PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI ÔN TẬP CHƯƠNG

Để dạy bài ôn tập chương thành công theo tôi cần thực hiện đ đ đ ầy đủ,có chất lượng các công việc sau : 1- Về mục tiêu: xác định trọng tâm , kiến thức cơ bản của chương.. Chuyên đề : D

Để dạy bài ôn tập chương thành công theo tôi cần thực hiện

đ đ đ ầy đủ,có chất lượng các công việc sau :

1- Về mục tiêu: xác định trọng tâm , kiến thức cơ bản của

chương Bài ôn tập cần bám sát tư tưởng chủ đạo là : + Tổng kết, hệ thống hoá kiến thức

+ Rèn luyện kỹ năng cơ bản ; tổng hợp ; nâng cao ( Nếu phù

Chuyên đề : DẠY HỌC BÀI ƠN TẬP CHƯƠNG

Chuyên đề : DẠY HỌC BÀI ƠN TẬP CHƯƠNG

2- Chuẩn bị cho tiết ôn tập :

Khối lượng kiến thức , kỹ năng trong chương

c n ôn tập khá lớn Do vậy việc dạy bài ôn tập ầ chương nhất thiết phải thành bài tự ôn của học sinh ( Ở nhà cũng như ở lớp, trước ,trong và sau bài ôn tập) Phần này cần có sự định hướng của giáo viên cho học sinh thực hiện những công

việc sau:

1/ Trả lời các câu hỏi ôn tập trong sách giáo khoa

2/ Lập các bảng , sơ đồ tổng kết kiến thức kỹ năng ( Giáo viên cần thiết kế

mẫu)ù

3/Giải các bài tập ôn tập theo định hướng của giáo viên(phù hợp với chủ đề

tiết ôn tập )

*Lưu ý : +Phần công việc ở nhà của học sinh không nên giao quá nhiều,

tràn lan

+Bài tập ôn nên theo hệ thống từ dễ đến khó ; có chọn lọc phù hợp với chủ

đề của tiết ôn tập.

+Các bảng tổng kết , sơ đồ giáo viên cần thiết kế trước phù hợp với nội

dung ôn tập.

• Để bảo đảm tối đa các hoạt động của giáo

viên và học sinh , tránh sự đơn điệu,nhàm

chán,thụ động của các giờ ôn tập Giáo viên cần xác định rõ trọng tâm, định lượng kiến thức cần hệ thống và rèn luyện kỹ năng

• Sau đó nên mã hoá bằng bảng hoăïc sơ đồ.

3 Phương pháp và kĩ thuật lên lớp bài ôn tập chương:

Bài ôn tập chương được tiến hành bằng hai khâu chính:

 Ôn tập ở lớp;

 Ôn tập ở nhà (trước và sau giờ ôn tập ở lớp).

Dù chương trình quy định bài ôn tập trên lớp là một hay nhiều tiết, thì cấu trúc của bài ôn tập chương

vẫn có 2 phần chủ yếu đó là :

1/ Hệ thống kiến thức và kĩ năng.

2/ BT rèn luyện kĩ năng, trong đó có:

BT vận dụng các phép toán và phương pháp giải bài tập luyện tập tổng hợp

Tuy nhiên phải căn cứ vào thời lượng bài trên lớp

mà phân phối và cơ cấu 2 phần của một bài tự ôn

tập có hướng dẫn cho cân đối.Dưới đây là các biện pháp kĩ thuật dạy học theo tiến trình bài ôn tập:

3.1 Ôn tập, hệ thống hoá kiến thức trên cơ sở bảng và

sơ đồ

Phương pháp cần thiết là kiểm tra việc chuẩn bị

của HS GV giúp HS cùng nhau hoàn chỉnh sơ đồ, bảng hệ thống kiến thức đã học và dùng hệ thống câu hỏi hoặc giao việc để HS tự củng cố( Các bảng và sơ đồ theo mẫu sau ).

