Lý do chọn đề tài: - Theo Georgialaw thì: Học sinh giỏi là học sinh chứng minh đợc trí tuệ ở trình độ cao và có khả năng sáng tạo, thể hiện một động cơ học tập mãnh liệt và đạt xuất sắc
Trang 1phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài:
- Theo Georgialaw thì: Học sinh giỏi là học sinh chứng minh đợc trí tuệ ở trình độ cao và có khả năng sáng tạo, thể hiện một động cơ học tập mãnh liệt và
đạt xuất sắc trong lĩnh vực lý thuyết khoa học; “Họ cần một sự giáo dục đặc biệt và
sự phục vụ đặc biệt để đạt đợc trình độ tơng ứng với năng lực của ngời đó.”
- Cơ quan giáo dục Hoa Kỳ miêu tả khái niệm “học sinh giỏi” nh sau: “đó là những học sinh có khả năng thể hiện xuất sắc hoặc năng lực nổi trội trong các lĩnh vực trí tuệ, sự sáng tạo, khả năng lãnh đạo nghệ thuật hoặc các lĩnh vực lý thuyết chuyên biệt Những học sinh này thể hiện tài năng đặc biệt của mình từ tất cả các bình diện xã hội, văn hoá và kinh tế”
- Nhiều nớc quan niệm: “Học sinh giỏi là những đứa trẻ có năng lực trong các lĩnh vực trí tuệ, sáng tạo, nghệ thuật và năng lực lãnh đạo hoặc lĩnh vực lý thuyết Những học sinh này cần có sự phục vụ và những hoạt động không theo những điều kiện thông thờng của nhà trờng nhằm phát triển đầy đủ các năng lực trên”
- Có thể nói: Hầu nh tất cả các nớc đều coi trọng vấn đề đào tạo và bồi dỡng học sinh giỏi trong chiến lợc phát triển chơng trình giáo dục phổ thông Nhiều nớc ghi riêng thành một mục dành cho học sinh giỏi, một số nớc coi đó là một dạng của giáo dục đặc biệt hoặc chơng trình đặc biệt
- Trong thời đại hiện nay, nền khoa học công nghệ thế giới phát triển nh vũ
bão để thoát khỏi tình trạng “tụt hậu”, đất nớc ta cần có những con ngời thực sự tài
giỏi cống hiến sức lực, tài năng và trí tuệ để xây dựng đất nớc ta “ đàng hoàng hơn,
to đẹp hơn”, thực hiện đợc nguyện vọng thiết tha của Bác Hồ kính yêu
- Để có đợc đội ngũ những nhà trí thức, những nhà khoa học, những nhà lãnh
đạo, những ngời lao động tài giỏi, sáng tạo thì việc xác định công tác bồi dỡng học sinh giỏi có năng khiếu và nâng cao chất lợng học tập của học sinh là vấn đề quan trọng cần thiết đối với ngành giáo dục nói chung và bậc tiểu học nói riêng Đó không chỉ là mục tiêu phấn đấu mà còn là trách nhiệm lớn lao của nhà trờng Nếu học sinh có năng khiếu đợc phát hiện và bồi dỡng kịp thời ngay từ bậc tiểu học có thể trở thành nhân tài trong tơng lai và góp phần quyết định đến sự phồn vinh của
đất nớc mai sau
Trang 23 Giới hạn đề tài:
Do thời gian hạn chế, đề tài chỉ đi sâu nghiên cứu Một số biện pháp chỉ đạo và
bồi dỡng học sinh giỏi môn toán lớp 5 trờng Tiểu học số 1 Quảng Châu, Quảng Trạch năm học 2007 - 2008.
4 Khách thể và đối tợng nghiên cứu:
- Chỉ đạo và bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
- Một số biện pháp chỉ đạo và bồi dỡng học sinh giỏi môn toán lớp 5
5 Giả thuyết khoa học:
Nếu áp dụng Một số biện pháp chỉ đạo và bồi dỡng học sinh giỏi môn toán lớp 5
trờng Tiểu học số 1 Quảng Châu có tính khả thi, thì sẽ nâng cao chất lợng dạy
học đại trà cũng nh hiệu quả bồi dỡng học sinh giỏi toán lớp 5
6 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Phân tích thực trạng của việc bồi dỡng học sinh giỏi môn toán lớp 5 trờng Tiểu
học số 1 Quảng Châu.
