BÀI GIẢNG điện tử KINH tế CHÍNH TRỊ CHUYÊN đề CHỦ NGHĨA tư bản độc QUYỀN và CHỦ NGHĨA tư bản độc QUYỀN NHÀ nước

Mục đích: Thông qua nghiên cứu bài này thấy rõ bản chất kinh tế và chính trị của chủ nghĩa tư bản độc quyền và độc quyền nhà nước; dù hình thức của nó có sự thay đổi song về bản chất vẫn là chủ nghĩa tư bản.Yêu cầu: Trong quá trình nghiên cứu phải có tài liệu, tập trung cao độ, nghe kết hợp ghi những nội dung chính để làm cơ sở nghiên cứu.Nắm chắc các đặc điểm kinh tế của chủ nghĩa tư bản độc quyền. Nguyên nhân hình thành và bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước.

CHUYấN ĐỀ

chủ nghĩa t bản độc quyền và chủ nghĩa t bản độc quyền nhà n ớc

Mục đích, yêu cầu:

Mục đích: Thông qua nghiên cứu bài này thấy rõ bản chất kinh tế

và chính trị của chủ nghĩa tư bản độc quyền và độc quyền nhà nước; dù hình thức của nó có sự thay đổi song về bản chất vẫn là chủ nghĩa tư bản

Thông qua nghiên cứu bài, người học xem xét đánh giá bản chất chủ nghĩa tư bản hiện nay

Nội dung gồm: 2 phần lớn, trọng tâm phần I; trọng điểm phần 2

của phần I

Thời gian: 4 tiết

Phương pháp: Học nhóm, thuyết trình kết hợp nêu vấn đề là

chính kết hợp gợi mở để người học nghiên cứu nghiên cứu

Vật chất, tài liệu: Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb

CTQG năm 2006 – 2008 dùng cho đối tượng không chuyên về kinh tế – quản trị kinh doanh; Tập giáo trình tài liệu Khoa Lí luận Mác Lênin biên soạn 2008

Tham khảo thêm: Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb CTQG năm 2006 – 2008 dùng cho chuyên về kinh tế – quản trị kinh doanh; Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb CTQG HCM năm 1999

I CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN

Tình huống: Tại sao nói bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền

là sự thống trị của các tổ chức độc quyền?

Yêu cầu đạt được:

- Chỉ rõ nguyên nhân hình thành CNTB và bản chất của nó

- Các đặc điểm kinh tế cơ bản của CNTB độc quyền

- Trong các đặc điểm đó, đặc điểm nào quan trọng nhất

- Ý nghĩa nghiên cứu

Cách thức tổ chức:

- Các nhóm theo phân công chuẩn bị 15 phút, cử người phát biểu theo chuẩn bị

- Thảo luận lớp 45 phút theo từng vấn đề giảng viên đạt ra

- Giáo viên nhận xét kết luận 10 phút

I.Chủ nghĩa t bản độc quyền

1.Nguyên nhân hình thành CNTB độc quyền

Nguyên

nhân hình thành CNTB

độc quyền

Xét về bản chất, CNTB độc quyền là

một nấc thang phát triển mới của CNTB

Chủ nghĩa t bản độc quyền là CNTB trong đó ở hầu hết các nghành, các lĩnh vực của nền kinh tế tồn tại các tổ chứcTBĐQ và chúng chi phối sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.

Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản độc quyền vẫn khụng

làm thay đổi được bản chất của chủ nghĩa tư bản

Bản thõn quy luật lợi nhuận độc quyền cũng chỉ là một hỡnh thỏi biến tướng của quy luật giỏ trị thặng dư

