chuyên đề chu kỳ 3 bài 14+17

Các yếu tố tạo nên văn bản nghị lụân: Văn bản nghị luận Luận điểm: Luận cứ: Lập luận: Tư tưởng, quan điểm của bài văn.. Mối quan hệ tương tác trong văn bản nghị luận:•Quan hệ giữa các

Bài 17

DẠY VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

TRONG SGK NGỮ VĂN THCS

I Tìm hiểu chung về văn bản nghị luận:

Th ảo luận: Thế nào là văn bản ghị luận ?

1 Một số ý kiến về văn bản nghị luận:

( Nghiên cứu tài liệu)

- VNL là văn b ản được viết ra nhằm xác lập một tư tưởng, một quan điểm nào đó.

- SGK Ngữ Văn7/2 (2006):

+ Những tư tưởng, quan điểm trong

VNL phải hướng tới giải quyết những vấn đề có thật trong đời sống.

+VNL phải có luận điểm, luận cứ, lập luận.

- VNL là một loại văn bản nhằm bàn bạc thảo luận về thực tại đời sống xã hội: Văn hoá, chính trị, đạo đức, nghệ thuật,lịch sử

- VNL xem trọng năng lực lập luận…

- Nét nổi bật nhất trong VNL là hệ thống lí lẽ

và dẫn chứng.

- NL chính là nêu quan điểm rồi đưa ra sự

thực và vận dụng các phương thức tư duy

lôgíc.

2 Một số kiến thức về văn nghị luận:

TL: Hãy hệ thống hoá một số kiến thức cơ bản về VNL?

a Các yếu tố tạo nên văn bản nghị lụân:

Văn

bản

nghị

luận

Luận điểm:

Luận cứ:

Lập luận:

Tư tưởng, quan điểm của bài văn

Lý lẽ dẫn chứng làm cơ sở cho luận điểm

Cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm

b Phép lập luận

thường được sử dụng

trong VNL:

Chứng minh

Giải thích

C Các thao

tác sử dụng

trong lập

luận

Liệt kê Diễn dịch Quy nạp

So sánh Đối chiếu

d Mối quan hệ tương tác trong văn bản nghị luận:

•Quan hệ giữa các luận điểm.

Hệ thống luận điểm:

Luận điểm phụ

Nội dung văn bản

* Quan hệ giữa

luận điểm, lập

luận và bố cục.

Nhân quả.

Tương đồng.

Tổng phân hợp.

* Quan hệ

giữa các

phương thức

biểu đạt.

Biểu cảm

Tự sự Miêu tả

3 Nghị luận trong SGK Ngữ văn THCS:

a Phân loại văn bản nghị luận trong SGK Ngữ văn THCS: ( Tự nghiên cứu)

b Một vài đặc điểm của hệ thống văn bản nghị luận trong SGK ngữ văn THCS

- Đa dạng, phong phú về thể loại ( Kí, Truyện ngắn, Phóng

sự, Chiếu, Hịch, Cáo )

- Có sự tích hợp nhiều phương thức biểu đạt trong một

văn bản nghị luận ( Tự sự, miêu tả, biểu cảm)

- Các văn bản nghị luận trong chương trình là những tác

THẢO LUẬN

- Theo bạn trong văn bản nghị luận có yếu tố trào phúng không? Lấy dẫn chứng minh họa?

- Vì sao nói các tác phẩm nghị luận văn học trung đại

mang yếu tố “văn sử bất phân”?

-Theo bạn trong văn bản nghị luận có yếu tố trào phúng

không? Lấy dẫn chứng minh họa?

Đáp án:

- Trong văn bản nghị luận vẫn có thể sử dụng nghệ thuật

trào phúng:

- ví dụ: Trong tác phẩm ”Bản án chế độ thực dân Pháp”,

Nguyễn Ái Quốc đã sử dụng trào phúng như một vũ khí sắc bén hữu hiệu Dưới ngòi bút đầy trí tuệ, sáng tạo và linh hoạt của Nguyễn Ái Quốc, chất trào phúng đậm đặc với nhiều

hình thức thể hiện đa dạng, tạo cho văn bản một sắc thái

-Vì sao nói các tác phẩm nghị luận văn học trung đại

mang yếu tố văn sử bất phân?

• Đáp án:

- Các tác phẩm văn học nghị luận trung đại thể hiện các

sự kiện, biến cố lịch sử của dân tộc ở các thời đại

- Các tác phẩm văn học nghị luận trung đại thường được viết với một nhiệt huyết nồng nàn lập luận khúc chiết, lô gíc, chặt chẽ mà tràn đầy cảm xúc, tạo nên sức truyền cảm, sức thuyết phục mạnh mẽ

II Dạy văn bản nghị luận trong SGK Ngữ văn THCS:

1 Yêu cầu chung:

a Đọc - hiểu văn bản: Nhằm xác định các vấn đề liên quan tới tác phẩm

- Đề tài, chủ đề nghị luận

- Đối tượng và phạm vi nghị luận

- Hướng khai thác văn bản

- Cấu trúc của văn bản

b Thu thập dữ liệu có liên quan.

Để dạy học văn bản nghị luận thành công vừa phải hiểu văn bản một cách sâu sắc, vừa có lượng kiến thức

phong phú, chính xác liên quan tới nhiều lĩnh vực trong nội dung của bài học

Nguồn thu thập: Sách vở, băng đĩa

c Thiết kế dạy học: ( Tham khảo - tự thiết kế)

2 Gợi ý phương pháp khai thác văn bản.

a Đọc - hiểu

b Xác định luận điểm

c Hướng khai thác

- Định hướng chung

+ Khai thác nội dung

+ Khai thác nghệ thuật

- Định hướng chi tiết

THẢO LUẬN

1.Mỗi nhóm chọn một văn bản nghị luận trong chương trình và thiết lập hệ thống luận điểm, cách khai thác văn bản?

( Hướng khai thác đi theo phần ( bổ ngang) hay theo

hệ thống lụân điểm ( bổ dọc)

2.Khi hướng dẫn HS viết một đoạn hay một bài Văn NLbạn cần xác lập cho HS nguyên tắc, phương cách

và kĩ năng gì?

III Kết luận:

Văn bản nghị luận là một bộ phận trong hệ thống Văn bản của chương trình Ngữ văn THCS Để dạy học văn bản

nghị luận một cách hệ quả Giáo viên cần có vốn tri thức về nghị luận, các vấn đề xã hội, lịch sử Đồng thời có chuẩn

bị chu đáo, có phương pháp giảng dạy phù hợp