- Đề xuất một số biện pháp chỉ đạo và bồi dỡng học sinh giỏi môn toán lớp 5
tr-ờng Tiểu học số 1 Quảng Châu.
7 Phơng pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu thực tiễn( điều tra, thực nghiệm…)
- Nghiên cứu lí thuyết ( tài liệu, SGK)
- Xử lí thông tin
Trang 3phần nội dung
1 Cơ sở lý luận
Trờn cơ sở nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đó chỉ rừ trỏch nhiệm của nền giỏo dục nước nhà: “Nõng cao dõn trớ; đào tạo nhõn lực; bồi dưỡng nhõn tài cho đất nước” Thực hiện nhiệm vụ năm học 2007 – 2008 của Bộ Giỏo dục và Đào tạo Căn cứ hướng dẫn cụng tỏc bồi dưỡng học sinh giỏi năm học 2007 –
2008 của phũng GD-ĐT huyện Quảng Trạch Tụi đó đi sõu vào nghiờn cứu chất l-ợng học sinh giỏi của trờng và kết quả kỳ thi học sinh giỏi huyện năm học 2006 –
2007 nh sau :
2 Thực trạng chất lợng học sinh giỏi của trờng Tiểu học số 1Quảng Châu năm học 2006 - 2007
* Thống kê kết quả thi học sinh giỏi huyện năm học 2006 - 2007:
T
T Họ và tên Điểm môn toán Điểm môn Tiếng việt Đạt giải
* Thuận lợi cơ bản:
Trong những năm vừa qua, phong trào xã hội hoá giáo dục xã Quảng Châu phát triển mạnh mẽ Đảng uỷ, chính quyền xã nhìn chung đã chăm lo giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội, làm cho KT- XH của xã luôn phát triển ổn định, các chỉ tiêu về mọi mặt luôn tăng trởng năm sau cao hơn trớc Thấy đợc tầm quan trọng của giáo dục nên Đảng bộ và chính quyền địa phơng đã quan tâm đến sự nghiệp
GD, đặc biệt là Tiểu học - cấp học nền tảng Ban đại diện cha mẹ học sinh luôn quan tâm, đến công tác giáo dục và đào tạo, đã kết hợp tốt với nhà trờng trong việc
Trang 4*Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi đã nêu trên, thì việc đẩy mạnh công tác giáo dục còn gặp không ít những khó khăn Đó là: mặt bằng dân trí cha đồng đều, đời sống kinh tế nhân dân địa phơng hầu hết còn ở mức nghèo đói, học sinh ăn uống cha đầy đủ chất dinh dỡng ảnh hởng đến sức khoẻ và thể lực của các em Một bộ phận dân c
do quá bận rộn với công việc mà bỏ bê, khoán trắng việc giáo dục con em mình cho nhà trờng Năng lực học tập của học sinh có nhiều hạn chế so với những nơi
có điều kiện Đội ngũ giáo viên hầu hết cha có kinh nghiệm bồi dỡng học sinh giỏi
2 Một số biện pháp chỉ đạo và bồi dỡng học sinh giỏi môn toán lớp 5
Đẩy mạnh chất lợng đại trà vì học sinh có đợc củng cố, khắc sâu, nắm chắc đợc kiến thức, kỹ năng cơ bản mới có thể tiếp cận đợc những kiến thức mở rộng từ đó phát triển năng lực sáng tạo, thông minh cho các em Để làm tốt điều đó, ngay từ
đầu năm học, ban giám hiệu đã lên kế hoạch bồi dỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên nhằm nâng cao chất lợng dạy và học Công việc này đợc tiến hành xuyên suốt trong cả năm học với nhiều hình thức nh triển khai chuyên đề, kiến tập, thực tập, thao giảng, kiểm tra, dự giờ thăm lớp góp ý t vấn, bồi dỡng tại chỗ cho giáo viên Ngoài ra, BGH trờng rất quan tâm đến việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh – BGH trực tiếp ra đề, coi và chấm thi một cách nghiêm túc, xếp loại học sinh và giáo viên một cách công bằng, có quy chế khen thởng chính đáng cho những giáo viên đạt chất luợng cao Từ đó kích thích ý thức phấn đấu thi đua nâng cao chất lợng đội ngũ
