II.Phần tập làm văn trong ch ơng trình ngữ văn trung học cơ sở: 1.Mối quan hệ giữa phần văn và tập làm văn: *Hãy chứng minh rằng giữa các kiểu văn bản và thể loại văn học có sự liên qu
Trang 1Tiết 164-165 Tổng kết Tập làm văn
GV:Bùi Thị Chất Minh THCS Gia Sàng Tp Thái Nguyên
Trang 3Câu 2:Các kiểu VBtrên không thể thay thế cho nhau đ ợc vì:+Ph ơng thức biểu đạt khác nhau.
+Hình thức thể hiện khác nhau
+Mục đích khác nhau
+Các yểu tố cấu thành VB khác nhau
Câu 3:Các ph ơng thức biểu đạt trên có thể phối hợp với nhau
trong một Vb cụ nthể vì:Ngoài chức năng thông tin,các VB
còn có chức năng tạo lập và duy trì quan hệ Xh
Câu 4:So sánh kiểu Vb và thể loại VH
*Giống nhau;-Kiểu tự sự có mặt trong thể loại tự sự
-Kiểu biểu cảm có mặt trong thể loại trữ tình
*Khác nhau:-Kiểu Vb là cơ sở của các thể loại Vh
-Thể loại VH là “môi tr ờng” xuất hiện các kiểu Vb
Trang 4Thuyết minh Giải thích Miêu tả
điểm,luận cứvà lập luận
-Cách viết: dùng vốn sống trực tiếp để giải thích một vấn đề nào
đó theo quan điểm lập tr ờng nhất định
Ph ơng thức chủ yếu:Tái tạo hiện thực bằng cảm xúc chủ quan
-Cách viết:XD hình t ợng về một đối t ợng nào đó thông qua quan sát, liên t ởng,so sánhvà cảm xúc chủ quan
So sánh :Thuyết minh-Giải thích- Miêu tả
Trang 5ph ¬ng thøc tù
sù, biÓu c¶m,thuy
Õt minh.
Cã sö dông c¸c
ph ¬ng thøc tù sù ,miªu
t¶,nghÞ luËn.
-Cã sö dông c¸c
ph ¬ng thøc miªu t¶,biÓu
c¶m,thuy
Õt minh.
-Cã sö dông c¸c
ph ¬ng thøc miªu t¶,nghÞ
luËn.
Trang 6Tiết 164: Tổng kết phần tập
làm văn.
II.Phần tập làm văn trong ch ơng trình ngữ
văn trung học cơ sở:
1.Mối quan hệ giữa phần văn và tập làm văn:
*Hãy chứng minh rằng giữa các kiểu văn bản
và thể loại văn học có sự liên quan đến nhau:
-Kiểu văn bản nghị luận và tác phẩm nghị
luận?
-Kiểu văn bản tự sự và tác phẩm tự sự?
-Kiểu văn bản biểu cảm và tác phẩm trữ tình?
Trang 7II.Phần tập làm văn trong ch ơng trình ngữ văn
trung học cơ sở:
1.Mối quan hệ giữa phần văn và tập làm văn:
-Qua văn qua đọc hiểu văn bản hình thành kĩ
Trang 8II.PhÇn v¨n trong ch ¬ng tr×nh ng÷ v¨n trung
Trang 93.ý nghĩa của các ph ơng thức biểu đạt đối với
việc rèn luyện kĩ năng làm văn:
-Đọc văn bản tự sự,miêu tả giúp kể chuyện và
làm văn miêu tả hay,sinh động,hấp dẫn.
-Đọc văn bản nghị luận, thuyết minh giúp cho
hoc sinh cách t duy lô gíc khi trình bày
một vấn đề một t t ởng.
-Đọc văn bản biểu cảm giúp học sinh có cảm
xúc sâu sắc hơn khi làm bài nghị luận.
Trang 10Tiết 164-165 : TỔNG KẾT PHẦN TẬP LÀM VĂN (Tiếp
theo )
I Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS
II Phần tập làm văn trong chương trình ngữ văn THCS
III Các kiểu văn bản trọng tâm
1 Văn bản thuyết minh
2 Văn bản tự sự
3 Văn bản nghị luận
Trang 11Kiểu văn bản Văn bản thuyết
minh Văn bản tự sự Văn bản nghị luận
Giới thiệu, trình bày diễn biến sự việc theo trình tự nhất định
Xây dựng hệ thống lập luận chặt chẽ, thuyết phục
Các yếu tố kết
hợp
Kết hợp các phương thức biểu đạt
Kết hợp các phương thức biểu đạt
Kết hợp các phương thức biểu đạt ( mức độ vừa phải )
Ngôn ngữ Chính xác, cô
đọng dễ hiểu
Ngắn gọn, giản dị gần gũi với cuộc sống thường ngày
Chuẩn xác, rõ ràng, gợi cảm
Tri thức khách quan, thái độ đúng đắn
Biểu hiện con người cuộc sống, bày tỏ thái độ, tình cảm
Thuyết phục mọi người tin theo cái đúng, tốt,
từ bỏ cái sai, xấu
Sự việc, hiện tượng khách quan Sự việc, nhân vật, người kể chuyện Luận điểm, luận cứ, lập luận
Trang 12II.Các kiểu văn bản trọng tâm:
1.Văn bản thuyết minh:
a Mục đích biểu đạt : Giúp cho ng ời đọc có tri thức
khách quan và thái độ đúng đắn về đối t ợng.
