Giáo án ngữ văn 10 part 3 pdf

Tíêt 8,9 Đọc văn CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY Trích sử thi Đăm Săn _ Tây Nguyên A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS  Nhận thức được : Lẽ sống và niềm vui của người anh hùng sử thi chỉ cso được tro

Trang 1

Tíêt 8,9 Đọc văn

CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

( Trích sử thi Đăm Săn _ Tây Nguyên )

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS

 Nhận thức được : Lẽ sống và niềm vui của người anh hùng sử thi chỉ cso được trong cuộc chiến đấu vì danh dự, vì danh dự, hạnh phúc và sự thịnh vượng cho cộng đông

 Nắm được đặc điểm nghệ thuật của sử thi anh hùng về cách xây dựng nhân vật, nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ

B TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định, kiểm tra

2 Bài mới

I GIỚI THIỆU CHUNG:

GV yêu cầu HS đọc phần

tiểu dẫn SGK /30 và trình

bày khái quát đôi nét về thể

loại và tác phẩm

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:

GV hướng dẫn HS đọc

1 Thể loại sử thi : 2 loại

a Sử thi thần thoại:

Kể về sự hình thành thế giới, sự hình thành muôn loài, sự hình thành các dân tộc

và các vùng cư trú cổ đại của họ, sự xuất hiện nền văn minh buổi đầu

b Sử thi anh hùng:

Kể về cuộc đời và sự nghiệp của các tù trưởng anh hùng

2 Sử thi Đăm Săn:

a Tóm tắt tác phẩm: SGK /30

b Đoạn trích: Kể chuyện ĐS đánh Mtao, Mxây cứu vợ về

Sử thi thàn thoại

Sử thi anh hùng

Trang 2

hợp và tìm hiểu đoạn trích

theo hệ thống câu hỏi:

1 Cảnh trận đánh giữa 2

tù trưởng:

Những lời nói của ĐS khi

chân cầu thang nhà MX

nhằm mục đích gì? Tại sao

tác giả không tả chân dung

của ĐS mà lại tả hình dáng

của MX trước?

Qua những lời nói và hành

động của MX, em thấy hắn

là một tù trưởng như thế

nào?

Cảnh 2 người múa khiên

được độc lập như thế nào?

Vì sao ĐS không múa trước

mà cứ khích để MX múa

trước? Theo em tài nghệ

của MX có đúng như hắn

tự khoe khoang không?

Chi tiết miếng trầu của Hơ

Nhị ném cho MX nhưng lại

lọt vào miệng của ĐS nói

lên điều gì?

Mặc dù sức mạnh càng tăng

ngưng tại sao ĐS phải nhờ

đến thần linh mới chiến

thắng được MX? Ý nghĩa

của chi tiết này?

1 Cảnh trận đánh giữa 2 tù trưởng:

a Nhân vật ĐS đến nhà MX khiêu chiến:

Nhân vật ĐS: Ý chí quyết liệt, chủ động, tự tin, đường hoàng

Nhân vật MX: Tỏ ra run sợ ( Khoan, đừng, khoan, để ta xuống, ta sợ ngươi đâm ta khi

ta đang đi lắm Mặt mũi dữ tợn trang bị đầy người mà tỏ ra tần ngần, do dự, đắn đo

b Vào cuộc chiến:

Trận chiến Đăm Săn MtaoMxây

Hiệp 1

Khích, thách

MX múa trước

→ Thái độ bình tĩnh, thản nhiên, mạnh mẽ, bản lĩnh

Múa khiêng trước → bị khích, huyênh hoang, quá tự tin vào bản thân

Hiệp 2

Múa khiêng trước→ Càng múa càng dũng mãnh phi thường

Hốt hoảng trốn chạy Cầu Hơ Nhí quăng miếng trầu → Yếu sức

Hiệp 3

Múa khiêng vừa khoẻ vừa đẹp ( Nhờ ăn miếng trầu của Hơ Nhí) → Được thần linh giúp

đỡ → Chiến thắng MX

Chạy, vừa chạy vừa yếu sức chống đỡ → Bị giết

Trang 3

Nhận xét của em về

cuộc chiến đấu và chiến

thắng của ĐS?

