TÌM HIỂU BỆNH THẦN KINH DO TIỂU ĐƯỜNG docx

Người bệnh tiểu đường, với thời gian, sẽ phát sinh hư hại dây thần kinh khắp cơ thể.. Những người khác có những triệu chứng như đau nhức, đau nhói hay mất cảm giác ở bàn tay, cánh tay, b

TÌM HIỂU BỆNH THẦN KINH

DO TIỂU ĐƯỜNG

Bệnh thần kinh do tiểu đường là gì?

Bệnh này nằm trong gia đình những rối lọan dây thần kinh gây ra bởi bệnh tiểu đường Người bệnh tiểu đường, với thời gian, sẽ phát sinh hư hại dây thần kinh khắp cơ thể Một số người bị hư hại dây thần kinh nhưng không có triệu chứng Những người khác có những triệu chứng như đau nhức, đau nhói hay mất cảm giác ở bàn tay, cánh tay, bàn chân, và chân Những vấn đề của dây thần kinh có thể xảy ra ở bất cứ hệ thống cơ quan nào, như ống tiêu hóa, tim và cơ quan sinh dục

Khỏang 60% đến 70% người bệnh tiểu đường có một dạng nào đó của bệnh thần kinh Người bệnh tiểu đường có thể phát triển vấn đề dây thần kinh ở bất cứ thời điểm nào, nhưng nguy cơ tăng với tuổi tác và bệnh tiểu đường kéo dài lâu ngày Tỷ suất cao nhất của bệnh thần kinh ở những người bệnh tiểu đường ít nhất 25 năm Bệnh này cũng tỏ vẽ phổ thông hơn ở người

khó kiểm sóat mức đường trong máu cũng như những người rối lọan lipid huyết và huyết áp và những người dư cân

Điều gì gây ra bệnh đau nhức thần kinh do tiểu đường?

Nguyên nhân có thể khác nhau tùy theo lọai bệnh đau nhức thần kinh

do tiểu đường Các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu phơi nhiễm với mức cao glucose trong bao lâu mới sinh ra hư hại dây thần kinh Hư hại dây thần kinh

có vẽ do kết hợp nhiều yếu tố sau đây:

yếu tố chuyển hóa, như mức glucose huyết cao, bệnh tiểu đường lâu

ngày, mức lipid huyết bất thường và có thể mức insulin thấp

yếu tố thần kinh mạch máu, đưa đến hư hại mạch máu chuyên chở

oxy và chất dinh dưỡng cho dây thần kinh

yếu tố hệ miển nhiễm tự động gây viêm dây thần kinh

thương tích cơ học cho dây thần kinh, như hội chứng đường hầm cổ

tay

yếu tố di truyền làm cho dễ bị bệnh thần kinh hơn

yếu tố về lối sống như hút thuốc, hay uống rượu

Triệu chứng bệnh thần kinh do tiểu đường

Triệu chứng tùy theo loại bệnh thần kinh và tác động lên dây thần kinh nào Một số người hư hại dây thần kinh hòan tòan không có triệu chứng Những người khác, triệu chứng đầu tiên là mất cảm giác, tế hay đau

ở bàn chân Triệu chứng thường nhẹ lúc ban đầu, và vì phần lớn dây thần kinh hư hại xảy ra trong nhiều năm, những ca nhẹ xảy ra trong thời gian dài

mà không ai để ý Triệu chứng có thể tác động lên những hệ thần kinh cảm giác, vận động, tự động hay không chủ động Ở vài người, chủ yếu bệnh đau nhức thần kinh tiêu điểm, sự xuất hiện cơn đau có thể bất ngờ và trầm-trọng

Triệu chứng hư hại dây thần kinh gồm:

- mất cảm giác, đau nhói hay đau ở ngón chân, bàn chân, cổ chân, cánh tay, bàn tay và ngón tay

- teo bắp thịt ở bàn chân và bàn tay

- khó tiêu, buồn nôn hay ói mửa

- tiêu chảy hay táo bón

- chóang váng hay ngất xỉu do giảm huyết áp sau khi đứng hay đứng dậy từ tư thế ngồi

- trở ngại tiểu tiện

- rối lọan cương dương ở đàn ông và khô âm đạo ở phái nữ

- yếu ớt

Triệu chứng không phải do bệnh thần kinh, nhưng thường đi kèm bệnh thần kinh, là mất cân và trầm cảm

Có bao nhiêu lọai bệnh thần kinh do tiểu đường?