* CÁC VÍ DỤ HỆ THỐNG KIẾN THỨC VÀ RÈN

LUYỆN KỸ NĂNG THÔNG QUA BẢNG, SƠ ĐỒ

+ VD1:ôn tập chương I“Số hữu tỉ, số thực “

(ĐS7) ta có thể lập bảng và sơ đồ hệ

thống sau:

+ Sơ đồ 1: ( Phần chữ in nghiêng là phần học sinh cần thực hiện )

Số tự nhiên

Số nguyên

Số vô tỷ

+ Bảng 1:

Minh họa

+ Bảng 1:

VD2: Ôn tập chương I tứ giác ( HH8) Bài tập 87/111 SGK đã

Graph hoá kiến thức bằng bảng sau:

* Bảng 2

HÌNH THANG

HÌNH VUÔNG

HÌNH CHỮ NHẬT

HÌNH THOI

TỨ GIÁC

HÌNH BÌNH HÀNH

1-Tứ giác có 1 cặp cạnh đối song song.

2 -Tứ giác có 2 cặp cạnh đối song song từng đôi một.

3 -Tứ giác có 1 cặp cạnh đối vừa song song vừa bằng nhau.

4 -Tứ giác ó 2 đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.

5 -Tứ giác có 4 cạnh bằng nhau.

6 -Tứ giác có 3 góc vuông.

7 -Hình thang có 2 đường chéo bằng nhau.

8 -Hình thang có 1 góc vuông.

9 -Hình thang 2 góc ở đáy bằng nhau.

10 -Hình thoi có 1 góc vuông.

11 -Hình bình hành có 1 góc vuông.

12 - ………

TỨ GIÁC

HÌNH THANG CÂN HÌNH THANG VUÔNG HÌNH CHỮ NHẬT

HÌNH VUÔNG

HÌNH THOI

?1 Để CM tứ giác là hình bình hành có mấy cách ? đó là những cách nào?

?2 Có mấy con đường để chứng minh 1 tứ giác là hình thoi?

?4 Có cách nào chứng minh trực tiếp 1 tứ giác là hình chữ nhật không?Thoả mãn Đk gì?

?5 Các mũi tên ở sơ đồ trên có thể đánh ngược lại được không ? Vì sao?

Cách 2:Hãy ghi số thứ tự ở phần kiến thức tương ứng lên mũi tên để dẫn đến hình tương ứng:

1 Tứ giác có 1 cặp cạnh đối song song.

2 Tứ giác có 2 cặp cạnh đối song song từng đôi một.

3 Tứ giác có 1 cặp cạnh đối vừa song song vừa bằng nhau.

4 Tứ giác ó 2 đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.

5 Tứ giác có 4 cạnh bằng nhau.

6 Tứ giác có 3 góc vuông.

7 Hình thang có 2 đường chéo bằng nhau.

8 Hình thang có 1 góc vuông.

9 Hình thang 2 góc ở đáy bằng nhau.

10.Hình thoi có 1 góc vuông.

11.Hình bình hành có 1 góc vuông.

12.………

VD3: Ôn tập chương III ( Hình học 9-Góc với đường tròn )

Có thể hệ thống hoá kiến thức bằng bảng sau: ( Tuỳ từng phần kiến thức cần kiểm tra GV có thể để trống 2 trong

3 phần tương ứng trong bảng

Minh họa

VÍ DỤ 4 : chương tam giác (HH 7) có thể thực hiện bằng bảng sau:

Minh họa

Ví dụ 5: Ôn tập Các tập hợp số (ĐS 7).

Cho sơ đồ sau:

N

1/ Viết kí hiệu I, R ,Z , Q vào sơ đồ trên

2/ Hãy ghi các số sau đây vào sơ đồ ven: 6 ; 7 ; 0 ; - ; 3 ;

Ví dụ 5: Ôn tập Các tập hợp số Cho sơ đồ sau:

1/ Viết kí hiệu I, R ,Z , Q vào sơ đồ trên

2/ Hãy ghi các số sau đây vào sơ đồ ven: 6 ; 7 ; 0 ; - ; 3 ; ; ; ; 4,75 ;

3/ Tìm các tập , Q ∩ I, R ∩ I.

2 2

1

Ví dụ 6: Ôn tập chương Hàm số

* Các bảng sau có mô tả bằng quan hệ hàm số không?

x -1 0 2 3

Hàm số y= ax biểu thị mối quan hệ nào giữa hai đại lượng x và y Tính chất của đồ thị biểu diễn hàm số.