2 Kết thúc cuộc chiến:

Trong lời nói của ĐS với

dân làng, ta thấy chàng là 1

tù trưởng như thế nào? Thái

độ và tình cảm của dân làng

đối với mục đích của cuộc

chiến nói chung và đối với

người anh hùng sử thi nói

riêng qua những hành động

và cuộc đối thoại giữa họ

Phần cuối đoạn trích chú ý

nhiều đến việc miêu tả cảnh

chết chóc hay ăn mừng

chiến thắng? Hãy phân tích

ý nghĩa của sự lựa chọn ấy

để làm rõ thái độ, cách nhìn

nhận của tác giả về ý nghĩa

thời đại của cuộc chiến

tranh bộ tộc và về tằm vóc

lịch sử của người anh hùng

trong sự phát triển của cộng

đồng

3 Nghệ thuật miêu tả

nhân vật và không gian sử

Nghệ thuật miêu tả song hành → Nỗi bật tài năng và phẩm chất của 2 tù trưởng

2 Kết thúc cuộc chiến:

a Cuộc đối thoại giữa ĐS với dân làng ( Nô lệ MX)

 Đối thoại: Qua 3 nhịp hỏi đáp với mức độ tăng dần

→ Thể hiện sự mến phục, hưởng ứng và lòng trung thành tuyệt đối đối với ĐS

 Ý nghĩa: Thể hiện sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi khát vọng của cá nhân anh hùng với cộng đồng; lòng yêu mến tuân phục của tập thể đối với cá nhân anh hùng

→ Là ý chí thống nhất → Ý thức dân tộc, ước muốn có 1 cuộc sống ổn định đông hơn, giàu mạnh hơn, thịnh vượng hơn

b Cảnh ăn mừng:

 Mọi người sung sướng, trưng bày, tấp nập

 Con người, thiên nhiên chung say trong men rượu và ca ngợi người anh hùng – trung tâm miêu tả

 Hướng về cuộc sống no đủ, hoà bình, giàu

có cuả cộng đồng

 Người anh hùng được cộng đồng tôn vinh tuyệt đối → Sự vận động lịch sử của cả thị tộc qua chiến thắng của mỗi cá nhân

3 Nghệ thuật miêu tả nhân vật và không gian

Trang 4

Trả lời câu hỏi 4 SGK/36

 Sử dụng ngôn từ so sánh

 Hình ảnh lấy từ thế giới thiên nhiên vũ trụ, phóng đại

 Dùng vũ trụ để đo kích cỡ con người anh hùng → Phong cách nghệ thuật sử thi

 Bút pháp lãng mạn chiếm ưu thế

IV TỔNG KẾT:

Ghi nhớ SGK/36

4 Củng cố:

a “ Chiến thắng Mtao Mxây” trích trong sử thi của dân tộc nào:

A.Giarai B.Êđê C Mường D.Bana

b Âm hưởng nỗi bật của sử thi anh hùng là:

A.Ngân vang B.Bi thương C Tha thiết D.Hùng tráng

c Biện pháp nghệ thuật nỗi bật trong đoạn trích :

A So sánh và nhân hoá B So sánh và ẩn dụ

C So sánh và phóng đại D So sánh và hoán dụ

d Cảnh dân làng MX đi theo ĐS thể hiện điều gì?

A Sự sợ hãi B Sự thán phục C.Sự vui mừng D Sự cùng đường

5 Dặn dò :

 Nắm các ý chính của bài học

 Làm bài tập SGK

 Soạn bài tiếp theo

Trang 5

Tiết 10 Làm văn

VĂN BẢN ( T2 )

 Củng cố lại các kiến thức đã học về văn bản

 Có kỹ năng thực hành các loại văn bản

2 Bài mới

I BÀI TẬP 1:

GV yêu cầu HS đọc bài tập 1

SGK/37 và tổ chức cho HS

thảo luận nhóm

→ GV tổng kết và thống nhất

lời giải

II BÀI TẬP 2:

GV hướng dẫn HS sắp xếp các

câu theo sự phát triển ý để tạo

nên đoạn văn mạch lạc, chặt

chẽ

III BÀI TẬP 3:

GV hướng dẫn HS tự viết

I BÀI TẬP 1:

A Chủ đề của đoạn văn là câu đầu” Giữa cơ thể

và môi trường có ảnh hưởng qua lại lẫn nhau”

B Các câu sau triển khai ý cho câu đầu:

Câu 1: Vai trò của môi trường đối với cơ thể Câu 2: Lập luận so sánh

Câu 3,4 : Dẫn chứng cụ thể

→ Tất cả các câu trong đoạn văn đều xoay quanh và làm rõ cho chủ đề

C Có thể đặt tiêu đề “ Mối quan hệ giữa cơ thể

và môi trường “

II BÀI TẬP 2:

