bài 29: thấu kính mỏng tiết 2

2 Tia tới song song với trục chính, cho tia ló hoặc đường kéo dài đi qua tiêu điểm ảnh chính F’a.. Đường đi của các tia tới đặc biệt Khi dựng ảnh sử dụng 2 trong 3 tia tới sau:... 3

Tiết 60.Bài 29

Chương VII: Mắt Các Dụng Cụ Quang

(Tiếp theo)

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH :

1 Khái niệm ảnh và vật trong Quang học

hứng được trên màn (hình b)

Ảnh điểm: là điểm đồng qui của chùm

tia ló hay đường kéo dài của chúng.

Một ảnh điểm là:

+ Thật nếu chùm tia ló là chùm hội

tụ.

+ Ảo nếu chùm tia ló là phân kì.

Vật điểm: là điểm đồng qui của

chùm tia tới hay đường kéo dài

1) Tia tới qua quang tâm o thì truyền thẳng

F’

a Đường đi của các tia tới đặc biệt

Khi dựng ảnh sử dụng 2 trong 3 tia tới sau:

2 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

2) Tia tới song song với trục chính, cho tia ló ( hoặc đường kéo dài ) đi qua tiêu điểm ảnh chính F’

a Đường đi của các tia tới đặc biệt

Khi dựng ảnh sử dụng 2 trong 3 tia tới sau:

3) Tia tới ( hoặc đường kéo dài ) qua tiêu điểm vật chính F,

cho tia ló song song với trục chính

a Đường đi của các tia tới đặc biệt

Khi dựng ảnh sử dụng 2 trong 3 tia tới sau:

b Đường đi của tia bất kì

Xét một tia tới bất kì SI, ta có thể vẽ tia ló tương ứng theo các cách sau:

2 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

Cách 1

Vẽ trục phụ song song với tia SI

Vẽ tiêu diện ảnh, cắt trục phụ nói trên tại một tiêu điểm ảnh phụ là F1’ Từ I vẽ tia ló qua F1’

F’1

b Đường đi của tia bất kì

Xét một vật nhỏ, phẳng AB được đặt vuông góc với trục chính Giả sử A ở trên trục chính

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

2 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

c Sự tạo ảnh

Bước 1: Xác định ảnh B’ của B bằng cách từ B vẽ đường đi của hai trong các tia tia sáng đặc biệt nh Ảnh B’ là giao điểm của các tia ló

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

2 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

c Sự tạo ảnh

Bước 2 : Từ B’ hạ đường thẳng góc xuống trục chính tại A’  ta thu được ảnh A’B’ của vật AB

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

2 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

c Sự tạo ảnh

Đối với thấu kính hội tụ

Khi vật thật A1B1 ngoài tiêu cự vật (OF)  ảnh thật

A’1B’1 ngược chiều với vật

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

3 Các trường hợp ảnh tạo bởi thấu kính

Đối với thấu kính hội tụ

Khi vật thật A2B2 ở trong tiêu cự vật (OF)  ảnh ảo

A’2B’2, lớn hơn và cùng chiều với vật

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

3 Các trường hợp ảnh tạo bởi thấu kính

Đối với thấu kính hội tụ

Khi vật ở tiêu điểm vật  ảnh ở xa vô cực

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

3 Các trường hợp ảnh tạo bởi thấu kính

Đối với thấu kính phân kì

Vật thật luôn luôn cho ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật và nằm trong khoảng tiêu cự ảnh (OF’)

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

3 Các trường hợp ảnh tạo bởi thấu kính

Chú ý:

Nếu ảnh và vật :

Thật: mũi tên liền nét

Ảo : mũi tên đứt nét

BẢNG TÓM TẮT

Phân kì (f<0) Hội tụ (f>0)

Thấu

Kính

Ảnh cùng chiều so với vật

Vật và ảnh

cùng chiều <-> trái tính chất Cùng tính chất <-> trái chiều

>vật: vật trong FI

=vật: vật ở I(ảnh ở I ’ )

<vật: vật ngoài khoảng FI

Độ lớn

(so với vật)

Ảnh luôn luôn ảo

1 Công thức xác định vị trí ảnh

'

 Trong đó

• d = : Khoảng cách từ vật đến thấu kính (m)

• d’= : Khoảng cách từ ảnh đến thấu kính (m)

Thật: d’ > 0 Ảo : d’ < 0

Tiêu cự

f > 0 với thấu kính hội tụ

f < 0 với thấu kính phân kì

2 Độ phóng đại của ảnh

C Ý nghĩa

So sánh tính chất liên h giữa ảnh với vật (Chiều, ệ giữa ảnh với vật (Chiều, độ cao , bản chất …)

k > 0: Ảnh nh và vật cùng chiều

k < 0 : Ảnh và vật ngược chiều

 k  > 1 : Ảnh lớn hơn vật

 k  < 1 : Ảnh nhỏ hơn vật

O F

Thấu kính được dùng làm :

Thấu kính được dùng làm :

Thấu kính được dùng làm :

Thấu kính được dùng làm :

Thấu kính được dùng làm :

Thấu kính được dùng làm :

Đèn chiếu

Máy quang phổ

Câu 1

Nhìn qua một thấu kính hội tụ, ta thấy ảnh của vật thì ảnh đó

A luôn nhỏ hơn vật

B luôn lớn hơn vật

C Có thể lớn hơn hay nhỏ hơn vật

D luôn ngược chiều với vật

CỦNG CỐ

Câu 2

Quan sát ảnh của một vật qua một thấu kính phân kỳ :

A ta thấy ảnh lớn hơn vật

B ta thấy ảnh nhỏ hơn vật

C có thể lớn hơn hay nhỏ hơn vật

D luôn ngược chiều với vật

CỦNG CỐ