Bài soạn Ngữ văn 6-tuần16

Dựa vào vị trí của các bộ phận trong cụm động từ, em hãy điền vào mô hình của phụ thuộc vào nó tạo thành?. Em hãy tìm thêm những từ ngữ làm phụ ngữ ở phần trớc, phần sau của cụm động từ

Tuần 16

Tiết 61 : cụm động từ

I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh hiểu đợc cấu tạo của cụm động từ

- Giải các bài tập

II/ Chuẩn bị

* Giáo viên : bảng phụ, ví dụ

* Học sinh : Làm bài, làm bài tập

III/ Tiến trình lên lớp

1/ ổn định tổ chức :

2/ Kiểm tra bài cũ : ? Động từ là gì? Có mấy loại động từ? cho ví dụ

3/ Bài mới

- Bảng phụ ghi ví dụ

? Ví dụ đợc trích từ văn bản nào, thuộc

phần nào của văn bản ấy

? Em hãy chỉ ra những từ in đậm trong ví

dụ và cho biết những từ đó bổ nghĩa cho

những từ nào

- Đi, ra, hỏi

? Chỉ ra các phụ ngữ của động từ trên

? Nếu trong ví dụ thử bỏ các từ ngữ in đậm

nói trên có đợc không? vì sao

- Học sinh : đọc câu văn khi đã bỏ từ ngữ

in đậm

? Qua ví dụ vừa phân tích em cho biết cụm

động từ là gì

I/ Cụm động từ là gì?

1 Ví dụ : Viên quan ấy đã đi nhiều nơi,

đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi ngời

- Đã, nhiều nơi

- Cũng, những câu đố oái oăm

- Để hỏi, mọi ngời

* Nhận xét : Các từ in đậm đều có ý nghĩa bổ sung cho động từ, nhiều khi chúng không thể thiếu đợc

“ .viênquan đi, đến đâu quan cũng ra ”

-> đây là những câu không thể hiểu đ-ợc

* Kết luận : Cụm động từ là loại tổ hợp

từ do động từ với một số từ ngữ khác

- Bảng phụ

? So sánh giữa động từ, cụm từ, cụm động

từ

- ý nghĩa : Cụm động từ có ý nghĩa

đầy đủ hơn

- Cấu tạo : cấu tạo phức tạp hơn

- Bảng phụ

? Qua ví dụ 1, 2 : em có nhận xét gì về

cụm động từ trong câu

? Học sinh đọc phần ghi nhớ

? Nêu các cụm động từ đã tìm đợc ở phần

I

? Nhìn vào cấu tạo cụm động từ, em cho

biết cụm động từ gồm có mấy bộ phận, đó

là những bộ phận nào

? Dựa vào vị trí của các bộ phận trong cụm

động từ, em hãy điền vào mô hình của

phụ thuộc vào nó tạo thành

Nhiều động từ phải có các từ ngữ phụ thuộc đi kèm tạo thành cụm động

từ mới chọn nghĩa

2 Đặc điểm ngữ pháp của cụm động từ

VD 1: Hùng / đã đi học

CN VN VD2 : Biết ơn và tự hào về dòng

ĐT ĐT Giống của mình, ngời việt tự xng là con rồng, cháu tiên

 cụm động từ hoạt động trong câu giống nh một động từ ( có thể làm vị ngữ, khi làm chủ ngữ thì mất khả năng kèm theo các phụ ngữ trớc)

* Ghi nhớ SGK trang 148 II/ Cấu tạo của cụm động từ

- Đã đi nhiều nơi

- Cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi ngời

-> đứng trớc động từ

* 3 bộ phận -> động từ trung tâm

-> Đứng sau động từ

phần trớc Phần trung tâm Phần sau

Đã

đi nhiều nơi cũng ra

cụm động từ.

? Em hãy tìm thêm những từ ngữ làm phụ

ngữ ở phần trớc, phần sau của cụm động từ

và cho biết phụ ngữ ấy bổ nghĩa cho động

từ nhằm ý nghĩa gì

? Học sinh đọc phần ghi nhớ SGK trang

148

? Học sinh thảo luận làm bài tại lớp

Những câu đố oái oăm để hỏi mọi ngời

phần trớc Phần trung tâm Phần sau

Đã, cũng tìm nhiều nơi còn, đang, cha ra

đợc ngay câu trả lời

III/ Luyện tập

1 Tìm các cụm động từ trong các câu sau:

a) em bé còn đang đùa nghịch ở sau nhà

b) Vua cha yêu th ơng Mị N ơng rất mực, muốn kén cho con một ng ời chồng thật xứng đáng

c) Cuối cùng chiều đình đành tìm cách giữ sứ thần ở công quan, để có thì giờ đi hỏi em bé thông minh nọ