b Muốn làm văn bản thuyết minh cần chuẩn bị:
Trang 132 Văn bản tự sự:
a.Mục đích biểu đạt: Biểu hiện con ng ời,qui luật đời sống,bày
tỏ tình cảm,thái độ.
b.Các yếu tố tạo thành văn bản tự sự:
Sự việc,nhân vật,tình huống,hành động,lời kể … .
c.Sự kết hợp giữatự sự với các yếu tố miêu tả,nghị luận,biểu
cảm:
-Để câu chuyện sinh động,hấp dẫn cần biết miêu tả.
-Để câu chuyện sâu sắc,giàu tính triết lí cần biết sử dụng yếu tố
nghị luận.
-Để thể hiện thái độ,tình cảm với nhân vật cần biết sử dụng yếu
tố biểu cảm.
d.Ngôn ngữ trong văn bản tự sự: Sử dụng nhiều từ chỉ hành
động,từ giới thiệu,từ chỉ thời gian,không gian….
Trang 14-3.Văn bản nghị luận:
a Mục đích biểu đạt: thuyết phục ng ời đọc đi theo
cái đúng,cái tốt,từ bỏ cái sai,cái xấu.
b Các yếu tố tạo thành: Luận điểm,luận cứ,lập luận.
c Yêu cầu đối với luận điểm,luận cứ,lập luận:
-Luận điểm,luận cứ: Phải đúng đắn,chân thật
-Lập luận:Chặt chẽ, hợp lí.
d Dàn ý chung của bài nghị luận về một sự
việc,hiện t ợng đời sống hoặc một vấn đề t t ởng
đạo lí.
e.Dàn ý chung của bài nghị luận về tác phẩm
truyện(hoặc đoạn trích) hoặc về một đoạn thơ, bài thơ.
Trang 15Văn bản nghị luận
Nghị luận xã hội
Nghị luận văn học
Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
Nghị luận về một vấn đề
tư tưởng đạo lí
Nghị luận về một tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích )
Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Trang 16Các bước làm bài:
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý Bước 2: Lập dàn bài
Bước 3: Viết bài Bước 4: Đọc lại bài viết và sửa chữa
Trang 171 Dàn bài chung của kiểu
bài nghị luận về một sự việc,
hiện tượng đời sống:
A Mở bài: Giới thiệu sự việc, hiện
A Mở bài: Giới thiệu tác phẩm, vấn đề cần nghị luận Nêu ý kiến đánh giá sơ bộ
B Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, có phân tích chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực.
C Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích )
Trang 18Đề bài 1:Em có suy nghĩ gì về ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc của thế hệ trẻ Việt Nam?
Đề bài 2: Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn qua truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê.
Trang 19Đề bài 2: Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn qua truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê.
Lập dàn ý s ơ lược cho đề bài trên.
2 Dàn bài chung của kiểu bài nghị luận về một tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích )
A Mở bài: Giới thiệu tác phẩm, vấn đề cần nghị luận Nêu ý kiến đánh giá sơ bộ
B Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, có phân tích chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực.
C Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích )
Trang 20Đề bài 2: Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn qua truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê.
Lập dàn ý s ơ lược cho đề bài trên.
Dàn ý
- Nêu ý kiến đánh giá chung nhất của mình về vẻ
đẹp của các nữ thanh niên xung phong
Thân bài: Phân tích bày tỏ quan điểm cá nhân về
những nét đẹp của các nữ thanh niên xung phong
- Luận điểm 2: Vẻ đẹp riêng của từng người:
Phương Định, Thao, Nho
- Luận điểm 3: Ấn tượng sâu sắc về ba cô gái
Mở bài: - Giới thiệu tác giả, tác phẩm
Kết bài: Khái quát những cảm nghĩ, đánh giá của
cá nhân mình về các cô gái TNXP và ý nghĩa công
việc của họ
Nêu suy nghĩ về thế hệ trẻ VN, về cuộc sống và
công việc, về sự hi sinh của họ
- Luận điểm1: hoàn cảnh sống và công việc của
3 cô gái Vẻ đẹp chung của các nữ thanh niên
xung phong
Trang 22Hướng dẫn về nhà
• Lập dàn ý chi tiết cho đề bài 1.
• Viết bài văn hoàn chỉnh cho đề bài 2.
• Chuẩn bị bài: Tiết 165 – Văn bản: Tôi
và chúng ta.