- Chỉ đạo giáo viên khối 5 nắm toàn bộ hệ thống chơng trình môn Toán tiểu học, dạy đến đâu củng cố, khắc sâu nâng cao đến đó sao cho phù hợp với trình độ học sinh
- Chỉ đạo sát việc tổ Trởng lên chơng trình, soạn giảng các tiết bồi dỡng học sinh giỏi – giúp đỡ học sinh yếu vào buổi chiều thật phù hợp với đối tợng học sinh nhất là hệ thống bài tập nâng cao cho học sinh giỏi Bồi dỡng ý thức, phơng pháp, thái độ tự học, tự lao động sáng tạo cho học sinh – khoán chỉ tiêu học sinh giỏi cho giáo viên ngay từ đầu năm học theo khả năng của học sinh từng lớp :
* Khảo sát chọn đội tuyển với số lợng ban đầu nh sau:
Trang 512 Đàm Mạnh Cờng 5C
- Tôi đợc ban giám hiệu phân công trực tiếp bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5 mỗi tuần 2 buổi vào thứ bảy và chủ nhật – Tổ chức họp phụ huynh đội tuyển để họ tạo
điều kiện về thời gian, động viên, kiểm tra, nhắc nhở học sinh học tập
- Ban giám hiệu tổ chức gặp mặt đội tuyển để quán triệt tinh thần học tập và giao trách nhiệm cho các em và tiến hành bồi dỡng ngay từ tuần đầu của năm học
- Nội dung bồi dỡng đi từ dễ đến khó, từ củng cố khắc sâu kiến thức, kỹ năng cơ bản đến mở rộng nâng cao;
Phần 1: Ôn tập, củng cố, khắc sâu kiến thức cơ bản đã học.
1, Về số tự nhiên:
+ Đọc, viết, so sánh, cấu tạo số tự nhiên
+ Khi thêm, bớt các chữ số của số tự nhiên thì số đó thay đổi nh thế nào?
+ Bốn phép tính và tính chất 4 phép tính với số tự nhiên, vận dụng tính nhanh giá trị biểu thức
+ Sự thay đổi kết quả của 4 phép tính khi tăng hay giảm một thành phần; hai thành phần của phép tính
+ Tìm thành phần cha biết của 4 phép tính
+ Điều kiện chia hết cho 2,3,5,
2, Ôn về các đơn vị đo đại lợng, đổi đơn vị đo
3, Ôn cách giải toán điển hình đã học nh: Rút về đơn vị, tìm số trung bình cộng, toán tổng hiệu, tổng tỷ, hiệu tỷ
4, Ôn về hình học
+ Định nghĩa các loại hình
+ Tính chu vi diện tích hình vuông, hình chữ nhật, hình bình hành, hình thoi, tam giác, hình thang, đờng thẳng; Ôn về đoạn thẳng, đờng thẳng, trung điểm Giải toán có nội dung hình học
5, Ôn về phân số
+ So sánh phân số
+ Quy đồng tử
+ Quy đồng mẫu
+ Bốn phép tính phân số
Trang 6Bài tập 3: Tổng hai số là 1023 tìm hai số đó? biết rằng nếu xoá chữ số 3 ở số thứ nhất ta đợc số thứ hai
Bài tập 4: Cho số tự nhiên có hai chữ số, nếu viết thêm vào bên phải và bên trái mỗi bên một chữ số 1 thì đợc số mới bằng 23 lần số đã cho Tìm số đã cho?
Ví dụ 2: Bồi dỡng về giải toán trung bình cộng
Bài 1: Biết trung bình cộng của hai số là 36, giữa hai số có 3 số lẻ Tìm hai số đó? Bài 2: Có 3 xe chở gạo, xe thứ nhất chở 3 tấn 6 tạ, xe thứ hai chở 4 tấn, xe thứ ba chở bằng mức trung bình cộng của 3 xe Hỏi xe thứ ba chở mấy gạo?
Bài 3: Có 4 xe chở gạo, xe thứ nhất chở 4 tấn, xe thứ hai chở 4 tấn 5 tạ, xe thứ ba chở 4 tấn 4 tạ, xe thứ t chở kém mức trung bình cộng của 4 xe là 3 tạ Hỏi xe thứ t chở mấy gạo?