- Có thì giờ đi hỏi ý kiến em bé thông minh nọ

- Đi hỏi ý kiến em bé thông minh nọ

2 Mô hình cụm động từ

- Còn đang đùa nghịch ở sau nhà

3 Hai phụ ngữ “ cha” và “ không, đều có ý nghĩa phủ định cha là sự phủ

định tơng đối, hàm nghĩa “ không có đặc điểm x ở thời điểm nói nhng ó

thể có đặc điểm X trong tơng lai”con”, “ không” là phủ định , tuyệt đối

hàm nghĩa “ không có đặc điễm” cách dùng 2 từ này cho thấy sự thông

minh, nhanh trí của em bé : Cha cha kịp nghĩ ra câu trả lời thig con đa đáp

lại băng 1 câu mà viên quan không thể trả lời đợc

4/ Củng cố : Hệ thống phần lý thuyết

5/ Hớng dẫn về nhà : Học bài, làm bài tập 4/149

Tiết 62 Mẹ hiền dạy con

I/ Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh

- Hiểu thái độ, tính cách và phơng pháp dạy con trở thành bậc vĩ

nhân của bà mẹ thầy Mạnh Tử

- Hiểu cách viết chuyện gần với cách viết kí , viết sử thời trung đại

Qua đọc, phân tích học sinh năm đợc nội dung, nghệ thuật của văn

bản

- Giáo dục lòng biết ơn của các em đối với công sinh thành, giáo

d-ỡng của cha mẹ, có ý thức tu dd-ỡng đạo đức, ý chí quyết tâm học hành từ

nhỏ để thành tầi

-Rèn kỹ năng tìm hiểu ý nghĩa truyện trung đaij

II/ Chuẩn bị

* Giáo viên : Tranh ảnh

* Học sinh : đọc, saọn bài

III/ Tiến trình lên lớp

1/ ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

? Tóm tắt chuyện “ con hổ có nghĩa”

3 Bài mới

- Đây là chuyện nổi tiếng xa nay ở

Trung Quốc và Việt nam, nằm trong sách

“ Liệt nữ truyện:” của Trung quốc xa đợc

ôn nh Nguyễn Văn Ngọc và Tử An, trần

Lê Nhân, chọn dịch in trong sách “ cổ học

tinh hoa”

? Giáo viên đọc mẫu, hớng dẫn đọc

- Đọc vừa phải, trang nghiêm phù

hợp với ý nghĩa của việc dạy con : vừa

yêu thơng vừa nghiêm khắc

? Dựa vào nội dung của chuyện, em hãy

liệt kê các sự việc diễn ra giữa mẹ con thày

Mạnh Tử

? Sự việc nào đứa con bắt trớc đầu tiến

? Khi con bắt trớc, bà mẹ nghĩ gì

? Nhà gần nghĩa địa nên luôn luôn phải

chứng kiến cảnh đau thơng tang tóc

? Theo em sự việc ấy có ích cho việc hình

thành về nhân cách của Mạnh Tử không?

vì sao

? Để tránh đợc điều đó, bà mẹ quyết định

làm gì

? ở gần chợ con bắt trớc điều gì

- Tâm trạng của bà mẹ ra sao?