Cần sắp xếp các câu theo thứ tự:

1 – 2 – 3 – 5 – 2 – 4 hoặc 1 – 3 – 4 – 5 – 2

III BÀI TẬP 3:

Chú ý: Những câu viết tiếp phải đảm bảo các yêu cầu thống nhất về nội dung với câu đã có,

Trang 6

IV BÀI TẬP 4:

GV hướng dẫn HS tự viết

tạo nên một đoạn văn hoàn chỉnh

IV BÀI TẬP 4:

HS tự viêt theo từng nội dung

4 Củng cố

5 Dặn dò

 Tập tạo lập các đoạn văn bản

Tiết 11 + 12 Đọc văn

TRUYỆN AN DƯƠNG VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THUỶ

( Truyền Thuyết)

 Nắm được đặc trưng cơ bản của truyền thuyết qua việc tìm hiểu 1 tác phẩm cụ thể kể về thành Cổ Loa, Mối tình Mị Châu - Trọng Thuỷ và nguyên nhân mất nước Âu Lạc

 Nhận thức được bài học giữ nước ngụ trong câu chuyện tình yêu

2 Bài mới

Gọi 1 HS đọc tiểu dẫn

SGK/39 và trình bày vài nét

cơ bản về thể loại truyền

thuyết An Dương Vương

Yêu cầu HS đọc và chia bố

cục VB, nêu ý nghĩa từng

1 Thể loại truyền thuyết:

Đặc trưng:

Phản ánh lịch sử dựng nước, giữ nước mang tính thần kỳ, được lưu truyền từ đời này sang đời khác, thấm đẫm cảm xúc đời thường

Văn bản:

Trang 7

phần

1 ADV xây thành, giữ

nước:

Ở đoạn 1 của truyện em

thấy ADV đã làm những

công việc gì và kết quả ra

sao?

Vì sao ADV thành công và

chiến thắng? Qua đó, chứng

tỏ ông có những phẩm chất

gì của 1 vị vua?

Hình tượng sứ Thanh Giang

- thần KQ Rùa vàng với cái

bẫy thần nói lên điều gì?

2 ADV mắc mưu Triệu Đà

→ mất nước:

a Nhân vật ADV:

Vì sao ADV nhanh chóng

Giới thiệu làng Cổ Loa – Đông Anh, ngoại thành

HN và quần thể di tích ở đây

VB được trích từ truyện “ Rùa vàng” trong “ Lĩnh nam chính quái” - Bộ sưu tập truyện dân gian cuối TKXV

2 Bố cụ VB:

Phần 1: Từ đầu → “ xin hoà” : ADV xây thành, chế nỏ bảo vệ đất nước

Phần 2: Tiếp → “ xuống biển” : ADV mất cảnh giác dẫn đến nước mất nhà tan Phần 3 : Còn lại : Thái độ của tác giả dân gian

1 ADV xây thành, giữ nước:

 Được thần linh giúp đỡ

 Xây xong thành

 Chế nỏ

 Chiến thắng cuộc xâm lược của vua Nam Việt Triệu Đà ( lần 1 )

Thể hiện ý thức trách nhiệm của vua đối với đất nước, tinh thần đề cao cảnh giác, quyết tâm giữ nước, sẵn sàng đánh giặc - hợp lòng dân

→ được thần linh giúp đỡ → Cách nhân dân ca ngợi nhà vua, tự hào về những chiến công

2 ADV mắc mưu Triệu Đà → mất nước

a Nhân vật ADV:

 Vì sai lầm mà thất bại ( MC – TT )

Trang 8

quân xâm lược lần thứ 2?

Em có nhận xét gì về hành

động rút gươm chém chết

con gái của vua ADV?

b Nhân vật Mị Châu:

GV chia HS thành 4 nhóm

thảo luận câu hỏi?

Chúng ta nên đánh giá Mị

Châu như thế nào?

