROTEIN

Phức hợp « thuốc – protein » ở máu nhả ra dạng tự do mớiû khi dạng thuốc tự do cũ sẵn có đã hao hụt dưới mức bình thường (do chuyển hóa, thải trừ)

 Phức hợp này kéo dài sự có mặt của thuốc ở máu,

+ không khuếch tán qua màng + không chuyển hóa,

Khả năng gắn với protein nhiều hay ít tùy loại thuốc, một số thuốc không gắn được như loại có phân tử lượng thấp, tan nhiều trong nước, không phân cực…như urê, glucose, INH,

Sự gắn thuốc vào protein của huyết tương được xem là cao khi

tỷ lệ gắn > 90 %.

SỰ KHUẾCH TÁN (DIFFUSION) TRONG MÔ

Các mô khác nhau trong cơ thể có ái lực khác nhau đối với thuốc.

Thuốc trợ tim khi vào cơ thể sẽ ưu tiên đến tim do có ái lực với mô này.

Thông thường, thuốc đượcï phân phối

(distribution) ở các khỏang trống giữa các

Mô gan , thành mạch máu bị gián đọan nên thuốc đi qua dễ dàng.

Ngược lại ở não có hàng rào máu – não để ngăn sự khuếch tán của các chất vào não nhằm bảo vệ não, tuy nhiên khi bị tổn thương, nhiễm trùng thì các chất dễ xâm nhập hơn.

Hàng rào nhau thai: số thuốc có thể qua và ảnh hưởng đến thai nhi nên cần dùng thuốc thận trọng khi mang thai

SỰ CHUYỂN HÓA

Sự chuyển hóa (metabolism) là toàn bộ các biến đổi hóa học của 1 thuốc trong

cơ thể, có thể là sinh tổng hợp, phân hủy….

Chuyển hóa và tác dụng

+ Chất chuyển hóa vẫn còn giữ nguyên

tác dụng của chất mẹ hoặc có khi còn mạnh hơn chất mẹ.

Ví dụ: - codein chuyển thành morphin

chống ho,

- phenacetin chuyển thành

paracetamol hạ sốt,

- digitoxin chuyển thành

+ Chất chuyển hóa mới có tác dụng hoặc có độc tính, khi đó thuốc được gọi là tiền chất (prodrug, precursor).

Ví dụ: - DOPA chuyển thành dopamin chữa

parkinson;

- metyl DOPA chuyển thành metyl noradrenalin chữa cao huyết áp,

•Chuyển hóa và thải trừ

Có thuốc không qua chuyển hóa, khi vào

cơ thể rồi thì được thải ra nguyên vẹn.

Ví dụ: bromid, lithium, saccarin, kháng sinh aminosid, sát khuẩn đường niệu.

Có thuốc sau khi hấp thu phải được chuyển hóa rồi mới thải trừ, các chất chuyển hóa (metabolite) sẽ có tính phân cực cao, ít tan trong lipid hơn chất mẹ sẽ dễ thải trừ hơn.