Vì sao bà lại lo lắng, không để con

bắt trớc bà làm gì

- Bà lo lắng : Vì trong cuộc sống xã

hội, chợ là nơi trao đổi hàng hoá, thúc đẩy

xã hội phát triển kinh tế, bản thân nghề

buôn bán không phải là xấu, chỉ có kẻ ham

I/ H

ớng dẫn đọc, kể -Học sinh đọc, nhận xét

- 1 học sinh kể tóm tắt chuyện

II/ Phân tích

1 Bà mẹ lựa chọn môi trờng sống tốt

đẹp cho con thơ

Con mẹ

- Bắt trớc : đào, dọn ra gần chợ chôn, lăn, khóc

-> quyết định đúng đắn, hợp lý

- Cách buôn bán điên đảo -> dọn đến gần trờng học

tiền hám lợi mà lừa lọc, rối trá làm băng

hoại nhân phẩm

-> bà mẹ lo lắng vì một trong những

đức tính quý của con ngời là thật thà, dũng

cảm

-> Yêu con muốn con thành ngời

suốt đời trung thực, bà mẹ dọn nhà lần 2

để tránh xa điều đó

? Tại sao lần 2 bà lại chọn địa điểm gần

tr-ờng học

- Là nơi dạy cho con ngời có văn

hoá, có đạo đức, giúp con ngời phát triển

một cách toàn diện và có ích cho xã hội

Nơi đào tạo đội ngũ tri thức cho đất nớc

Tri thức là nguyên khí quốc gia, là tinh hoa

của dân tộc, là môi trờng tốt

? ở gần trờng học Mạnh Tử bắt trớc điều gì

? Lúc này bà mẹ có tâm trạng ra sao

? Em có nhận xét gì về việc làm của bà

? Bà mẹ luôn là tấm gơng cho Mạnh Tử

noi theo nhng đến lần thứ 4 bà mẹ đã nỡ

làm điều gì không phải

? Theo em việc bà nói rối có chủ tâm

không? vì sao?

- Bà không chủ tâm nói rối con, bà

chỉ muốn nói nh thế để đùa vui với con

nh-ng con nh-ngây thơ khônh-ng nhận ra nét đùa vui

tế nhị của mẹ lại sẵn lòng tin ở mẹ nên con

tởng đó là thức

? Sau khi nói đùa với con, bà tự nghĩ gì về

câu nói đó

- bà vô cùng ân hận, bã nghĩ “ ta lỡ

mồm rồi” con ta thơ ấu, tri thức mới mở

mang thì chẳng hoá ra ta dạy nó nói rối

hay sao

-> yêu thơng con và rất sáng suốt

- Lễ phép Vui lòng : chỗ cắp, sách vở này là chỗ con ta ở đợc đây

-> lựa chọn cho con 1 môi trờng có ảnh hởng tốt đến sự phát triển nhân cách của con

2) Bà mẹ dạy con chữ tín, đức tính thành thật

- Hàng xóm giết lợn con Bà hỏi mẹ : mẹ đùa

cho con ăn đấy

? Sau khi nhận thấy câu nói đùa là không

tốt, bà mẹ sửa sai lầm bằng cách nào, việc

sửa sai lầm của bà có ý nghĩa gì

- ý nghĩa giáo dục không đợc dạy

con nói rối, ở đời phải giữ chức “tín “ với

mọi ngời Phải lấy tấm lòng thành thật mà

ăn ở với nhau

? Sự việc gì đã xảy ra trong lần cuối

? Theo em việc vui chơi, giải trí có cần

thiết cho mỗi ngời không, nói chung và

cho tuổi thơ nói riêng không

- Vui chơi để lấy lại sức khoẻ, tăng

hiệu xuất lao động, lòng vui sống, yêu đời

là quyền lợi chính đáng cần đợc chân

trọng nhất, là trẻ thơ thì việc vui chơi giải

trí đã đợc quy định về quyền trẻ em

? Nhng đang học lại bỏ về nhà chơi có

xứng đáng không

? Theo em đây là hành vi nh thế nào

- Hành vi vô kỷ luật là bớc đầu biểu

hiện của tệ lời biếng, làm hỏng nhân cách

của con ngời

? Trớc hành vi của con, bà mẹ đã làm gì

? em có nhận xét gì về hành động, cử chỉ

của bà mẹ

- Quyết liệt, rứt khoát, nghiêm khắc

? Tại sao bà lại hành động nh vậy ?

Điều đó chứng tỏ tình cảm của bà

đối với con nh thế nào

- Thơng con, muốn con nên ngời

? Cách giáo dục con của bà đã có tác dụng

gì

- Bà làm đúng nh điều bà đã rối con, mua thịt lợn về cho con ăn thật

3 Bà mẹ kiên quyết dứt khoát khi dạy

con

- Con đi học, bỏ học về nhà chơi

- Mẹ: Đang ngồi dệt cửi bèn cầm dao cắt đựt tấm vải và nói : con đang đi học mà cắt đứt đi vậy”

 muốn con nên ngời

 Giúp con trở thành bậc đại hiền

? Nêu nét đặc sắc của chuyện

? Từ nét nghệ thuật đặc sắc thể hiện nội

dung gì.

III/ Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Có nhiều chi tiết giàu ý nghĩa

- Lời văn giản dị, nhẹ nhàng

2 Nội dung :

- Phơng pháp giáo dục con của

bà mẹ Manh Tử bà yêu thơng con, tạo cho con môi trờng tốt để phát triển nhâncáhc Dạy con đạo đức, ý chí quyết tâm thành tài Thơng con không nuông chiều con mà rất nghiêm khắc, cơng quyết

4/ Củng cố : Hệ thống bài giảng

5/ HDVN : Học bài , soạn bài: Thày thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng.