GV đặt vấn đề theo 3 câu

hỏi SGK

HS thảo luận

GV tổng kết

Ý nghĩa của hình ảnh :

Ngọc trai - Giếng nước

→ GV diễn giảng

xâm lược

 Mất cảnh giác và hết sức chủ quan → nhà tan, cửa nát

 Hành động giết Mị Châu:

 Sự tỉnh ngộ → giửi gắm thái độ kính trọng đối với nàh vua

 Phê phán thái độ mất cảnh giác của MC

 Lời giải thích cho lý do mất nước và xoa dịu nỗi đau mất nước

b Nhân vật Mị Châu:

Cho Trọng Thuỷ xem Nỏ Thần → mất cảnh giác Vì quá yêu chồng nên quên nghĩa vụ đối với đất nước

Lời khấn của nàng trước lúc chết

→ nhận ra sai lầm

Thái độ của nhân dân đối với Mị Châu:

Phê phán, trừng trị đích đáng kẻ qui phạm

về việc mất nước

Thấu hiểu cho sự ngây thơ trong trắng bị lợi dụng của nàng, người xưa không muốn nàng chết đi để nàng hoá thân thành ngọc → thư pháp nghệ thuật của truyện dân gian thể hiện sự bao dung, thông cảm

Người xưa muốn nhắn giửi cho các thế

hệ về việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa tình cảm riêng tư và tình yêu đất nước, dân tộc

→ đặt nợ nước lên trên tình nhà

Hình ảnh ngọc trai - giếng nước:

 Có giá trị thẩm mỹ cao nói lên mối tình

Trang 9

3 Cốt lõi lịch sử của

truyền thuyết:

Từ những điều đã phân tích,

anh ( chị ) hãy cho biết đâu

là “ cốt lõi lịch sử ” đó đã

được nhân gian thần kỳ hoá

như thế nào?

III TỔNG KẾT

oan được hoá giải

 Hình ảnh ngọc trai chứng tỏ rằng Mị Châu không có ý lừa cha và bán nước → nàng bị lợi dụng

 Hình ảnh giếng nước: Nơi Trọng Thuỷ lao đầu xuống khi nhận ra sai lầm mình

 Lấy ngọc trai rửa nước giếng Loa thành thì ngọc sáng → Hoá giải nõi oan Mị Châu → Kết thúc hợp lý cho đôi trai gái

 Hình ảnh mang ý nghĩa hoá giải hận thù, nói lên truyền thống ứng xử bao dung, đầy nhân hậu của nhân dân

3 Cốt lõi lịch sử của truyền thuyết:

Cốt lõi lịch sử: ADV xây thành, chế nỏ, chiến thắng Triệu Đà, sau mắc mưu Triệu Đà nhậ Trọng Thuỷ làm rể, chủ quan không phòng bị nên thua trận, giết con, tự sát

Yếu tố thần kỳ:

Nhằm giải thích nguyên nhân mất nước Âu Lạc Nhằm tôn vinh vị vua anh hùng ADV

III TỔNG KẾT:

Ghi nhớ SGK/ 43

4 Củng cố

Yêu cầu HS đọc ghi nhớ SGK/43 và trả lời các câu hỏi SGK/43 ở phần luyện tập

5 Dặn dò

 Nắm vững các ý chính của bài đã học

Trang 10

Tiết 13 Làm văn

LẬP DÀN Ý BÀI VĂN TỰ SỰ

 Biết cách dự kiến đề tài và cốt truyện cho 1 bài văn tự sự

 Nắm được kết cấu và biết cách lập dàn ý bài văn tự sự

 Nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc lập dàn ý để

có thói quen lập dàn ý trước khi viết bài văn

2 Bài mới

I HÌNH THÀNH Ý

TƯỞNG DỰ KIẾN

CỐT TRUYỆN:

Hướng dẫn HS đọc

đoạn trích của nhà

văn Nguyên Ngọc,

sau đó trả lời các câu

hỏi SGK/45 mục I

II LẬP DÀN Ý:

GV hướng dẫn HS

lập dàn ý cho 2 đề

bài SGK/45

Câu hỏi 2 SGK/46

I HÌNH THÀNH Ý TƯỞNG, DỰ KIẾN CÔT TRUYỆN:

Câu 1: Nhà văn Nguyên Ngọc kể về quá trình chuẩn bị

để sáng tác truỵên ngắn “ RXN”

Câu 2: Qua lời kể của nhà văn có thể rút ra khả năng

nghỉ, tưởng tượng các nhân vật theo những mối quan hệ nào đó và nên những sự việc chi tiết tiêu biểu, đặc sắc tạo nên cốt truyện

II LẬP DÀN Ý:

Lập dàn ý: 3 phần : Mở - Thân - Kết

1 Lập dàn ý:

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	304,06 KB