2.Đặc điểm kinh tế của CNTB độc quyền

Đặc điểm 1: Tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền

Có ít

xí nghiệp lớn

Cạnh tranh gay gắt

®iÒu hµnhviÖc mua,b¸n

C«nggl«mªrat

Cons¬n

Liªn kÕt nhiÒu ngµnh

nghÒ,lÜnh vùc

Đặc điểm 2: T bản tài chính và bọn đầu sỏ tài chính

Ngân hàng

nhỏ

độc quyền ngân hàng

Tổ chức

độc quyền công nghiệp

T bản tài chính Sát nhập

Đặc điểm 3: Xuất khẩu t bản

Hình thức

xuất khẩu

t bản

Đầu t trực tiếp

Đầu t gián tiếp

Mục tiêu

Kinh tế

Chính trị

Xuất khẩu TB là XK giá trị ra n ớc ngoài nhằm mục đích chiếm đoạt giá trị thặng d và các nguồn lợi khác ở các n ớc

NK TB.

1.Tại sao nói xuất khẩu t bản

là XK TB "thừa t ơng đối" ? 2.Tại sao nói xuất khẩu t

bản là một tất yếu khách quan ?

3.Tại sao nói XKTB là sự

ăn bám bình ph ơng của CNTB?

Đặc điểm 4: Sự phân chia thế giới về kinh tế giữa các

liên minh độc quyền quốc tế

quốc tế

Tại sao sự mở rộng xuất khẩu t bản tất yếu dẫn đến

sự phân chia thế giới về kinh tế giữa các tổ chức độc

quyền?

Hãy nêu dẫn chứng về sự phân chia không đều về thị tr ờng

và lãnh thổ giữa các n ớc t bản vào thế kỷ 20?

Đặc điểm 5: Sự phân chia lại thế giới về lãnh thổ giữa các c ờng quốc đế quốc

Tại sao nói còn chủ nghĩa t bản thì còn có

nguy cơ xảy ra chiến tranh thế giới?

Trong năm đặc điểm kinh tế của CNTB

độc quyền thì đặc điểm nào là quan

trọng nhất?Vì sao?

II - CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC

1 - Nguyên nhân hình thành và bản chất chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

ra quản lý và điều tiết nền sản xuất

Do sự phát triển của phân công lao động xã hội làm xuất hiện một số ngành mà các tổ chức độc quyền tư bản tư nhân không thể hoặc không muốn đầu tư

Do sự thống trị của của các tổ chức độc quyền làm sâu sắc thêm sự đối kháng giữa giai cấp tư sản với gia cấp vô sản

và nhân dân lao động Cùng với xu thế quốc tế hoá đời sống kinh tế, sự bành trướng của liên minh độc quyền quốc tế vấp phải những hàng rào các quốc gia dân tộc, sự xung đột lợi ích kinh tế giữa các đối thủ cạnh tranh trên thị trường thế giới

Sự ra đời và ngày càng phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa, của phong trào giải phóng dân tộc và phong trào công nhân ở các nước đế quốc

bộ máy nhà nước

tư sản

Chủ nghĩa

tư bản độc quyền nhà nước còn là sự phụ thuộc của cơ quan nhà nước tư bản với các tổ chức độc quyền.

Chủ nghĩa

tư bản độc quyền là hình thức mới của quan hệ sản xuất

tư bản chủ nghĩa

2.Nh÷ng h×nh thøc biÓu hiÖn chñ yÕu cña CNTB §QNN

b H×nh th nh vµ ành vµ ph¸t triÓn së h÷u Nh n íc ành vµ

Nhµ n íc mua cæ phÇn cña c¸c DNTN

Më réng DNNN b»ng vèn tÝch luü cña c¸c DNTN

t sản

Tại sao nói CNTB độc quyền nhà n ớc là nấc

thang tột cùng của CNTB?

5.Giao nhiệm vụ nghiên cứu:

1 Phân tích nguyên nhân hình thành, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền?

2 Phân tích nguyên nhân hình thành, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước?

3 từ vấn đề nghiên cứu đồng chí xem xét đánh giá chủ nghĩa tư bản hiện nay?

4 Bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền và CNTB độc quyền nhà nước van những biểu hiện mới của CNTB ngày nay

6.Rút kinh nghiệm