Tiết 63 Tính từ và cụm tính từ

I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh nắm đợc đặc điểm của tính từ và 1 số loại tính từ cơ

bản

- Nắm đợc cấu tạo của cụm tính từ

II/ Chuẩnbị

* Giáo viên : Bảng phụ

* Học sinh : Học bài, làm bài tập

III/ Tiến trình lên lớp

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

? Cụm động từ là gi Mô hình cụm động từ gồm mấy phần?

3 Bài mới

? Học sinh nhắc lại khái niệm về tình từ đã

học ở bậc tiểu học

? Học sinh chỉ ra các ( ví dụ) tính từ trong

I/ Đặcđiểm của tính từ

1 Tìm tính từ trong câu 1.Ví dụ :

ví dụ.

Bảng phụ

? Tìm thêm những tính từ chỉ màu sắc, tính

chất, hành động, trạng thái

? Em hãy so sánh khả năng kết hợp

trongtính từ so với động từ đã học ở bài

tr-ớc

? Khả năng đảm nhiệm các chức vụ trong

câu

? So sánh tổ hợp chứa tính từ và động từ

? Qua các ví dụ trên em có thể rút ra

những kết luận về đặc điểm của tính từ

- Bảng phụ

? Các từ rất, hơi, khá trong ví dụkhi đi liền

với tính từ chỉ đợc tơng đối hay tuyệt đối

? Học sinh lấy 2 ví dụ về 2 tiểu loại tính từ

này

a bé oai

b Vàng hoe, vàng lịm, vàng ối, vàng

t-ơi

- xanh, đỏ, tím, vàng

- chua, cay, ngọt, bùi

- Lệch, nghiêng, xiêu vẹo, nhăn nhó

2 So sánh với động từ

- Khả năng kết hợp : đá, sẻ, đang, cũng, vẫn giống nh động từ

- Khả năng kết hộ : hãy, đừng, chờ, tính

từ bị hạn chế còn động từ kết hợp mạnh

- Làm chủ ngữ nh động từ

- Làm vị ngữ tính từ hạn chế hơn động từ

Em bé ngã -> động từ trực tiếp là

vị ngữ

Em bé thông minh -> là cụm tính từ

-> Phải thêm : em bé/ rất thông minh

* Ghi nhớ ( SGK)

II/ Phân loại tính từ:

1 Tính từ chỉ đặc điểm tơng đối( có thể kết hợp với từ chỉ mức độ)

VD : Rất vàng, hơi đỏ, khá đẹp

2 Tính từ tuyệt đối ( không kết hợp với

từ chỉ mức độ)

VD : Vàng ối, vàng hoe, đỏ chót,

- Bảng phụ ghi ví dụ

? Tìm tính từ trong các bộ phận đợc in đậm

trong các ví dụ

? Tìm những từ đứng trớc và đứng sau ,

làm rõ nghĩa cho tính từ đó

? Điền tính từ vào mô hình của nó

? Lấy ví dụ về cụm tính từ

ví dụ : vẫn còn đang trẻ nh 1 thanh

niên

? học sinh đọcphần ghi nhớ

hồng tơi

III/ Cụm tính từ

1 vd :

a Cuối chiều đã rất yên tĩnh này

b Trời bây giờ trong vắt, thăm thăm và cao Mặt trăng nhỏ lại sáng vằng vặc trên không

phần trớc phần trung tâm phần sau

vốn/ đã/ rất yên tĩnh

nhỏ lại

sáng

vằng vặc ở trên không

III/ Luyện tập

1 Bài tập 1

Các cụm tính từ trong câu

a Sun sun nh con đĩa

b chần chẩn nh cái đòn càn

c bè bè nh cái quạt thóc

d sững sững nh cái cột đình

e Tun tủn nh cái chỗi rễ cùn

- Các tính từ đều là từ láy, có tác dụng gợi hình ảnh, gợi cảm

- H×nh ¶nh tÝnh tõ gäi ra lµ sù vËt tÇm thêng kh«ng gióp viÖc nhËn thøc 1 sù vËt to lín, míi mÎ nh” con voi”

- §Æc ®iÓm chung cña 5 thµy bãi lµ nhËn thøc h¹n hÑp, chñ quan

4/ Cñng cè : 3 phÇn ghi nhí SGK.

5/ HDVN : Häc bµi, lµm bµi tËp 3,4(216)