Phần III
- Bồi dỡng các phơng pháp giải toán: Phơng pháp thế, phơng pháp dùng sơ đồ
đoạn thẳng, phơng pháp thử chọn, phơng pháp khử, phơng pháp tính ngợc từ cuối, phơng pháp giả thiết tạm
+ Hớng dẫn giải toán theo các phơng pháp trên phải giúp các em đọc thật kỹ đề, phân tích nhận ra dạng toán; Tìm cách giải đi từ câu hỏi tổng hợp để tìm những
điều kiện trung gian còn bí ẩn
+ Sau khi giải toán nhất thiết phải biết phơng pháp thử lại Làm nh vậy sẽ giúp các
em hiểu sâu hơn về toán giải và tìm ra cách giải đúng và tìm đúng đáp số
+ Có những bài toán nên cho các em giải bằng nhiều phơng pháp để phát triển t duy sáng tạo
Luôn luôn bồi dỡng lòng ham mê học toán tính tích cực học tập bằng cách học sinh làm bài nào chấm chữa ngay bài đó để kịp thời sữa sai cho các em đồng thời khích lệ ý thức học tập
Tuyên dơng từng tiến bộ nhỏ, tổ chức trò chơi thi đua học tập
Tuyệt đối không để cho lớp học diễn ra nặng nề mà luôn tạo ra niềm vui niềm phấn khởi , sự đam mê
Vì năng lực học tập và trí nhớ của học sinh hạn chế nên mỗi dạng toán cần đợc ôn luyện nhiều lần; lần thứ hai cách lần thứ nhất 1 tuần; lần thứ ba cách lần thứ hai 3 tuần; lần thứ t cách lần thứ ba : 2 tháng, lần thứ năm ôn luyện lại để chuẩn bị đi thi
Có nh vậy việc ghi nhớ của học sinh mới đợc bền vững
Mỗi tháng ra đề khảo sát một lần để học sinh nhớ lại cách làm các dạng toán đã học và làm quen với cách làm đề thi, cách đo thời gian, cách trình bày, lập luận
Và giúp giáo viên nắm đợc khả năng từng em bổ sung những kiến thức còn thiếu hụt Chọn lại đội tuyển Kết quả qua các lần khảo sát :
+Tháng 10 trên10 điểm là 3 em; Trên 7 điểm là 2 em; Trên 5 điểm là 1 em Điểm
0 là 2 em; 1,2,3,4 là 7 em
+ Tháng 11 trên 10 điểm là 4 em; Trên 7 điểm là 3 em; Điểm 0 –0; Trên 5 điểm
là 2 em; 1 – 4 là 6 em
+ Tháng 12 trên 10 điểm là 6 em; 5 điểm trở lên là 3 em; Dới 5 điểm là 6 em
Chọn lại đội tuyển 9 em tiếp tục bồi dỡng cho đến lúc đi thi
Trong quá trình bồi dỡng phát hiện học sinh có năng khiếu đặc biệt về toán để bồi dỡng loại bài nâng cao hơn vào thời gian bắt đầu từ cuối học kỳ I trong một buổi bồi dỡng tôi thờng ra hai loại bài tập: Một loại cho học sinh giỏi bình thờng, một loại cho em Đàm Xuân Tởng xuất sắc hơn
Trang 7Ví dụ trong một tiết bồi dỡng tôi ra hai dạng bài cho hai đối tợng nh sau.