Bệnh thần kinh do tiểu đường có thể phân lọai thành ngọai vi, tự động, gần hay tiêu điểm Mỗi lọai tác động lên những bộ phận khác nhau của cơ thể theo cách thức khác nhau

* Bệnh thần kinh ngọai vi, lọai bệnh thần kinh tiểu đường phổ thông nhất, gây đau hay mất cảm giác ở ngón chân, bàn chân, bàn tay và cánh tay

* Bệnh thần kinh tự động làm thay đổi tiêu hóa, chức năng ruột và bàng quang, đáp ứng tình dục, và đổ mồ hôi Bệnh có thể tác động lên những dây thần kinh ở tim và kiểm sóat huyết áp, cũng như dây thần kinh ở phổi và mắt Bệnh thần kinh tự động cũng làm chúng ta không ý thức được mức đường xuống quá thấp, không cảnh giác được mức đường xuống đến mức nguy hiểm

* Bệnh thần kinh gần (proximal) gây đau ở đùi, mông và có thể làm cho chân yếu đi

* Bệnh thần kinh tiêu điểm gây yếu bất thần 1 sợi hay 1 nhóm dây thần kinh, làm cho yếu cơ hay đau Bất cứ dây thần kinh nào trong cơ thể cũng có thể bị tác động

Bệnh thần kinh ngọai vi là gì?

Bệnh thần kinh ngọai vi còn gọi là bệnh thần kinh xa đối xứng, là hư hại dây thần kinh ở cánh tay và chân Bàn chân và chân có vẽ như bị tác hại trước bàn tay và cánh tay Nhiều người bệnh tiểu đường có dấu hiệu bệnh thần kinh bác sĩ ghi nhận nhưng không thấy triệu chứng

Triệu chứng bệnh thần kinh ngọai vi có thể gồm:

mất cảm giác hay không cảm nhận đau hay nóng lạnh

cảm giác tê, rát hay chích

đau như dao đâm

mất thăng bằng và phối hợp

Những triệu chứng này thường tệ hại hơn ban đêm

Bệnh thần kinh ngọai vi cũng làm cho yếu cơ và mất phản xạ, nhất là

ở mắt cá, đưa đến thay đổi dáng đi Bàn chân bị biến dạng, như cón ngái to như cái búa hay yếu khỏang giữa bàn chân Do bàn chân mất cảm giác nên

dễ bị thương tích, nếu không chửa trị kịp thời, chỗ nhiễm trùng có thể lan vào xương, và có thể phải cắt bỏ bàn chân

Làm thế nào để ngừa bệnh thần kinh do tiểu đường?

Phương pháp tốt nhất là giữ mức glucose huyết gần mức bình thường nhất Giữ cho mức glucose an tòan bảo vệ được thần kinh ở khắp cơ thể

Làm sao để phát hiện bệnh thần kinh do tiểu đường?

Khi bị tiểu đường, không nên tự chửa trị mà nên đi khám bác sĩ thường xuyên Bác sĩ được huấn luyện để tìm biến chứng này thường xảy ra

ở người bị tiểu đường Nên gặp bác sĩ khi có cảm giác khác lạ ở chân tay hay có những triệu chứng không bình thường

Bệnh thần kinh do tiểu đường sẽ được điều trị như thế nào?

Bước điều trị đầu tiên là đưa mức đường huyết xuống mức bình thường để ngăn ngừa hư hại thêm nữa Theo dõi mức đường huyết, kế họach các bữa ăn, họat động thể lực, dùng thuốc uống trị tiểu đường hay tiêm

insulin có thể giúp kiểm sóat mức đường huyết Triệu chứng có thể tệ hại hơn khi mới đưa mức đường xuống mức bình thường, nhưng với thời gian, giữ mức đường bình thường sẽ làm giảm triệu chứng

Điều trị giảm đau:

Thuốc dùng để giảm đau trong bệnh đau nhức thần kinh do tiểu đường gồm:

- thuốc chống trầm cảm 3 vòng, như amitriptylin, imipramin, và desipramin

- những thuốc chống trầm cảm khác như duloxetin (Cymbalta), venlafaxin, bupropion, paroxetin và citalopram

- thuốc chống động kinh như gabapentin, pregabalin (Lyrica), carbamazepin và lamotrigin FDA cảnh báo 1 số người dùng pregabalin có thể có ý nghĩ hay dự tính tự vẫn, nên nếu người bệnh có bệnh trầm cảm, nên cho bác sĩ biết

- thuốc giảm đau nhóm á phiện và tramadol là thuốc giảm đau như nhóm thuốc phiện đồng thời cũng tác dụng như thuốc chống trầm cảm Viên

tramadol có thời gian tác dụng dài nên có thể dùng ngày 1 vài lần, nhưng cũng có thể gây nghiện

Ngòai ra, bác sĩ cũng có thể cho dùng thuốc giảm đau thoa ngòai da, gồm kem capsaicin lấy từ quả ớt và miếng dán lidocain hay keo thuốc chống viêm không steroid như keo diclofenac

Trên nguyên tắc, bệnh thần kinh do tiểu đường không trị tuyệt được,

mà chỉ làm cho bệnh nhân dễ chịu bằng thuốc giảm đau kể trên Tuy nhiên, một hóa chất trong nhóm điều trị thay thế bổ túc là alpha lipoic acid, một chất chống oxyt hóa, có thể giúp bệnh tiểu đường và được tin là có thể làm chậm lại tiến triển bệnh thần kinh do tiểu đường và đôi khi đảo ngược tiến triển này Điều trị này chưa được FDA chấp nhận và chúng tôi sẽ trình bày trong một bài riêng

Dược sĩ Lê-Văn-Nhân