VD 7: Ôn tập chương I hàm số bậc nhất ( Đại số 9) :

Giáo viên giới thiệu hình vẽ và yêu cầu học sinh điền yếu tố thích hợp vào dấu …… Để dẫn dắt cho HS GV có thể sử dụng hệ thống câu hỏi sau:

+ d1 cắt trục tung tại điểm 3 đơn vị cho ta biết điều gì? (tung độ gốc bằng 3)

+ d2 //d1 Cho ta biết điều gì về hệ số góc ? ( a= a’ = 2 )

+ Dựa vào dấu hiệu nào để biết được toạ độ giao điểm của d2 với trục Oy? ( a’= -2)+ d3 cắt trục Oy tại điểm 3 đv , cắt Ox tại điểm 2 đv cho ta biết được HS nào của HS? ( b”= 3)

Khi ấy làm thế nào để xác định được HS a? ( b=3 ,x=1 , y= 0)

d1: y

=2x+

…

x 3

d3 : y

=…

3

2

-2

VD 7:Ôn tập chương I hàm số bậc nhất ( Đại số 9) :

+ d1 cắt trục tung tại điểm 3 đơn vị cho ta biết điều gì? (tung độ gốc bằng 3)

+ d2 //d1 Cho ta biết điều gì về hệ số góc ? ( a= a’ = 2 )

+ Dựa vào dấu hiệu nào để biết được toạ độ giao điểm của d2 với trục Oy? ( a’= -2)

+ d3 cắt trục Oy tại điểm 3 đv , cắt Ox tại điểm 2 đv cho ta biết được HS nào của HS? ( b”= 3)Khi ấy làm thế nào để xác định được HS a? ( b=3 ,x=1 , y= 0)

+Vận dụng kiến thức về các phép toán và phương pháp giải toán để giải các bài tập minh hoạ

*Ví dụ: - Bài 102 cho tính chất tỉ lệ thức (Chương I-ĐS7); - Bài 70 cho tam giác cân (Chương II)

Trong trường hợp bài toán (hình học) có nhiều câu hỏi, nên tập trung minh hoạ vài câu trọng tâm

Nói chung đối với các bài toán luyện tập thuộc khâu nào của bài ôn tập thì GV vẫn phải lưu ý:

+ Suy nghĩ tìm cách giải, graph hoá cách giải (phân tích – tổng hợp)

+ Tìm những cách giải khác nhau (nếu có thể) và chọn cách hay nhất để giải và từ đó hướng dẫn HS làm theo;

+ Thiết kế hệ thống câu hỏùi, việc làm để tổ chức hoạt động giải toán cho HS:

+ Chú ý khai thác bài tập, tổng quát hoá, tương tự và mở rộng bài toán, để ra các bài toán khó hơn

3.2 Các phép toán và kĩ năng giải toán

Lưu ý: Trong quá trình ôn luyện kĩ năng, GV quan tâm sửa

chữa các bài sai sót HS thường gặp như: vẽ hình thiếu chính xác, lập luận chứng minh thiếu chặt chẽ trong hình học;

nhầm lẫn trong việc sử dụng các phép tích luỹ thừa, nhìn nhận các hạng tử đồng dạng trong đại số; lưu ý quá trình tự luyện giải bài tập ở nhà cho HS.

3.2 Các phép toán và kĩ năng giải toán

* Trên đây tôi đã nêu một giải pháp để thực hiện bài ôn tập chương Thực tế bản thân và các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn đã vận dụng kết quả thu được theo đánh giá của chúng tôi phần lớn đã khắc phục được các trở ngại như đã nêu ở phần đặt vấn đề.

* Giải pháp dạy bài ôn tập chương nêu trên có thể áp dụng cho đa số các bài ôn tập

chương trong chương trình toán cấp THCS Nhưng để thành công đòi hỏi người dạy phải đầu tư thời gian nghiên cứu kỹ nội dung cơ bản của chương sau đó thiết lập được mẫu bảng ; mẫu sơ đồ và hệ thông câu hỏi , bài tập phù hợp với nội dung và đối tượng học sinh

III- YÊU CẦU VÀ PHẠM VI ỨNG DỤNG :