Học sinh giỏi bình thờng Học sinh giỏi, xuất sắc
Bài 1: Cho hình tháng ABCD có diện
tích 100cm2, đáy bé bằng 2/3 đáy lớn
Nếu kéo dài đáy lớn thêm 5 cm, đáy bé
thêm 10cm thì diện tích tăng thêm bao
nhiên cm2 Tính đáy lớn, đáy bé hình
thang
- Bài 2 : Bài kiểm tra định kỳ môn
toán học kỳ I lớp 5A có 1/3 số học
sinh đạt điểm giỏ; 2/5 số học sinh đạt
điểm khá Còn lại là học sinh đạt điểm
trung bình Hỏi lớp 5A còn lại mấy
phần là học sinh đạt điểm trung bình
Bài 3 : Tính x:
1,32
Bài 1: Cho hình thang ABCD có đáy lớn DC gấp đôi đáy nhỏ AB ; AC cắt
BD tại Ô
a, So sánh diện tích tam giác AO Dvới diện tích tam giác BOC
b, Tính diện tích tam giác AOB biết diện tích tam giác DOC là 200 cm2
- Bài 2 : Một cửa hàng có 215,5 kg gạo tẻ và gạo nếp Lợng gạo nếp đã bán bằng 1/4 lợng gạo tẻ đã bán sau khi bán lợng gạo nếp còn lại hơn lợng gạo tẻ còn lại là 25,9 kg Hỏi cửa hàng dadx bán bao nhiêu kg gạo mỗi loại? Biết rằng ban đầu gạo nếp bằng 2/3 gạo trẻ
- Bài 3 : Tính x
-12
11 1 4
3
2x+ x+x+ x+x+x =
-Sau khi cung cấp, củng cố ôn luyện các mạch kiến thức cơ bản, tôi tiến hành khảo sát liên tục các bộ đề thi học sinh giỏi Huyện, Tỉnh những năm trớc và phối hợp với Hiệu trởng ra thêm các bộ đề khác để giúp học sinh củng cố, khắc sâu một lần nữa kiến thức đã đợc học, vận dụng cái đã học một cách sáng tạo, linh hoạt phát triển năng lực t duy
Kết quả khảo sát sau khi áp dụng đề tài + Thi học sinh giỏi Toán tuổi thơ huyện 2007 - 2008
Em Đàm Xuân Tởng đã đạt 9,75 điểm xếp thứ 3 toàn đoàn
Thi học sinh giỏi Huyện năm học 2007 -2008 kết quả nh sau
Trang 8Kết luận và bài học kinh nghiệm
Quá trình nghiên cứu đề tài này tôi đã lấy học sinh giỏi làm căn cứ khảo sát và bồi dỡng, kiểm tra, thực nghiệm với nhiều phơng pháp khác nhau Để góp phần nâng cao chất lợng học sinh giỏi môn Toán lớp 5, tôi xin đề xuất một vài ý kiến nh sau:
* Muốn có chất lơng học sinh giỏi có hiệu quả thì cần phải :
- Dạy tốt chất lợng đại trà giúp học sinh nắm đợc kiến thức cơ bản Tranh thủ sự chỉ đạo của đồng chí Hiệu trởng
- Làm tốt công tác bồi dỡng học sinh giỏi ngay ở các lớp học
- Khảo sát để tìm đúng đối tợng học sinh giỏi
- Tạo điều kiện cơ sở vật chất, về thời gian cho công tác bồi dỡng
- Chuẩn bị hệ thống nội dung bồi dỡng khoa học, phủ hợp chơng trình phù hợp đối tợng
- Ngời bồi dỡng phải nhiệt tình, say mê, tận tâm, tận lực
- Bồi dỡng tinh thần tự học ý thức tự giác, lòng say mê học toán
- Chấm chữa thờng xuyên, có các bộ đề luyện thi
- Động viên khen thởng kịp thời giáo viên có học sinh giỏi và học sinh đạt
học sinh giỏi
Song song với việc bồi dỡng học sinh giỏi của từng cá nhân, từng đơn vị, nên tổ chức nhiều cuộc hội thảo, chuyên đề về việc bồi dỡng và lập kế hoạch chỉ đạo bồi dỡng học sinh giỏi môn Toán lớp 5 Nhiều kinh nghiệm quý báu từ các đơn vị tr-ờng học khác nhau sẽ giúp các cán bộ quản lý có nhiều giải pháp khả thi để áp dụng vào cơ sở mình có hiệu quả hơn Mặc khác, cũng thông qua các cuộc hội thảo, chuyên đề sẽ nắm rõ đợc thực trạng tình hình từ đó có hớng chỉ đạo, điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp
Do điều kiện nên đề tài của tôi còn nhiều chỗ thiếu sót Song qua quá trình thực hiện đề tài đã giúp tôi và đồng nghiệp nhiều điều bổ ích Rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp
Chủ tịch Ngời viết
Đàm Thị Lan